Yüksek gerilimli kamyon ve otobüslerde kimler çalışabilir

Almanya’da DGUV Information 209-093 (Ağustos 2021), bir aracın yüksek gerilim sisteminde gerilimsiz durumdaki çalışmaların yalnızca bir “Fachkundige Person Hochvolt” (FHV, 2S düzeyi) tarafından ya da bir FHV’nin yönetim ve gözetimi altında yapılabileceğini söylüyor ve gerilim altındaki yüksek gerilim bileşenleri üzerindeki çalışmayı 3S düzeyine yerleştiriyor. Belge, bağlayıcı bir Alman kaza önleme kuralına dayanan bir kılavuzdur; kuralın kendisi değildir, bir AB kuralı da değildir. Büyük Britanya’da mevzuat yetkinliği genel ifadelerle ister (Electricity at Work Regulations 1989’un regulation 16 maddesi); IMI’nin TechSafe programı ise isteğe bağlıdır ve IMI bu programın zorunlu kılınmasını talep ediyor.

Bu sayfa işi kimin yapabileceğini anlatır, nasıl yapıldığını değil: hiçbir çalışma yöntemini, gerilimi kesme adımını ya da onarımı tarif etmez. Bu sayfa için başka hiçbir ülkenin kuralları okunmamıştır; bu nedenle sayfa onlar hakkında olumlu ya da olumsuz hiçbir şey söylemez. Periyodik muayene ayrı bir düzenlemedir ve Araç muayenesi ve yol kenarı denetimi sayfasında ele alınır; üreticinin onarım bilgilerine erişimin de kendi sayfası vardır: Onarım bilgisine erişim hakları.

İki ülke, iki tür kural

Almanya’da bu sayfa için okunan bağlayıcı kural DGUV Vorschrift 3’tür: 1 Nisan 1979 tarihli “Elektrische Anlagen und Betriebsmittel” (elektrik tesisleri ve ekipmanı) kaza önleme kuralının 1 Ocak 1997 tarihli hâli. Bu kuralın § 3(1) maddesi, işvereni bu tür tesislerin ve ekipmanın elektroteknik kurallara uygun olarak “nur von einer Elektrofachkraft oder unter Leitung und Aufsicht einer Elektrofachkraft” kurulmasını, değiştirilmesini ve bakımının yapılmasını sağlamaktan sorumlu kılar. § 2(3) uyarınca Elektrofachkraft, teknik eğitimi, bilgisi, deneyimi ve ilgili hükümleri bilmesi sayesinde kendisine verilen işi değerlendirebilen ve olası tehlikeleri fark edebilen kişidir.

Bu metin elektrik tesislerinden ve ekipmanından söz eder; bu sayfa için okuduğumuz kadarıyla araçlardan söz etmez. Araçlarla bağlantıyı kılavuz kurar. Kılavuzun önsözüne göre DGUV Vorschrift 3 ve 4 uyarınca elektroteknik çalışmalar (kurma, değiştirme ve bakım) yalnızca Elektrofachkräfte tarafından ya da onların yönetim ve gözetimi altında yapılabilir; kılavuzun tarif ettiği “Fachkundige Person Hochvolt” (FHV) de yüksek gerilim sistemlerinin elektroteknik alt alanı için bu kurallar uyarınca bir Elektrofachkraft’tır. Bu sayfa için yalnızca Vorschrift 3 okunmuştur; Vorschrift 4, burada yalnızca kılavuzun andığı biçimde anılmaktadır.

Kılavuz, DGUV Information 209-093 “Qualifizierung für Arbeiten an Fahrzeugen mit Hochvoltsystemen” belgesinin Ağustos 2021 baskısıdır. Belgeyi Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung (DGUV), Zentralverband Deutsches Kraftfahrzeuggewerbe (ZDK) ile iş birliği içinde yayımlamıştır. DGUV kendi kural setini şöyle tanımlıyor: DGUV Vorschriften yasal olarak bağlayıcı kaza önleme kurallarıdır; Regeln, Informationen ve Grundsätze ise işverenlere ve sigortalılara yükümlülüklerini yerine getirirken yardımcı olur. Bir DGUV Information “Hinweise und Empfehlungen”, yani not ve öneriler içerir. Önsöze göre kılavuz, işverenlerin yüksek gerilim sistemli araçlar üzerinde güvenli çalışmayı risk değerlendirmesine dayanarak nasıl organize edebileceğini (“können”) ve yeterlilik ihtiyacının nasıl belirlenebileceğini anlatıyor. DGUV’nin katalog kaydı da kılavuzun yeterlilik ihtiyacının içeriği ve kapsamı için “Mindestanforderungen”, yani asgari gereklilikler koyduğunu ve gerekli yeterlilik eğitimlerini hem araştırma, geliştirme ve üretim hem de servis atölyeleri için tarif ettiğini ekliyor.

Kılavuz, işverenin güvenli çalışma sorumluluğunu tarif eden yasa ve kurallar arasında Arbeitsschutzgesetz’i, Betriebssicherheitsverordnung’u ve DGUV Vorschrift 1 “Grundsätze der Prävention” kuralını sayıyor. İşverenin görevleri arasında ise araçların yüksek gerilim sistemleri üzerindeki çalışmaları yalnızca yeterince nitelikli çalışanların yapmasını sağlamak yer alıyor. Dolayısıyla aşağıdaki düzeyler bir Alman kılavuz belgesinin asgari gereklilikleridir; bu sayfa onları yasal bir zorunluluk olarak sunmaz.

29 Eylül 2026’da açılan DGUV yayın kataloğu, Almanca baskının yayım tarihini 2021.08, önceki numarasını ise DGUV Information 200-005 olarak veriyor. Baskının 2012 sürümüne göre yaptığı değişiklikleri sıralayan kendi listesinde yeni bir DGUV numarası ve düzey modelinin artık servis sektörünü de kapsaması yer alıyor. İngilizce çeviri Haziran 2023 tarihlidir. Çeviride “Çeviri hataları için hiçbir sorumluluk kabul edilmez.” ifadesi yer alıyor ve “Fachkundige Personen” için kullanılan unvanlar çevrilmeye çalışılmıyor; bu nedenle bu sayfa Almanca aslı izler ve Almanca unvanları korur.

Neyin yüksek gerilim sayıldığı ve hangi araçlar

Kılavuz, UNECE R100’e atıf yaparak yüksek gerilimi şöyle tanımlıyor: taşıt mühendisliğinde, özellikle hibrit ve yakıt hücresi teknolojisinde ve bataryalı elektrikli araçlarda 60 V üzerinde ve 1.500 V’a kadar doğru akım (DC) ya da 30 V üzerinde ve 1.000 V’a kadar alternatif akım (AC) gerilimleri. Bu ifade DGUV’ye aittir; UNECE R100’ün kendi metni bu sayfa için açılmamıştır.

Kılavuzun kara taşıtları (“Landfahrzeuge”) tanımında, başka araçların yanı sıra otomobiller ve kamyonlar (Lastkraftwagen), otobüsler (Omnibusse) ve römorklar (Anhängefahrzeuge) sayılıyor. Kapsam, yüksek gerilim sistemi bulunan araçlar ve bileşenleri üzerinde çalışan kişilerin yeterliliğidir; doğrudan yüksek gerilim sistemine bağlı olan ve aynı koruma önlemlerini taşıyan karoseri ve ek donanımlar üzerindeki çalışmalar da ilke olarak buna dahildir. Kılavuz, ele almadığı alanları şöyle sıralıyor:

• hat güdümlü araçlar, örneğin demiryolları ve troleybüsler (“Oberleitungsbussen”); troleybüsler bir otobüs türü olarak Şehir otobüsü tahrik sistemleri sayfasında ele alınır;
• Makine Direktifi kapsamına giren ve DIN EN 60204-1 (VDE 0113-1) uyarınca elektrik çarpmasına ve arıza arklarına karşı korunmayı gerektiren araç karoserileri, ek donanımları ve iş ekipmanı;
• VDE 0100 kapsamına giren araçlardaki alçak gerilim elektrik tesisatları, örneğin otobüslerdeki 230 V prizler;
• kullanım sırasında sürekli şebekeye bağlı araçlar, örneğin toprak hareketi makineleri;
• su ve hava taşıtları.

Kılavuzun düzeylerinin yanında başka yeterlilik gereklilikleri de bulunabilir: kılavuz örnek olarak gazlı araçlar üzerindeki çalışmalar için uzmanlığı, piroteknik tutucu sistemler için kısıtlı P1 uzmanlığını ve klima sistemleri için uzmanlığı anıyor.

Kullanımdaki araçlar için dört düzey: S, 1S, 2S, 3S

Seri üretim araçları için kılavuz, normal koşullarda takılı yüksek gerilim bileşenlerinin bir elektrik tehlikesi oluşturmadığı, ancak onarım veya servis çalışmaları sırasında gerilim altındaki parçalara yine de dokunulabileceği ve yüksek gerilim bileşenli kazalı araçlarda tehlikenin daha yüksek olduğu gözleminden yola çıkıyor (bölüm 5.1.1). Dört düzey belirliyor (şekil 13).

S. Yüksek gerilimli araçların kullanılması için kılavuz, çalışanlara kullanım amacının gösterilmesinin ve dikkat edilecek hususlar konusunda talimat verilmesinin yeterli (“ausreichend”) olduğunu söylüyor. Tanımına göre kullanım, bir aracı sürmek için gereken her şeyi kapsar; aracın şarj ekipmanına bağlanması ve işletme sıvılarının tamamlanması da buna dahildir. Kılavuz, elektrik tehlikesi sürücününkiyle kıyaslanabilir düzeyde olan servis işlerini de kullanım sayar; örnekleri şunlardır: silecek lastiklerinin değiştirilmesi ve cam suyunun tamamlanması; araçların donatılmasına ilişkin özel işlemler (kılavuzun örneği, ulaşım işletmelerinde (“Verkehrsbetriebe”) araçların hazırlanmasıdır); örneğin motor yağı ve soğutma sıvısı için alışılmış dolum ağızlarının kullanılması; yeni semboller ve tehlike işaretleri taşıyan kumandaların ya da yeni bağlantıların, örneğin araçtaki şarj cihazının kullanılması. İç ve dış temizlik de kullanım sayılır. Sürücüler kaza, hasar ve araç kurtarma veya çekme (“Bergen/Abschleppen”) sırasında ortaya çıkabilecek ek tehlikeler konusunda bilinçlendirilmeli ve sürücü çalışma yerindeki acil kapatma anahtarı gibi ek kumandalar konusunda talimat almalıdır; bilinçlendirmeyi işveren ya da uygun bir kişi, örneğin bir FuP yapabilir.

1S. Kılavuza göre bir FuP, araçta yüksek gerilim sistemini doğrudan ilgilendirmeyen genel işleri yapabilir; örnekleri karoseri işleri, yağ ve tekerlek değişimi, tekerlek göbeği motorlarının yakınındaki geleneksel fren sistemi üzerindeki işler, direksiyondaki, içten yanmalı motordaki veya dingillerdeki yüksek gerilim kablolarının yanında yapılan işler ile 30 V AC ve 60 V DC’ye kadar geleneksel araç içi elektrik şebekesi üzerindeki işlerdir. FuP’lere tehlikeler, koruma önlemleri ve davranış kuralları konusunda bir FHV talimat vermelidir; talimat, yüksek gerilim bileşenleri üzerindeki çalışmanın “unzulässig” (izin verilmez) olduğunu da kapsamalı ve belgelenmelidir. Başka bir yerde (bölüm 3.1) kılavuz, bir FuP’nin yüksek gerilim sistemleri ve bileşenleri üzerinde kendi sorumluluğunda (“eigenverantwortlich”) çalışamayacağını ve yüksek gerilim sistemi üzerinde gerilimsiz durumdaki işleri yalnızca bir FHV’nin yönetim ve gözetimi altında yapabileceğini söylüyor.

2S. Kılavuza göre bu düzeydeki yeterliliği başarıyla tamamlamak, FHV’nin yüksek gerilim sistemleri üzerinde “selbstständig und sicher” (bağımsız ve güvenli biçimde) çalışmasını mümkün kılar. Kılavuz, gerilimsiz yüksek gerilim sistemleri ve bileşenleri üzerindeki ya da bunların tehlike bölgelerindeki tüm işleri gerilimsiz durumdaki yüksek gerilim sistemi çalışması sayıyor; örnekleri yalıtım dirençlerinin ölçülmesi, onarma, değiştirme, tadil etme ve test etmedir. Kılavuzun kuralına göre bu tür işler yalnızca FHV’lere ya da bir FHV’nin yönetim ve gözetimi altında çalışan kişilere aittir (“nur von Fachkundigen Personen (FHV) oder unter Leitung und Aufsicht einer FHV”); yüksek gerilim sistemleri üzerindeki çalışmaların yönetimini ve gözetimini de en azından bir FHV üstlenmelidir. Kılavuz, FHV’nin gerilimsiz durumu “Fünf Sicherheitsregeln” ve üreticinin bilgilerine uygun olarak sağlayabilmesi gerektiğini söylüyor; bu sayfa bu adımları tarif etmez. Risk değerlendirmesi ya da üreticinin şartnamesi gerilimsiz duruma geçirmeyi gerekli kılıyorsa, kılavuz bunun yalnızca 2S düzeyindeki bir kişinin yönetim ve gözetimi altında yapıldığını söylüyor (şekil 12).

3S. Kılavuza göre 3S yeterliliği, aracın gerilimsiz duruma getirilemediği veya gerilimsizliğin belirlenemediği durumlarda gerilim altındaki yüksek gerilim bileşenlerinde arıza tespitine izin verir; aynısı gerilim altındaki enerji depolama üniteleri üzerindeki çalışmalar ve benzer tehlike potansiyeli taşıyan çalışmalar için de geçerlidir. 3S’nin koşulları bir sonraki bölümde yer alıyor.

Yeni araç tipleri. Kılavuza göre yeni araç tipleri ya da yeni yüksek gerilim sistemleri veya bileşenleriyle donatılmış araçlar üzerinde her çalışılacağında, diğer kişilere yüksek gerilim sistemlerinin tehlikeleri konusunda bir FHV talimat vermelidir; bu talimatı her zaman bir FHV vermeli ve belgelemelidir. Kılavuz ayrıca, işverenin ya da onun atadığı yöneticilerin, yüksek gerilim bileşenleri üzerindeki çalışmalarda yalnızca tehlikeleri doğru değerlendirebilen ve gerekli koruma önlemlerini belirleyebilen uzman kişileri (“fachkundige Personen”) görevlendirmesi gerektiğini ekliyor (bölüm 5.1.1).

1S, 2S ve 3S için asgari eğitim

Kılavuzdaki birim UE’dir (Unterrichtseinheit) ve 45 dakika olarak tanımlanır; İngilizce çeviri buna aynı uzunlukta bir “teaching period” (TP, ders birimi) diyor. Kılavuz rakamları işin türüne ve kapsamına bağlı asgari değerler (“mindestens”) olarak yazıyor ve bir yeterliliğin kapsamının elektrik tehlikesinin derecesine ve çalışanın ön bilgisine bağlı olduğunu söylüyor.

A giriş yolu (“Einstieg A”) için kılavuzun ifadesi “mindestens 80 UE (davon mindestens 8 UE Praxis)” şeklindedir. 45 dakikalık seksen UE 3.600 dakika, yani 60 saattir; bu dönüştürme bizim hesabımızdır, kılavuzdaki bir rakam değildir. Kılavuza göre kurs, tüm katılımcıların uygulamalı alıştırma yapmak zorunda olacağı şekilde tasarlanmalı; uzmanlık da bir sınavla kanıtlanmalı ve belgelenmelidir (Ek 8 bir örnek veriyor).

3S için kılavuz, eğitim başlamadan önce kişiyle ilgili şunların kanıtlanması gerektiğini söylüyor:

• en az 2S düzeyinde bir yeterliliği olduğu;
• en az 18 yaşında olduğu (“mindestens 18 Jahre alt”);
• kardiyopulmoner resüsitasyon dahil ilk yardım eğitimini (DGUV Information 204-022 “Erste Hilfe im Betrieb” kapsamında 9 UE) tamamlamış olduğu.

Kılavuza göre ayrıca, kişide gerilim altındaki yüksek gerilim bileşenleri üzerinde çalışırken tehlike yaratabilecek bir sağlık kısıtlaması bulunmadığından emin olunmalıdır (kılavuz örnek olarak implant taşıyıcılarını ve epilepsiyi veriyor). Çalışanın eğitimden kısa süre önce (“zeitnah vor der Ausbildung”) araç veya elektrik alanında en az bir yıllık pratik mesleki deneyimi de olmalıdır; örneğin araç mekatroniği alanındaki bir mesleki eğitim bunu karşılar. Gerilim altındaki yüksek gerilim bileşenleri üzerindeki çalışma DGUV Vorschrift 1’in § 8’i uyarınca ilke olarak (“grundsätzlich”) tehlikeli iş olduğundan, “in der Regel” (kural olarak) ikinci bir kişi gerekir; bu kişi en az FuP düzeyinde olmalı ve ilk yardım eğitimi almış olmalıdır. Araç veya elektrik alanında eğitimi olmayan 2S sahipleri için kılavuz, 3S için hangi ek bilginin gerektiğine karar vermek üzere mevcut bilgilerinin sınanması gerektiğini söylüyor.

Bir mesleki eğitimin zaten sayıldığı durumlar

Kılavuz, hangi mesleki eğitimin bir düzey kazandırdığını belirtiyor:

• 14 Haziran 2013 tarihli yönetmelik uyarınca araç mekatroniği, Personenkraftwagentechnik, Nutzfahrzeugtechnik, Motorradtechnik ve Karosserietechnik odak alanlarında: bunu tamamlamak “die Fachkunde nach Stufe 2S” (2S düzeyinin uzmanlığı) kazandırır. Şekil 12 aynı şeyi tek satırda söylüyor: yeni 2013 eğitim yönetmeliği uyarınca yetişen tüm Kfz-Mechatronikerinnen ve Kfz-Mechatroniker zaten 2S düzeyindedir.
• “System- und Hochvolttechnik” odak alanında araç mekatroniği: bunu tamamlamak 3S düzeyini kazandırır.
• 10 Haziran 2014 tarihli FzMechAusbV uyarınca karoseri ve araç imalatı teknisyenleri (Karosserie- und Fahrzeugbaumechaniker), Karosserieinstandhaltungstechnik ve Karosserie- und Fahrzeugbautechnik odak alanlarında: kılavuz, üç koşulu birlikte karşılayanları 2S düzeyinde sayıyor; bu koşullar tamamlanmış eğitim, bir haftalık işletmeler arası eğitim (“einwöchige überbetriebliche Ausbildung”) ve “Hochvolttechnik” alanında geçilmiş bir uzmanlık sınavıdır (Sachkundeprüfung).

Bu denklik DGUV kılavuzunun beyanıdır. Eğitim yönetmeliğinin kendisi 29 Eylül 2026’da gesetze-im-internet.de’de 14 Haziran 2013 tarihli (“Ausfertigungsdatum”) olarak görünüyor ve “Geändert durch Art. 2 V v. 27.1.2014 I 90” ibaresini taşıyor; § 3 maddesi beş odak alanı sayıyor: Personenkraftwagentechnik, Nutzfahrzeugtechnik, Motorradtechnik, System- und Hochvolttechnik ve Karosserietechnik. Okunan bölümler, 2013 yönetmeliğinden önce tamamlanmış eğitim hakkında hiçbir şey söylemiyor.

2E, 2S değildir: geliştirme ve üretim

Kılavuz iki hat halinde kurgulanmıştır. Önsöze göre kılavuz, aralarında “Qualifizierungsbedarf in Forschung, Entwicklung und Produktion” (araştırma, geliştirme ve üretim) ve “Qualifizierungsbedarf in Servicewerkstätten” (servis atölyeleri) bulunan bölümlere ayrılıyor. İlk hat E harfini kullanır (E, 1E, 2E ve 3E düzeyleri, şekil 8, “Qualifizierungsstufen für Arbeiten vor Produktionsstart”); ikincisi yukarıdaki S düzeyleridir.

Ayrım çizgisi SoP, yani üretim başlangıcıdır; kılavuz bunu, montajın standartlaştırılmış çalışma yöntemlerini izlediği ve geliştirme aşaması ile prototip veya ön seri üretimin tamamlandığı seri üretimin başlangıcı olarak tanımlıyor. Kılavuza göre FHV’ler işe alınırken proje planlama ve geliştirme sürecindeki çalışmalar (SoP öncesi), yüksek gerilim sisteminin montajı veya seri araçlar üzerindeki servis çalışmaları (SoP sonrası) için nitelikli olup olmadıkları dikkate alınmalıdır; hangi alanda çalışabilecekleri yeterlilik kayıtlarından ve sertifikalardan anlaşılabilir.

2E düzeyinin kendi asgari değerleri vardır: A giriş yolu “mindestens 100 UE (davon mindestens 16 UE Praxis)”, B “mindestens 48 UE (davon mindestens 16 UE Praxis)”, C “mindestens 24 UE (davon mindestens 16 UE Praxis)”; D’de ise miktar bireysel olarak belirlenir ve en az 16 UE uygulama içerir. Bunlar yukarıdaki 2S rakamları değildir. C giriş yolunun hedef grubu da farklıdır: 2E’de bu grup elektroteknik eğitimi olan kişilerdir (örneğin endüstriyel elektronik teknisyenleri, elektrik montörleri ve elektrik mühendisleri); 2S’de ise kuramsal elektroteknik bilgisi olan kişilerdir. 3E düzeyi 3S ile aynı rakamları taşır (“mindestens 24 UE Präsenzschulung (davon mind. 16 UE Praxis)”) ancak ayrı bir düzeydir.

Yol yardımı, araç kurtarma ve ömür sonu

Kılavuzun üç bölümü, atölye dışında kimin müdahale edebileceğini belirtiyor:

• Yüksek gerilim sistemli araçlarda yol yardımı (“Pannenhilfe”), şekil 13’teki seri araç düzeylerinden bir yeterlilik gerektirir, “mindestens jedoch” 1S düzeyi (bölüm 5.2).
• Kurtarma ve araç kurtarma personeli (“Rettungs- und Bergepersonal”) için bölüm 5.1.3 uyarınca en az FuP yeterliliği gerekir; belirsiz durumlarda ya da bir elektrik tehlikesi dışlanamıyorsa bir uzman kişi (“Fachkundige Person”) çağrılmalıdır (bölüm 5.3).
• Hurdaya çıkarma, geri kazanım ve geri dönüşüm (bölüm 5.4): yüksek gerilim sistemini, üreticinin özel talimatlarına uyarak bir FHV güvenli biçimde gerilimsiz hâle getirmelidir. Gerilim altındaki yüksek gerilim bileşenleri üzerinde çalışmak gerekiyorsa (kılavuzun örneği enerji depolama ünitesinin sökülmesidir) 3S düzeyi gerekir.

Kılavuzun Ek 1’inde “©BGHM” ve “Stand: 05.11.2019” ibarelerini taşıyan örnek bir risk değerlendirmesi var; bu değerlendirmeye göre şarj direkleri ve tesisatın benzer parçaları ile bina tesisatı üzerindeki çalışmalar, bir FHV’nin yapmasına izin verilmeyen elektroteknik işlerdir (“nicht durch eine Fachkundige Person Hochvolt (FHV) durchgeführt werden dürfen”). Söz konusu değerlendirme kılavuzun içindeki bir örnektir, ana metnin parçası değildir.

Kim sertifikalandırır, yeterlilik nasıl güncel tutulur

Kılavuza göre çalışanların yeterlilik eğitimini, alanda gerekli bilgiye, didaktik yeteneğe ve yetişkin eğitimi deneyimine sahip kişiler yürütmelidir; başarılı katılım, öğretilen içerikle birlikte izlenebilir biçimde belgelenmelidir; eğitim şirket içinde verilebilir ya da harici eğitim sağlayıcılarına yaptırılabilir. Kaza sigortacıları ne kursları ne de eğitim sağlayıcılarını sertifikalandırır; İngilizce çeviri bunu şöyle ifade ediyor: “Kaza sigortacıları eğitim kurslarına veya eğitim kuruluşlarına sertifika vermez.” Ek 8’deki örnek 2S sertifikasında “Ausbildungsträger/in” ve “Lehrgangsleitung” için imza alanları bulunuyor ve “Diese Qualifizierungsmaßnahme erfüllt die Mindestanforderungen der DGUV Information 209-093.” (bu yeterlilik eğitimi DGUV Information 209-093’ün asgari gerekliliklerini karşılar) yazıyor.

İşveren, yetkinliği kanıtlamak için mesleki yeterliliklerden, daha önce edinilmiş mesleki pratikten (sertifikalar ve benzeri), uzmanlıktan, özel bilgilendirme ve talimattan yararlanabilir; yetkinliğin güncel kalması da sağlanmalıdır (“Aktualität der Befähigung”). Kılavuza göre yeterlilik eğitimi başarıyla tamamlandıktan sonra uzmanlık, düzenli eğitimlere katılarak güncel tutulmalıdır; okunan bölümler bunun için yıl cinsinden bir aralık vermiyor. Ek 7’deki örnek 1S sertifikası, bu talimatın işvereni DGUV Vorschrift 1’in § 4’ü uyarınca talimatı tekrarlama yükümlülüğünden kurtarmadığını belirtiyor.

Büyük Britanya: genel bir yasal görev ve isteğe bağlı bir program

Yasal görev. Electricity at Work Regulations 1989’un (S.I. 1989/635) “Persons to be competent to prevent danger and injury” (tehlikeyi ve yaralanmayı önlemek için yetkin olması gereken kişiler) başlıklı regulation 16 maddesi şunu söylüyor: “technical knowledge or experience is necessary to prevent danger” (“tehlikeyi önlemek için teknik bilgi veya deneyimin gerekli olduğu”) ya da uygun olduğunda yaralanmayı önlemek için bunların gerekli olduğu hiçbir iş faaliyetinde, bu bilgi veya deneyime sahip olmayan ya da işin niteliği göz önüne alındığında “such degree of supervision as may be appropriate” (“uygun olabilecek ölçüde gözetim”) altında bulunmayan hiç kimse çalıştırılamaz. Madde hiçbir yeterlilik, saat veya düzey belirtmez. legislation.gov.uk maddeyi 1 Nisan 1990’dan itibaren yürürlükte, uygulama alanını ise İngiltere, Galler ve İskoçya olarak kaydediyor; regulation 3(1)(a) ise Yönetmeliğin görevlerini, kendi denetimlerindeki konularla ilgili oldukları ölçüde, her işveren ve serbest çalışan kişiye yüklüyor.

Health and Safety Executive. HSE’nin elektrikli ve hibrit araçlar sayfası (alt bilgi: 8 Mayıs 2025’te güncellendi), insanların bu araçlarla güvenle çalışabilmesi için ek beceri ve eğitimin gerekli olacağını ve gereken yetkinlik düzeylerinin iş türüne göre “büyük ölçüde değişeceğini” söylüyor. Dört iş kategorisi belirliyor: araç temizliği (valeting), satış ve diğer düşük riskli faaliyetler; acil servisler ve araç kurtarma dahil olay müdahalesi; yüksek gerilim elektrik sistemleri hariç bakım ve onarım; yüksek gerilim elektrik sistemleri üzerinde çalışma. Bu sayfa dört kategoriyi DGUV düzeyleriyle eşleştirmez; ikisi ayrı kuruluşların ayrı listeleridir. HSE, elektrikli ve hibrit araçlar için 60 ile 1.500 volt arasındaki dc gerilimlere “yüksek gerilim” diyor ve yüksek gerilimin diğer sektörlerde farklı tanımlandığını belirtiyor; yeterlilikler ve eğitim konusunda ise okuyucuları daha fazla bilgi için “Institute of the Motor Industry Awards”a yönlendiriyor.

İsteğe bağlı program. Institute of the Motor Industry (IMI), 29 Eylül 2026’da okunan bir sayfasında IMI TechSafe’i IMI Professional Register içinde “becerilerin, yeterlilik başarılarının ve CPD (sürekli mesleki gelişim) taahhüdünün bir tanınması” olarak tanımlıyor. IMI onaylı bir yeterliliği veya IMI akreditasyonlu bir ürünü geçerli biçimde başarmış herkes, IMI üyelik topluluğuna ve IMI Professional Register’a katılarak bu tanınmayı kazanabilir; geçerli bir giriş yolu yeterliliği veya IMI akreditasyonu tamamlandıktan sonra kişi bir “opt-in request” (katılım talebi) sunar. Tanınma, üç yıllık bir CPD döngüsü boyunca belirli CPD gereklilikleriyle sürdürülür. Üç TechSafe kategorisi vardır: Electric Vehicle (elektrikli araç), Advanced Driver Assistance Systems (ADAS, gelişmiş sürücü destek sistemleri) ve Hydrogen Vehicles (hidrojenli araçlar); uygun hidrojenli araç başarıları “mevcut olduklarında eklenecektir”. Sayfanın “Electric and Hybrid Vehicle Category” (elektrikli ve hibrit araç kategorisi) başlığı altındaki uygun başarılar listesinde, adında ağır araçlar geçen üç yeterlilik var:

• IMI Level 2 Award in Preparing Heavy Electric/Hybrid Vehicles for Repair;
• IMI Level 3 Award in Heavy Electric/Hybrid Vehicle System Repair and Replacement;
• IMI International Level 4 Fault Diagnosis, Testing and Repair of Heavy Electric / Hybrid Vehicles and Components.

Zorunluluk çağrısı. IMI’nin 2 Haziran 2026 tarihli “What is IMI TechSafe and why should it be mandated?” (IMI TechSafe nedir ve neden zorunlu kılınmalı?) yazısı TechSafe’i, bir teknisyenin modern araçlar üzerinde güvenle çalışmak için doğru becerilere sahip olduğunu göstermeye yönelik IMI standardı olarak tanımlıyor ve “henüz yerinde tutarlı, ülke çapında bir standart yok” diyor. Yazı ayrıca IMI’nin, TechSafe’in otomotiv sektörünün dört ana alanında zorunlu kılınması için “hükümete çağrıda bulunduğunu” söylüyor: bağlantılı araçlar; ADAS ve sensör kalibrasyonu dahil otomatik araç teknolojisi; IMI’nin yüksek gerilim güvenliği ile batarya sağlığının şart olduğunu söylediği elektrikli araçlar; hidrojen gibi alternatif yakıtlar. IMI bundan önce, 14 Mayıs 2026 Perşembe günü otomotiv işgücü güvenliğinin geleceği üzerine bir politika paneli düzenlemişti (19 Mayıs 2026 tarihli haber duyurusu). Panele Shadow Secretary of State for Transport (Gölge Ulaştırma Bakanı) katıldı; bu unvan gölge kabineye ait bir görevdir, hükümet bakanlığı değildir. Bunlar bir sektör kuruluşunun talepleridir. Okunan kaynaklar TechSafe’i isteğe bağlı olarak tanımlıyor; hiçbiri bir zorunluluktan söz etmiyor.