Ładowanie autobusów elektrycznych w zajezdni i kondycjonowanie wstępne
Jak producenci opisują ładowanie autobusów elektrycznych w zajezdni i przygotowanie do wyjazdu: ładowarki, zarządzanie ładowaniem, kondycjonowanie wstępne i zalecenie Omniplus o pełnych akumulatorach.

Baza wiedzy Solarisa opisuje ładowanie w zajezdni jako ładowanie akumulatorów autobusu elektrycznego w czasie, który spędza on w zajezdni nocą lub podczas dłuższych przerw, zwykle z niższą mocą wyjściową (ok. 50–150 kW) i najczęściej przez systemy wtykowe, ze stacjonarnymi ładowarkami zainstalowanymi w zajezdni lub z ładowarkami mobilnymi. Daimler Buses podaje, że wnętrze jego eCitaro można wstępnie kondycjonować do żądanej temperatury podczas ładowania akumulatorów w zajezdni, tak aby energia na potrzebną klimatyzację „is not drawn from the battery at the start of the journey” (nie jest pobierana z akumulatora na początku kursu).
Ta strona przedstawia, co producenci autobusów, ich działy serwisowe i niemiecki związek transportowy mówią o ładowaniu w zajezdni i przygotowaniu autobusów do wyjazdu. Poza streszczeniami związku źródłami są własne komunikaty, artykuły i strony produktów producentów, więc to, co twierdzą, jest twierdzeniem producenta, a nie niezależnym pomiarem. Strona nie udziela własnych porad; instalacja elektryczna, przyłączenie do sieci i koszty nie są tu omawiane, a obowiązki prawne ciążące na przewoźniku autobusowym przedstawiono w tekście o prawnym minimum pod kosztami eksploatacji floty autobusów.
Co ładowanie w zajezdni oznacza dla autobusu miejskiego
Solaris dodaje, że większość autobusów wraca do zajezdni po wykonaniu zaplanowanych dziennych zadań przewozowych, że ładowanie w zajezdni „is often referred to as slow charging” (jest często nazywane ładowaniem wolnym), że ładowanie przez pantograf jest stosowane rzadziej i że ładowanie okazjonalne, czyli szybkie ładowanie z wyższymi poziomami mocy, jest technologią uzupełniającą. Strona Solarisa nie jest datowana.
W komunikacie dotyczącym eCitaro z 2 października 2025 r. Daimler Buses wymienia dla eCitaro z akumulatorami nowej generacji na pierwszym miejscu ładowanie w zajezdni przez gniazdo w pojeździe, z opcjonalnym ładowaniem okazjonalnym, i podaje, że w tym procesie możliwa jest moc ładowania do 150 kW. Komunikat wymienia położenia gniazd po lewej i prawej stronie nad osią przednią oraz z tyłu, dodatkowe położenie wtyku w obszarze przodu pojazdu i maksymalnie dwa położenia na pojazd. O eCitaro K pokazanym na mobility move 2025 w Berlinie komunikat Daimler Buses z 25 marca 2025 r. mówi, że pojazd „has been designed for plug-in charging in the depot” (został zaprojektowany do ładowania wtykowego w zajezdni) i może być konfigurowany z gniazdami ładowania w różnych położeniach. eCitaro to w pełni elektryczny Citaro; samą rodzinę Citaro opisuje strona Mercedes-Benz Citaro.
Strona MAN poświęcona Lion’s City E podaje moc ładowania do 150 kW i informuje, że wszystkie pakiety akumulatorów można w pełni naładować w ciągu od dwóch i pół do pięciu godzin, dodając, że mniejsza liczba pakietów akumulatorów zwiększa pojemność pasażerską i skraca czas ładowania. Liczba i pojemność pakietów są podane na stronie modelu MAN Lion’s City.
Ładowanie okazjonalne i przepisy UE dotyczące interfejsów ładowania autobusów omówiono w tekście Napędy autobusów miejskich i unijny obowiązek bezemisyjności; ta strona pozostaje przy zajezdni.
Cztery sposoby doprowadzenia ładowarki do autobusu
Artykuł Mercedes-Benz Buses z 2025 r., w którym eksperci Daimler Buses Solutions wyjaśniają, jak ładuje się autobusy elektryczne, opisuje cztery koncepcje:
- Ładowarki z wtykiem CCS. Artykuł podaje, że ładowarka z wtykiem CCS ma moc wyjściową do 80 kilowatów i może być przewożona w pojeździe. Stacje ładowania „usually offer up to two times 150 kilowatts of charging capacity” (zwykle oferują do dwóch razy po 150 kilowatów mocy ładowania) i mogą być monitorowane i sterowane przez system zarządzania ładowaniem. W systemie dzielonym jednostka mocy „can be installed up to 100 metres away” (może być zainstalowana w odległości do 100 metrów).
- Ładowanie wtykowe od góry z bębnami kablowymi. Artykuł opisuje bębny ładowania, czyli podwieszane bębny kablowe, instalowane pod stropem hali, i podaje, że poza miejscem potrzebnym na jednostki mocy „very little additional space is required” (potrzeba bardzo mało dodatkowego miejsca).
- Pantografy zamontowane na dachu. Według artykułu systemy te mogą osiągać moc ładowania do 300 kilowatów, „twice as much as plug charging” (dwa razy więcej niż przy ładowaniu wtykowym). Pod tym nagłówkiem artykuł wymienia instalację dla klienta HTM w Hadze, która zapewnia 109 punktów ładowania dla 109 autobusów.
- Pantografy i szyny ładowania. W przypadku pantografu po stronie stacji jedynymi elementami instalowanymi na pojazdach są bardzo kompaktowe, podgrzewane szyny ładowania. Artykuł podaje, że moc ładowania i automatyzacja są takie same jak w przypadku konwencjonalnych pantografów montowanych na pojeździe, a w sytuacjach awaryjnych „all pantographs can be lifted at the same time across the depot” (wszystkie pantografy w całej zajezdni można podnieść jednocześnie), aby odłączyć zasilanie.
Komunikat Daimler Buses dotyczący eCitaro z 2 października 2025 r. dodaje, że szyny ładowania eCitaro mogą być opcjonalnie wyposażone w znacznik RFID, aby zapewnić jednoznaczną identyfikację pojazdu podczas procesu ładowania w zajezdni.
Zarządzanie ładowaniem: jedna ładowarka, kilka autobusów
Komunikat dotyczący eCitaro z 2 października 2025 r. podaje też, że dwa autobusy eCitaro można ładować „sequentially, i.e. one after the other” (sekwencyjnie, tj. jeden po drugim) na ładowarce z dwoma punktami ładowania i że to „avoids charging peaks” (pozwala uniknąć szczytów ładowania). Komunikat Daimler Buses z 25 marca 2025 r. opisuje zarządzanie ładowaniem z ładowaniem równoległym, „whereby the charging power can be distributed over several buses” (dzięki któremu moc ładowania można rozdzielić na kilka autobusów). Podaje, że system zarządzania ładowaniem może też zapewnić, by akumulatory wysokonapięciowe były ładowane łagodnie, a autobusy elektryczne naładowane i wstępnie skondycjonowane w porę przed rozpoczęciem służby. Dzięki interfejsowi z Omniplus On Data Packages można dodać dalsze informacje o pojazdach, takie jak położenie, poziom naładowania i pozostały zasięg każdego pojazdu, a system „works independently of the vehicle type” (działa niezależnie od typu pojazdu) i nadaje się także do flot wielomarkowych.
W wywiadzie z 2025 r. na stronie Mercedes-Benz Buses Karsten Wasiluk, Product Manager Charging and Energy Technology w Daimler Buses Solutions GmbH, mówi, że ładowanie równoległe „largely replaced the sequential charging process that we used previously” (w dużej mierze zastąpiło proces ładowania sekwencyjnego, którego używaliśmy wcześniej). Opisuje projekt w Hadze, w którym przewoźnik chciał wykorzystywać w ciągu dnia 300 kilowatów do szybkiego ładowania, a nocą dodatkowo zorganizować łagodne ładowanie wolne. Według niego osiągnięto to za pomocą dynamicznej ładowarki, która nocą rozdziela swoją moc na cztery autobusy, a „depending on the customer’s deployment scenario” (w zależności od scenariusza eksploatacji klienta) każdemu autobusowi udostępnia się w ten sposób od 60 do 90 kilowatów. Wymienia też inteligentne zarządzanie ładowaniem, „which reduces charging peaks” (które ogranicza szczyty ładowania), i mówi, że klient Rhönenergie Fulda ma już interfejs z dostawcą energii, który pozwala w ukierunkowany sposób ograniczać szczyty obciążenia.
Artykuł Mercedes-Benz Buses o przewoźniku VY Buss w Östersund w Szwecji opisuje układ ładowania jego floty eCitaro: „13 charging stations and two additional mobile chargers, a total of 25 charging points” (13 stacji ładowania i dwie dodatkowe ładowarki mobilne, łącznie 25 punktów ładowania), zasilających 21 autobusów eCitaro solo i cztery autobusy eCitaro G. Według artykułu autobusy są nocą ładowane i wstępnie kondycjonowane w zajezdni, aby mimo zimnych szwedzkich nocy były gotowe do pracy wczesnym rankiem; w zależności od intensywności użytkowania otrzymują w ciągu dnia dodatkowe szybkie ładowanie. Te 21 autobusów solo ładuje się przez wtyki, a cztery autobusy eCitaro G mają też pantograf, który pozwala im korzystać z istniejącej infrastruktury ładowania w mieście. Artykuł podaje, że temperatury od -10 do -15 stopni Celsjusza są tam „not uncommon” (nierzadkie), i że każdy eCitaro musi przejechać 84 000 kilometrów rocznie. Jako producenta stacji ładowania wymienia Ekoenergetykę, a jako dostawcę oprogramowania, który odpowiada za system zarządzania ładowaniem w Östersund – Sinos.
Co oznacza kondycjonowanie wstępne w zajezdni autobusowej
W komunikacie dotyczącym eCitaro z 2 października 2025 r. Daimler Buses podaje, że wnętrze pojazdu eCitaro można wstępnie kondycjonować do żądanej temperatury podczas ładowania akumulatorów w zajezdni i że energia na potrzebną klimatyzację nie jest wtedy pobierana z akumulatora na początku kursu, a zasięg się zwiększa. Ten sam komunikat opisuje coś, co nazywa nadkondycjonowaniem: zimą autobus miejski wyrusza z zajezdni z wyższą temperaturą w przedziale pasażerskim, aby przeciwdziałać wychładzaniu z zewnątrz, co według Daimlera dodatkowo zmniejsza zużycie w czasie eksploatacji, a latem jest „already precooled somewhat stronger” (już nieco mocniej wstępnie schłodzony).
Część komunikatu poświęcona zarządzaniu termicznemu podaje, że zużycie energii w autobusie miejskim jest „very strongly influenced by the climatic conditions” (bardzo silnie zależne od warunków klimatycznych), a tym samym od chłodzenia, a przede wszystkim od ogrzewania wnętrza pojazdu. Podaje, że na przykład akumulatory wysokonapięciowe są „tempered to the ideal temperature” (doprowadzane do idealnej temperatury), co według komunikatu prowadzi do maksymalnej zdolności ładowania, wydajności i trwałości; fragment ten nie wiąże tego z zajezdnią ani z godziną odjazdu. Komunikat podaje, że przedział pasażerski jest ogrzewany w sposób energooszczędny przez pompę ciepła, a w razie potrzeby, przy znacznych zmianach temperatury, wspomagany przez rezystor hamowania podłączony do obiegu wody.
Wcześniejszy komunikat Daimler Buses, z 31 sierpnia 2023 r., podaje, że kondycjonowanie wstępne wnętrza pojazdu w zajezdni, będące częścią układu klimatyzacji eCitaro, jest „now also possible without a direct connection to the CCS charger” (obecnie możliwe także bez bezpośredniego połączenia z ładowarką CCS). Daimler określa to jako korzystne, gdy autobus przyjeżdża do zajezdni z w dużej mierze naładowanymi akumulatorami lub gdy planowane jest ładowanie na trasie: żadna stacja ładowania w zajezdni nie jest wtedy niepotrzebnie zajmowana tylko po to, by wysłać wstępnie skondycjonowany pojazd na jego planowy obieg.
Artykuł Mercedes-Benz Buses o czterech koncepcjach ładowania wspomina o kondycjonowaniu wstępnym przy koncepcjach stacji wtykowej, pantografu zamontowanego na dachu i pantografu po stronie stacji. W przypadku stacji z wtykiem CCS system zarządzania ładowaniem „also controls the preconditioning function” (steruje także funkcją kondycjonowania wstępnego), dzięki czemu autobus może zostać termicznie wstępnie skondycjonowany przed użyciem. Przy pantografach zamontowanych na dachu komunikacja z pojazdem i termiczne kondycjonowanie wstępne mogą odbywać się „in the same way as when charging from a plug” (w taki sam sposób jak przy ładowaniu z wtyku). W przypadku pantografu po stronie stacji i szyn ładowania pojazdy mogą być termicznie wstępnie kondycjonowane przed wyjazdem, tak jak przy pozostałych rozwiązaniach. W wywiadzie z 2025 r. Wasiluk mówi, że Daimler Buses Solutions udało się wstępnie skondycjonować autobusy z odwróconym pantografem „for the first time in the project’s history” (po raz pierwszy w historii projektu) w RVBW w Baden-Wettingen w Szwajcarii.
Ustawianie godziny odjazdu: Omniplus i MAN eManager
W komunikacie Omniplus z 18 listopada 2024 r. Daimler Buses opisuje Remote Charge Control, cyfrową, dwukierunkową usługę portalu Omniplus On; Omniplus to jego marka serwisowa. Daimler podaje, że usługa zapewnia przewoźnikom eksploatującym floty autobusów elektrycznych „operational vehicle preparation” (operacyjne przygotowanie pojazdów): autobusy można ładować i wstępnie kondycjonować tak, aby były gotowe dokładnie wtedy, gdy są potrzebne. Przewoźnik może wybrać rodzaj kondycjonowania wstępnego, ogrzewanie, chłodzenie lub wentylację, ustawić maksymalny poziom naładowania akumulatora „to protect the battery” (dla ochrony akumulatora) i określić planową godzinę odjazdu każdego autobusu, tak aby do eksploatacji dostępne było pełne naładowanie akumulatora. Daimler podaje, że usługa działa niezależnie od infrastruktury ładowania i pomaga zwiększyć zasięg pojazdu i żywotność akumulatorów, nie podając wartości dla żadnego z nich, oraz że jest opcjonalnie dostępnym elementem Omniplus On.
Komunikat Omniplus z 2 października 2025 r. opisuje usługę o nazwie Remote Control Functions niemal tymi samymi słowami: autobusy można ładować i wstępnie kondycjonować „precisely to the minute” (z dokładnością co do minuty), przewoźnik wybiera rodzaj kondycjonowania wstępnego, może ograniczyć system do określonego maksymalnego poziomu naładowania „in order to conserve the battery” (aby oszczędzać akumulator) i może ustawić planową godzinę odjazdu każdego autobusu. Jest ona opcjonalnym elementem Omniplus On. Komunikat dodaje, że z usługi można korzystać także przez interfejs (API) z własnymi systemami zarządzania flotą i ładowaniem klienta, co według niego daje przedsiębiorstwom transportowym tę zaletę, że nie jest wymagana komunikacja przez stację ładowania z użyciem OCPP. Komunikat z 24 lutego 2026 r. również wymienia „Remote Control Functions” do ładowania i kondycjonowania wstępnego autobusów elektrycznych. Żaden z tych komunikatów nie podaje, czy Remote Control Functions to Remote Charge Control z 2024 r. pod inną nazwą.
Komunikat MAN z 28 września 2021 r. umieścił MAN eManager na chmurowej platformie RIO firmy TRATON w dwóch wersjach: eManager S „with basic functions” (z funkcjami podstawowymi) i eManager M „with an advanced set of product features” (z rozszerzonym zestawem funkcji produktu). W wersji S przewoźnik wybiera między trybem „Charge immediately” (ładuj natychmiast), który rozpoczyna ładowanie, gdy tylko pojazd zostanie podłączony do słupka ładowania i dostępny będzie prąd ładowania, a trybem „Timed charging” (ładowanie według timera), w którym można jednocześnie ustawić kilka timerów, tak aby ładowanie było zaprogramowane na określoną godzinę odjazdu. Przykładem w komunikacie jest odjazd w każdy poniedziałek o godz. 7, a warunkiem, który wymienia, jest podłączenie pojazdu do słupka ładowania. Dodaje, że eManager S może termicznie wstępnie kondycjonować wnętrze pojazdu, zarówno gdy akumulator jest ładowany od razu, jak i gdy jest ładowany później w trybie Timed charging, i że ma to „a positive effect on the remaining range” (pozytywny wpływ na pozostały zasięg), ponieważ na początku podróży potrzeba mniej energii na klimatyzację. Podaje, że istnieje sześć różnych stanów ładowania i że błąd podczas ładowania, na przykład nieprawidłowo podłączony kabel, jest widoczny dla zarządcy floty w aplikacji. Dla eManager M komunikat wymienia pozostałą pojemność akumulatora w kWh, stan pojazdu „Drive” obok „Ready to go” i „Not ready” oraz historię dziennego ładowania i rozładowania akumulatora, klimatyzacji, temperatury otoczenia i wartości zużycia energii.
Strona MAN poświęcona Lion’s City E wymienia eManager S jako „Charging management for your MAN Lion’s City E with timer function” (zarządzanie ładowaniem Twojego MAN Lion’s City E z funkcją timera) i „Climate preconditioning” (wstępne klimatyzowanie). Wersję eManager M przedstawia jako wszystko, co zawiera S, plus monitorowanie pojazdu i akumulatora oraz szczegółowe informacje i historię, w tym prądy ładowania i rozładowania, napięcie akumulatora, błędy ładowania, wydajność rekuperacji, wartości zużycia klimatyzacji i odbiorników pomocniczych oraz dane o temperaturze otoczenia. Osobna strona MAN poświęcona usłudze zarządzania ładowaniem i akumulatorami, oznaczona „© MAN 2026”, podaje, że usługa pozwala przewoźnikowi sterować ładowaniem akumulatora i kondycjonowaniem wstępnym pojazdu, a termiczne kondycjonowanie wstępne „optimises the range” (optymalizuje zasięg), ponieważ potrzeba mniej energii na ogrzewanie lub chłodzenie, zwłaszcza na początku podróży. Wymienia zdalne sterowanie kondycjonowaniem wstępnym, także wnętrza pojazdu, wyświetlanie gotowości do jazdy po naładowaniu oraz status ładowania akumulatora wysokonapięciowego dla każdego pojazdu, na przykład odłączony, podłączony lub w trakcie ładowania. Ta strona nie podaje, których pojazdów dotyczy.
Strona produktu RIO dotycząca eManager S jest w języku niemieckim; poniżej nasze tłumaczenie. Przy ładowaniu według timera można utworzyć kilka timerów w zależności od pojazdu i godziny odjazdu, a gdy pojazd elektryczny jest podłączony do słupka ładowania, ładowanie i opcjonalnie kondycjonowanie wstępne rozpoczynają się automatycznie w optymalnym momencie, tak aby pojazd był gotowy do pracy o planowej godzinie odjazdu. Wnętrze pojazdu można wstępnie kondycjonować przez noc jednym kliknięciem myszy, co oznacza, że rano, zanim pojazd opuści zajezdnię o planowej godzinie odjazdu, wnętrze może zostać wstępnie schłodzone lub wstępnie ogrzane w zależności od temperatury zewnętrznej. Zintegrowany timer komfortu (Komfort-Timer) pozwala z wyprzedzeniem doprowadzić wnętrze do żądanej temperatury, a ustawić można też automatyczną klimatyzację wnętrza i wstępne temperowanie (Vortemperierung) pakietów akumulatorów wysokonapięciowych. Strona podaje, że dostępność i zakres funkcji zależą od modelu pojazdu i mogą się różnić w zależności od kraju, i mówi ogólnie o pojazdach elektrycznych. Wpis dotyczący eManager S na stronie Lion’s City E wymienia „Climate preconditioning” i nie wspomina o pakietach akumulatorów.
Poza eManagerem strona Lion’s City E wymienia dwie strategie wykorzystania akumulatorów. „Reliable Range” opisano jako użyteczną pojemność akumulatora stabilną w długim okresie, odpowiednią dla klientów, którzy regularnie obsługują tę samą trasę. „Maximum Range” opisano jako przeznaczoną dla maksymalnej pojemności akumulatora, odpowiednią dla klientów, którzy potrzebują maksymalnego zasięgu lub dodatkowej pojemności na trasy zmieniające się z dnia na dzień.
Co Omniplus zaleca w przypadku autobusów zaparkowanych z pełnymi akumulatorami
W komunikacie Omniplus z 18 listopada 2024 r. Daimler Buses podał, że Omniplus On Battery Monitoring, usługa dla autobusów elektrycznych Mercedes-Benz, rozpoznaje, kiedy autobus jest przez dłuższy czas zaparkowany z w pełni naładowanymi akumulatorami, i „recommends not charging them fully until shortly before the next scheduled journey start” (zaleca, by nie ładować ich do pełna aż do chwili tuż przed następnym planowym rozpoczęciem kursu); jako powód podaje ochronę akumulatora. Komunikat Omniplus z 2 października 2025 r. powtarza to zalecenie nieco innymi słowami, „in order to conserve the battery” (aby oszczędzać akumulator). Oba podają, że usługę można zamówić dla każdego pojazdu w portalu Omniplus On.
Daimler podaje, że ocena opiera się na wskaźnikach istotnych dla akumulatora, takich jak typ akumulatora, stan licznika kilometrów, wiek, temperatura ogniw akumulatora i stan zdrowia akumulatora, „and many more” (i wiele innych). Usługa wykrywa także inne czynniki, takie jak maksymalny stan rozładowania lub zbyt wysokie temperatury, i zaleca odpowiednie działania.
W przypadku akumulatora NMC4, który Daimler zapowiedział w komunikacie z eMobility Days z 18 listopada 2024 r. dla eCitaro, eCitaro G, eCitaro K i eCitaro fuel cell „from early 2026” (od początku 2026 r.), komunikat z 25 marca 2025 r. podaje, że monitorowanie akumulatora, „thermal monitoring and alarms in the event of overheating” (monitorowanie temperatury i alarmy w razie przegrzania), działa nie tylko przy włączonym systemie operacyjnym, „as in previous vehicles” (jak w dotychczasowych pojazdach), lecz także wtedy, gdy pojazd jest w stanie spoczynku. Komunikat z 24 lutego 2026 r. podaje, że system zarządzania akumulatorem, odpowiedzialny za monitorowanie temperatury i wyzwalanie ostrzeżeń w razie przegrzania, działa teraz także wtedy, gdy akumulator NMC4 jest w trybie czuwania.
Ten sam komunikat Omniplus z 2 października 2025 r. opisuje też funkcję połączenia alarmowego, którą Daimler Buses wprowadzał w Battery Monitoring na Busworld Europe 2025. Jeśli temperatura i inne parametry akumulatora wysokonapięciowego nieoczekiwanie przekroczą określone wartości graniczne, w pojeździe włączają się klakson i światła awaryjne, na wyświetlaczu kierowcy pojawia się wyskakujące powiadomienie, ostrzeżenie jest przesyłane do portalu Omniplus On i wybierany jest numer telefonu zapisany wcześniej przez klienta. Dokumentacja ratownicza, którą producenci publikują dla służb ratunkowych, to osobna sprawa, omówiona w tekście o kartach ratowniczych i przewodnikach dla służb ratowniczych dla elektrycznych ciężarówek i autobusów.
Łącze danych między zajezdnią a autobusem: VDV 261 i VDV 463
VDV, Verband Deutscher Verkehrsunternehmen (w naszym tłumaczeniu: związek niemieckich przedsiębiorstw transportowych), publikuje dokumenty techniczne dla branży. Są to publikacje związku, a nie przepisy prawa ani normy UE czy ISO. Ta część opiera się na jednostronicowych streszczeniach samego VDV; pełnych tekstów nie otwierano.
VDV-Schrift Nr. 261, ED. 2, w naszym tłumaczeniu zalecenie dotyczące podłączenia dyspozytorskiego backendu do autobusu elektrycznego, uzupełniające ISO 15118, figuruje w streszczeniu VDV z 8 maja 2023 r. jako „Ausgabe 05/2023” (wydanie 05/2023). Streszczenie podaje, że pierwsza publikacja miała pomóc przedsiębiorstwom transportowym, producentom autobusów i dostawcom oprogramowania w opracowaniu jednolitej komunikacji między autobusami elektrycznymi a różnymi backendami, na przykład systemami zarządzania zajezdnią. Podaje, że międzynarodowa normalizacja kompleksowo ujęła komunikację między pojazdem a stacją ładowania i że ISO 15118, ED. 1 można już uznać za ugruntowaną normę, ale wymagania wynikające z eksploatacji elektrycznych miejskich autobusów liniowych nie zostały w pełni uwzględnione. W szczególności nie opisano treści komunikacji systemu, który dysponuje pojazdami i przygotowuje je do następnego odjazdu, na przykład przez włączenie kondycjonowania wstępnego.
VDV-Schrift 463, wersja 1.1.0, „Schnittstelle zum Lademanagementsystem - Betriebshofmanagement & ITCS” (interfejs do systemu zarządzania ładowaniem, zarządzanie zajezdnią i ITCS), figuruje w streszczeniu VDV z 30 stycznia 2025 r. jako „Ausgabe 12/2024” (wydanie 12/2024); interfejs opublikowano po raz pierwszy w wersji 04/2021. Streszczenie podaje, że dokument opisuje interfejs między systemem zarządzania ładowaniem (LMS) dla autobusów elektrycznych a nadrzędnymi systemami przewoźnika, systemem sterowania ruchem (ITCS) i systemem zarządzania zajezdnią (BMS), oraz określa format danych i protokół transportowy. Obejmuje ładowanie w zajezdni, a także ładowanie na trasie w trakcie Umlauf (w naszym tłumaczeniu: obiegu pojazdu). Systemy nadrzędne przekazują systemowi zarządzania ładowaniem żądanie ładowania; nowe żądanie może zostać złożone na przykład przed wjazdem do zajezdni lub przed przybyciem na pętle i zawiera co najmniej identyfikator pojazdu, godzinę odjazdu i docelowy stan naładowania. System zarządzania ładowaniem przesyła systemowi nadrzędnemu informacje o trwających procesach ładowania i kondycjonowania wstępnego, o bieżącym stanie infrastruktury ładowania oraz, opcjonalnie, o planowanych procesach ładowania, a interfejs obsługuje także sterowanie kondycjonowaniem wstępnym i jego monitorowanie zgodnie ze specyfikacjami systemów nadrzędnych. Wersja 1.1.0 jest opisana jako wydanie serwisowe z poprawkami błędów i doprecyzowaniami, które unika niezgodnych zmian („breaking changes”) w stosunku do poprzedniej wersji i nie zawiera większych rozszerzeń funkcjonalnych.
W wywiadzie z 2025 r. Wasiluk mówi, że do komunikacji z systemem zarządzania ładowaniem Daimler Buses Solutions wykorzystuje znormalizowany protokół OCPP wraz z usługami o wartości dodanej określonymi w wytycznych VDV 261. Jest to wypowiedź odrębna od opisanej wyżej ścieżki API dla Remote Control Functions.
Usługi producentów dla zajezdni
Daimler Buses podał w komunikacie z eMobility Days z 18 listopada 2024 r., że we współpracy z Daimler Buses Solutions GmbH może na życzenie dostarczyć cały ekosystem eMobility z jednego źródła, od analizy wykonalności i autobusów elektrycznych po kompletną infrastrukturę elektromobilności, w tym prace budowlane, instalacje elektryczne, infrastrukturę ładowania, akumulatorowe magazyny energii, systemy zarządzania ładowaniem i inne usługi cyfrowe. Komunikat z 24 lutego 2026 r. podaje, że pod marką Omniplus Charge Daimler Buses zapewnia doradztwo, planowanie, budowę i serwis infrastruktury elektromobilności i wodorowej, i opisuje ofertę Charging-as-a-Service: Daimler Buses przejmuje pełną odpowiedzialność za budowę i eksploatację infrastruktury ładowania, a klient ładuje pojazdy we własnej zajezdni z miesięcznym rozliczeniem.
Strona MAN poświęcona Lion’s City E podaje, że MAN zajmuje się także infrastrukturą ładowania, „whether via cable or pantograph” (czy to przez kabel, czy przez pantograf), opcjonalnie wraz z instalacją i konserwacją, wszystko z jednego źródła.
Czego źródła nie podają
- Żadne cytowane tu źródło nie podaje wartości liczbowej tego, jak bardzo kondycjonowanie wstępne zmienia zasięg lub zużycie energii; wypowiedzi Daimler Buses i MAN mają charakter jakościowy.
- Komunikat Daimler Buses z 31 sierpnia 2023 r. nie podaje, skąd pochodzi energia na kondycjonowanie wstępne bez połączenia CCS.
- Zalecenie Omniplus nie podaje stanu naładowania dla „fully charged” (w pełni naładowane), długości dla „an extended period of time” (dłuższy czas) ani wielkości wpływu na akumulator.
- Komunikaty nie podają, czy Remote Control Functions zastąpiły Remote Charge Control.
- Strona MAN poświęcona Lion’s City E nie podaje przedziału poziomu naładowania dla „Reliable Range” ani „Maximum Range”.
- Pełnych tekstów VDV 261 i VDV 463 nie otwierano; przeczytano tylko streszczenia VDV.
Krótkie odpowiedzi
- Jak ładuje się autobusy elektryczne w zajezdni?
- Solaris podaje, że ładowanie w zajezdni odbywa się zwykle z niższą mocą wyjściową, ok. 50–150 kW, i najczęściej przez systemy wtykowe, z użyciem stacjonarnych ładowarek zainstalowanych w zajezdni lub ładowarek mobilnych; ładowanie przez pantograf jest stosowane rzadziej. Mercedes-Benz Buses opisuje cztery układy: ładowarkę z wtykiem CCS, ładowanie wtykowe z bębnów kablowych podwieszonych pod stropem hali, pantografy zamontowane na dachu oraz pantograf po stronie stacji z szynami ładowania na pojeździe. Dla eCitaro z akumulatorami nowej generacji Daimler Buses podaje, że przy ładowaniu w zajezdni przez gniazdo w pojeździe możliwa jest moc ładowania do 150 kW.
- Czym jest kondycjonowanie wstępne autobusu elektrycznego?
- Omniplus, marka serwisowa Daimler Buses, pozwala przewoźnikowi wybrać rodzaj kondycjonowania wstępnego: ogrzewanie, chłodzenie lub wentylację. MAN opisuje swoją usługę eManager S jako zdolną do termicznego kondycjonowania wstępnego wnętrza pojazdu, a jego strona produktu RIO (w języku niemieckim) dodaje wstępne temperowanie pakietów akumulatorów wysokonapięciowych, przy czym zakres zależy od modelu pojazdu i od kraju. Daimler Buses podaje, że wnętrze eCitaro można wstępnie kondycjonować do żądanej temperatury podczas ładowania akumulatorów w zajezdni.
- Czy kondycjonowanie wstępne rozładowuje akumulator autobusu?
- Daimler Buses podaje, że gdy wnętrze eCitaro jest wstępnie kondycjonowane podczas ładowania akumulatorów w zajezdni, energia na potrzebną klimatyzację „is not drawn from the battery at the start of the journey” (nie jest pobierana z akumulatora na początku kursu), a zasięg się zwiększa. W komunikacie z 31 sierpnia 2023 r. podał też, że kondycjonowanie wstępne wnętrza w zajezdni jest możliwe bez bezpośredniego połączenia z ładowarką CCS; komunikat ten nie podaje, skąd pochodzi energia. Żaden z producentów cytowanych na tej stronie nie podaje wartości liczbowej wpływu na zasięg.
- Co Omniplus zaleca w sprawie pozostawiania autobusu elektrycznego w pełni naładowanego?
- Daimler Buses podał w listopadzie 2024 r. i ponownie w październiku 2025 r., że Omniplus On Battery Monitoring rozpoznaje, kiedy autobus elektryczny Mercedes-Benz jest przez długi czas zaparkowany z w pełni naładowanymi akumulatorami, i – w sformułowaniu z listopada 2024 r. – „recommends not charging them fully until shortly before the next scheduled journey start” (zaleca, by nie ładować ich do pełna aż do chwili tuż przed następnym planowym rozpoczęciem kursu), jako powód podając ochronę akumulatora. Źródła nie podają poziomu naładowania, czasu ani wielkości efektu, a ta strona nie udziela własnych porad. Usługa Remote Control Functions Omniplus może też ograniczyć system do określonego maksymalnego poziomu naładowania.
- Ile autobusów może korzystać z jednej ładowarki w zajezdni?
- Daimler Buses podaje, że dwa autobusy eCitaro można ładować jeden po drugim na ładowarce z dwoma punktami ładowania, a zarządzanie ładowaniem może rozdzielać moc ładowania na kilka autobusów jednocześnie. W projekcie w Hadze opisanym przez Daimler Buses Solutions dynamiczna ładowarka rozdziela nocą swoją moc na cztery autobusy, udostępniając każdemu z nich od 60 do 90 kilowatów, w zależności od scenariusza eksploatacji klienta.
- Czym są VDV 261 i VDV 463?
- To publikacje niemieckiego związku transportowego VDV. VDV 261 (wydanie 05/2023) jest zaleceniem dotyczącym podłączenia dyspozytorskiego backendu, takiego jak system zarządzania zajezdnią, do autobusu elektrycznego, uzupełniającym ISO 15118. VDV 463 (wersja 1.1.0, wydanie 12/2024) określa interfejs między systemem zarządzania ładowaniem a systemami sterowania ruchem i zarządzania zajezdnią przewoźnika; żądanie ładowania zawiera co najmniej identyfikator pojazdu, godzinę odjazdu i docelowy stan naładowania. Ta strona opiera się na jednostronicowych streszczeniach samego VDV; pełnych tekstów nie otwierano.
Modele wymienione w tym artykule
Źródła
- Omniplus: New digital services for electric buses (press release, 18 November 2024) — Daimler Truck AG
- Daimler Buses is presenting its latest vehicle developments, battery solutions and services for electric bus fleets at the eMobility Days (press release, 18 November 2024) — Daimler Truck AG
- Daimler Buses presents eCitaro K and eMobility Services at mobility move 2025 in Berlin (press release, 25 March 2025) — Daimler Truck AG
- The new NMC4 battery in the Mercedes-Benz eCitaro: More capacity, longer service life (press release, 2 October 2025) — Daimler Truck AG
- Omniplus: Digital services for greater safety and efficiency (press release, 2 October 2025) — Daimler Truck AG
- Daimler Buses presents the Mercedes-Benz eCitaro with new NMC4 battery and eMobility services at mobility move 2026 in Berlin (press release, 24 February 2026) — Daimler Truck AG
- Mercedes Benz eCitaro: Premiere for eCitaro fuel cell featuring a fuel cell, even more efficient with the performance package, new assistance and safety systems (press release, 31 August 2023) — Daimler Truck AG
- The four principal charging strategies for electric buses — Mercedes-Benz Buses (Daimler Buses)
- Smart and safe charging for electric buses (2025) — Mercedes-Benz Buses (Daimler Buses)
- The eCitaro gives icy temperatures the cold shoulder — Mercedes-Benz Buses (Daimler Buses)
- MAN Lion's City E — electric drive — MAN Truck & Bus
- Managing e-vehicles digitally: the intelligent MAN eManager for buses/coaches and vans (press release, 28 September 2021) — MAN Truck & Bus
- Charging and battery management — MAN eManager — MAN Truck & Bus
- MAN eManager S — product page (German) — RIO Marketplace (TRATON)
- VDV-Schrift Nr. 261, ED. 2: Empfehlung zur Anbindung eines dispositiven Backends an einen Elektrobus, ergänzend zur ISO-Norm 15118 (Ausgabe 05/2023) — publisher's summary — VDV — Verband Deutscher Verkehrsunternehmen
- VDV-Schrift 463, Version 1.1.0: Schnittstelle zum Lademanagementsystem - Betriebshofmanagement & ITCS (Ausgabe 12/2024) — publisher's summary — VDV — Verband Deutscher Verkehrsunternehmen
- Depot charging — knowledge base — eCity powered by Solaris (Solaris Bus & Coach)