Wymagania zdrowotne dla kierowców ciężarówek i autobusów: unijne zasady dla grupy 2
Kierowcy ciężarówek i autobusów w UE to grupa 2 załącznika III: badanie przed pierwszym prawem jazdy, kontrola przy przedłużeniu i wyższe minima dla wzroku, serca, cukrzycy i padaczki.

Kierowcy ciężarówek i autobusów w Unii Europejskiej, w kategoriach C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D i DE, należą do grupy 2 w rozumieniu załącznika III do dyrektywy 2006/126/WE, czyli załącznika, który określa minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami. Osoby z grupy 2 ubiegające się o prawo jazdy przechodzą badanie lekarskie przed pierwszym wydaniem prawa jazdy, a kierowców kontroluje się według krajowego systemu państwa członkowskiego, w którym mają miejsce zamieszkania, przy każdym przedłużeniu ważności prawa jazdy; w tych kategoriach przedłużenie przypada po upływie administracyjnego okresu ważności wynoszącego pięć lat, który państwa członkowskie mogą skrócić w przypadkach wymienionych w art. 7. Dla tej grupy załącznik ustala wyższe wartości niż dla kierowców samochodów osobowych i motocykli w zakresie wzroku i padaczki, dodatkowe kryteria dla cukrzycy, dalsze choroby serca i krótszy odstęp między kontrolami w przypadku bezdechu sennego, a państwa członkowskie mogą ustanowić jeszcze bardziej rygorystyczne wymagania. Od 2006 r. trzy dyrektywy Komisji zmieniły części załącznika III, a od 26 listopada 2029 r. dyrektywę zastąpi dyrektywa (UE) 2025/2205 z nowym załącznikiem III.
Stan na 9 listopada 2026 r. Tego dnia przeczytano: dyrektywę 2006/126/WE w tekście z Dziennika Urzędowego z 30 grudnia 2006 r. i w tekście skonsolidowanym z 1 listopada 2020 r.; trzy dyrektywy Komisji, które zmieniły jej załącznik III, czyli 2009/113/WE, 2014/85/UE i (UE) 2016/1106; a także dyrektywę (UE) 2025/2205 z 22 października 2025 r., opublikowaną w Dzienniku Urzędowym 5 listopada 2025 r.
Kto należy do grupy 2
Pkt 1 załącznika III dzieli kierowców na dwie grupy. Grupa 1 obejmuje kierowców pojazdów kategorii A, A1, A2, AM, B, B1 i BE, a grupa 2 to „kierowcy pojazdów kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 i D1E”. Do czego uprawnia każda z tych kategorii i od jakiego wieku, opisano w tekstach o prawie jazdy kategorii C1, C1E, C i CE oraz o prawie jazdy kategorii D1, D1E, D i DE.
O tym, kogo ocenia się według zasad grupy 2, rozstrzygają jeszcze dwie reguły. Osoby ubiegające się o prawo jazdy po raz pierwszy lub o przedłużenie jego ważności klasyfikuje się „do grupy, do której będą należały w chwili wydania lub przedłużenia okresu ważności prawa jazdy” (pkt 2), więc kierowca samochodu osobowego ubiegający się o kategorię C jest oceniany jako osoba z grupy 2. Ponadto ustawodawstwo krajowe może przewidywać stosowanie przepisów dotyczących grupy 2 wobec kierowców pojazdów kategorii B, którzy wykorzystują prawo jazdy do celów zawodowych, a załącznik podaje jako przykłady „taksówki, karetki pogotowia itd.” (pkt 1.3).
Kiedy odbywa się badanie lekarskie
Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/126/WE prawa jazdy wydaje się tylko kandydatom, którzy zdali egzamin umiejętności i zachowania oraz egzamin teoretyczny „i zadowalająco przeszli badanie lekarskie, zgodnie z przepisami załączników II i III”. W przypadku grupy 1 pkt 3 załącznika III wymaga badania lekarskiego, jeżeli podczas formalności lub egzaminów okaże się, że u kandydata występuje jedna z wymienionych w nim wad zdrowotnych. W przypadku grupy 2 badanie jest częścią każdego pierwszego wydania prawa jazdy. Pkt 4 brzmi: „Osoby ubiegające się o prawo jazdy poddają się badaniom lekarskim przed otrzymaniem prawa jazdy po raz pierwszy, a kierowcy w okresie późniejszym poddają się badaniom zgodnym z krajowym systemem stosowanym w Państwie Członkowskim, w którym znajduje się ich miejsce zamieszkania, przy okazji przedłużania ważności prawa jazdy”.
Prawa jazdy kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 i D1E wydawane od 19 stycznia 2013 r. mają administracyjny okres ważności wynoszący pięć lat (art. 7 ust. 2 lit. b)), a przedłużenie ich ważności zależy od tego, czy kierowca „nieprzerwanie spełnia minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E, określone w załączniku III” (art. 7 ust. 3 lit. a)). Uprawnienia państw członkowskich do skrócenia tego okresu, w tym gdy konieczne jest częstsze przeprowadzanie badań lekarskich, opisano w tekście o prawie jazdy kategorii D1, D1E, D i DE. Dwa schorzenia mają w ramach tych pięciu lat własny odstęp między kontrolami: nie dłuższy niż trzy lata w przypadku kierowcy z grupy 2 chorującego na cukrzycę leczoną lekami niosącymi ryzyko hipoglikemii (pkt 10.3) i nie dłuższy niż rok w przypadku kierowcy z grupy 2 leczącego się z powodu obturacyjnego bezdechu podczas snu w postaci umiarkowanej lub ciężkiej (pkt 11.5).
Wiele decyzji opisanych w załączniku należy do „właściwego organu medycznego” albo opiera się na „opinii upoważnionego lekarza”; sama kontrola przy przedłużeniu odbywa się natomiast według systemu krajowego. Pkt 5 pozwala państwom członkowskim pójść dalej niż załącznik: „Wymagania ustanowione przez Państwa Członkowskie w odniesieniu do wydawania lub przedłużania terminu ważności prawa jazdy mogą być bardziej rygorystyczne niż te wymienione w niniejszym załączniku.” Kwalifikację, której kierowca zawodowy potrzebuje oprócz prawa jazdy, z własnym szkoleniem okresowym, omawia tekst o kodzie 95, kwalifikacji wstępnej i szkoleniu okresowym.
Minimalne wymagania dla grupy 2
Załącznik III stosuje się od 19 stycznia 2009 r. (art. 18). Dyrektywa 2009/113/WE zastąpiła jego punkty dotyczące wzroku, cukrzycy i padaczki, dyrektywa 2014/85/UE – sekcję dotyczącą schorzeń neurologicznych, dodając obturacyjny bezdech podczas snu, a dyrektywa (UE) 2016/1106 – punkt dotyczący chorób układu sercowo-naczyniowego i punkt dotyczący cukrzycy w grupie 1. Pozostałe punkty pochodzą z 2006 r.
| Obszar | Wymaganie dla grupy 2 (punkt) | Brzmienie z |
|---|---|---|
| Wzrok | Ostrość widzenia co najmniej 0,8 dla oka sprawniejszego i 0,1 dla oka słabszego, w razie konieczności z korekcją; okulary o sile nieprzekraczającej plus ośmiu dioptrii lub soczewki kontaktowe; poziome pole widzenia obuocznego co najmniej 160 stopni; brak prawa jazdy przy obniżonej wrażliwości na kontrast lub diplopii (6.4) | Dyrektywa 2009/113/WE |
| Słuch | Prawo jazdy z zastrzeżeniem opinii właściwych organów medycznych, ze szczególnym uwzględnieniem zakresu kompensacji (7) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Narząd ruchu | Brak prawa jazdy przy dolegliwościach lub nieprawidłowościach, przez które kierowanie pojazdem staje się niebezpieczne; organ uwzględnia dodatkowe ryzyka pojazdów grupy 2 (8, 8.3) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Serce i naczynia krwionośne | Wymienione choroby pozwalają na prawo jazdy tylko po skutecznym leczeniu i za zgodą lekarza specjalisty; pozostałe je wykluczają, z wyjątkiem przypadków należycie uzasadnionych opinią lekarza specjalisty (9.1 do 9.4) | Dyrektywa (UE) 2016/1106 |
| Cukrzyca | Przy lekach niosących ryzyko hipoglikemii: brak ciężkiej hipoglikemii w ciągu ostatnich 12 miesięcy, pełna świadomość hipoglikemii, monitorowanie glukozy co najmniej dwa razy dziennie, kontrole lekarskie nie rzadziej niż co trzy lata (10.3, 10.4) | Dyrektywa 2009/113/WE |
| Schorzenia neurologiczne | Brak prawa jazdy przy poważnym schorzeniu neurologicznym, chyba że wniosek poparto opinią upoważnionego lekarza (11.1) | Dyrektywa 2014/85/UE |
| Obturacyjny bezdech podczas snu | Postać umiarkowana lub ciężka: prawo jazdy przy odpowiedniej kontroli stanu, przestrzeganiu leczenia i poprawie w zakresie senności potwierdzonych opinią upoważnionego lekarza; kontrole w odstępach nie dłuższych niż rok (11.2 do 11.5) | Dyrektywa 2014/85/UE |
| Padaczka | 10 lat bez kolejnych napadów bez leków przeciwpadaczkowych; pięć lat po pierwszym nieprowokowanym napadzie (12.10 do 12.14) | Dyrektywa 2009/113/WE |
| Zaburzenia psychiczne | Organ uwzględnia dodatkowe ryzyka pojazdów grupy 2 (13.2) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Alkohol | Organ uwzględnia dodatkowe ryzyka pojazdów grupy 2 (14.2) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Leki i produkty lecznicze | Brak prawa jazdy w jakiejkolwiek kategorii przy uzależnieniu od substancji psychotropowych lub ich regularnym nadużywaniu; przy regularnym zażywaniu organ uwzględnia dodatkowe ryzyka pojazdów grupy 2 (15, 15.2) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Zaburzenia funkcji nerek | Brak prawa jazdy przy ostrej i nieodwracalnej niewydolności nerek, z wyjątkiem przypadków należycie uzasadnionych opinią upoważnionego lekarza i przy regularnych badaniach kontrolnych (16.2) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Przeszczepy i sztuczne wszczepy | Organ uwzględnia dodatkowe ryzyka pojazdów grupy 2 (17.2) | Dyrektywa 2006/126/WE |
| Każde inne zaburzenie | Brak prawa jazdy przy zaburzeniu, które może skutkować czynnościową niezdolnością wpływającą na bezpieczeństwo za kierownicą, chyba że wniosek poparto opinią upoważnionego lekarza (18) | Dyrektywa 2006/126/WE |
Tam, gdzie tabela mówi, że organ uwzględnia dodatkowe ryzyka, załącznik zawiera dla grupy 2 jedno zdanie, powtarzane pod kilkoma nagłówkami: „Właściwy organ medyczny należycie rozważa dodatkowe ryzyka i zagrożenia, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania pojazdami przez osoby zaliczane do tej grupy.”
Wzrok
Wszystkie osoby ubiegające się o prawo jazdy poddają się „właściwemu badaniu” ostrości widzenia, a w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do ich wzroku bada je właściwy organ medyczny, który zwraca szczególną uwagę na: „ostrość widzenia, pole widzenia, widzenie w półmroku, wrażliwość na kontrast i olśnienie, diplopię oraz na inne funkcje wzroku, których upośledzenie może zagrażać bezpiecznemu kierowaniu pojazdami” (pkt 6). Dla grupy 2 pkt 6.4 ustala ostrość widzenia na 0,8 dla oka sprawniejszego i 0,1 dla oka słabszego, w razie konieczności przy zastosowaniu soczewek korekcyjnych; jeżeli do osiągnięcia tych wartości służą środki korekcyjne, muszą to być okulary „o sile nieprzekraczającej plus ośmiu dioptrii” lub soczewki kontaktowe, a środki korekcyjne „muszą być dobrze tolerowane”. Załącznik wymaga poziomego pola widzenia obuocznego wynoszącego co najmniej 160 stopni, z rozszerzeniem co najmniej 70 stopni na lewo i na prawo oraz 30 stopni w górę i w dół, bez wad w obrębie kąta 30 stopni od centrum. Po znacznej utracie możliwości widzenia na jedno oko przewiduje okres adaptacji, podając jako przykład sześć miesięcy, w którym nie wolno kierować pojazdami; potem kierowanie jest dozwolone wyłącznie po uzyskaniu pozytywnej opinii specjalistów w zakresie okulistyki i kierowania pojazdami.
Grupa 1 wymaga obuocznej ostrości widzenia 0,5 i poziomego pola widzenia 120 stopni (pkt 6.1), a wydanie prawa jazdy można rozważać w „wyjątkowych przypadkach”, gdy tych wymogów nie da się spełnić. Ta droga jest przewidziana wyłącznie dla kierowców z grupy 1. Tekst z 2006 r. wymagał w grupie 2 co najmniej 0,5 dla oka słabszego i dopuszczał okulary o sile do plus lub minus 8 dioptrii; dyrektywa 2009/113/WE zastąpiła pkt 6 obecnymi wartościami.
Serce i naczynia krwionośne
Pkt 9, zmieniony dyrektywą (UE) 2016/1106, zaczyna się od zdania: „Choroby układu sercowo-naczyniowego mogą prowadzić do nagłego upośledzenia funkcji mózgowych stanowiącego zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego.” Następnie dzieli choroby na dwa wykazy, a przy każdej pozycji zaznacza, czy dotyczy grupy 1, grupy 2, czy obu grup.
Zgodnie z pkt 9.1 prawa jazdy można wydawać lub przedłużać okres ich ważności „wyłącznie po skutecznym wyleczeniu choroby i z zastrzeżeniem zgody lekarza specjalisty oraz, w stosownych przypadkach, prowadzenia regularnych kontroli medycznych”. Pozycje oznaczone dla obu grup obejmują arytmie z omdleniami w wywiadzie, ostry zespół wieńcowy, stabilną dusznicę bolesną, jeżeli objawy nie występują przy niewielkim wysiłku fizycznym, przezskórną interwencję wieńcową, zabieg pomostowania tętnic wieńcowych, udar lub przemijający atak niedokrwienny, przeszczep serca, operację zastawek serca, wrodzoną wadę serca oraz nadciśnienie złośliwe, zdefiniowane jako skurczowe ciśnienie tętnicze 180 mmHg lub wyższe albo rozkurczowe 110 mmHg lub wyższe, związane z grożącym lub postępującym uszkodzeniem narządu. Pozycje dotyczące wyłącznie grupy 2 to:
- blok przedsionkowo-komorowy II stopnia typu Mobitz II, blok III stopnia lub naprzemienny blok odnóg pęczka Hisa;
- tachyarytmie z nietrwałym polimorficznym częstoskurczem komorowym, trwałym częstoskurczem komorowym lub ze wskazaniem do stosowania defibrylatora;
- wszczepienie lub wymiana stałego rozrusznika serca;
- znaczne zwężenie tętnicy szyjnej;
- maksymalna średnica aorty przekraczająca 5,5 cm;
- niewydolność serca klasy I i II w skali NYHA (New York Heart Association), pod warunkiem że frakcja wyrzutowa lewej komory wynosi co najmniej 35%;
- nadciśnienie tętnicze III stopnia: rozkurczowe 110 mmHg lub wyższe i/albo skurczowe 180 mmHg lub wyższe.
Zgodnie z pkt 9.2 prawa jazdy „nie są wydawane ani nie jest przedłużany okres ich ważności” w przypadku wymienionych tam chorób. Dla grupy 2 są to: wszczepiony defibrylator; tętniak aorty piersiowej lub brzusznej, którego średnica predysponuje do znacznego ryzyka nagłego pęknięcia; niewydolność serca klasy III i IV w skali NYHA; urządzenia wspomagające pracę serca; choroba zastawek serca w klasie III lub IV w skali NYHA lub przy frakcji wyrzutowej poniżej 35%, zwężenie zastawki mitralnej i ciężkie nadciśnienie płucne, ciężkie zwężenie zastawki aortalnej w badaniu echokardiograficznym lub zwężenie zastawki aortalnej powodujące omdlenia, z wyjątkiem całkowicie bezobjawowego ciężkiego zwężenia zastawki aortalnej, jeżeli spełnione są wymogi próby wysiłkowej; kardiomiopatia przerostowa z omdleniami w wywiadzie lub z co najmniej dwiema z następujących sytuacji: grubość ściany lewej komory powyżej 3 cm, nietrwały częstoskurcz komorowy, nagły zgon w rodzinie u krewnego pierwszego stopnia oraz brak wzrostu ciśnienia tętniczego przy wysiłku; zespół długiego QT z omdleniami, Torsade des Pointes i QTc powyżej 500 ms; oraz zespół Brugadów z omdleniami lub przeżytą nagłą śmiercią sercową. Punkt kończy się zdaniem: „Prawa jazdy można wydawać lub przedłużać okres ich ważności w wyjątkowych przypadkach, pod warunkiem że jest to należycie uzasadnione opinią lekarza specjalisty i podlega regularnym kontrolom medycznym gwarantującym, że dana osoba jest nadal zdolna do bezpiecznego kierowania pojazdem, z uwzględnieniem wpływu stanu zdrowia.” Motyw 5 dyrektywy z 2016 r. opisuje to jako możliwość: państwom członkowskim należy umożliwić „korzystanie przez właściwe krajowe organy medyczne z możliwości zezwolenia na kierowanie pojazdami w należycie uzasadnionych przypadkach”.
Defibrylatory znajdują się w obu grupach po różnych stronach: w grupie 1 wszczepienie lub wymiana defibrylatora albo impuls defibrylatora to choroba z pkt 9.1, w grupie 2 wszczepienie defibrylatora to wykluczenie z pkt 9.2. Pkt 9.3 wymaga starannej oceny innych kardiomiopatii przez lekarza specjalistę, a pkt 9.4 pozwala państwom członkowskim ograniczyć wydawanie praw jazdy w przypadku innych chorób układu sercowo-naczyniowego. Państwa członkowskie musiały stosować nowy pkt 9 od 1 stycznia 2018 r. (art. 2 dyrektywy (UE) 2016/1106).
Cukrzyca
Pkt 10 definiuje ciężką hipoglikemię jako taką, przy której „konieczna jest pomoc innej osoby”, a nawracającą hipoglikemię jako drugi przypadek ciężkiej hipoglikemii w okresie 12 miesięcy. Dla grupy 2 pkt 10.3 zaczyna się od zdania: „Można rozważyć wydanie lub przedłużenie okresu ważności prawa jazdy grupy 2 kierowcom cierpiącym na cukrzycę.” Gdy leczenie niesie ze sobą ryzyko wywołania hipoglikemii, „tj. stosowania insuliny i niektórych tabletek”, załącznik wymienia pięć kryteriów:
- w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie wystąpiły przypadki ciężkiej hipoglikemii;
- kierowca ma pełną świadomość hipoglikemii;
- kierowca odpowiednio kontroluje przebieg choroby poprzez regularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi, przynajmniej dwa razy dziennie oraz w porach dnia związanych z kierowaniem pojazdami;
- kierowca wykazuje, że rozumie zagrożenia związane z hipoglikemią;
- nie występują inne wykluczające komplikacje związane z cukrzycą.
Prawo jazdy wydaje się wtedy z zastrzeżeniem opinii właściwego organu medycznego oraz regularnych kontrolnych badań lekarskich, przeprowadzanych „nie rzadziej niż co trzy lata”. Pkt 10.4 dodaje, że wystąpienie w porze czuwania epizodu ciężkiej hipoglikemii, „nawet niezwiązanego z kierowaniem pojazdem, powinno zostać zgłoszone i prowadzić do ponownej oceny uprawnień do kierowania pojazdami”. Przed dyrektywą 2009/113/WE tekst z 2006 r. dopuszczał wydanie prawa jazdy grupy 2 kierowcy wymagającemu leczenia insuliną „tylko w wyjątkowych przypadkach”. Dyrektywa (UE) 2016/1106 zmieniła później pkt 10.2, który dotyczy grupy 1, a punkty dla grupy 2 pozostawiła w brzmieniu z 2009 r.
Obturacyjny bezdech podczas snu
Dyrektywa 2014/85/UE dodała obturacyjny bezdech podczas snu do załącznika III, stwierdzając w motywie 2, że badania potwierdzają, iż obturacyjny bezdech podczas snu „jest jednym z największych czynników ryzyka dla wypadków samochodowych”. Postać umiarkowana odpowiada wskaźnikowi AHI, czyli liczbie epizodów zatrzymania lub spłycenia oddychania na godzinę, wynoszącemu między 15 a 29, a postać ciężka – wskaźnikowi równemu lub przekraczającemu 30, „przy czym w obu przypadkach występuje nadmierna senność dzienna” (pkt 11.2). Osoby ubiegające się o prawo jazdy lub kierowców, u których podejrzewa się postać umiarkowaną lub ciężką, kieruje się na dalsze specjalistyczne badania lekarskie przed wydaniem lub przedłużeniem ważności prawa jazdy, a według pkt 11.3 można „zalecić im rezygnację z kierowania pojazdami do chwili potwierdzenia diagnozy”. Prawo jazdy można wydać, jeżeli odpowiednio kontrolują swój stan, przestrzegają odpowiedniego leczenia i wykazują poprawę w zakresie senności, jeśli taka występuje, co potwierdza opinia upoważnionego lekarza (pkt 11.4). W trakcie leczenia kierowcy z grupy 2 przechodzą kontrole w odstępach nie dłuższych niż rok, a kierowcy z grupy 1 – nie dłuższych niż trzy lata, „w celu ustalenia poziomu zgodności z leczeniem, potrzeby dalszego leczenia i trwałego zachowania czujności” (pkt 11.5). Państwa członkowskie miały stosować te przepisy od 31 grudnia 2015 r. (art. 2 dyrektywy 2014/85/UE).
Padaczka
Pkt 12 definiuje padaczkę jako „wystąpienie przynajmniej dwóch napadów padaczkowych w odstępie mniejszym niż pięć lat”, a prowokowany napad padaczkowy jako napad spowodowany „rozpoznawalnym czynnikiem przyczynowym, którego można uniknąć”. Według załącznika „Należy odradzać kierowanie pojazdami osobie, u której wystąpił pierwszy lub pojedynczy napad lub utrata przytomności”, a specjalistyczne sprawozdanie wskazuje okres, w którym nie wolno kierować pojazdami. Dla grupy 2:
- wymagany okres „uznaje się za wolny od napadów padaczkowych, jeśli osoba ta nie przyjmowała w tym okresie leków przeciwpadaczkowych”, a kompleksowe badania neurologiczne nie wykazały patologii mózgu właściwej dla padaczki ani aktywności padaczkopodobnej na elektroencefalogramie (pkt 12.10);
- po prowokowanym napadzie osobę ubiegającą się o prawo jazdy można uznać za zdolną do kierowania pojazdami na zasadzie indywidualnej, z zastrzeżeniem opinii neurologicznej; osoba ze strukturalną zmianą śródmózgową, u której występuje zwiększone ryzyko napadów, „nie powinna mieć możliwości kierowania pojazdami grupy 2, dopóki ryzyko wystąpienia padaczki nie obniży się do maksymalnie 2 % rocznie” (pkt 12.11);
- po pierwszym nieprowokowanym napadzie – po pięciu latach bez kolejnych napadów, bez leków przeciwpadaczkowych i po odpowiedniej ocenie neurologicznej (pkt 12.12);
- po innej utracie przytomności: „Ryzyko ponownego wystąpienia nie powinno przekraczać 2 % rocznie.” (pkt 12.13);
- w przypadku padaczki „konieczny jest 10-letni okres bez kolejnych napadów, osiągnięty bez pomocy leków przeciwpadaczkowych”, co dotyczy także padaczki wieku młodzieńczego (pkt 12.14).
W pkt 12.12 i 12.14: „W przypadku udokumentowanego dobrego rokowania organy krajowe mogą zezwolić kierowcom na wcześniejsze kierowanie pojazdami.” Odpowiednie okresy dla grupy 1 to rok bez kolejnych napadów w przypadku padaczki i sześć miesięcy po pierwszym nieprowokowanym napadzie (pkt 12.5 i 12.3).
Alkohol, leki i inne schorzenia
W przypadku alkoholu grupa 2 ma ogólne zdanie o dodatkowych ryzykach (pkt 14.2); to, co załącznik III i kody na prawie jazdy mówią o alkoholu, w tym o blokadzie alkoholowej, omawia tekst o limitach alkoholu dla kierowców ciężarówek i autobusów. W przypadku leków pkt 15 dotyczy każdej kategorii: prawa jazdy nie wydaje się ani nie przedłuża się okresu ich ważności w przypadku osób ubiegających się o nie czy kierowców „uzależnionych od substancji psychotropowych lub regularnie nadużywających takich substancji”. Ostra i nieodwracalna niewydolność nerek wyklucza prawo jazdy grupy 2 poza wyjątkowymi przypadkami (pkt 16.2), a pkt 18 zamyka załącznik ogólną zasadą dotyczącą każdego niewymienionego w nim zaburzenia, które może skutkować czynnościową niezdolnością wpływającą na bezpieczeństwo za kierownicą.
Co zmienia dyrektywa (UE) 2025/2205 od 26 listopada 2029 r.
Dyrektywa (UE) 2025/2205 została opublikowana w Dzienniku Urzędowym 5 listopada 2025 r. i weszła w życie dwudziestego dnia po publikacji (art. 31). Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do jej wykonania do 26 listopada 2028 r. i stosują je od 26 listopada 2029 r. (art. 29 ust. 1), a dyrektywa 2006/126/WE traci moc ze skutkiem od 26 listopada 2029 r., z wyjątkiem jej art. 6 ust. 4 lit. c), uchylonego od 26 listopada 2027 r. (art. 30 ust. 1). Do tego czasu obowiązującym tekstem jest opisany wyżej załącznik III.
Wiele pozostaje bez zmian. Grupa 2 obejmuje te same osiem kategorii (załącznik III pkt 1), prawa jazdy tych kategorii zachowują administracyjny okres ważności wynoszący pięć lat (art. 10 ust. 2 lit. b)), przedłużenie nadal zależy od nieprzerwanego spełniania wymagań załącznika III (art. 10 ust. 3 lit. a)), a państwa członkowskie nadal mogą ustanawiać bardziej rygorystyczne wymagania (art. 11 ust. 8). Nowy załącznik III zachowuje wartości dotyczące wzroku dla grupy 2, okresy 12 miesięcy i trzech lat w przypadku cukrzycy, kontrolę co rok w przypadku bezdechu sennego oraz okresy bez napadów wynoszące 10 lat i pięć lat w przypadku padaczki. Jego tytuł 4 zachowuje dwa wykazy chorób układu sercowo-naczyniowego z tymi samymi progami dla średnicy aorty, frakcji wyrzutowej i ciśnienia tętniczego.
Wśród zmian dla grupy 2:
- Badania zapisano w artykule. Art. 11 ust. 1 wymaga badania lekarskiego przed pierwszym wydaniem prawa jazdy, obejmującego wszystkie odchylenia w stanie zdrowia określone w załączniku III, a w przypadku kategorii C, CE, C1, C1E, D, D1, DE lub D1E – „niezależnie od tego, czy przeprowadzono badanie lekarskie dla innej kategorii”; art. 11 ust. 2 wymaga badania przed każdym przedłużeniem ważności. Alternatywy w postaci samooceny i krajowego monitorowania z art. 11 ust. 3 są dostępne tylko dla kategorii grupy 1. Według motywu 29 badanie „może być przeprowadzane przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej lub przez jakikolwiek inny właściwy organ medyczny lub pracownika służby zdrowia, zgodnie z prawem danego państwa członkowskiego”.
- Prowokowany napad padaczkowy. W grupie 2 „należy przedstawić pozytywny raport neurologiczny poświadczający okres wolny od napadu, który wynosi co najmniej rok, i zawierający ocenę elektroencefalograficzną” (załącznik III tytuł 9 pkt 11). Wartości 2% rocznie z obecnych pkt 12.11 i 12.13 oraz z akapitu następującego po pkt 12.14 nie występują w tytule 9.
- Tymczasowe wymogi i ograniczenia. W grupie 2 właściwy organ medyczny „może ustanowić tymczasowe wymogi lub nałożyć ograniczenia dotyczące kierowania pojazdami” w przypadku zaburzeń psychicznych (tytuł 10), „może ustanowić tymczasowe wymogi i, w stosownych przypadkach, ograniczenia dotyczące kierowania pojazdami” w przypadku alkoholu (tytuł 11) oraz „może ustanowić określone wymogi lub ograniczenia” w przypadku środków odurzających i produktów leczniczych (tytuł 12).
- Cukrzyca. Kontrola dwa razy dziennie jest opisana tak, że kierowca musi być w stanie „w ramach regularnych kontroli dokonywać odpowiedniego sprawdzenia poziomu glukozy we krwi, przy użyciu środków technicznych”, a prawo jazdy zależy od wydania przez właściwy organ medyczny „pozytywnej opinii” (tytuł 5 pkt 3). Motyw 34 wymienia systemy ciągłego monitorowania glikemii wśród niedawnych postępów technologii medycznych.
- Sposób zmiany załącznika. Art. 10 ust. 6 uprawnia Komisję do zmiany załącznika III w drodze aktów delegowanych, „jeżeli jest to konieczne w celu uwzględnienia zmienionych uwarunkowań technicznych, operacyjnych lub naukowych”; zgodnie z art. 8 dyrektywy 2006/126/WE zmiany dostosowujące jej załączniki do postępu naukowo-technicznego przyjmuje się zgodnie z procedurą komitetową, o której mowa w art. 9 ust. 2.
Jak nowy art. 10 ust. 2 zmienia uprawnienia do skracania okresu ważności prawa jazdy, w tym wiek, od którego państwa członkowskie mogą to robić, opisano w tekście o prawie jazdy kategorii D1, D1E, D i DE.
Poza tekstem unijnym
Załącznik III ustala minima, a pkt 4 pozostawia kontrolę przy przedłużeniu krajowemu systemowi każdego państwa członkowskiego. Badanie lekarskie grupy 2 w Wielkiej Brytanii, z formularzem D4 agencji Driver and Vehicle Licensing Agency, omawia tekst o prawie jazdy HGV w Wielkiej Brytanii, a orzekanie lekarskie o kierowcach pojazdów użytkowych w Stanach Zjednoczonych – tekst o badaniu DOT i zaświadczeniu lekarza orzecznika (medical examiner’s certificate).
Krótkie odpowiedzi
- Jak często kierowcy ciężarówek i autobusów w UE muszą przechodzić badania lekarskie?
- Przed pierwszym prawem jazdy kategorii C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D lub DE i ponownie przy każdym przedłużeniu ważności prawa jazdy, zgodnie z pkt 4 załącznika III do dyrektywy 2006/126/WE; kontrola przy przedłużeniu odbywa się według krajowego systemu państwa członkowskiego, w którym kierowca ma miejsce zamieszkania. Administracyjny okres ważności tych praw jazdy wynosi pięć lat (art. 7 ust. 2 lit. b)), a państwa członkowskie mogą go skrócić w przypadkach wymienionych w art. 7 ust. 3. Niektóre schorzenia wprowadzają dla kierowców z grupy 2 własne kontrole: nie rzadziej niż co trzy lata przy cukrzycy leczonej lekami niosącymi ryzyko hipoglikemii i nie rzadziej niż co rok w trakcie leczenia obturacyjnego bezdechu podczas snu w postaci umiarkowanej lub ciężkiej.
- Jaki wzrok jest wymagany do prawa jazdy na ciężarówkę lub autobus w UE?
- Zgodnie z pkt 6.4 załącznika III do dyrektywy 2006/126/WE osoby z grupy 2 ubiegające się o prawo jazdy i kierowcy z tej grupy muszą mieć ostrość widzenia, w razie konieczności przy zastosowaniu soczewek korekcyjnych, wynoszącą co najmniej 0,8 dla oka sprawniejszego i co najmniej 0,1 dla oka słabszego; okulary służące do osiągnięcia tych wartości nie mogą przekraczać plus ośmiu dioptrii albo stosuje się soczewki kontaktowe. Załącznik wymaga też poziomego pola widzenia obuocznego wynoszącego co najmniej 160 stopni, z rozszerzeniem co najmniej 70 stopni na lewo i na prawo oraz 30 stopni w górę i w dół, bez wad w obrębie 30 stopni od centrum. Obniżona wrażliwość na kontrast i diplopia wykluczają prawo jazdy.
- Czy w UE można kierować ciężarówką lub autobusem przy cukrzycy leczonej insuliną?
- Załącznik III pozwala rozważyć wydanie prawa jazdy grupy 2. W przypadku leków niosących ryzyko hipoglikemii, takich jak insulina i niektóre tabletki, pkt 10.3 ustala pięć kryteriów: brak przypadków ciężkiej hipoglikemii w ciągu ostatnich 12 miesięcy, pełna świadomość hipoglikemii, monitorowanie poziomu glukozy we krwi co najmniej dwa razy dziennie oraz w porach związanych z kierowaniem pojazdami, rozumienie zagrożeń związanych z hipoglikemią i brak innych wykluczających komplikacji. Prawo jazdy zależy od opinii właściwego organu medycznego i od kontroli w odstępach nie dłuższych niż trzy lata. Epizod ciężkiej hipoglikemii w porze czuwania, nawet niezwiązany z kierowaniem pojazdem, należy zgłosić i powinien on prowadzić do ponownej oceny uprawnień do kierowania pojazdami (pkt 10.4).
- Czy osoba chorująca na padaczkę może mieć w UE prawo jazdy na ciężarówkę lub autobus?
- Zgodnie z pkt 12.14 załącznika III kierowca z grupy 2 chorujący na padaczkę musi przejść 10 lat bez kolejnych napadów bez pomocy leków przeciwpadaczkowych; w przypadku udokumentowanego dobrego rokowania organy krajowe mogą zezwolić na wcześniejsze kierowanie pojazdami. Po pierwszym nieprowokowanym napadzie okres ten wynosi pięć lat bez leków przeciwpadaczkowych i z odpowiednią oceną neurologiczną (pkt 12.12). Pkt 12.10 wymaga ponadto, aby kompleksowe badania neurologiczne nie wykazały patologii mózgu właściwej dla padaczki ani aktywności padaczkopodobnej na elektroencefalogramie.
- Co zmienia się w 2029 r. w badaniach lekarskich kierowców ciężarówek i autobusów?
- Od 26 listopada 2029 r. dyrektywę 2006/126/WE zastępuje dyrektywa (UE) 2025/2205. Grupa 2 zachowuje te same osiem kategorii, pięcioletni okres ważności i główne progi dotyczące wzroku, cukrzycy, bezdechu sennego i padaczki. Art. 11 wymaga badania lekarskiego przed pierwszym prawem jazdy kategorii C lub D, niezależnie od wcześniejszego badania dla innej kategorii, oraz przed każdym przedłużeniem ważności. W nowym załączniku III kierowca z grupy 2 po prowokowanym napadzie padaczkowym musi przedstawić pozytywny raport neurologiczny poświadczający co najmniej rok bez napadów, a właściwy organ medyczny może ustanowić wymogi lub ograniczenia dotyczące kierowania pojazdami w przypadku zaburzeń psychicznych, alkoholu i środków odurzających.
Źródła
- Directive 2006/126/EC of the European Parliament and of the Council of 20 December 2006 on driving licences (Recast) — Official Journal text (OJ L 403, 30.12.2006): Article 7, Article 18 and Annex III — EUR-Lex, European Union, 20 Dec 2006
- Directive 2006/126/EC on driving licences (Recast) — consolidated text of 1 November 2020: Articles 7 and 8 and Annex III with the amendments of Directives 2009/113/EC, 2014/85/EU and (EU) 2016/1106 — EUR-Lex, European Union
- Commission Directive 2009/113/EC of 25 August 2009 amending Directive 2006/126/EC on driving licences — recitals 1 to 4 and the Annex (Annex III points 6, 10 and 12: eyesight, diabetes mellitus, epilepsy) — EUR-Lex, European Union, 25 Aug 2009
- Commission Directive 2014/85/EU of 1 July 2014 amending Directive 2006/126/EC on driving licences — recital 2, Article 2 and Annex point 2 (Annex III section 11: neurological diseases and obstructive sleep apnoea syndrome) — EUR-Lex, European Union, 1 Jul 2014
- Commission Directive (EU) 2016/1106 of 7 July 2016 amending Directive 2006/126/EC on driving licences — recitals 2 to 5, Article 2 and the Annex (Annex III point 9, cardiovascular diseases, and point 10.2, diabetes) — EUR-Lex, European Union, 7 Jul 2016
- Directive (EU) 2025/2205 of the European Parliament and of the Council of 22 October 2025 on driving licences (OJ L, 2025/2205, 5.11.2025) — recitals 29 and 34, Articles 10, 11, 29, 30 and 31, Annex III — EUR-Lex, European Union, 22 Oct 2025