SRC belgesi nedir, nasıl alınır? SRC1–SRC5 ve şartları

SRC, Türkiye’de karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin almak zorunda olduğu “sürücü mesleki yeterlilik belgesi”dir (4925 sayılı Kanun Md. 5(2)); Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği (MYEY) Md. 6 bu belgeyi SRC1, SRC2, SRC3, SRC4 ve SRC KURYE türleri olarak düzenler. Belge, Millî Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursunda eğitim alıp MEB’in 1/5/2026’dan beri yalnız teorik yapılan e-sınavında 60 ve üzeri puan alan kişiye, sertifikanın ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca (UAB) düzenlenir ve e-Devlet’ten alınır; MYEY’nin muafiyet hükümleri ise belirli kişilere eğitimsiz ve sınavsız belge yolunu tanır.

İki bakanlık iş bölümü yapar. MYEY’de “Bakanlık”, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıdır (Md. 4). Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün (UHDGM) 27 Kasım 2020 tarihli duyurusu, ÜDY, ODY ve SRC-1–SRC-4 türü belgeler için “belgelendirme işlemleri Bakanlığımızca, eğitim ve sınavlar ile ilgili iş ve işlemler Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülmektedir” der. SRC5 ayrı bir rejimdir: Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik’te tanımlıdır ve eğitimi, sınavı ve belgelendirmesi UAB’dedir (aşağıda ayrı bölüm). AB’deki sürücü mesleki yeterliliği (Driver CPC) de ayrı bir rejimdir ve bu yazıda anlatılmaz.

MYEY, 3/9/2004 tarihli ve 25572 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; son değişikliği 29/1/2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’dedir. Kurs ve sınav kuralları ise Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği’ndedir (MEBY); 1/2/2017 tarihli ve 29966 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan bu yönetmeliğin son değişikliği 4/2/2026 tarihli ve 33158 sayılı Resmî Gazete’dir. Bu yazı ikisini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki konsolide metinlerinden okur. Madde numaraları aksi belirtilmedikçe MYEY’ye aittir; MEB kurs yönetmeliğinin maddeleri “MEBY” ile, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin maddeleri “KTY” ile yazılır.

SRC türleri: SRC1, SRC2, SRC3, SRC4 ve SRC KURYE

MYEY Md. 6, mesleki yeterlilik belgesi türlerini “üst düzey yönetici (ÜDY), orta düzey yönetici (ODY) ve sürücü (SRC) türü mesleki yeterlilik belgesi olmak üzere üç ana grupta” toplar ve bunları “faaliyet alanlarına göre” adlandırır; yani türler araç adıyla değil faaliyet alanıyla adlandırılır. Yönetici belgeleri bu yazının konusu değildir; K türü yetki belgesi sahiplerinin orta düzey yönetici belgesi şartı K belgesi yazısında anlatılıyor. SRC grubunun türleri ve Md. 7’deki derecelendirme:

Md. 7’ye göre SRC1 türü belge sahipleri SRC2’yi, SRC3 türü belge sahipleri SRC4’ü “almış kabul edilir”: uluslararası yolcu belgesi yurtiçi yolcu belgesini, uluslararası eşya-kargo belgesi yurtiçi eşya-kargo belgesini kapsar. Md. 7’de tersine (SRC2’den SRC1’e) ya da yolcu ile eşya türleri arasında bir kapsama satırı yoktur.

SRC KURYE, Md. 6(c)’nin (5) numaralı alt bendidir ve 29/1/2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle bugünkü hâline getirildi: değişikliğin 2. maddesi alt bendin “aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir” diyerek yeni metni verir ve değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (Md. 8). Bu yazı alt bendin 29/1/2026’dan önceki metnini açmadı, bu yüzden neyin yerine geldiğini yazmaz. SRC KURYE, MEB’in 2026 e-sınav kılavuzunda da sürücü türleri arasında sayılır (“SRC1-SRC2-SRC3-SRC4-SRC Kurye”). Bu yazı onu yalnız tür olarak anar. MYEY Md. 6(c)’nin SRC listesinde SRC5 yoktur.

SRC5: tehlikeli madde sürücüsünün belgesi

Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik (18/6/2022 tarihli ve 31870 sayılı Resmî Gazete) Md. 4(1)(ff), SRC5’i şöyle tanımlar: “Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası (SRC5): ADR Bölüm 8.2 kapsamında Bakanlıkça düzenlenen belgeyi”. Md. 5(4) zorunluluğu yazar: “Bu Yönetmelik ve ADR hükümlerine uygun olarak ulusal ve uluslararası karayollarında tehlikeli madde taşımacılığı yapacak taşıt sürücülerinin, Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikasına (SRC5 belgesi) sahip olması zorunludur.” Aynı fıkra eğitimin, sınavın ve belgelendirmenin “Bakanlıkça belirlenen mevzuat kapsamında” yapılacağını söyler.

SRC5 MEB’in düzeninde değildir. UHDGM’nin 27 Kasım 2020 tarihli duyurusu, tehlikeli madde taşıyan araç şoförlerine yönelik “eğitim, sınav ve belgelendirmeye (SRC-5 belgesi) ilişkin iş ve işlemler”in Bakanlıkça, yani UAB’ce yürütüldüğünü yazar. MEBY Md. 2(2) buna uygundur: “SRC 5 türü tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.” MEBY geçici 1(5) de “Mevcut mesleki yeterlilik eğitim merkezleri ve kurslarda SRC5 türü programı olanlar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde bu programlara devam ederler” der. ADR Bölüm 8.2’nin ayrıntıları, yani kurs birimleri, geçerlilik süresi ve yenileme, ADR sürücü eğitim sertifikası yazısında anlatılıyor ve burada tekrarlanmaz.

Kim SRC almak zorunda, kimden aranmaz

Zorunluluğun kanuni dayanağı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 5(2). maddesidir (ek cümle: 23/1/2008-5728): “Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” Karayolu Taşıma Yönetmeliği bunu şoför şartına çevirir: Md. 34(1) (başlığı “Şoför ve kuryelerde aranacak nitelik ve şartlar”) “Bu Yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin; a) İlgili mevzuatın öngördüğü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları” şartını koyar. Md. 4(1)(zz) şoförü “Bu Yönetmelik kapsamında, bir motorlu taşıtı karayolunda süren ve ilgili mesleki yeterlilik belgesine sahip olan sürücüyü” diye tanımlar. Belgesiz araç kullanan şoförlere ve işletmecisine Kanun’un 26(1)(l) bendindeki idari para cezası uygulanır (KTY Md. 34(2)(a)); bendin metni “5 inci maddesine göre mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan taşıt kullanan şoförlere … işletmecisine ise … idari para cezası verilir” diyor. Bu yazı tutarları vermez; tutarlar Kanun metnindedir.

Md. 34(1)’in aynı fıkrası başka şoför şartları da sayar: uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından dolayı hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmak ((d) bendi) ve “şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren bir sağlık raporunu, yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir” almak ((e) bendi). Bunlar KTY’nin şoför şartlarıdır; MEBY Md. 14(1)’in saydığı kurs kayıt belgeleri arasında sağlık veya psikoteknik raporu yoktur (aşağıda).

Md. 34(1)’deki istisna cümlesi. Md. 34(1)’in son cümlesi şöyledir: “Ancak, adlarına C1 veya K2 yetki belgesi düzenlenmiş gerçek kişilerin, yetki belgesi eki taşıt belgesinde sadece 1 adet kamyonet cinsi taşıtın kayıtlı bulunması ve bu taşıtı yetki belgesi sahibinin kullanması halinde, bu yetki belgesi sahiplerinden ve kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelinden mesleki yeterlilik belgesi aranmaz.” Koşullar birlikte aranır:

• C1 veya K2 yetki belgesi düzenlenmiş bir gerçek kişi olmak (K2 belgesinin ne olduğu K belgesi yazısında anlatılıyor);
• yetki belgesi eki taşıt belgesinde sadece 1 adet kamyonet cinsi taşıtın kayıtlı olması;
• bu taşıtı yetki belgesi sahibinin kendisinin kullanması.

Aynı cümle ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelini de sayar. Cümle kamyonet kullanan herkes için değil, yalnız bu koşulları sağlayanlar içindir.

Yönetmeliğin kapsamı dışındaki taşımalar. Md. 34(1) şoför şartı “Bu Yönetmelik kapsamındaki taşıtları” kullanan şoförler içindir; KTY Md. 2(3) ise Yönetmeliğin kapsamı dışında kalan taşımaları sayar. Bentlerden beşi şunlardır:

• (a) “Özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan ve ticari olmayan taşımalar”;
• (b) “Lastik tekerlekli traktörlerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar”;
• (ç) “Resmi taşıtlarla ve bunların römorklarıyla yapılan ticari olmayan taşımalar”;
• (d) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait taşıtlarla ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar;
• (f) “N1 ve N1G araç sınıfında yer alan kamyonet cinsi olarak tescil edilen taşıtlarla yapılan ve taşınan eşyanın ticari olmadığı taşımalar”.

Aynı fıkranın (c), (g), (ğ) ve (h) bentleri motosikletler, altı dingilin üzerindeki lastik tekerlekli vinç, cenaze aracı, ambulans ve naklen yayın aracı olarak tescil edilmiş araçlar, Millî Savunma Bakanlığı akaryakıt taşıtları ve kullanım amacı “SÜRÜCÜ EĞİTİM ARACI” olarak tescil edilmiş taşıtlar için ayrı hâller yazar. Servis taşımaları için Md. 2(2) yalnızca “Servis taşımaları hakkındaki usul ve esaslar, Bakanlıkça ayrıca düzenlenir” der. Bu yazı bu listelerden bir SRC muafiyeti çıkarmaz.

İşverenin yükümlülükleri. Karayolu Taşıma Yönetmeliği yetki belgesi sahiplerine şoförleriyle ilgili şunları yükler (Md. 40):

• (28): “Yetki belgesi sahipleri, 34 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen nitelikleri haiz şoförleri çalıştırmakla yükümlüdürler.”
• (33): şoförlerinin “sürücü mesleki yeterlilik belgelerinin yanlarında bulunup bulunmadığını kontrol etmek”.
• (27)(a): şoförlerin ceza puanı durumunu “altışar aylık süre ile yılda iki kez” Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza puanı 50 ve üzerinde olanların eğitilmesi ve kendi iç denetimleri yönünden gerekli tedbirleri almak.
• (27)(b): şoförlerin “Milli Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen özel mesleki yeterlilik kurslarından yılda en az 7 saat süreyle %70’i pratik ve %30’u ise teorik bölümden oluşan güvenli sürüş eğitimini almalarını sağlamak”.

(27)(a), (28) ve (33)’e aykırılıkta Kanun’un 26(1)(e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır; (27)(b)’ye aykırılıkta 5 uyarma verilir.

SRC belgesi nasıl alınır: kurs, e-sınav, belge

Yolda iki ayrı belge vardır. MEBY Md. 4(1)(l), kurs ve sınav sonunda başarılı olanlara “Modül üzerinden türlerine göre düzenlenen sertifikayı” özel mesleki yeterlilik sertifikası, Md. 4(1)(ğ) ise sertifikaya sahip kişilere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca düzenlenen belgeyi mesleki yeterlilik belgesi olarak tanımlar. Sıra: kursa kayıt, eğitim, MEB e-sınavı, MEB sertifikası, UAB belgesi.

Kursa kayıt ve istenen belgeler

MEBY Md. 13(1), kursa kayıt olacakların “adli sicil kayıtları ve sertifika sınıflarına göre eğitim durumları”nın MYEY’nin ilgili hükümlerine uygun olmasını ister. Md. 14(1)’e göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kursiyerlerden şunlar istenir:

• kursa Kayıt Formu (EK-1);
• kayıt esnasında görülüp iade edilmek üzere Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartının ibrazı;
• adli sicil kaydının bulunmadığını gösterir barkotlu belge;
• diploma veya diploma yerine geçen belge ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan öğrenim durumunu bildirir belgenin, aslı görüldükten sonra kurs müdürlüğünce onaylı örneği;
• son altı ayda çekilmiş bir adet biyometrik fotoğraf;
• SRC sınıfı öğretim programlarına kayıt yaptıracaklar için taşımacılık türüne uygun sürücü belgesinin ibrazı.

Yabancı uyruklu kursiyerler için Md. 14(2) kayıt formunun yanında pasaportun noter tasdikli Türkçe tercümesini, adli sicil belgesini, diploma veya diploma yerine geçen belgenin Türkçe tercümesiyle aslının noter onaylı örneklerini, son altı ayda çekilmiş iki adet biyometrik fotoğrafı ve SRC sınıfı için taşımacılık türüne uygun sürücü belgesinin ibrazını sayar. MYEY Md. 22 de başvuruların eğitimi veren kuruluşlara yapıldığını yazar ve başvuru belgeleri arasında sürücüler için sürücü belgesinin fotokopisini, tahsil durumunu gösteren belgeyi ve 29/1/2026 tarihli değişiklikle eklenen, 47. maddede belirtilen suçlardan adli sicil kaydının bulunmadığını gösteren belgeyi sayar.

“Taşımacılık türüne uygun sürücü belgesi” ifadesinin hangi sürücü belgesi sınıfına karşılık geldiği bu yazının okuduğu metinlerde yazılı değildir; sürücü belgesi sınıfları ve yaş şartları için kamyon ehliyeti ve otobüs ehliyeti yazılarına bakılabilir. Sınıf–tür eşlemesi (B için SRC2 ve SRC4, C, D ve E için SRC1 ve SRC3) MYEY geçici 2’de yalnız 25/2/2006 öncesi muafiyet için yazılıdır (aşağıda); bugünkü kayıt şartı gibi sunulmaz. Okul seviyesi konusunda da metinler sınırlıdır: kayıtta yalnız diploma veya öğrenim durumunu bildirir belge istenir, lise şartı ise MYEY Md. 6’nın son fıkrasında yalnız ÜDY için yazılıdır: “ÜDY türü Mesleki Yeterlilik Belgesi alacakların asgari lise veya dengi meslek lisesi mezunu olmaları şarttır.” SRC için bir okul seviyesi bu yazının okuduğu MYEY metninde yazılı değildir.

Eğitim

• Program. MEBY Md. 21(1): “Kurslarda, mesleki yeterlilik eğitimi ve yenileme eğitimlerine yönelik Bakanlıkça onaylı öğretim programları uygulanır.” MYEY Md. 24, müfredat programlarının “AB müktesebatına uygun olarak Bakanlık tarafından” belirlendiğini yazar. Md. 21(3): “Bakanlıkça gerek görülmesi halinde eğitimler uygulamalı olarak da yapılabilir” (bu eğitim içindir, sınav için değil).
• Ders saati. “Bir ders saati süresi elli dakikadır. İki ders saati arasındaki dinlenme süresi on dakikadır” (MEBY Md. 20(1)); MYEY Md. 25 aynı süreleri yazar (50 dakika ve 10 dakika).
• Günlük sınır. “Bir kursiyer için hafta içi günde 2 saatten az 6 saatten fazla; hafta sonları ise bir günde 2 saatten az 8 saatten fazla eğitim yapılamaz” (Md. 23(1)).
• Dönem. “Kurslarda her ay bir dönem açılır. Dönemler her ayın ilk on beş günü içinde kurslarca belirlenen tarihlerde başlatılır.” Her dönemin eğitim ve sınavları grup onay tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde tamamlanır (Md. 23(2)).
• Devam. MEBY Md. 17(2): “Ders saati sayısının 1/5’inden fazla derse devam etmeyenlerin kurstan kayıtları silinir.” MYEY Md. 27 farklı bir ifade kullanır: “toplam ders saatinin 1/5’i kadar devamsızlık yapanların kayıtları o dönem için silinir.” Bu yazı iki ifadeyi birleştirmez.

Bu yazı programların toplam ders saatini vermez; SRC1, SRC2 ve SRC3 öğretim programları okunmadı.

e-Sınav

Kim yapar. MEBY Md. 25(2): “Sınavlar; Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.” Bu fıkra 1/5/2026 tarihinde yürürlüğe girdi (Md. 25 dipnot (5); değiştiren Yönetmeliğin 28. maddesi). MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün duyurusu, değişiklikle sınavların “01/05/2026 tarihinden itibaren sadece teorik olarak” yapılmasına ve “Uygulama sınavlarının kaldırılarak teorik sınavda 60 ve üzeri puan alan kursiyerlerin başarılı sayılmasına” yönelik düzenlemeler yapıldığını yazar. Geçiş için MEBY geçici 4(1): yönetmeliğin yayımı öncesinde teorik sınavlarda başarılı olup uygulama sınavlarından başarısız olmuş ancak uygulama sınav hakkı devam eden kursiyerler için “teorik sınav sonucuna göre sertifika düzenlenir”. MYEY Md. 33 de başarı için “60 (altmış) ve daha yukarı puan almak şarttır” der.

Soru sayısı ve süre. MEB’in 2026 e-Sınav kılavuzu, Tablo-1:

Puanlama. Kılavuza göre her sorunun 4 seçeneği vardır ve yalnız biri doğrudur. Değerlendirme “doğru cevaplar dikkate alınarak 100 puan üzerinden” yapılır, “60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılacaktır”; formül “[Puan=(Doğru Sayısı / Soru Sayısı) x 100]”, tüm soruların puan değeri eşittir ve “Yanlış cevaplar değerlendirme sırasında dikkate alınmayacaktır.” Bu formüle göre 40 soruda 60 puan 24 doğru demektir (24 / 40 × 100 = 60; hesap bize ait).

Başvuru ve randevu. Kılavuz, sınavın karayolu yolcu ve eşya-kargo taşımacılık faaliyetleri için karayollarında seyreden araçları kullanacak kişilere yönelik teorik sınavları kapsadığını yazar; adaylar “kayıtlı oldukları özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursunun bulunduğu ildeki e-Sınav merkezlerinde” sınava girer. Aday e-Sınav başvurusunu sınav ücretini yatırdıktan sonra kayıtlı olduğu kurs aracılığıyla yapar; ücret tutarını bu yazı vermez. En yakın sınav tarihi ve saati randevu sistemince otomatik belirlenir ve aday o tarihte sınava girmezse sınav hakkını kullanmış sayılır. Mazeretle randevu değişikliği e-Sınav saatinden 24 saat öncesine kadar yapılabilir.

Yabancı dilde sınav. Yabancı uyruklu aday ile öğrenimini yurt dışında tamamladığını belgeleyen Türkçe bilmeyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı aday, teorik eğitimini sınava gireceği yabancı dilde (Arapça veya İngilizce) tamamladıktan sonra o dilde sınava girebilir; tercih sınav randevu saatinden en az 48 saat önce Modül’e işlenmelidir.

Sonuç ve itiraz. Sonuçlar sınav merkezindeki sonuç açıklama cihazından (kiosk) veya sınav oturumu sonlandıktan sonra https://esinav.meb.gov.tr/ adresinden öğrenilir; “Sınavda sorulan sorular ile cevap anahtarı yayımlanmayacaktır.” İtiraz, sonuçların yayımlanmasından itibaren 5 takvim günü içinde e-İtiraz Modülü (https://eitiraz.meb.gov.tr/) üzerinden yapılır.

Sınav hakkı: sekiz. MEBY Md. 18(1): “Sınavda başarısız olanlar, eğitimler için yeniden kursa devam etmeksizin ve kurs ücreti ödemeden sadece sınav ücretini ödeyerek yedi defa daha sınava girebilirler. Sekizinci sınav hakkı sonunda da başarısız olan kursiyerler, kurslara yeniden kayıt yaptırabilir.” Yani ilk sınavla birlikte 8 sınav hakkı vardır. MEB’in duyurusu değişikliği “Kursiyerlere tanınan dört sınav hakkının sekize çıkarılmasına” diye sayar; Md. 18, 1/5/2026’da yürürlüğe giren maddeler arasındadır (değiştiren Yönetmeliğin 28. maddesinin (a) bendi). Mazeretler için Md. 18(2)(a): mazeretini belgelendirenlere “sekiz sınav hakkını tamamladıktan sonra başarılı olamamaları durumunda bir sınav hakkı daha verilir”; (b): askerlik, hamilelik veya doğum ve tedavisi uzun süren hastalık mazeretlerinin resmî olarak belgelendirilmesi ve millî eğitim müdürlüklerince uygun görülmesi hâlinde “sınav hakları dondurulur”.

MYEY’de sınavla ilgili iki hüküm daha vardır ve MEB kurs yönetmeliğinin bugünkü metniyle aynı değildir: Md. 36 sınavda başarısız olanlara “takip eden sınav döneminden itibaren eğitim programına devam etmeksizin 3 sınav hakkı daha tanınır” der; Md. 31 sürücüler için “gerekirse uygulamalı sınav yapılır veya yaptırılır” der. Bu yazı kurs ve e-sınav için MEB yönetmeliğini esas alır; MYEY Md. 36 ile MEBY Md. 18 arasındaki ilişkiye dair resmî bir açıklama bulunamadı ve yazı yorum yapmaz.

Sertifika ve belge

MEBY Md. 27(1): “Sınavda başarılı olan kursiyerlere, Modül üzerinden Özel Mesleki Yeterlilik Sertifikası (EK-5), yenileme eğitimini tamamlayanlara ise Özel Mesleki Yeterlilik Yenileme Eğitimi Sertifikası (EK-6) düzenlenir ve e-Devlet üzerinden erişimine imkân sağlanır.” EK-5’teki sertifikalara sertifika almaya hak kazanılan son sınav tarihi yazılır (Md. 27(2)). Md. 33(1)’e göre sınav sonuçları ve düzenlenen sertifikaya ait bilgiler “sertifikaya uygun mesleki yeterlilik belgesi düzenlenmek üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına” elektronik sistem üzerinden gönderilir.

UHDGM’nin sıkça sorulan sorular sayfası devamını şöyle anlatır: sınavda başarılı olanların listesi MEB tarafından Bakanlığa aktarılır ve bu aşamadan sonra kişilere belge ücreti tahakkuk ettirilir; “Belge ücretinin ödenmesini müteakip SRC belgeleri e-Devlet Sisteminden karekodlu ve Barkodlu olarak alınmaktadır. Bakanlığımızca fiziki belge düzenlenmemektedir.” Belge ücretinin tutarını bu yazı vermez. UHDGM’nin “Mesleki Yeterlilik” sayfası e-Devlet hizmetlerini “Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru”, “Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama/Düzenleme” ve “Mesleki Yeterlilik Belgesi Doğrulama” adlarıyla listeler; hizmetlerin içi girişe kapalı olduğundan ekran adımları doğrulanmadı. Kaybedilen veya yıpranması nedeniyle kullanılamayacak hâle gelen belgeler için MYEY Md. 41: “ilgilinin talep etmesi halinde ücreti karşılığında yenilenir.”

Başka bir SRC türüne geçmek

MYEY Md. 7’nin ikinci paragrafı: “Herhangi bir tür Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibinin başka tür Mesleki Yeterlilik Belgesi alabilmesi için; a) Talep ettiği Mesleki Yeterlilik Belgesi türüne ait şartları haiz olması, b) Eğitim müfredat programlarına göre gerekiyor ise fark derslerine devam ederek yapılacak sınavlarda başarılı olması, gerekir.” MEBY Md. 28(1) aynı yolu kurs tarafında yazar: farklı bir sınıftan sertifika almak isteyenler, ilgili sınıfın şartlarını taşımak kaydıyla, Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan SRC Sertifika Sınıfları Fark Eğitimi Konuları Tablosu’nda belirlenen fark eğitimlerini alarak sınava girer. Tablonun içeriği bu yazıda verilmez.

Eğitimsiz ve sınavsız SRC: muafiyetler

MYEY Md. 8, 29/1/2026 tarihli değişiklikle başlığıyla birlikte değiştirildi; Md. 9 ve 9/A aynı değişiklikle mülga edildi. Bu yazının okuduğu metinlerde SRC için iki muafiyet yolu yazılıdır.

Yükseköğretim. Md. 8’e göre mesleki yeterlilik eğitiminden ve sınavından muaf olarak “Yükseköğretim kurumlarının sürücü eğitimi veren bölümlerinden mezun olanlara talep ettikleri SRC, türü mesleki yeterlilik belgesi verilir.”

25/2/2006 öncesi sürücü belgesi (geçici 2). Metin: “25/2/2006 tarihinden önce en az üç yıllık; a) B sınıfı sürücü belgesi sahiplerine SRC2 ve SRC4 b) C, D ve E sınıfı sürücü belgesi sahiplerine SRC1 ve SRC3 mesleki yeterlilik belgesi verilir. Birinci fıkra ve ikinci fıkra kapsamında mesleki yeterlilik belgesi alacaklardan, bu Yönetmelikte öngörülen eğitim ve sınav şartı aranmaz.” UHDGM’nin sıkça sorulan sorular sayfası başvuru yolunu şöyle yazar: “25 Şubat 2006 tarihinden en az 3 (üç) yıl önce alınmış B, C, D, E sınıfı sürücü belgelerinden birisi olanlar e-Devlet Sistemi üzerinden doğrudan başvuru yapabilirler. Başvurusu onaylanan kişiler, belge ücretini yatırmalarını müteakip e-Devlet Sisteminden karekodlu ve barkodlu olarak belgelerini alabilirler.” İlgili e-Devlet hizmeti “Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru”dur.

Yararlanamayanlar. Md. 47: “Mesleki yeterlilik belgesi; ikinci fıkranın (c) veya (ç) bentleri veya üçüncü fıkra kapsamında iptal edilen kişiler, geçici 2 nci madde hükümlerinden faydalanamaz.” Bu fıkralar aşağıdaki iptal hâlleridir: (c) ve (ç) suç kaydı, üçüncü fıkra başkasına ait takograf kartı kullanımı.

Belgenin süresi, yenileme eğitimi ve SRC3 yazısı

MYEY Md. 40: “Mesleki Yeterlilik Belgeleri süresiz olarak düzenlenir. Bakanlık Mesleki Yeterlilik Belgesi sahiplerine, 5 yılda bir; ekonomik, teknolojik ve sosyal gelişmelerin taşımacılık faaliyetlerine yansımaları ve değişen mevzuatı kapsayan bir periyodik eğitim alma zorunluluğu getirebilir.” Metin “getirebilir” der: bu bir yetkidir, doğrudan bir yükümlülük değildir.

MEB tarafında MEBY Md. 4(1)(r), yenileme eğitimini “Mesleki yeterlilik sertifikalarının mesleki yeterlilik belgesine dönüştürüldüğü tarihten itibaren Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirlenen sertifika türleri için periyodik olarak kurslardan alınması gereken eğitim” diye tanımlar. Md. 5(1)(b) kursların amacına, mesleki yeterlilik belgesi bulunanlara ilgili mevzuatında belirlenen sertifika türlerinde periyodik olarak verilmesi gereken yenileme eğitimlerini vermeyi de ekler; Md. 21(2), Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca periyodik eğitim alma zorunluluğu getirilen belge sahiplerine eğitimlerin Bakanlıkça onaylanan öğretim programlarıyla kurslarda verileceğini yazar. UAB’nin SRC1, SRC2 veya SRC4 için periyodik eğitim zorunluluğu getirdiğine dair bir düzenleme bu yazının okuduğu metinlerde bulunamadı.

26.02.2026 tarihli UHDGM yazısı (SRC3). UHDGM’nin 26.02.2026 tarihli ve E-43200378-724.01.03-3438636 sayılı yazısı “Uluslararası Eşya-Kargo Taşımacılığı (SRC3) Sürücü Mesleki Yeterlilik Yenileme Eğitimi” konusundadır ve dağıtımı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile sektör derneklerinedir. Yazı şunları söyler:

• “UBAK Çok Taraflı Kota Sistemi” kapsamında 2015 yılında UBAK Kalite Şartı kabul edilmiştir ve Şartın sürücü eğitimleriyle ilgili bölümünde, “belirli bir geçiş süreci sonrasında mesleki yeterlilik belgesi sahibi sürücülerin her beş yılda bir 35 saatlik yenileme eğitimi almaları zorunlu kılınmıştır”. Yazı bu zorunluluğu UBAK Kalite Şartı’na atfeder.
• SRC3 belgesi sahipleri için MEB “Uluslararası Eşya-Kargo Taşımacılığı (SRC3) Sürücü Mesleki Yeterlilik Kurs Programı”nı hazırlamış, program Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanarak yürürlüğe girmiştir.
• SRC3 belgesi sahibi olup belgelerini aldıkları tarih üzerinden 5 yıl geçmiş olan veya muafiyet kapsamında belgeyi almış olan sürücülerin, “UBAK izin belgesiyle yapacakları taşımalarda sorun yaşamamalarını teminen” bu programa “katılmaları önem arz etmektedir”.

Yazının fiili “önem arz etmektedir”dir; yazı yalnız SRC3’ü ve yalnız UBAK izin belgesiyle yapılacak taşımaları anar, bir yaptırım yazmaz. Bu yazı yenileme kursunun süresini vermez: “35 saat” UBAK Kalite Şartı’nın sayısıdır ve MEB’in SRC3 programının süresi okunmadı. UBAK kısaltması yazıda açılmıyor; bu yazı da açmaz. Yazının UAB’nin kendi sitesinde bir kopyası bulunamadı; e-imzalı PDF Uluslararası Nakliyeciler Derneği sitesinde yayımlanmıştır ve e-imza doğrulaması yapılmadı.

66 ve 69 yaş, iptal hâlleri, başkasının takograf kartı

66 yaş. MYEY Md. 47: “66 yaşından gün almış olan sürücülerin SRC türü mesleki yeterlilik belgeleri, Bakanlık tarafından geçici olarak geçersiz hâle getirilir.” Bu sürücüler, ilgili kurumdan alacakları sürücü türü sağlık raporunu ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren sağlık raporunu Bakanlığa sunarlarsa belgeleri “Bakanlığa sunulacak raporlardan geçerlilik süresi en yakın olanın geçerlilik süresini geçmeyecek şekilde tekrar geçerli hâle getirilir”; bu 69 yaş iptalini düzenleyen (b) bendi saklı kalmak kaydıyla yapılır. Başvuru, “66 yaşından gün alacağı tarihin doksan gün öncesinden” yapılabilir. Aynı maddenin bir fıkrası da şöyledir: “66 yaşından gün almış kişilere, ilk defa SRC türü mesleki yeterlilik belgesi düzenlenmez.” Md. 47 bugünkü metniyle 29/1/2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’deki değişikliğin 6. maddesinden gelir; bu yazı önceki metni açmadı. Metnin fiili “gün almış”tır ve burada korunur.

69 yaş ve suç kaydı. Md. 47(2)’ye göre mesleki yeterlilik belgesi ölüm veya vatandaşlık kaydının silinmesi, “Sürücüler için 69 yaşından gün almış olması” ve aşağıdaki suç kaydı hâllerinde iptal edilir. Üç bendin suç listeleri türlere göre farklıdır; hepsinde koşul “arşiv kayıtları hariç olmak üzere, adli sicil kaydının bulunduğunun tespit edilmesi”dir:

Başkasının takograf kartı. Md. 47’nin üçüncü fıkrası: takograf sürücü kartı kullanım zorunluluğu bulunan taşıtları süren sürücülerin “sürüş esnasında başkasına ait takograf sürücü kartını kullandıklarının tespit edilmesi hâlinde, takograf sürücü kartı sahibi ile bu kartı kullanan sürücünün, SRC türü mesleki yeterlilik belgesi iptal edilir.” Takograf kartının kuralları dijital takograf ve sürücü kartı yazısında anlatılıyor.

Yanlış veya yanıltıcı beyan. Md. 47’nin son fıkrası: başvuru, yenileme, değişiklik ve benzeri her türlü müracaat sırasında beyan edilen bilgi veya belgelerden herhangi biri “yetki belgesi/yeterlilik belgesi almaya hakkı yokken, alabilecek şekilde yanlış ve yanıltıcı olarak verildiği” veya belgelerde tahrifat yapıldığı tespit edilirse belge iptal edilir; “iki yıl geçmedikçe yeni yetki belgesi/yeterlilik belgesi talepleri dikkate alınmaz ve reddedilir.”

Bu yazının okuduğu SRC hükümlerinde bir asgari SRC yaşı yazılı değildir; sürücü belgesinin yaş şartları için yukarıda anılan ehliyet yazılarına bakılabilir.

Bu yazının doğrulayamadıkları

• Kurs süreleri. SRC1, SRC2, SRC3 ve SRC KURYE öğretim programları okunmadı; SRC4 için bulunan program 2022 tarihlidir ve bugün de yürürlükte olduğu doğrulanamadığından yazıya alınmadı.
• MYEY Md. 36 ile MEBY Md. 18. MYEY Md. 36 (3 sınav hakkı daha) metinde durmaktadır; hangisinin uygulanacağına dair resmî bir açıklama bulunamadı.
• Periyodik eğitimin kapsamı. MYEY Md. 40 yalnız “getirebilir” der; UBAK Kalite Şartı’nın kendisi ve MEB’in SRC3 yenileme programının süresi açılmadı.
• SRC KURYE’nin eski metni. Md. 6(c)(5)’in 29/1/2026 öncesi hâli açılmadı.
• Sürücü belgesi sınıfı. “Taşımacılık türüne uygun sürücü belgesi”nin hangi sınıf olduğu, okunan metinlerde adıyla yoktur.
• e-Devlet hizmetlerinin içi. Ekran adımları, belge ücreti ve işlem süresi doğrulanmadı; SRC5’in eğitim ve sınav ayrıntısı ile SRC belge sayıları da yazıya alınmadı.