Prawo jazdy kategorii D i D1 na autobus: co obejmuje i od jakiego wieku

O tym, czy dana osoba może wyprowadzić autobus z zajezdni, decydują dwa dokumenty, wydawane na podstawie różnych aktów w różnych procedurach. Kategoria prawa jazdy określa, jakim pojazdem posiadacz może kierować. Świadectwo kwalifikacji zawodowej (ŚKZ) potwierdza, że posiadacz ma kwalifikację, której dyrektywa (UE) 2022/2561 wymaga do kierowania tym pojazdem w transporcie drogowym, poza wyłączeniami z art. 2 tej dyrektywy, takimi jak niehandlowy przewóz osób. Wiek, od którego można mieć oba dokumenty, nie jest jedną liczbą, a oba akty, które go wyznaczają, właśnie się zmieniają.

Cztery kategorie pasażerskie

Dyrektywa (UE) 2025/2205, nowa dyrektywa o prawach jazdy, wymienia kategorie w art. 6 ust. 1 lit. c). Kategorie pasażerskie to ppkt (viii)–(xi).

Zgodnie z art. 4 ust. 4 lit. h) i j) dyrektywy 2006/126/WE, czyli tekstu stosowanego dziś, pojazdy kategorii D1 i D mogą być łączone z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 750 kg. Dyrektywa (UE) 2025/2205 od 26 listopada 2029 r. mówi zamiast tego o przyczepie kategorii O1, którą art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (i) rozporządzenia (UE) 2018/858 definiuje jako przyczepę o maksymalnej masie nieprzekraczającej 0,75 tony. Cięższa przyczepa przenosi zespół do kategorii D1E lub DE.

Żadna z czterech kategorii nie istnieje samodzielnie. Art. 9 ust. 1 przewiduje wydawanie kategorii BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D i DE wyłącznie kierowcom, którzy mają już uprawnienia kategorii B, więc kategoria autobusowa zawsze jest dodatkiem do prawa jazdy na samochód osobowy; art. 6 ust. 1 dyrektywy 2006/126/WE, czyli tekstu stosowanego dziś, idzie dalej i przewiduje wydawanie kategorii D1E i DE wyłącznie kierowcom, którzy mają już uprawnienia odpowiednio kategorii D1 i D. Równoważności z art. 9 ust. 2 nowej dyrektywy, stosowane od 26 listopada 2029 r., biegną następnie w dół: prawo jazdy kategorii DE uprawnia także do kierowania pojazdami kategorii D i D1 na podstawie lit. d) oraz zespołami pojazdów kategorii D1E na podstawie lit. e).

Granica 8 metrów w kategorii D1 jest granicą prawa jazdy, a nie granicą konstrukcyjną. Nie pokrywa się z klasami homologacyjnymi regulaminu EKG ONZ nr 107, które dzielą pojazdy według liczby pasażerów i według tego, czy przewidziano w nich miejsca dla pasażerów stojących, i które omawiamy w tekście o klasach autobusów. Oba systemy dzielą pole w różnych miejscach. Klasy I, II i III istnieją tylko powyżej 22 pasażerów oprócz kierowcy (pkt 2.1.1), czyli już powyżej pułapu 16 pasażerów w kategorii D1, więc pojazd każdej z tych trzech klas zawsze należy do kategorii D, bez względu na długość. Granicę przecinają dopiero klasy A i B, obejmujące pojazdy do 22 pasażerów (pkt 2.1.2). Według tych dwóch definicji pojazd klasy B jest pojazdem kategorii D1, gdy przewozi 16 pasażerów w nadwoziu krótszym niż 8 metrów, a pojazdem kategorii D, gdy przewozi 20 pasażerów albo tych samych 16 w nadwoziu o długości 8,5 metra.

Drugi dokument

Prawo jazdy dotyczy pojazdu. Kwalifikację reguluje dyrektywa (UE) 2022/2561, która obejmuje kierowców pojazdów wymagających prawa jazdy kategorii D1, D1+E, D lub D+E i przewiduje świadectwo kwalifikacji zawodowej na dwóch poziomach. Art. 6 ust. 1 to standardowa kwalifikacja wstępna, a kierowca uzyskuje ją w jednej z dwóch form, tej, którą wybrało państwo członkowskie, ponieważ art. 3 ust. 1 lit. a) czyni z nich warianty, między którymi wybiera państwo, a nie opcje do wyboru dla kierowcy. Pierwsza forma, uczestnictwo w kursie połączone z testem, to lit. a) art. 6 ust. 1 i jest realizowana według sekcji 2.1 załącznika I: 280 godzin, w tym co najmniej 20 godzin jazdy indywidualnej, z czego najwyżej osiem może się odbyć w szczególnym terenie lub na wysokiej klasy symulatorze. Druga, opcja samych testów, to lit. b) i jest realizowana według sekcji 2.2, która w ogóle nie przewiduje godzin kursu: test z teorii trwający co najmniej cztery godziny oraz egzamin praktyczny złożony z egzaminu z jazdy trwającego co najmniej 90 minut – z których można odjąć do 30 minut, jeżeli kierowca zdaje także nieobowiązkowy egzamin w szczególnym terenie lub na wysokiej klasy symulatorze – i z co najmniej 30-minutowego egzaminu z załadunku, komfortu i bezpieczeństwa pasażerów, zapobiegania przestępczości, zagrożeń fizycznych i sytuacji awaryjnych, czyli ppkt 1.5, 1.6, 1.7, 3.2, 3.3 i 3.5 sekcji 1. Art. 6 ust. 2 to kwalifikacja przyspieszona, sama w sobie fakultatywna dla państwa członkowskiego na podstawie art. 3 ust. 2: 140 godzin według sekcji 3, w tym co najmniej 10 godzin jazdy indywidualnej, z czego najwyżej cztery w szczególnym terenie lub na wysokiej klasy symulatorze. Dla kierowcy, który ma już ŚKZ w przewozie rzeczy i przechodzi do przewozu osób (art. 5 ust. 5), sekcje 2.1 i 3 przewidują zamiast tego odpowiednio 70 i 35 godzin. Wszystkie te ścieżki wymagają następnie szkolenia okresowego – „35 godzin w ciągu pięciu lat” według sekcji 4 załącznika I – przy czym pierwszy kurs trzeba odbyć w ciągu pięciu lat od uzyskania ŚKZ, a art. 8 ust. 2 pozwala państwu członkowskiemu skrócić ten okres do trzech lat lub wydłużyć go do siedmiu; dopiero po tym pierwszym kursie art. 8 ust. 3 ustala pięcioletni cykl. Te godziny omawiamy w tekście o obowiązkach eksploatacyjnych floty autobusowej, a wyłączenia, które całkowicie znoszą ten wymóg – w tekście o kwalifikacji wstępnej i szkoleniu okresowym.

Świadectwo potwierdza kod unijny 95, który zgodnie z art. 10 ust. 1 dyrektywy (UE) 2022/2561 właściwe organy umieszczają obok odpowiednich kategorii na prawie jazdy albo na karcie kwalifikacji kierowcy. W załączniku I część E do dyrektywy (UE) 2025/2205 kod ten brzmi: „Kierowca, który według posiadanego świadectwa kompetencji zawodowych spełnia wymogi dotyczące predyspozycji zawodowych przewidziane dyrektywą (UE) 2022/2561 do dnia …”, a przykład podany w samym załączniku to 95(01.01.2028). Wielka Brytania publikuje własne zasady Driver CPC dla kierowców ciężarówek, autobusów i autokarów, które omawiamy w tekście o Driver CPC w Wielkiej Brytanii.

Co obowiązuje dziś

Dyrektywa 2006/126/WE nadal obowiązuje; EUR-Lex oznacza ją jako obowiązującą i zmienioną, z aktualną wersją skonsolidowaną z 01/11/2020. Jej art. 4 ust. 4 ustala dolną granicę wieku dla kategorii D1 i D1E na 21 lat w lit. i), a dla kategorii D i DE – na 24 lata w lit. k). Art. 4 ust. 7 wprowadza następnie odstępstwo od tych granic: dolną granicę wieku, od której wydawane jest prawo jazdy kategorii D1 i D1E oraz D i DE, „stanowi dolna granica wieku upoważniająca posiadaczy ŚKZ do prowadzenia takich pojazdów” przewidziana w dyrektywie 2003/59/WE – dyrektywie o ŚKZ, którą dyrektywa (UE) 2022/2561 skodyfikowała i uchyliła, a której art. 14 nakazuje odczytywać odesłania do dawnego tekstu jako odesłania do nowego.

Tu odpowiedź ma dwie warstwy, bo przepis został już raz napisany od nowa. Art. 27 lit. b) dyrektywy (UE) 2025/2205 zastąpił art. 5 ust. 3 dyrektywy (UE) 2022/2561 w całości – „ust. 3 otrzymuje brzmienie” – a karta dyrektywy o ŚKZ w EUR-Lex datuje tę zmianę na 25 listopada 2025 r. Jednak art. 29 ust. 1 nowej dyrektywy daje państwom członkowskim czas do 26 listopada 2028 r. na przyjęcie środków niezbędnych do jej wykonania i nakazuje stosować te środki od 26 listopada 2029 r., a art. 27 nie ma własnej, wcześniejszej daty. Do tego czasu kierowcę wiąże prawo krajowe transponujące brzmienie sprzed zmiany, a jedyna wersja skonsolidowana dyrektywy (UE) 2022/2561 wymieniona w EUR-Lex pochodzi z 23 grudnia 2022 r., więc tekst, który EUR-Lex udostępnia dla tej dyrektywy, to wciąż brzmienie sprzed zmiany. W tym brzmieniu obowiązują nie jeden, lecz trzy progi. Od 21 lat, z przyspieszonym ŚKZ z art. 6 ust. 2, kierowca może prowadzić pojazdy kategorii D1 i D1+E, a pojazdy kategorii D i D+E tylko „w celu przewozu osób w ramach regularnych usług, w przypadku gdy trasa nie przekracza 50 kilometrów”. Od 21 lat, ze standardowym ŚKZ z art. 6 ust. 1, ten sam kierowca może prowadzić pojazdy kategorii D i D+E bez tego warunku odległości. A od 23 lat przyspieszony ŚKZ otwiera kategorie D i D+E bez ograniczeń. Pod spodem są dwie opcje krajowe: państwo członkowskie może zezwolić na swoim terytorium na prowadzenie pojazdów z pierwszej grupy od 18 lat ze ŚKZ z art. 6 ust. 1, a z drugiej – od 20 lat, przy czym ten wiek „można obniżyć do 18 roku życia, w przypadku gdy kierowca prowadzi takie pojazdy bez pasażerów”.

W praktyce oznacza to, że 21-latek z przyspieszonym ŚKZ jest ograniczony do pojazdów kategorii D1 i D1+E oraz do przewozów regularnych na trasach nieprzekraczających 50 kilometrów aż do ukończenia 23 lat – czyli jeszcze przez dwa lata, według naszych obliczeń.

Co się zmienia i kiedy

Dyrektywę (UE) 2025/2205 opublikowano w Dz.U. L, 2025/2205 z 5 listopada 2025 r., a EUR-Lex oznacza ją jako obowiązującą. Art. 31 przewiduje jej wejście w życie dwudziestego dnia po publikacji, co daje 25 listopada 2025 r. – według naszych obliczeń. Art. 30 ust. 1 uchyla dyrektywę 2006/126/WE ze skutkiem od 26 listopada 2029 r., z wyjątkiem jej art. 6 ust. 4 lit. c), uchylanego ze skutkiem od 26 listopada 2027 r.; art. 30 ust. 2 uchyla rozporządzenie (UE) nr 383/2012 od tej samej daty w 2029 r. Do tego czasu dawna dyrektywa pozostaje w mocy, z wyjątkiem tego jednego przepisu.

Harmonogram określa art. 29. Państwa członkowskie przyjmują i publikują środki niezbędne do wykonania dyrektywy do 26 listopada 2028 r. i stosują je od 26 listopada 2029 r., z dwoma wyjątkami: równoważności dotyczące pojazdów zasilanych paliwami alternatywnymi z art. 9 ust. 2 lit. j) i k) przyjmuje się i stosuje od 26 listopada 2027 r., a model jazdy z osobą towarzyszącą z art. 17 – od 26 listopada 2028 r. Art. 27, który zmienia dyrektywę o ŚKZ, nie ma odrębnej daty, więc środki transponujące go podlegają dacie ogólnej.

Obie połowy kwestii wieku zmieniają się razem. Po stronie prawa jazdy art. 7 ust. 1 lit. f) utrzymuje 24 lata dla D i DE, a lit. g) ustala 21 lat dla D i DE, „pod warunkiem że kierowca posiada” ŚKZ, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub art. 6 ust. 2 dyrektywy (UE) 2022/2561 – a więc którykolwiek z dwóch poziomów, nie tylko standardowy. Po stronie kwalifikacji art. 5 ust. 3, który art. 27 już wprowadził do dyrektywy (UE) 2022/2561, zawiera jeden wiek: od 21 lat, ze ŚKZ z art. 6 ust. 1 lub 2, kierowca może prowadzić pojazdy kategorii D, D+E, D1 i D1+E. Próg 23 lat znika całkowicie, a warunek 50 kilometrów znika z tej ogólnej zasady. W miejsce progu państwa członkowskie mogą ustanowić system monitorowania kierowców poniżej 23 roku życia z przyspieszonym ŚKZ, a jeżeli wymagają od takich kierowców udziału w szkoleniu okresowym z bezpieczeństwa ruchu drogowego przed ukończeniem 23 lat, ten udział wlicza się do 35 godzin. Motyw 50 wyraża ten zamiar wprost: „Należy uprościć” warunki kierowania autobusem kategorii D lub DE od określonego wieku po uzyskaniu kwalifikacji zawodowych, „bez uszczerbku dla bezpieczeństwa ruchu drogowego”.

Granica 50 kilometrów przetrwała poziom niżej, w odstępstwach krajowych. Akapit drugi nowego art. 5 ust. 3 pozwala państwu członkowskiemu zezwolić na swoim terytorium na prowadzenie pojazdów kategorii D1 i D1+E od 18 lat ze ŚKZ z art. 6 ust. 1; akapit trzeci pozwala mu zezwolić na prowadzenie pojazdów kategorii D i D+E od 20 lat z tym samym ŚKZ i stanowi, że wymóg dotyczący wieku „może zostać obniżony do 18 roku życia z myślą o prowadzeniu pojazdów bez pasażerów lub przewożeniu pasażerów w ramach regularnych usług, o ile trasa nie przekracza 50 km”. Żadna z dwóch dróg do kategorii D i D+E od 18 lat nie jest nowa: w brzmieniu stosowanym jeszcze dziś lit. a) ppkt (i) pozwala państwu członkowskiemu zezwolić na przewozy regularne na trasach do 50 kilometrów, razem z pojazdami D1 i D1+E, od 18 lat ze ŚKZ z art. 6 ust. 1, a lit. a) ppkt (ii) pozwala obniżyć wiek 20 lat do 18, jeśli pojazd prowadzi się bez pasażerów. Nowe brzmienie łączy obie drogi w jednym akapicie. Te właśnie ograniczenia przejmuje dyrektywa o prawach jazdy: art. 7 ust. 2 lit. e) pozwala państwu członkowskiemu obniżyć wiek do 18 lat dla D1, D1E, D i DE, jeżeli kierowca posiada ŚKZ z art. 6 ust. 1, a lit. e) ppkt (ii) poddaje kategorie D i DE ograniczeniom z tego samego akapitu trzeciego – czyli parze: bez pasażerów albo na trasach do 50 kilometrów. Lit. f) dopuszcza 20 lat dla D i DE ze ŚKZ z art. 6 ust. 1.

Prawo jazdy wydane młodemu kierowcy kończy się na granicy

Ograniczenie terytorialne obowiązuje już dziś. Jeżeli państwo członkowskie zezwala na prowadzenie pojazdów od niższego wieku na podstawie opcji krajowych dyrektywy o ŚKZ, akapit drugi art. 4 ust. 7 dyrektywy 2006/126/WE ogranicza ważność prawa jazdy do terytorium wydającego państwa członkowskiego „do czasu, aż jego posiadacz osiągnie odpowiednią dolną granicę wieku, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, oraz będzie posiadał ŚKZ”.

Od 26 listopada 2029 r. zasada ta znajduje się w art. 7 ust. 4 dyrektywy (UE) 2025/2205. Prawa jazdy wydane na podstawie odstępstw z ust. 2 i 3 są ważne wyłącznie na terytorium państwa członkowskiego, które je wydało, do czasu osiągnięcia przez posiadacza dolnej granicy wieku określonej w ust. 1, kiedy to stają się ważne w całej Unii. Inne państwa członkowskie mogą uznawać prawa jazdy wydane poniżej wieku z ust. 1 – ale akapit drugi stanowi, że państwa członkowskie „nie uznają jednak ważności praw jazdy wydanych na podstawie ust. 2 lit. b), e) i f)”. Lit. e) i f) to odstępstwa autobusowe. Według nowego tekstu kierowca, który uzyskał prawo jazdy na podstawie któregokolwiek z nich, jest więc z mocy prawa kierowcą krajowym, dopóki nie osiągnie wieku z ust. 1.

Co się nie zmienia

Administracyjny okres ważności pozostaje na poziomie pięciu lat i pozostaje wartością domyślną, a nie sztywnym okresem. Art. 7 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2006/126/WE nadaje kategoriom C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 i D1E pięć lat, podczas gdy kategorie samochodowe mają dziesięć lat albo – według wyboru państwa członkowskiego – do 15; art. 10 ust. 2 lit. b) nowej dyrektywy powtarza pięć lat, a kategoriom samochodowym nadaje 15, z możliwością skrócenia do 10, jeżeli prawo krajowe pozwala używać prawa jazdy jako dokumentu tożsamości. Obie pozwalają następnie państwu członkowskiemu skrócić ten okres, ale tylko dawna dyrektywa wymienia przy tym kategorię D. Art. 7 ust. 3 dyrektywy 2006/126/WE pozwala ograniczyć ważność prawa jazdy dowolnej kategorii wydanego początkującemu kierowcy, pozwala ograniczyć do trzech lat pierwsze prawo jazdy kategorii C i D wydane początkującemu kierowcy, pozwala ograniczyć ważność każdego prawa jazdy w indywidualnych przypadkach, jeśli konieczne jest częstsze przeprowadzanie badań lekarskich lub zastosowanie innych środków specjalnych, takich jak ograniczenia nakładane za wykroczenia drogowe, oraz pozwala skrócić ją posiadaczom, którzy ukończyli 50 lat. Art. 10 ust. 2 dyrektywy (UE) 2025/2205 zachowuje tę konstrukcję, ale usuwa element dotyczący konkretnych kategorii, a wraz z nim wartość trzech lat, przesuwa wiek i dodaje jedno nowe uprawnienie. Możliwości skrócenia są takie: ograniczenie dla początkujących kierowców w dowolnej kategorii, bez wskazania okresu; ograniczenie poszczególnych praw jazdy, jeśli konieczne jest częstsze przeprowadzanie kontroli stanu zdrowia, samooceny lub zastosowanie innych środków specjalnych, w tym ograniczeń wobec sprawców wykroczeń drogowych; skrócenie od 65 lat; oraz skrócenie w przypadku osób, które uzyskały zezwolenie na pobyt czasowy lub korzystają z tymczasowej ochrony albo z odpowiedniej ochrony na mocy przepisów krajowych. Żadne z nowych uprawnień do skracania nie wymienia kategorii D – w nowym art. 10 ust. 2 kategoria D pojawia się tylko przy samym pięcioletnim okresie.

Bez zmian pozostaje też podział medyczny. Załącznik III do obu dyrektyw dzieli kierowców na dwie grupy, a grupa 2 to ta sama lista ośmiu kategorii. Zgodnie z pkt 4 załącznika III do dyrektywy 2006/126/WE osoby z grupy 2 ubiegające się o prawo jazdy przechodzą badania lekarskie przed pierwszym wydaniem prawa jazdy, a następnie jako kierowcy „poddają się badaniom zgodnym z krajowym systemem stosowanym w Państwie Członkowskim, w którym znajduje się ich miejsce zamieszkania, przy okazji przedłużania ważności prawa jazdy”. Art. 11 ust. 1 dyrektywy (UE) 2025/2205 wymaga badania lekarskiego przed pierwszym wydaniem prawa jazdy tych kategorii, „niezależnie od tego, czy przeprowadzono badanie lekarskie dla innej kategorii”, a art. 11 ust. 2 – przed przedłużeniem. Formularz samooceny i krajowy mechanizm oceny zdolności do kierowania pojazdami, które art. 11 ust. 3 dopuszcza jako alternatywy, są dostępne tylko w kategoriach AM, A, A1, A2, B, B1 i BE. Według obu tekstów przedłużenie prawa jazdy kierowcy autobusu wiąże się z kontrolą lekarską; nowy tekst nazywa ją badaniem lekarskim.

Czego nie rozszerzono na autobusy

Art. 17 wprowadza jazdę z osobą towarzyszącą od 17 lat, oznaczaną kodem unijnym 98.02, a od 26 listopada 2028 r. państwa członkowskie muszą wydawać takie prawa jazdy w kategorii B. Ust. 2 pozwala im rozszerzyć ten model na kategorie C1, C1E i C, z wzajemnym uznawaniem między państwami członkowskimi, które to zrobią. Kategorii pasażerskich nie ma na tej liście, a motyw 48 przedstawia model jako pomoc „w zwiększeniu dostępności […] zawodu kierowcy samochodów ciężarowych”. Nie otwiera on drogi do autobusu w wieku 17 lat.

Nowy tekst przewiduje dwie wąskie drogi do pojazdu pasażerskiego bez prawa jazdy kategorii D i żadna z nich nie sięga poza granice państwa. Obie są fakultatywne dla państwa członkowskiego i obie pozwalają kierować wyłącznie na jego własnym terytorium. Art. 9 ust. 4 pozwala państwom członkowskim „zezwolić na kierowanie na swoim terytorium” – w lit. a) – pojazdami kategorii D1 o dopuszczalnej masie całkowitej do 3 500 kg, z wyłączeniem wyposażenia specjalistycznego przeznaczonego do przewozu osób z niepełnosprawnościami, przez kierowców w wieku powyżej 21 lat, którzy mają prawo jazdy kategorii B od co najmniej dwóch lat, jeżeli pojazdy są używane przez podmioty niekomercyjne do celów społecznych, a kierowca świadczy swoje usługi ochotniczo – to droga, którą art. 6 ust. 4 lit. a) dyrektywy 2006/126/WE dopuszcza już dziś, „po konsultacji z Komisją”. Jeżeli to uprawnienie w ogóle zaznacza się w prawie jazdy, akapit drugi art. 9 ust. 4 wymaga, by robić to „wyłącznie za pomocą odpowiednich kodów krajowych”, a nie kodów unijnych z załącznika I część E. Art. 9 ust. 5, stosowany od 26 listopada 2029 r., uprawnia państwa członkowskie do zezwalania posiadaczowi prawa jazdy kategorii C na kierowanie pojazdami kategorii D lub D1 „na swoim terytorium”; zależy to od tego, kto kieruje, a nie od samego prawa jazdy, i nie otwiera pojazdów kategorii D i D1 dla wszystkich posiadaczy kategorii C. Posiadacz musi być osobą przeprowadzającą badanie zdatności do ruchu drogowego zgodnie z dyrektywą 2014/45/UE – i wtedy tylko w promieniu 5 km od stacji kontroli pojazdów – albo mechanikiem warsztatu naprawy pojazdów wykonującym jazdę próbną po naprawie pojazdu lub do celów konserwacji lub kontroli, w promieniu 5 km od warsztatu. W pojeździe nie wolno przewozić żadnej innej osoby, a po opuszczeniu stacji kontroli lub warsztatu kierowca musi być w stanie udowodnić podczas kontroli, któremu z tych dwóch celów służy jazda.

Gdzie próg wieku spotyka się z podażą kierowców

IRU podała w październiku 2023 r., że w Europie nieobsadzonych było 105 000 stanowisk kierowców autobusów i autokarów, co stanowiło 10 proc. wszystkich zawodowych kierowców i o 54 proc. więcej niż w 2022 r., oraz że bez działań na rzecz przyciągania i zatrzymywania kierowców w Europie do 2028 r. może być ponad 275 000 nieobsadzonych stanowisk. Ten sam komunikat, a także obecna strona IRU poświęcona niedoborowi kierowców, opisują strukturę wieku tak: mniej niż 3 proc. kierowców autobusów i autokarów w Europie ma mniej niż 25 lat, a ponad 40 proc. – więcej niż 55 lat. Komunikat z 2023 r. nazwał przeszkodę w kategoriach, na które dyrektywa z 2025 r. odpowiada tylko w połowie. IRU wezwała w nim do obniżenia minimalnego wieku w poszczególnych państwach bez towarzyszących temu ograniczeń odległości, takich jak limit 50 km. Unijny wiek 21 lat rzeczywiście przychodzi bez takiego ograniczenia. Krajowa droga do 18 lat dla D i D+E – a właśnie o obniżenie wieku w poszczególnych państwach apelował komunikat – już nie, bo dokładnie tam nowy art. 5 ust. 3 umieszcza 50 kilometrów.

Czy 26 listopada 2029 r. zamknie tę lukę, tego tekst przepisów nie rozstrzyga. Zestawienie obu wersji art. 5 ust. 3 – nasze porównanie, a nie stwierdzenie zawarte w którejkolwiek z nich – pokazuje, że od tego dnia przyspieszona kwalifikacja z art. 6 ust. 2 i standardowa kwalifikacja z art. 6 ust. 1 dają dostęp do kategorii D i D+E w tym samym wieku, 21 lat, co usuwa dwuletnią różnicę, którą dziś obciążona jest krótsza ścieżka.