ADR açıklandı: tehlikeli madde araçları, turuncu plakalar ve tünel kodları

ADR römorku, genel olarak daha yüksek bir standarda göre üretilmiş römork demek değildir. Beş tanımdan birine giren, o tanımın gerekliliklerine göre muayene edilmiş ve bunu gösteren bir belge taşıyan römorktur. Beş tanımdan hangisinin geçerli olduğu, römorkun ne taşıyabileceğini ve yıllık muayenesinin neyi kanıtlaması gerektiğini belirler; hangi tünellere giremeyeceğini ise araç tanımı değil, üzerindeki yük belirler.

Yürürlükteki metin ADR 2025’tir: UNECE’nin ECE/TRANS/352 numarasıyla iki cilt hâlinde yayımladığı metin 1 Ocak 2025’ten itibaren uygulanır; 1.6.1.1’deki geçiş hükmü önceki sürümün 30 Haziran 2025’e kadar kullanılmasına izin veriyordu. ADR, AB içinde ulusal taşımalara da uygulanır: (AB) 2025/149 sayılı Komisyon Yetki Devrine Dayalı Direktifi ile değiştirilen 2008/68/AT sayılı Direktifin Ek I, Kesim I.1’i, ADR Annex A ve Annex B’yi 1 Ocak 2025 itibarıyla geçerli hâlleriyle uygular; Madde 2(4) de aracı her türlü römorku kapsayacak şekilde tanımlar. Bu yazı aracı ele alır; sürücünün taşıdığı eğitim sertifikası ayrı bir belgedir ve ADR sürücü eğitim sertifikası yazısında anlatılır.

Eşiğin altında araç rejimi devreden çıkar

Chapter 3.2’deki Table A’nın (15) numaralı sütunu, kalemlerin çoğunu 0 ile 4 arasında bir taşıma kategorisine yerleştirir; kategori atanmamışsa, bu sütunun açıklayıcı notuna göre hücrenin üst kısmında kategori yerine tire bulunur. Kategori varsa 1.1.3.6.3, bu kategorinin bir taşıma biriminde ne kadarına izin verdiğini belirler: kategori 0 için hiç, ardından 20, 333, 1.000 ve sınırsız. Bu sayının neyi ölçtüğünü yine 1.1.3.6.3’te, tablonun altındaki kapanış metni belirler: katılar ile sıvılaştırılmış, soğutularak sıvılaştırılmış ve çözünmüş gazlar için kilogram cinsinden net kütle; sıvılar için litre cinsinden malların toplam miktarı; sıkıştırılmış gazlar, emdirilmiş gazlar ve basınç altındaki kimyasallar için kabın su kapasitesi litre cinsinden; eşyalar için ambalajları hariç eşyaların toplam kütlesi kilogram cinsinden (Class 1’de bu değer patlayıcı maddenin net kütlesidir). Tablonun a dipnotu ise aralarında UN 1005 ve UN 1017’nin de bulunduğu belirli UN numaraları için sınırı taşıma birimi başına 50 kg olarak sabitler. Dipnot işaretleri yalnızca taşıma kategorisi 1 kalemlerinde bulunur; dolayısıyla dipnot bu malları kısıtlamaz, tersine kategorinin normalde vereceği 20’nin üzerine çıkarır. 1 Ocak 2027’den itibaren bu dipnot kalkar. O gün yürürlüğe giren değişiklikler, taşıma kategorisi 1’de geçtiği her yerde a tablo notuna yapılan atfı siler, notu “(Deleted)” (Silindi) olarak değiştirir ve 1.1.3.6.4’ün ikinci girintisini, yani karışık yükte bu malları “20” ile çarpan satırı siler (ECE/TRANS/WP.15/274). Yeni bir geçiş hükmü olan 1.6.1.61’e göre UN 0081, 0082, 0084, 0241, 0331, 0332, 0482, 1005 ve 1017 numaralı malların taşınmasında, 31 Aralık 2026’ya kadar uygulanan a tablo notu ve karşılık gelen hesaplama katsayısı 31 Aralık 2030’a kadar uygulanmaya devam edebilir. Bu rakamın altında 1.1.3.6.2, malların Chapter 5.3, Part 8’in büyük bölümü ve Part 9 uygulanmadan, yani araç yapımı ve onayına ilişkin rejimin tamamı devre dışı kalarak, paketler hâlinde taşınmasına izin verir. Muafiyetin çerçevesi paketlerdir ve tank paket değildir: aynı madde sabit bir tankta taşınırsa muafiyet, tank hangi büyüklükte olursa olsun ortadan kalkar. Aracın bu durumda hangi tanıma girmesi gerektiğini 9.1.1.2’deki kapasiteler belirler; bu da bir sonraki bölümün konusudur.

Beş tanım

Part 9, tehlikeli madde taşıyan N ve O kategorisi araçlara uygulanır (9.1.1.1). O kategorisi römorkları kapsar; bu yüzden bir yarı römork, kendisini çeken araçtan bağımsız olarak kendi adına onaylanır. 9.1.1.2’deki tanımlar şunlardır: Class 1 patlayıcıları için EX/II ve EX/III; dört durumda FL; iki durumda AT; 1.2.1’de tanımlanan mobil patlayıcı madde üretim ünitesi MEMU.

FL şunları kapsar: 1 m³’ü aşan sabit veya sökülebilir tanklarda ya da ayrı ayrı 3 m³’ü aşan tank-konteynerlerde veya taşınabilir tanklarda taşınan, parlama noktası 60 °C’yi geçmeyen sıvılar ve UN 2015 kapsamında %60’ı aşan hidrojen peroksit; 1 m³’ü aşan sabit veya sökülebilir tanklarda ya da ayrı ayrı 3 m³’ü aşan tank-konteynerlerde, taşınabilir tanklarda veya MEGC’lerde taşınan yanıcı gazlar; yanıcı gazlar için 1 m³’ü aşan batarya araçları. FL içinde MEGC’leri yalnızca gaz durumu anar. AT ise geri kalanı kapsar: 1 m³’ü aşan sabit veya sökülebilir tanklarda ya da ayrı ayrı 3 m³’ü aşan tank-konteynerlerde, taşınabilir tanklarda veya MEGC’lerde yapılan ve EX/III, FL veya MEMU kapsamına girmeyen taşımalar ile FL olmayan, 1 m³’ü aşan batarya araçları.

Dizel, bu konuda en sık yanlış okunan noktadır. FL tanımı, EN 590:2013 + A1:2017 standardına uygun dizeli ve bu standartta belirtilen parlama noktasına sahip, UN No. 1202 kapsamındaki gazyağı ile hafif ısıtma yağını açıkça dışarıda bırakır. Bu yüzden Table A’da UN 1202 için üç ayrı kalem vardır: parlama noktası 60 °C’yi geçmeyen gazyağı, dizel veya hafif ısıtma yağı için olan kalem sütun (14)’te FL gösterir; EN 590 kalemi AT gösterir; parlama noktası 60 °C’nin üzerinde ve 100 °C’yi geçmeyen kalem de AT gösterir. Üçü de 30 tehlike tanımlama numarasını ve (D/E) tünel kodunu taşır. Benzin (UN 1203) FL’dir; taşıma kategorisi 2, tehlike numarası 33’tür. Bir yakıt tankeri otomatik olarak FL aracı değildir. 1 Ocak 2027’den itibaren 9.1.1.2’deki istisna ve Table A’daki UN 1202 EN 590 kalemi, EN 590:2013 + A1:2017 yerine EN 590:2025’i anar; bu kalem ayrıca 681 numaralı özel hükmü alır: “This entry shall also apply to diesel fuels in accordance with EN 16709:2024 or EN 16734:2023 or paraffinic diesel fuels in accordance with EN 15940:2023 or paraffinic heating oils with a flash-point according to EN 15940:2023.” (Bu kalem EN 16709:2024 veya EN 16734:2023’e uygun dizel yakıtlara, EN 15940:2023’e uygun parafinik dizel yakıtlara ya da parlama noktası EN 15940:2023’e göre belirlenen parafinik ısıtma yağlarına da uygulanır.) (ECE/TRANS/WP.15/274/Add.1).

Belge ve fiziksel görünümü

Uygunluk bir uygunluk belgesiyle onaylanır: belgeyi tescil ülkesinin yetkili makamı düzenler (9.1.3.1), diğer Taraf Devletler geçerli olduğu sürece kabul eder (9.1.3.2) ve belge 8.1.2.2 (a) uyarınca sürücü kabininde bulundurulur. Bu madde her taşıma birimi veya birimin her parçası için bir belge ister; römorkun kendi belgesini ayrıca zorunlu kılan da tam olarak bu ifadedir. ADR 2025’in İngilizce metni “on the driver’s cab” (sürücü kabininin üzerinde) der. 1 Ocak 2027’den itibaren 8.1.2.2 “in the driver’s cab” (sürücü kabininde) der ve (a) bendinin altına şu not eklenir: “The certificate of approval for a trailer need not be in the driver’s cab provided it is kept accessible in a safe place on the trailer, protected from the weather.” (Römorkun uygunluk belgesi, römorkta güvenli, erişilebilir ve hava koşullarından korunan bir yerde tutulduğu sürece sürücü kabininde bulunmak zorunda değildir.) (ECE/TRANS/WP.15/274). 9.1.3.3’teki fiziksel tarif, ikinci el alıcının elindeki en yararlı doğrulama aracıdır. Belge 9.1.3.5’teki örneğe uyar, 210 mm × 297 mm (A4) ölçüsündedir, iki yüzü de kullanılabilir ve pembe çapraz şeritli beyaz renktedir. Belgede hologram, UV baskı, giyoş desenleri veya barkod bulunabilir; bu tür özellikler ekleyen bir Taraf Devlet, bir örneği açıklayıcı notlarla birlikte UNECE sekretaryasına tevdi etmelidir, sekretarya da bunları yayımlar. Belgenin düzenlendiği dil İngilizce, Fransızca veya Almanca değilse başlık ve No. 11 altındaki açıklamalar bu üç dilden birinde de yer almalıdır.

Ardından kutuları okuyun. No. 7, 9.1.1.2 uyarınca araç tanımıdır; EX/II, EX/III, FL, AT ve MEMU basılıdır ve geçerli olmayanların üzeri çizilir. No. 9, sabit tankı veya batarya aracını onay numarası, üretim yılı ve tank kodu dâhil tanımlar. No. 10, izin verilen malları belirtir. No. 12, son geçerlilik tarihidir.

Bu tarih yıllık bir döngüye bağlıdır. 9.1.2.3 uyarınca araç her yıl tescil edildiği ülkede teknik muayeneden geçer; belgenin geçerliliği, düzenlenmesinden önceki muayenenin tarihinden itibaren en geç bir yıl sonra sona erer (9.1.3.4). Muayene nominal son geçerlilik tarihinden bir ay önce ile bir ay sonra arasına denk gelirse bir sonraki dönem yine o tarihten itibaren işler; böylece döngü her yıl biraz daha öne kaymaz. Bu tarihten sonra araç, geçerli bir belge alana kadar tehlikeli madde taşıyamaz.

Bunu yanlış yapmanın bedeli ADR’de değil, başka bir metinde yazılıdır. 13 Kasım 2022’de 95/50/AT sayılı Konsey Direktifini kodlayıp yürürlükten kaldıran (AB) 2022/1999 sayılı Direktif, uygun uygunluk belgesi olmayan bir araçla yapılan taşımayı Ek II’deki I. risk kategorisine koyar; bu kategori yol kenarında normalde, aracın hareketten alıkonması da dâhil, derhâl uygun düzeltici önlemlerin alınmasına yol açar. Ek II kendisini yol gösterici ve eksiksiz olmayan bir liste olarak tanımlar; belirli bir ihlalin hangi kategoriye gireceğini somut koşullara ve uygulayıcı kurumun ya da görevlinin takdirine bırakır. Söz konusu Ek II’nin yerini, 24 Haziran 2026’dan itibaren uygulanan (AB) 2025/1801 sayılı Komisyon Yetki Devrine Dayalı Direktifi almıştır; 2022 tarihli Resmî Gazete metnindeki madde numaraları yürürlükteki numaralar değildir.

Turuncu plaka

5.3.2.1.1 uyarınca tehlikeli madde taşıyan bir taşıma birimi, dikey düzlemde biri önde biri arkada olmak üzere iki dikdörtgen turuncu plaka taşır; tehlikeli madde içeren bir römork taşıma sırasında ayrılırsa römorkun arkasında bir plaka kalır. 5.3.2.2.1’deki tarif kesindir: yansıtıcı, taban 40 cm, yükseklik 30 cm, 15 mm genişliğinde siyah kenarlık, hava koşullarına dayanıklı. Plaka, on beş dakika boyunca alevler içinde kaldıktan sonra da yerinden ayrılmamalı ve araç hangi konumda kalırsa kalsın takılı kalmalıdır. Mevcut yüzey alanı yetersizse aynı paragraf, ölçülerin en az 300 mm taban, 120 mm yükseklik ve 10 mm kenarlığa inmesine izin verir; bu alt bölümdeki ölçüler için izin verilen ±%10 tolerans 5.3.2.2.4’te yer alır. Rakamlar siyahtır; yükseklikleri 100 mm, çizgi kalınlıkları 15 mm’dir. Tehlike tanımlama numarası üstte, UN numarası altta yer alır ve ikisini 15 mm genişliğinde siyah bir çizgi ayırır (5.3.2.2.2). (AB) 2022/1999 sayılı Direktifin Ek II’si turuncu plaka için bir boyut kuralı listelemez: III. risk kategorisi, levhaların veya etiketlerin boyutunu ve üzerlerindeki harf, rakam veya sembollerin boyutunu kapsar. Turuncu plaka Ek II’de işaretleme olarak yer alır, hem de iki değil üç düzeyde. Araçta hiç plaka, işaretleme veya başka bir tanımlama işareti olmadan taşıma yapılması I. risk kategorisinin 18. maddesidir ve turuncu renkli plaka işaretlemesi bu maddede açıkça anılır; yani bu durum, eksik uygunluk belgesiyle aynı kademede, hareketten alıkoyma kademesinde yer alır. Yanlış plaka işaretlemesi II. kategorinin 9. maddesidir; burada öngörülen önlem, yerinde düzeltme ya da bu mümkün değilse taşıma işleminin sonuna kadar düzeltmedir. Plakanın düzgün takılmaması ise III. kategorinin 5. maddesidir.

Taşınan mallarla ilgisi olmayan plakalar sökülür veya örtülür; örtü tam olmalı ve on beş dakika boyunca alevler içinde kaldıktan sonra da etkisini korumalıdır (5.3.2.1.8). Bu gereklilikler, boş ama temizlenmemiş, gazı alınmamış veya dekontamine edilmemiş tank ve dökme yük araçları için de geçerlidir (5.3.2.1.7); boş bir tank römorku da plakalı araçtır. 1.6.1.8 uyarınca 31 Aralık 2004’e kadar geçerli olan tarife uygun mevcut plakalar yalnızca 31 Aralık 2026’ya kadar kullanılabilir; bunun koşulu da, 5.3.2.2.1 ve 5.3.2.2.2’nin gerektirdiği gibi plakanın, rakamların ve harflerin araç hangi konumda kalırsa kalsın yerinde durmasıdır. ECE/TRANS/WP.15/274/Add.1, 1.6.1.8’i 1 Ocak 2027’den geçerli olmak üzere siler ve yerine “1.6.1.8 (Deleted)” (1.6.1.8 (Silindi)) ibaresini bırakır.

Numarayı okumak sözlükten bakmak değil, bir sistemi bilmektir. 5.3.2.3.1 uyarınca rakamların anlamı şöyledir: basınç veya kimyasal reaksiyon nedeniyle gaz çıkışı (2), sıvıların (buharların) ve gazların yanıcılığı veya kendiliğinden ısınan bir sıvı (3), katıların yanıcılığı veya kendiliğinden ısınan bir katı (4), oksitleyici etki (5), toksisite veya bulaşma riski (6), radyoaktivite (7), aşındırıcılık (8) ve şiddetli kendiliğinden reaksiyon riski (9). Bir rakamın tekrarlanması o tehlikenin şiddetini artırır; aynı paragrafın ayrı tuttuğu kombinasyonlar (22, 323, 333, 362, 382, 423, 44, 446, 462, 482, 539, 606, 623, 642, 823, 842, 90 ve 99) bunun dışındadır ve 5.3.2.3.2 bunları tek tek tanımlar. Tek rakam yeterliyse ardından sıfır gelir; başa eklenen X, maddenin suyla tehlikeli biçimde reaksiyona girdiğini gösterir. Class 1 bunun yerine kendi sınıflandırma kodunu kullanır. Böylece üstte 33, altta 1203 yazan plaka benzin demektir; yukarıda fotoğrafı görülen römorktaki üstte 239, altta 1001 yazan plaka ise şiddetli reaksiyona yol açabilen yanıcı bir gazı, yani çözünmüş asetileni gösterir.

Ulusal bir istisna hâlâ geçerlidir: 2008/68/AT sayılı Direktifin Ek I, Kesim I.2, 5. maddesi, bir Üye Devletin kendi topraklarında tescilli araçlar için 31 Aralık 1996’da yürürlükte olan kurallarını korumasına izin verir; bu kurallar, tehlike tanımlama numarası yerine acil durum eylem kodu veya tehlike kartı gösterilmesini öngörür.

Tünel kodu

(15) numaralı sütunda iki bilgi vardır: taşıma kategorisi ve onun altında parantez içinde tünel kısıtlama kodu. Parantez içindeki tire, malların hiçbir tünel kısıtlamasına tabi olmadığını gösterir; ancak UN Nos. 2919 ve 3331 için yetkili makamın 1.7.4.2 uyarınca onayladığı özel düzenleme yine de kısıtlamalar içerebilir (8.6.3.1). Taşıma birimi farklı kodlu mallar taşıyorsa tüm yük için en kısıtlayıcı kod geçerlidir (8.6.3.2).

Kategorileştirme Avrupa çapında değil, ulusaldır: Chapter 1.9 yetkili makamların taşıma kısıtlamaları başlığını taşır; 1.9.5.1 de her Taraf Devletin kendi yetkili makamına, topraklarındaki tünelleri beş kategoriden birine atama görevini bırakır, hem de yalnızca tehlikeli madde geçişine herhangi bir kısıtlama uyguluyorsa. Ortak bir Avrupa listesi yoktur; aynı tünel saate veya güne göre birden fazla kategoride yer alabilir; 1.9.5.3.7 de kısıtlamalarını UNECE sekretaryasına bildirmeyi her Taraf Devlete bırakır, sekretarya da bunları yayımlar. Atama, tehlikelerin patlama, toksik gaz veya uçucu toksik sıvı salınımı ve yangın olduğu yönündeki 1.9.5.2.1 varsayımına dayanır. Kategorilerin kendisi 1.9.5.2.2’de yer alır. A hiçbir kısıtlama içermez; B çok büyük bir patlamaya yol açabilecek malları kısıtlar; C buna büyük bir patlamayı veya büyük bir toksik salınımı ekler; D buna büyük bir yangını ekler; E ise (15) numaralı sütunda tireyle işaretli kalemler dışındaki her şeyi kısıtlar ve yük taşıma birimi başına 8 tonluk toplam brüt kütleyi aşıyorsa Chapter 3.4 uyarınca sınırlı miktarlarda taşınan malları da kapsar. Kategori işaretten anlaşılır: işaret yoksa A’dır; B, C, D veya E harfi taşıyan ek bir levha diğerlerini gösterir (8.6.2). Bu işaretler, alternatif bir güzergâhın hâlâ seçilebildiği yerlere konur (1.9.5.3.4).

Benzin de dizel de (D/E)’dir; bu yüzden yakıt tankeri D ve E kategorisindeki tünellere giremez ama B ve C’den geçebilir. UN 1965 kapsamındaki LPG ve UN 1001 kapsamındaki asetilen (B/D)’dir; bu da gaz tankerine A’nın üzerindeki bütün kategorileri kapatır. Susuz amonyak ve klor ikisi de (C/D)’dir. Dizel taşıma sözleşmesi için uygun bir güzergâh, aynı çekicinin arkasındaki LPG sözleşmesi için kapalı olabilir.

İkinci el bir tank römorkuyla birlikte gelmesi gerekenler

Belgenin 7 ve 10 numaralı kutularından başlayın ve bunları satıcının yaptığı işe göre değil, elinizdeki işe göre kontrol edin. Ardından 1.2.1’de tanımlanan tank kaydını, yani o tankın tip onayı ve muayene sertifikalarını içeren dosyayı isteyin. 1 Ocak 2027’den itibaren tanım, “certificates” (sertifikalar) sözcüğünün önüne “reports and” (raporlar ve) ekler (ECE/TRANS/WP.15/274). 4.3.2.1.7 uyarınca tankın sahibi veya işletmecisi bu dosyayı tankın ömrü boyunca ve sonrasında on beş ay daha saklar; sahip değiştiğinde dosya gecikmeden yeni sahibine geçer.

Tankta, muayene için ulaşılabilecek bir yere kalıcı olarak takılmış, korozyona dayanıklı metal bir levha bulunur (6.8.2.5.1). Levha onay numarasını, üreticiyi ve seri numarasını, üretim yılını, test basıncını, kapasiteyi ve en son muayenenin tarihini ve türünü gösterir: ay ve yılın ardından ilk veya periyodik muayene için P, ara muayene için L harfi gelir. Bu harfler sayesinde tankın kendi muayene döngüsünde nerede olduğu yalnızca levhaya bakarak anlaşılır.

Döngü muhafaza türüne göre değişir; 6.8.1.1 hangi rakamın geçerli olduğunu belirleyen iki sütunlu düzeni ortaya koyar. Sabit tanklar (tank araçları) ve sökülebilir tanklar en geç altı yılda bir periyodik muayeneden (6.8.2.4.2), ilk muayeneden ve her periyodik muayeneden sonra da en geç üç yıl içinde ara muayeneden (6.8.2.4.3) geçer; tank-konteynerlerde ve değiştirilebilir tank gövdelerinde bu süreler beş yıl ve iki buçuk yıldır. Tanklardan oluşan batarya araçları ve MEGC’ler aynı iki paragrafa tabidir; kaplardan oluşanlar ise en geç beş yılda bir muayene edilir (6.8.3.4.12). 1 Ocak 2027’den itibaren 6.8.2.4.3 şunu ekler: “If the specified date of the intermediate inspection has passed, an intermediate inspection shall be performed or alternatively a periodic inspection may be performed in accordance with 6.8.2.4.2.” (Ara muayenenin belirlenen tarihi geçmişse ara muayene yapılır ya da bunun yerine 6.8.2.4.2’ye göre periyodik muayene yapılabilir.) Tank yarı römorku ile iskelet römork üzerindeki tank-konteynerin muayene takvimleri farklıdır; 9.1.3.4’e göre de yıllık ADR muayenesi bu sürelerin hiçbirini kısaltmaz.

Bütün bunlar olağan satın alma sorularına eklenir: azami yüklü ağırlık ve azami katar ağırlığı yazısındaki plaka değerleri ve dingil yükleri, Römork tipleri yazısındaki şekiller ve kullanım alanları, İkinci el bir çekici satın almaya ilişkin belge dosyası ve çekicinin işletme maliyetiyle aynı maliyet tablosunda yer alan yıllık muayene. ADR katmanı bunların hiçbirinin yerini tutmaz; aracın bu işi yapıp yapamayacağına karar verir.

1 Ocak 2027’de ne değişiyor

Yukarıda anlatılanların hepsi ADR 2025’tir. 9 Ekim 2026 tarihli C.N.395.2026.TREATIES-XI.B.14 sayılı depoziter bildirimi, 1 Ekim 2026’ya kadar hiçbir Taraf Devletin itiraz bildirmediğini kaydeder; bu nedenle değişiklikler 1 Ocak 2027’de tüm Taraf Devletler için yürürlüğe girer. Değişikliklerin metni 24 Şubat 2026 tarihli ECE/TRANS/WP.15/274’tür; buna 1 Haziran 2026 tarihli bir ek (Add.1) ve bir düzeltme (Corr.1) eşlik eder. WP.15/274, bu sayfanın başında anılan genel geçiş hükmü 1.6.1.1’de “2025” yerine “2027”, “2024” yerine “2026” yazar; böylece 31 Aralık 2026’ya kadar uygulanan hükümler için süre 30 Haziran 2027’de dolar. 1.1.3.6.3’teki a dipnotunda, dizel standardında, 8.1.2.2’de, 1.6.1.8’de, tank kaydında ve 6.8.2.4.3’te yapılan değişiklikler yukarıdaki bölümlerde verilmiştir. Ne Chapter 1.9 ne de Chapter 8.6 değişir; tünel kodları yalnızca Table A’ya giren yeni kalemlerle gelir, örneğin yük taşıma birimlerine takılı lityum metal ve sodyum iyon bataryalar için UN 3563 ve 3564’te (E). Araca ve işletmecisine dokunan diğer değişiklikler şunlardır.

• Lastik basıncı izleme. Yeni 9.2.9 şöyle der: “Motor vehicles and trailers, shall be equipped with tyre pressure monitoring systems according to the technical requirements of UN Regulation No. 141, as amended at least by the 01 series of amendments.” (Motorlu araçlar ve römorklar, en az 01 değişiklik serisiyle değiştirilmiş hâliyle BM 141 sayılı Regülasyonun teknik gerekliliklerine göre lastik basıncı izleme sistemleriyle donatılır.) 9.2.1.1’deki tabloya eklenen yeni satır EX/II, EX/III, FL ve AT araçları için işaretlidir; Corr.1’in belirlediği not şöyledir: “Applicable to all motor vehicles and applicable to trailers with a maximum mass exceeding 3.5 tonnes, first registered (or which entered service if registration is not mandatory) after 1 July 2027.” (Tüm motorlu araçlara ve azami kütlesi 3,5 tonu aşan, 1 Temmuz 2027’den sonra ilk kez tescil edilen ya da tescil zorunlu değilse hizmete giren römorklara uygulanır.)
• Arka koruma. 9.7.6 yeniden yazılır. Tampon “shall meet the technical requirements of UN Regulation No. 58 as amended by at least the 03 series of amendments at the time of registration, or when entering service if registration is not mandatory” (tescil anında, tescil zorunlu değilse hizmete girerken, en az 03 değişiklik serisiyle değiştirilmiş hâliyle BM 58 sayılı Regülasyonun teknik gerekliliklerini karşılar) ve “The rearmost face of the bumper shall be positioned at least 150 mm from the rearmost part of the tank (or of its projecting fittings in contact with the substance being carried)” (tamponun en arka yüzü, tankın ya da taşınan maddeyle temas eden çıkıntılı donanımlarının en arka kısmından en az 150 mm uzakta bulunur); ADR 2025 en az 100 mm ister. Çift cidarlı tanklarda tankın arkası en dıştaki cidarın arkasıdır (9.7.6.3). Arkasında doldurma ya da boşaltma ağzı bulunan tanklar, arka donanımlarını bunun yerine “a metal profile which has a section modulus of at least 20 cm³ in the weakest section” (en zayıf kesitinde kesit modülü en az 20 cm³ olan bir metal profil) ile koruyabilir (9.7.6.2). Tank-konteyner, MEGC veya portatif tank taşıyan araçlar kuralın dışında kalır (9.7.6.4); 1 Ocak 2029’dan önce ilk kez tescil edilen ve yeni 9.7.6’ya uymayan araçlar kullanılmaya devam edebilir (1.6.5.29). 9.8.5 aynı kuralı MEMU’lar için, gövdenin en arka kısmından ölçülerek koyar; karşılık gelen geçiş hükmü 1.6.5.30’dur.
• Elektriğin kesilmesi. 9.2.2.8’in başlığı “De-energizing electrical systems” (elektrik sistemlerinin enerjisinin kesilmesi) olur. 9.2.2.8.1, tüm gerilim seviyeleri için “Features to enable the de-energization of the electrical systems connected to the energy sources” (enerji kaynaklarına bağlı elektrik sistemlerinin enerjisini kesmeye yarayan donanımlar) ister; bunlar “as close to the energy sources as practicable” (enerji kaynaklarına uygulanabildiği kadar yakın) yerleştirilir ve elektronik donanımlara “if the residual values are low enough to not cause any spark ignition or thermal ignition leading to a dangerous situation” (artık değerler, tehlikeli bir duruma yol açan kıvılcımla tutuşmaya ya da ısıl tutuşmaya neden olmayacak kadar düşükse) izin verilir. Yazılı talimatların ilk sayfası da buna uyar ve “master switch” (ana şalter) yerine “feature to enable de-energization of the electrical systems” (elektrik sistemlerinin enerjisini kesmeye yarayan donanım) der (5.4.3.4). 9.2.2.8.2’ye eklenen yeni cümle şöyledir: “Vehicles equipped with a Camera Monitoring System according to UN Regulation No. 46 shall have an additional control device installed outside of the driver’s cab.” (BM 46 sayılı Regülasyona göre kamera izleme sistemiyle donatılmış araçlarda sürücü kabininin dışına ek bir kumanda cihazı takılır.)
• Üstyapı bataryaları. Yeni 9.7.10, Bodywork Rechargeable Electrical Energy Storage System’i (B-REESS, üstyapıya ait şarj edilebilir elektrik enerjisi depolama sistemi) düzenler; 9.1.1.2 bunu “a rechargeable electrical energy storage system that is used for powering machinery on the bodywork of a vehicle” (bir aracın üstyapısındaki makineleri çalıştırmak için kullanılan şarj edilebilir elektrik enerjisi depolama sistemi) olarak tanımlar. Aracın rejenerasyon ya da çekiş sistemine galvanik olarak bağlı depolama sistemleri, kapasitesi 2,5 kWh’e kadar olanlar ve kurşun asit bataryalardan oluşanlar muaftır (9.7.10.1). “B-REESSs to energize accessories and other circuits shall not be used for EX/III vehicles” (aksesuarlara ve diğer devrelere enerji veren B-REESS’ler EX/III araçlarında kullanılmaz) (9.7.10.2). Geri kalan hükümler, en az 03 değişiklik serisiyle değiştirilmiş hâliyle BM 100 sayılı Regülasyonun Part II’sindeki REESS gerekliliklerini (9.7.10.3), bir kumanda arızasında ya da ısıl olayda sesli ve/veya görsel uyarıyı (9.7.10.4), gerilim 30 V AC veya 60 V DC’yi aştığında bir yalıtım direnci izleme sistemini (9.7.10.5) ve FL araçlarında bağlı elektrik sisteminin, aracın elektrik sisteminin enerjisini kesen donanım devreye sokulduğunda enerjisinin kesilmesini ya da 9.2.2.9.1’e uymasını (9.7.10.8) ister. 1 Ocak 2028’den önce ilk kez tescil edilen ve bu hükümlere uymayan araçlar kullanılmaya devam edebilir (1.6.5.31).
• FL ve EX/III araçlarında yangından korunma. ADR 2025’te 9.7.9.1 motor bölmesi için otomatik yangın söndürücüler, 9.7.9.2 ise yangının tekerleklerden yayılmasına karşı ısıl koruma ister; bu iki hüküm, sınıflandırma kodunda F bulunan yanıcı sıvılaştırılmış ve sıkıştırılmış gazları ya da I. veya II. ambalaj grubundaki yanıcı sıvıları taşıyan FL araçlarına ve EX/III araçlarına uygulanır. 9.7.9.1’e “These vehicles shall comply with the technical requirements of UN Regulation No. 181.” (Bu araçlar BM 181 sayılı Regülasyonun teknik gerekliliklerine uyar.) cümlesi eklenir; bu regülasyon motor yangını söndürme sistemlerine ilişkindir. 1 Ocak 2029’dan önce ilk kez tescil edilen ve buna uymayan EX/III araçları kullanılmaya devam edebilir (1.6.5.32). Yeni 9.7.9.3, 9.7.9.2’deki gerekliliğin “is considered met if vehicles have steel mudguards, with steel mountings, covering the top of each wheel on every vehicle axle” (araçlarda her dingildeki her tekerleğin üst kısmını örten, çelik bağlantılı çelik çamurluklar varsa karşılanmış sayılacağını) söyler, “resistant to a tyre fire reaching at least 1200 °C for 45 minutes” (en az 1200 °C’ye ulaşan bir lastik yangınına 45 dakika dayanıklı) başka ısı kalkanlarına izin verir ve yükün altında bulunmayan ön tekerleklerin, basınç ve sıcaklık izleme sürücüyü uyarıyorsa ve kabin arka duvarında pencere ya da açıklık olmayan çelik bir yapıdaysa muaf tutulabilmesine olanak tanır.
• Plakalar. 5.3.2.1.4’e şu cümle eklenir: “These plates shall also be affixed on both sides of cargo transport units in which lithium batteries or sodium ion batteries are installed (UN Nos. 3536, 3563 and 3564), except as provided in 1.1.3.6.” (Bu plakalar, 1.1.3.6’da öngörülen durumlar dışında, lityum bataryaların veya sodyum iyon bataryaların takılı olduğu yük taşıma birimlerinin (UN 3536, 3563 ve 3564) her iki yanına da takılır.) 5.3.2.1.6’daki yan plaka muafiyeti artık “transport units carrying dangerous goods assigned to a single UN number with a single hazard identification number and no non-dangerous goods” (tek bir tehlike tanımlama numarasına sahip tek bir UN numarasına atanmış tehlikeli mallar taşıyan ve tehlikeli olmayan mal taşımayan taşıma birimleri) için geçerlidir; ADR 2025 ise tek bir tehlikeli maddeden söz eder. Table A, plakaların taşıdığı numaraların bir kısmını da değiştirir: (20) numaralı sütunda UN 1041 239’dan 238’e, UN 1727 80’den 86’ya, UN 2359 338’den 368’e ve UN 2372 33’ten 368’e geçer.
• Tanklar. “If an electrical heating system is installed, all electrical circuits shall be protected by fuses or automatic circuit breakers.” (Elektrikli ısıtma sistemi takılıysa tüm elektrik devreleri sigortalarla ya da otomatik devre kesicilerle korunur.) (6.8.2.2.12). Aynı 6.8.2.2.12’ye göre harici, topraklı bir güç kaynağından beslenen ısıtmada açma akımı 100 mA’den düşük bir kaçak akım devre kesicisi bulunmalıdır. Tanklara monte edilen elektrik şalt dolapları en az IP 56 eşdeğeri koruma sağlamalıdır (6.8.2.2.13); 1 Ocak 2029’dan önce, 31 Aralık 2026’ya kadar yürürlükteki gerekliliklere göre yapılmış sabit ve sökülebilir tanklar kullanılmaya devam edebilir (1.6.3.63). Servis donanımı, tankın tip onayında listelenmemiş bir donanımla değiştirildiğinde 6.8.2.4.4’e eklenen yeni paragraf, ek onay belgesi düzenlenmeden olağanüstü muayene ister; koşulları, yeni donanımın 6.8.2.6’da atıf yapılan ilgili standarda göre onaylı olması, doğru teknik özelliklere sahip olması, ilk boyutları ve bağlantıları değiştirmemesi ve tanka ısı uygulanan hiçbir işlem yapılmadan takılmasıdır; 6.8.3.4.16 aynı kuralı batarya araçları ve MEGC’ler için koyar. UN 1046 ve 1049’u taşıyan, dikişsiz çelik silindir ve tüplerden oluşan batarya araçlarında 6.8.3.4.14, elemanların periyodik muayeneleri arasındaki sürenin, tescil ülkesinin yetkili makamının onayıyla ve başka koşullarla “extended to 15 years” (15 yıla uzatılabileceğini) öngörür; batarya aracının panelinde bu durumda “P15Y” işareti bulunur (6.8.3.5.11) ve dolum yalnızca P200 ambalajlama talimatına göre bir dolum merkezinde yapılır (4.3.3.2.6).