Podaż kierowców ciężarówek w Europie: niedobór i przepisy, które wyznaczają dostęp do zawodu
IRU liczy w Europie około 502 000 nieobsadzonych stanowisk kierowców ciężarówek, 13 proc. kadry. Co mierzy ta liczba i które przepisy o prawie jazdy i kwalifikacjach decydują, kto może je objąć.

Za każdym europejskim planem rekrutacji kierowców stoją dwa pytania, a odpowiedzi na nie udziela się w różnych miejscach. Pierwsze dotyczy tego, jak duża jest luka. Drugie – tego, kto zgodnie z prawem może ją zapełnić, bo kierowca zawodowy nie jest po prostu osobą z prawem jazdy. Prawo jazdy mówi, jakim pojazdem wolno się poruszać; odrębne świadectwo mówi, że jego posiadacz może otrzymywać za to wynagrodzenie; a gdy kierowca pochodzi spoza Unii, może być wymagany trzeci dokument, który ma pracodawca, a nie kierowca.
Co mierzy liczba nieobsadzonych stanowisk
Badanie niedoboru kierowców przeprowadzone przez IRU w 2025 r. wykazało, że na 18 rynkach nieobsadzonych pozostaje około 2,9 miliona stanowisk kierowców ciężarówek, co odpowiada 11 proc. kadry. Europa ma w tej grupie jeden z najwyższych wskaźników niedoboru – 13 proc., co oznacza około 502 000 nieobsadzonych stanowisk kierowców ciężarówek.
Zakres trzeba przeczytać przed liczbą. Raport obejmuje 18 rynków w Europie, Australii, Brazylii, Chinach, Meksyku i Uzbekistanie, w tym sektory autobusowy i autokarowy w Niemczech i Hiszpanii, i łączy ankietę wśród przewoźników z wywiadami. Liczy stanowiska, których według pracodawców nie da się obsadzić, a nie szereg sporządzany przez urząd statystyczny. IRU sama odczytuje to tak, że niedobór oderwał się od koniunktury w przewozach towarowych: niemal na każdym badanym rynku wskaźnik z 2025 r. był wyższy niż poziom bazowy z 2021 r., a czynnikami dominującymi są dziś starzenie się kadr, bariery wejścia do zawodu, brak odpowiedniej infrastruktury i zmieniające się oczekiwania wobec pracy.
Demograficzna połowa problemu
Wakaty to mniejsza z liczb. IRU podaje, że w ciągu najbliższych pięciu lat na emeryturę ma przejść około 20 proc. obecnej kadry europejskich kierowców ciężarówek, a do 2030 r. – około 660 500 kierowców w Europie. Dopływ nowych kierowców jest skromny: IRU szacuje średni wiek europejskiego kierowcy ciężarówki na 48 lat, podaje, że tylko 5 proc. ma 24 lata lub mniej, a kobiety stanowią zaledwie około 4 proc.
Jeśli zestawić ze sobą obie europejskie liczby IRU – to nasze wyliczenie, którego nie ma ani w komunikacie, ani na stronie tematycznej – przejścia na emeryturę oczekiwane do 2030 r. okazują się o mniej więcej jedną trzecią liczniejsze niż podawana dziś liczba wakatów. Obie liczby nie są w pełni porównywalne: IRU podaje 660 500 jako kierowców, a 502 000 jako stanowiska kierowców ciężarówek, a badanie, na którym opierają się obie, obejmuje także sektory autobusowy i autokarowy w Niemczech i Hiszpanii. Mimo to rekrutacja w obecnym tempie nie utrzymuje liczebności kadry; musi najpierw przewyższyć tempo odejść, zanim w ogóle zacznie zmniejszać 502 000. Dlatego liczy się każdy rok dolnej granicy wieku i każde prawo jazdy, które kończy się na granicy państwa.
Obowiązująca dyrektywa o prawach jazdy i ta, która ją zastępuje
Dyrektywa 2006/126/WE w sprawie praw jazdy obowiązuje i to ją stosuje dziś organ wydający prawa jazdy. Jej art. 4 ust. 4 ustala dolne granice wieku dla poszczególnych kategorii: 18 lat dla C1 i C1E w lit. e), 21 lat dla C i CE w lit. g), 21 lat dla D1 i D1E w lit. i) oraz 24 lata dla D i DE w lit. k).
Art. 4 ust. 6 pozwala państwu członkowskiemu obniżyć wiek dla kategorii C do 18 lat, a dla kategorii D do 21 lat, ale tylko w dwóch wymienionych przypadkach: pojazdów używanych przez służby przeciwpożarowe i do utrzymywania porządku publicznego oraz pojazdów poddawanych testom drogowym w celu naprawy lub konserwacji. Wydane w ten sposób prawo jazdy jest ważne wyłącznie na terytorium państwa członkowskiego, które je wydało, do czasu osiągnięcia przez posiadacza ogólnej dolnej granicy wieku. Nie jest to droga do międzynarodowych przewozów rzeczy.
Dyrektywa (UE) 2025/2205 w sprawie praw jazdy, przyjęta 22 października 2025 r. i obowiązująca, zastępuje ją. Art. 30 ust. 1 uchyla dyrektywę 2006/126/WE ze skutkiem od 26 listopada 2029 r., z wyjątkiem jej art. 6 ust. 4 lit. c), uchylonego od 26 listopada 2027 r. To, co zajmuje miejsce tej litery, wskazuje tabela korelacji w załączniku VII, i jest to jeden przepis: art. 9 ust. 2 lit. j), równoważność, dzięki której prawo jazdy kategorii B po upływie dwóch lat od jego pierwszego wydania obejmuje pojazdy zasilane w całości lub częściowo paliwami alternatywnymi o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3 500 kg, ale nieprzekraczającej 4 250 kg. Następny wiersz tabeli zawiera lit. k) – tę samą równoważność dla prawa jazdy kategorii BE, gdy pojazd z tego przedziału masy jest pojazdem ciągnącym w zespole z przyczepą lub naczepą kategorii masy O1 lub O2 – ale z pustą lewą kolumną: nie odpowiada ona niczemu w dawnej dyrektywie i jest nowym prawem, a nie następcą jakiegokolwiek przepisu. Art. 29 ust. 1 zobowiązuje państwa członkowskie do przyjęcia i opublikowania środków transpozycyjnych do 26 listopada 2028 r. i do stosowania ich od 26 listopada 2029 r., ale otwierają go słowa „Bez uszczerbku dla ust. 2”, a art. 29 ust. 2 przyspiesza obie litery jednocześnie: przyjęcie i opublikowanie do 26 listopada 2027 r. i stosowanie od tego samego dnia. Poza tym krokiem z 2027 r. i datą 26 listopada 2028 r., którą art. 29 ust. 3 wyznacza dla środków wykonujących art. 17, prawem do 26 listopada 2029 r. pozostaje dawna dyrektywa.
O wieku zawodowym decyduje świadectwo, a nie prawo jazdy
Wiek, który faktycznie decyduje o wejściu do zawodu, w ogóle nie znajduje się w dyrektywie o prawach jazdy. Art. 4 ust. 7 dyrektywy 2006/126/WE przekazuje tę kwestię dalej: dla kategorii C i CE, D1 i D1E oraz D i DE dolną granicą wieku jest wiek przewidziany dla posiadaczy świadectwa kwalifikacji zawodowej (ŚKZ) w dyrektywie o kwalifikacjach zawodowych. Artykuł ten nadal wymienia dyrektywę 2003/59/WE, która została uchylona i skodyfikowana; art. 14 dyrektywy (UE) 2022/2561 stanowi, że odesłania do uchylonej dyrektywy odczytuje się jako odesłania do dyrektywy skodyfikowanej.
Art. 5 ust. 2 dyrektywy (UE) 2022/2561 ustala następnie wiek, który rzeczywiście obowiązuje kierowców przewożących rzeczy. Od 18 lat kierowca może prowadzić pojazdy kategorii C i C + E, pod warunkiem że posiada ŚKZ określone w art. 6 ust. 1, czyli pełną kwalifikację wstępną – 280 godzin zgodnie z sekcją 2 pkt 2.1 załącznika I, jeżeli państwo członkowskie stosuje drogę kursu i testu – albo pojazdy kategorii C1 i C1E ze ŚKZ określonym w art. 6 ust. 2, czyli po przyspieszonej kwalifikacji wstępnej w wymiarze 140 godzin zgodnie z sekcją 3. Od 21 lat może prowadzić pojazdy kategorii C i C + E z tym przyspieszonym ŚKZ. Co obejmują te drogi i 35 godzin szkolenia okresowego wymaganego co pięć lat, przedstawiono w tekście o kwalifikacji wstępnej i szkoleniu okresowym.
| Kategoria | Obowiązująca dyrektywa o prawach jazdy | Ze ŚKZ | Od 26 listopada 2029 r. |
|---|---|---|---|
| C1, C1E | 18 | 18 ze ŚKZ z art. 6 ust. 2 | 18 |
| C, CE | 21 | 18 ze ŚKZ z art. 6 ust. 1; 21 ze ŚKZ z art. 6 ust. 2 | 21 albo 18 ze ŚKZ z art. 6 ust. 1 |
Dyrektywa (UE) 2025/2205 nie tyle obniża wiek zawodowy kierowców przewożących rzeczy, ile przenosi go do dyrektywy o prawach jazdy, gdzie czytelnik może go znaleźć. Art. 7 ust. 1 lit. d) ustala 21 lat dla kategorii C, CE, D1 i D1E; lit. e) ustala 18 lat dla C i CE, pod warunkiem że kierowca posiada ŚKZ, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy (UE) 2022/2561. Kierowca ciężarówki w wieku 18 lat nie jest nowością. Nowe jest to, że powie o nim dyrektywa o prawach jazdy.
Siedemnaście lat, od 2028 r., i tylko tam, gdzie państwo członkowskie na to pozwoli
Naprawdę nowy krok sięga niżej. Art. 27 dyrektywy (UE) 2025/2205 dodaje do art. 5 ust. 2 dyrektywy o ŚKZ literę, która pozwala kierowcy od 17 lat prowadzić pojazdy kategorii C1, C1E lub C ze ŚKZ z art. 6 ust. 1 w przypadku kategorii C lub ze ŚKZ z art. 6 ust. 2 w przypadku C1 i C1E – i tylko na warunkach określonych w art. 17 ust. 2 i 3 nowej dyrektywy.
Te warunki warto przeczytać dokładnie, bo model jest węższy, niż sugerują nagłówki. Art. 17 ust. 2 stanowi, że państwa członkowskie mogą, do celów kierowania pojazdami na swoim terytorium, wydawać takie prawa jazdy wnioskodawcom, którzy ukończyli 17 lat, oznaczone kodem unijnym 98.02; prawa jazdy wydane w ten sposób są wzajemnie uznawane wyłącznie przez państwa członkowskie, które je wydają. Art. 17 ust. 3 wymaga, by posiadacz, który nie ukończył 18 lat, kierował wyłącznie w towarzystwie osoby znajdującej się na przednim siedzeniu pasażera, która jest w stanie udzielać mu wskazówek; osoba ta musi mieć co najmniej 24 lata, posiadać prawo jazdy odpowiedniej kategorii wydane w Unii ponad pięć lat wcześniej i nie może być osobą, wobec której w ciągu ostatnich pięciu lat wydano zakaz prowadzenia pojazdów w państwie członkowskim wydania prawa jazdy. Art. 17 ust. 4 pozwala państwu członkowskiemu ustanowić dodatkowe warunki dla tej osoby towarzyszącej; w przypadku prawa jazdy kategorii C, C1E lub C1 warunki te mogą w szczególności wymagać, by osoba towarzysząca albo posiadała odpowiednie kwalifikacje i odbyła szkolenie przewidziane zgodnie z dyrektywą (UE) 2022/2561, albo odbyła specjalny kurs w wymiarze co najmniej siedmiu godzin, z możliwością zwiększenia do 14, w ramach własnego okresowego szkolenia w zakresie ŚKZ.
Harmonogram tej części wyprzedza resztę o rok: art. 29 ust. 3 zobowiązuje państwa członkowskie do przyjęcia i opublikowania środków niezbędnych do wykonania art. 17 do 26 listopada 2028 r. i do stosowania ich od tego dnia. Przewoźnik planujący nabór absolwentów szkół planuje pod krajową decyzję, której większość państw członkowskich jeszcze nie podjęła, i pod drugie siedzenie, które doświadczony pracownik musi zajmować na każdym kilometrze jazdy z osobą towarzyszącą.
Kierowca, który już pracuje w Europie, ale z niej nie pochodzi
Rekrutacja wewnątrz Europy to nie cały obraz, a dokumenty dla pozostałych kierowców nie należą do kierowcy. Obowiązujący art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 zobowiązuje państwo członkowskie siedziby do wydania świadectwa kierowcy przewoźnikowi, który posiada licencję wspólnotową i legalnie zatrudnia kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE albo w sposób legalny korzysta z usług takiego kierowcy. Zgodnie z art. 5 ust. 6 świadectwo należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy, gdy ten prowadzi pojazd na podstawie licencji wspólnotowej tego przewoźnika; uwierzytelniony wypis jest przechowywany w lokalach przewoźnika, a oryginał okazuje się na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Art. 5 ust. 7 ogranicza ważność do pięciu lat. Miejsce tego dokumentu w szerszej dokumentacji licencyjnej przedstawiono w tekście o licencji przewoźnika drogowego.
Skala nie jest marginalna: IRU podaje, że niemal co trzeci kierowca ciężarówki zgłoszony przez ankietowanych przewoźników z UE jest pochodzenia zagranicznego, a spośród tych, których pochodzenie ustalono, 37 proc. pochodzi spoza UE. W ujęciu IRU trudność dotyczy dokumentów co najmniej w takim samym stopniu jak umiejętności: prawa jazdy mogą nie być uznawane, kwalifikacje zawodowe często nie są równoważne i wymagają obszernego szkolenia, by dostosować je do wymogów UE, a procedury wizowe i procedury wydawania zezwoleń na pracę mogą być złożone i długotrwałe. Badanie STEER2EU, którym IRU kierowała na zlecenie Komisji Europejskiej, analizowało praktyczne wyzwania związane z zatrudnianiem kierowców ciężarówek i autobusów spoza UE i objęło 20 państw spoza UE; IRU podaje, że wskazało ono luki w kwalifikacjach zawodowych i zmapowało bariery prawne i administracyjne, przed którymi stoją zarówno kierowcy, jak i przewoźnicy z UE.
Co niedobór oznacza dla przewoźnika
Skutek handlowy pojawia się wcześniej niż budżet rekrutacyjny. IRU podaje, że około dwóch trzecich europejskich przewoźników deklaruje odrzucanie nowych kontraktów, ponieważ nie może znaleźć wystarczającej liczby kierowców, a 65 proc. z nich uznaje niedobór kierowców za swój najpilniejszy problem – cztery razy częściej niż jakąkolwiek inną kwestię. IRU podaje też, że obciążenie rozkłada się nierówno w zależności od wielkości: przewoźnicy zatrudniający mniej niż 50 pracowników zgłaszali wskaźniki niedoboru o sześć punktów procentowych wyższe niż duże firmy, a mali przewoźnicy zatrudniający mniej niż dziesięciu pracowników, którzy według IRU stanowią 98 proc. przedsiębiorstw drogowego transportu rzeczy w UE i 79 proc. zatrudnionych, często mają mniej środków na inwestycje w rekrutację, szkolenia i zatrudnianie z zagranicy.
Samo wynagrodzenie już nie wystarcza. IRU odnotowuje, że przewoźnicy mówią o „wage wall” (murze płacowym), a coraz bardziej decydujące są warunki w kabinie i naczepie, bezpieczne parkingi, czas spędzany w domu i przewidywalne grafiki. To argument, który przesądza o specyfikacji kabiny, skoro kierowca już jest największą pozycją – samodzielnie lub na równi z inną – w kosztach eksploatacji ciągnika siodłowego. Jest też częścią uzasadnienia dla zautomatyzowanej skrzyni biegów, która usuwa umiejętność zmiany biegów z listy rzeczy, które nowy kierowca musi opanować, zanim stanie się produktywny. Po stronie przewozu osób kadrę reguluje ta sama dyrektywa o kwalifikacjach, a to, co nakłada ona na flotę, przedstawiono w tekście o kosztach eksploatacji floty autobusowej.
Nic z tego nie zmienia rachunku z początku tej strony. Według danych IRU kadrę o średniej wieku 48 lat, z której do 2030 r. na emeryturę ma przejść około 660 500 kierowców w Europie, trzeba uzupełniać z puli, której wiek wejścia do zawodu, godziny kwalifikacji i uznawanie transgraniczne są ustalone przez prawo – a przepis, który obniża najniższy z tych progów wieku, nie ma zastosowania nigdzie przed 26 listopada 2028 r., a i wtedy tylko tam, gdzie państwo członkowskie na to pozwoli.
Krótkie odpowiedzi
- Ilu kierowców ciężarówek brakuje w Europie?
- Około 502 000 nieobsadzonych stanowisk kierowców ciężarówek, co odpowiada wskaźnikowi niedoboru 13 proc., według badania niedoboru kierowców przeprowadzonego przez IRU w 2025 r. To samo badanie wykazało około 2,9 miliona nieobsadzonych stanowisk na 18 objętych nim rynkach, co odpowiada tam 11 proc. kadry.
- Ile trzeba mieć lat, żeby prowadzić ciężarówkę w UE?
- Osiemnaście, jeżeli kierowca posiada pełne świadectwo kwalifikacji zawodowej. Art. 5 ust. 2 lit. a) ppkt (i) dyrektywy (UE) 2022/2561 pozwala kierowcy kategorii C i C + E rozpocząć pracę w wieku 18 lat ze świadectwem kwalifikacji zawodowej (ŚKZ) przyznanym na podstawie art. 6 ust. 1; obowiązująca dyrektywa o prawach jazdy, 2006/126/WE, ustala dla tych kategorii w art. 4 ust. 4 lit. g) 21 lat, a dla C1 i C1E 18 lat.
- Czy 17-latek może prowadzić ciężarówkę w Europie?
- Dziś nie. Od 26 listopada 2028 r. art. 17 ust. 2 dyrektywy (UE) 2025/2205 pozwala państwu członkowskiemu – ale go do tego nie zobowiązuje – wydawać prawa jazdy kategorii C1, C1E lub C 17-latkom, którzy posiadają odpowiednie ŚKZ, do kierowania pojazdami na jego terytorium. Do ukończenia 18 lat posiadacz musi jeździć w towarzystwie osoby siedzącej na przednim siedzeniu pasażera, która ma co najmniej 24 lata i posiada prawo jazdy odpowiedniej kategorii od ponad pięciu lat.
- Jaki odsetek europejskich kierowców ciężarówek stanowią kobiety?
- Około 4 proc., według danych IRU. IRU podaje też, że średni wiek europejskiego kierowcy ciężarówki wynosi 48 lat, a tylko 5 proc. ma 24 lata lub mniej.
- Czy kierowca spoza UE może pracować dla przewoźnika z UE?
- Tak, ale świadectwo kierowcy nie jest zezwoleniem na pracę. Gdy kierowca jeździ na podstawie licencji wspólnotowej przewoźnika – w międzynarodowym zarobkowym przewozie drogowym rzeczy na terytorium Unii oraz w przewozach kabotażowych na podstawie rozdziału III – art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 zobowiązuje państwo członkowskie siedziby przewoźnika do wydania, na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej, świadectwa dla każdego kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE. Poświadcza ono jedynie, że kierowca jest legalnie zatrudniony lub że przewoźnik w sposób legalny korzysta z jego usług, zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego obowiązującymi w tym państwie członkowskim; samo prawo do pracy wynika z krajowych przepisów imigracyjnych i prawa pracy. Świadectwo należy do przewoźnika, a nie do kierowcy, i jest ważne najwyżej pięć lat.
Źródła
- Operators deeply concerned by worsening driver shortage: new IRU report (30 June 2026) — IRU — World Road Transport Organisation
- Driver shortage — IRU — World Road Transport Organisation
- Why the world needs legal driver mobility pathways (2 September 2026) — IRU — World Road Transport Organisation
- Directive 2006/126/EC on driving licences (Recast), consolidated text of 1 November 2020 — Article 4 — EUR-Lex, European Union
- Directive (EU) 2022/2561 on the initial qualification and periodic training of drivers of certain road vehicles for the carriage of goods or passengers — Articles 5, 6 and 14, Annex I — EUR-Lex, European Union
- Directive (EU) 2025/2205 on driving licences — Articles 7, 9, 17, 27, 29 and 30, and Annex VII — EUR-Lex, European Union
- Regulation (EC) No 1072/2009 on common rules for access to the international road haulage market, consolidated text of 21 February 2022 — Article 5 — EUR-Lex, European Union