Licencja przewoźnika drogowego: cztery warunki UE
Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 stawia przewoźnikowi drogowemu cztery łączne warunki – siedzibę, dobrą reputację, zdolność finansową i kompetencje zawodowe – i wycenia każdy pojazd w kapitale.

Ciężarówkę można kupić, sfinansować, opodatkować, ubezpieczyć i obsadzić kierowcą, a mimo to nie wolno nią przewieźć żadnej palety dla płacącego klienta. Brakuje zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a to, czego wymaga jego uzyskanie, zaczyna się w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009, obowiązującym w wersji skonsolidowanej z 21 lutego 2022 r., które uchyliło wcześniejszą dyrektywę Rady 96/26/WE. Wiążący dziś tekst został przeredagowany rozporządzeniem (UE) 2020/1055, stosowanym od 21 lutego 2022 r. na mocy jego art. 4.
Rozporządzenie ustala cztery warunki i minimalną treść każdego z nich i w tym zakresie stanowi wspólny grunt w całej Unii. Na tym jednak sprawa się nie kończy. Art. 6 ust. 1 pozostawia państwom członkowskim określenie warunków dobrej reputacji ponad unijne minimum; art. 5 ust. 2 pozwala im dodać wymogi dotyczące siedziby; art. 7 ust. 1a pozwala im wymagać, by przedsiębiorca nie miał zaległych wierzytelności o charakterze nieosobistym wobec podmiotów prawa publicznego i nie był postawiony w stan upadłości ani nie podlegał postępowaniu upadłościowemu ani likwidacyjnemu; a akapit trzeci art. 7 ust. 1 pozwala im żądać pełnego kapitału przewidzianego dla pojazdów ciężkich w odniesieniu do pojazdów lekkich przedsiębiorców mających siedzibę na ich terytorium. Ramy są europejskie. Kilka zawartych w nich kryteriów wypełnia się na szczeblu krajowym, a podane niżej liczby są progami minimalnymi i maksymalnymi, zanim staną się odpowiedziami.
Kogo obejmuje rozporządzenie
Art. 2 dzieli zawód na dwie części: zawód przewoźnika drogowego rzeczy oznacza transport rzeczy w celach zarobkowych, a zawód przewoźnika drogowego osób – świadczenie usług przewozu osób za opłatą pojazdami o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczonymi do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą. Obie części podlegają tym samym czterem warunkom; część dotyczącą przewozu osób przedstawia omówienie obowiązków eksploatacyjnych floty autobusowej.
Wyłączenia z art. 1 ust. 4 są węższe, niż się zwykle pamięta, i to na trzy odrębne sposoby. Po pierwsze, oba wyłączenia oparte na masie dotyczą wyłącznie strony towarowej: każde z nich jest napisane dla przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego rzeczy wyłącznie z wykorzystaniem opisanych w nim pojazdów. Lit. aa) wyłącza przedsiębiorców wykorzystujących wyłącznie pojazdy silnikowe lub zespoły pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 2,5 tony. Po drugie, lit. a) jest warunkowa, a nie tylko ograniczona masą: obejmuje przedsiębiorców transportu rzeczy wykorzystujących wyłącznie pojazdy lub zespoły pojazdów do 3,5 tony i wykonujących wyłącznie przewozy krajowe w państwie członkowskim siedziby. Wystarczy przekroczyć granicę samochodem dostawczym o masie 3,5 tony, a wyłączenie przestaje mieć zastosowanie. Po trzecie, nic z tego nie jest bezwzględne. Wprowadzenie do wyliczenia w art. 1 ust. 4 otwiera całą listę słowami „o ile prawo krajowe nie stanowi inaczej”, więc państwo członkowskie może utrzymać najmniejsze samochody dostawcze w swoim własnym systemie zezwoleń, i kilka państw tak robi.
Masa nigdy nie wyłącza przewoźnika drogowego osób. Wyłączenie dostępne dla tej części zawodu to lit. b) i zależy ono od celu, a nie od tonażu: chodzi o przedsiębiorców wykonujących usługi przewozów drogowych osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje przewozów drogowych osób. Minibus o konstrukcji i wyposażeniu przeznaczonych do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, eksploatowany za opłatą, podlega rozporządzeniu niezależnie od swojej masy. Dopuszczalna masa całkowita to wartość z tabliczki, a nie ładunek danego dnia; to rozróżnienie omawia tekst o masach ciężarówek. Wielka Brytania ma własny, odrębny system licencjonowania przewoźników, omówiony w tekście o licencjach operatora pojazdów ciężarowych w Wielkiej Brytanii.
Cztery warunki, wszystkie naraz
Art. 3 ust. 1 to jedno zdanie o czterech członach. Przedsiębiorca musi posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w państwie członkowskim, cieszyć się dobrą reputacją, posiadać odpowiednią zdolność finansową oraz posiadać wymagane kompetencje zawodowe. Warunki te nie kompensują się nawzajem: pieniądze nie zastąpią brakującego zarządzającego transportem. Utrata choćby jednego z czterech jest na podstawie art. 13 ust. 3 podstawą do zawieszenia lub cofnięcia całego zezwolenia.
Siedziba to miejsce, w którym są dokumenty
Art. 5 ust. 1 przekłada „rzeczywistą i stałą” siedzibę na siedem sprawdzalnych elementów, z których lit. b) już nie obowiązuje (zob. niżej). Lit. a) wymaga lokali, w których przedsiębiorca ma dostęp do oryginałów dokumentów dotyczących głównej działalności – w formie elektronicznej lub w dowolnej innej formie – w szczególności do umów przewozowych, dokumentów dotyczących pojazdów, którymi dysponuje, dokumentów księgowych, akt dotyczących pracowników, umów o pracę, dokumentów dotyczących zabezpieczenia społecznego, dokumentów zawierających dane na temat przydziału zleceń dla kierowców i ich delegowania, kabotażu, czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku, a także do wszelkich innych dokumentów, do których właściwy organ musi mieć dostęp w celu weryfikacji spełnienia przez przedsiębiorcę warunków rozporządzenia. Lit. c)–e) dodają wpis do rejestru spółek handlowych, podleganie podatkowi od dochodów oraz – po wydaniu zezwolenia – dysponowanie co najmniej jednym pojazdem zarejestrowanym i dopuszczonym do użytkowania w tym państwie członkowskim.
O sprawach spółek typu „skrzynka pocztowa” rozstrzygają lit. f) i g). Przedsiębiorca musi w sposób rzeczywisty i ciągły prowadzić działania administracyjne i handlowe w tych lokalach oraz na bieżąco i w sposób regularny dysponować liczbą pojazdów spełniających warunki określone w lit. e) i kierowcami umiejscowionymi zazwyczaj w bazie eksploatacyjnej w tym państwie członkowskim – w obu przypadkach proporcjonalnie do wielkości wykonywanych przez przedsiębiorcę przewozów. Oba człony trzeba czytać osobno. Umiejscowienie zazwyczaj w bazie eksploatacyjnej jest kryterium dla kierowców; pojazdy są natomiast powiązane z lit. e), czyli z rejestracją lub wprowadzeniem do ruchu oraz dopuszczeniem do użytkowania zgodnie z przepisami tego państwa członkowskiego.
Powrót w ciągu ośmiu tygodni, unieważniony w 2024 r.
Art. 5 ust. 1 lit. b), wprowadzony rozporządzeniem (UE) 2020/1055, wymagał od przedsiębiorcy organizowania przewozów flotą pojazdów w taki sposób, aby pojazdy, którymi dysponuje i które są wykorzystywane w przewozach międzynarodowych, wracały do jednej z baz eksploatacyjnych w państwie członkowskim siedziby nie później niż w ciągu ośmiu tygodni od jego opuszczenia.
Trybunał Sprawiedliwości stwierdził nieważność tego przepisu wyrokiem z 4 października 2024 r. w sprawach połączonych od C-541/20 do C-555/20, Litwa i in. przeciwko Parlamentowi i Radzie. Sentencja stwierdza nieważność art. 1 pkt 3 rozporządzenia (UE) 2020/1055 w zakresie, w jakim wprowadza on ust. 1 lit. b) do art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, a w pozostałym zakresie skargi oddala. Nie dotyczy to lit. a) ani lit. c)–g) art. 5 ust. 1, a art. 16 ust. 2 lit. g) nadal wprowadza do krajowego rejestru elektronicznego numery rejestracyjne pojazdów, którymi dysponuje przedsiębiorca. Pozostałe części wyroku, dotyczące kabotażu i kierowców, omawia strona kabotaż i delegowanie kierowców.
Co wiąże zdolność finansowa
Art. 7 ust. 1 wymaga, by przedsiębiorca był w stanie w każdym momencie roku finansowego spełnić swoje zobowiązania finansowe i wykazał na podstawie rocznych sprawozdań finansowych poświadczonych przez audytora lub odpowiednio upoważnioną osobę, że dysponuje kapitałem i rezerwami w łącznej wysokości co najmniej następujących kwot.
| Pojazd | Wymagany kapitał i rezerwy |
|---|---|
| Pierwszy wykorzystywany pojazd silnikowy | 9 000 EUR |
| Każdy dodatkowy pojazd silnikowy lub zespół pojazdów powyżej 3,5 tony | 5 000 EUR |
| Każdy dodatkowy pojazd silnikowy lub zespół pojazdów powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczający 3,5 tony | 900 EUR |
| Pierwszy pojazd, przedsiębiorcy transportu drogowego rzeczy wykorzystujący wyłącznie pojazdy powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczające 3,5 tony | 1 800 EUR |
| Każdy dodatkowy pojazd, ci sami przedsiębiorcy transportu rzeczy | 900 EUR |
Dwa ostatnie wiersze zawierają ograniczenie, którego nie mają trzy pierwsze. To złagodzenie znajduje się w akapicie drugim, napisanym dla przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego rzeczy i dla nikogo innego, a jego przedział to pojazdy, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 2,5 tony, ale nie przekracza 3,5 tony. Przewoźnik drogowy osób eksploatujący małe pojazdy nie jest nim objęty: niezależnie od masy swojej floty podlega akapitowi pierwszemu i potrzebuje 9 000 EUR na pierwszy wykorzystywany pojazd silnikowy.
Rozporządzenie podaje stawki, a nie sumy. Przewoźnik, który wprowadza na drogi dziesięć ciągników siodłowych powyżej 3,5 tony, musi więc wykazać 9 000 EUR plus dziewięć razy 5 000 EUR, czyli 54 000 EUR; firma kurierska eksploatująca w przewozach międzynarodowych sześć samochodów dostawczych powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczających 3,5 tony, musi wykazać 1 800 EUR plus pięć razy 900 EUR, czyli 6 300 EUR. Obie sumy to nasze wyliczenie na podstawie stawek z art. 7 ust. 1 i nie występują nigdzie w tekście. Znaczenie ma też akapit trzeci: państwo członkowskie może wymagać pełnych kwot przewidzianych dla pojazdów ciężkich w odniesieniu do pojazdów lekkich przedsiębiorców mających siedzibę na jego terytorium. Jest to test bilansowy, a nie depozyt, ale test stały, który stoi obok każdej innej pozycji kosztów stałych w zestawieniu ile kosztuje eksploatacja ciągnika siodłowego.
Dobra reputacja i osoba, która za nią odpowiada
To najbardziej krajowy z czterech warunków. Art. 6 ust. 1 zaczyna od pozostawienia państwom członkowskim określenia warunków, które należy spełnić, a następnie ustala minimum, które warunki krajowe muszą obejmować przynajmniej. Dobrą reputację ocenia się w odniesieniu do przedsiębiorcy, jego zarządzających transportem, dyrektorów wykonawczych oraz innych odpowiednich osób określonych przez państwo członkowskie.
To minimum ma dwie części, które zwykle zlewa się w jedną. Lit. a) wymaga, by dobrej reputacji nie podważały żadne poważne zarzuty, i podaje jako przykłady wyroki skazujące lub sankcje za popełnienie poważnego naruszenia przepisów krajowych w siedmiu dziedzinach: prawo handlowe, prawo upadłościowe, płace i warunki zatrudnienia w zawodzie, prawo o ruchu drogowym, odpowiedzialność zawodowa, handel ludźmi lub narkotykami oraz – dodane w 2020 r. – prawo podatkowe. Lit. b) to równoległa lista dla przepisów wspólnotowych i jest dłuższa: trzynaście dziedzin, a lista jest wyraźnie otwarta, ponieważ tekst odnosi do nich naruszenie „w szczególności”. Są to: czas prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowców wraz z czasem pracy i urządzeniami kontrolnymi; maksymalna masa i wymiary; kwalifikacja wstępna i ustawiczne kształcenie kierowców; badania techniczne pojazdów; dostęp do rynku; towary niebezpieczne; ograniczniki prędkości; prawa jazdy; dostęp do zawodu; transport zwierząt; a także, dodane w 2020 r., delegowanie pracowników w transporcie drogowym, prawo właściwe dla zobowiązań umownych i kabotaż. Ten ostatni, wraz z towarzyszącymi mu przepisami o delegowaniu, przedstawia tekst o kabotażu i delegowaniu kierowców.
Załącznik IV wymienia następnie najpoważniejsze naruszenia, wśród nich przekroczenie o co najmniej 25 % maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu w ciągu sześciu dni lub dwóch tygodni, przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o co najmniej 50 %, fałszowanie zapisów tachografu oraz przewóz przez przedsiębiorcę, który nie posiada ważnej licencji wspólnotowej. Na tym załączniku opiera się art. 6 ust. 2. Postępowanie administracyjne uruchamia wyrok skazujący za poważne przestępstwo lub sankcja za jedno z naruszeń z załącznika IV – nie każdy wyrok skazujący i nie wyłącznie droga karna. Postępowanie obejmuje w odpowiednich przypadkach kontrolę na miejscu w lokalach przedsiębiorcy, a w jego toku organ musi ocenić, czy utrata dobrej reputacji stanowiłaby w danym przypadku nieproporcjonalny środek. Jeżeli organ nie uzna, że tak by było, wyrok skazujący lub sankcja skutkują utratą dobrej reputacji.
Art. 4 stawia za tym wszystkim konkretną osobę. Zarządzający transportem musi osobiście spełniać wymogi dobrej reputacji i kompetencji zawodowych, w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzać operacjami transportowymi, mieć rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem – polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą – oraz posiadać miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty. To lista przykładów, a nie zamknięty katalog dopuszczalnych powiązań.
Przedsiębiorca bez własnych kompetencji może na podstawie art. 4 ust. 2 wyznaczyć na mocy umowy zewnętrznego zarządzającego. Umowa musi precyzować zadania, a zadania te obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Ładunki lub usługi: czytana tak, jakby mówiła tylko o ładunkach, klauzula wyłączałaby przewozy autokarowe i autobusowe z umowy, która musi je obejmować.
Art. 4 ust. 2 lit. c) ogranicza następnie tę osobę do nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw z połączoną flotą liczącą ogółem nie więcej niż 50 pojazdów – a w zdaniu bezpośrednio następującym pozwala państwom członkowskim obniżyć liczbę przedsiębiorstw lub łączną wielkość floty. Art. 4 ust. 3 dodaje drugie uprawnienie krajowe: państwo członkowskie może zdecydować, że zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie może być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 albo może być wyznaczony jedynie w odniesieniu do mniejszej liczby przedsiębiorstw lub mniejszej floty. Cztery i pięćdziesiąt to unijny pułap, a nie uprawnienie, a liczba, na której przewoźnik może rzeczywiście oprzeć swoje plany, to ta obowiązująca tam, gdzie ma siedzibę.
Kompetencje zawodowe to egzamin
Załącznik I część I wymienia osiem dziedzin: prawo cywilne, prawo handlowe, prawo socjalne, prawo podatkowe, działalność gospodarczą i zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, dostęp do rynku, normy techniczne i techniczne aspekty działalności oraz bezpieczeństwo drogowe. Część II ustala formę. Obowiązkowy egzamin pisemny składa się z dwóch części – pytań pisemnych oraz ćwiczeń pisemnych lub przykładów praktycznych do rozwiązania – a każda z nich trwa co najmniej dwie godziny. Egzamin ustny jest fakultatywny. Aby zdać, kandydat musi uzyskać średnią wynoszącą przynajmniej 60 % ogólnej liczby punktów i nie mniej niż 50 % z każdej części egzaminu, przy czym państwo członkowskie może obniżyć ten próg do 40 % w odniesieniu do tylko jednej części. Sam certyfikat jest określony w załącznikach II i III aż po papier: co najmniej dwa zabezpieczenia z listy obejmującej hologram, włókna widoczne w świetle UV i linię mikrodruku, na papierze celulozowym w kolorze beżowym Pantone 467, formatu DIN A4, o gramaturze 100 g/m² lub więcej.
Dokument, który jedzie z pojazdem
Zezwolenie pozostaje przy przedsiębiorcy; w drogę rusza licencja wydana na podstawie odrębnego aktu. W przypadku rzeczy art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie przewozów międzynarodowych od posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, także świadectwa kierowcy – to jedna z zasad wjazdu omówionych przy podaży kierowców ciężarówek w Europie. Art. 4 ust. 2 przewiduje wydawanie licencji na okresy nie dłuższe niż 10 lat, z możliwością przedłużenia, a art. 4 ust. 3 daje posiadaczowi oryginał oraz taką liczbę uwierzytelnionych wypisów, jaka odpowiada liczbie pojazdów, którymi dysponuje. Art. 4 ust. 6 wymaga, by uwierzytelniony wypis był przechowywany w każdym pojeździe i okazywany na żądanie; w przypadku zespołu pojazdów wypis znajduje się w pojeździe silnikowym i obejmuje zespół pojazdów nawet wtedy, gdy przyczepa jest zarejestrowana na kogoś innego. Jeżeli zastosowano niższe progi finansowe, art. 4 ust. 4 nakazuje organowi wydającemu zapisać „≤ 3,5 t” w sekcji „uwagi szczegółowe” – to wiersz, który warto przeczytać na każdym dokumencie oferowanym wraz z używanym pojazdem, obok innych dokumentów omawianych przy zakupie używanej ciężarówki. Umowę o jeden konkretny przewóz międzynarodowy potwierdza inny dokument, list przewozowy; zob. list przewozowy CMR i e-CMR. Tranzyt celny w procedurze TIR to trzeci, odrębny system; zob. karnet TIR.
Art. 1 ust. 5 tego rozporządzenia zwalniał z obowiązku posiadania licencji wspólnotowej przewóz rzeczy pojazdami, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 tony, do 20 maja 2022 r.; od 21 maja 2022 r. zwolnienie obejmuje tylko pojazdy do 2,5 tony.
Autokary i autobusy są licencjonowane na podstawie własnego aktu, który w ogóle nie zawiera progu masy. Rozporządzenie (WE) nr 1073/2009 obowiązuje w wersji skonsolidowanej z 1 lipca 2013 r. i nie znalazło się wśród aktów zmienionych rozporządzeniem (UE) 2020/1055. Jego art. 4 ust. 1 uzależnia prowadzenie wszelkiego międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób od posiadania licencji wspólnotowej wydanej przez państwo członkowskie siedziby. Art. 4 ust. 2 daje posiadaczowi oryginał, przechowywany przez przewoźnika, oraz taką liczbę poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii, jaka odpowiada liczbie pojazdów wykorzystywanych do międzynarodowego przewozu osób będących w jego dyspozycji – to węższa liczba niż w zasadzie dotyczącej rzeczy, w której odpowiada ona każdemu pojazdowi, którym dysponuje posiadacz. Art. 4 ust. 3 wymaga przechowywania kopii w każdym z pojazdów przewoźnika i okazywania jej na żądanie, a art. 4 ust. 4 przewiduje wydawanie licencji na odnawialne okresy nie dłuższe niż 10 lat. Czego akt dotyczący przewozu osób nie zawiera, to świadectwo kierowcy i adnotacja „≤ 3,5 t”: oba należą wyłącznie do rozporządzenia (WE) nr 1072/2009.
Jak zezwolenie się utrzymuje i traci
Art. 11 ust. 3 ogranicza rozpatrywanie wniosku do trzech miesięcy od otrzymania wszystkich koniecznych dokumentów, z możliwością przedłużenia o jeden miesiąc w należycie uzasadnionych przypadkach. Gdy zezwolenie już istnieje, aktualizacje reguluje art. 11 ust. 5: przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o zmianach w terminie 28 dni lub krótszym, o ile zdecydowało tak państwo członkowskie siedziby. 28 dni to granica zewnętrzna, a nie sam termin, a termin krajowy może być krótszy. To, co trzeba zgłosić, jest węższe niż cały rejestr – są to dane odnotowywane przy udzieleniu zezwolenia na podstawie art. 11 ust. 2, czyli lit. a)–d) art. 16 ust. 2, a nie lista dziewięciu pozycji, którą zawiera ten rejestr.
Późniejszy nadzór opiera się na ryzyku, a nie na cykliczności. Art. 12 ust. 1 wymaga kontroli – w tym, w stosownych przypadkach, kontroli na miejscu w lokalach przedsiębiorcy – w przedsiębiorstwach sklasyfikowanych jako przedsiębiorstwa podwyższonego ryzyka; system oceny ryzyka ustanowiony na podstawie art. 9 dyrektywy 2006/22/WE zostaje rozszerzony o wszystkie naruszenia, o których mowa w art. 6. Gdy wymóg przestaje być spełniany, art. 13 ust. 1 określa terminy na uregulowanie sytuacji: termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na zatrudnienie osoby, która zastąpi zarządzającego transportem, z możliwością przedłużenia o trzy miesiące w przypadku śmierci poprzedniego zarządzającego lub jego niedyspozycji ze względów zdrowotnych, termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na wykazanie rzeczywistej i stałej siedziby oraz termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na przywrócenie zdolności finansowej.
Wszystko to jest zapisywane. Art. 16 zobowiązuje każde państwo członkowskie do prowadzenia krajowego rejestru elektronicznego przedsiębiorców, którzy uzyskali zezwolenie, zawierającego firmę i formę prawną, adres siedziby, zarządzających transportem, rodzaj zezwolenia i liczbę objętych nim pojazdów wraz z numerami seryjnymi licencji, poważne naruszenia z ostatnich dwóch lat, osoby uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi, numery rejestracyjne pojazdów, którymi dysponuje przedsiębiorca, liczbę zatrudnionych na dzień 31 grudnia poprzedniego roku oraz ocenę ryzyka. Pierwsze cztery pozycje są publicznie dostępne. System ERRU Komisji Europejskiej łączy te rejestry ponad granicami, a Komisja podaje, że działa on od 1 stycznia 2013 r.
Kto wydaje zezwolenie i licencję
Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 określa warunki, a rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 – licencję wspólnotową. To, który organ je stosuje i jakie dokumenty krajowe im towarzyszą, ustala każde państwo. W przypadku przewozu rzeczy akty krajowe i strony samych właściwych organów podają, co następuje.
| Państwo | Organ wydający | Co wydaje | Podstawa krajowa | Pojazdy powyżej 2,5 t do 3,5 t |
|---|---|---|---|---|
| Niemcy | Organ właściwy według prawa kraju związkowego w miejscu, w którym przedsiębiorstwo ma siedzibę w rozumieniu art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 (GüKG § 3(8)) | Gemeinschaftslizenz (licencja wspólnotowa) na zarobkowy przewóz rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę mającego siedzibę w Niemczech, na okres do dziesięciu lat, a na wniosek tyle uwierzytelnionych wypisów, ile przedsiębiorca ma do dyspozycji pojazdów, dla których wykazano wymaganą zdolność finansową (§ 3(1)–(3)); Erlaubnis na przewozy krajowe na podstawie § 3 w brzmieniu z 26 lutego 2026 r. pozostaje ważna do upływu okresu, na który ją wydano, a bezterminowa – do końca dnia 27 lutego 2036 r. (§ 24) | Güterkraftverkehrsgesetz (GüKG) po zmianie wprowadzonej ustawą z 23 lutego 2026 r., BGBl. 2026 I Nr. 47, ogłoszoną 26 lutego 2026 r.; art. 4 tej ustawy stanowi, że wchodzi ona w życie następnego dnia po ogłoszeniu, co liczone od tej daty oznacza 27 lutego 2026 r. | § 2(1) Nr. 10 wyłącza przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi o dopuszczalnej masie całkowitej łącznie z przyczepą nie większej niż 3,5 t spod drugiego i trzeciego rozdziału ustawy, które obejmują § 3, o ile dalsze przepisy ustawy, akty Unii Europejskiej lub umowa międzynarodowa nie stanowią inaczej |
| Francja | Rejestr prowadzi prefekt regionu, a zarządza nim DREAL, w Île-de-France DRIEAT, w regionach zamorskich DEAL | Wpis do rejestru, autorisation d’exercer, a następnie licencja: licence de transport intérieur na rynek krajowy albo licence communautaire na rynek krajowy i europejski, z numerowanymi uwierzytelnionymi wypisami dla pojazdów; o autorisation d’exercer wnioskuje się na formularzu CERFA 16093*02 (przedsiębiorstwa jednoosobowe) lub 16094*02 (spółki i inne podmioty) | Strona ministerstwa zaktualizowana 18 grudnia 2025 r.: licence communautaire na podstawie rozporządzeń (WE) nr 1072/2009 i 1073/2009, licence de transport intérieur na podstawie przepisów francuskich | Przedsiębiorstwa używające pojazdów silnikowych, w tym mających mniej niż cztery koła, muszą być wpisane do rejestru niezależnie od tonażu; od 21 maja 2022 r. przewozy rzeczy w Europejskim Obszarze Gospodarczym, w tym we Francji, pojazdami powyżej 2,5 t i nieprzekraczającymi 3,5 t muszą być wykonywane na podstawie licence communautaire, z wypisami opatrzonymi adnotacją „inférieur ou égal à 3,5 tonnes” |
| Polska | Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD); wydaje on licencję wspólnotową także przedsiębiorcom, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydane przez inny organ niż GITD | Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wraz z licencją wspólnotową dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, na wniosek LR1, z wykazami pojazdów WPC (powyżej 3,5 t) i WPCM (powyżej 2,5 t do 3,5 t) | Strona GITD dotycząca wniosku LR1: kwoty w euro z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 przelicza się według kursów z pierwszego dnia roboczego października opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, które obowiązują od 1 stycznia następnego roku | Posiadacz licencji wspólnotowej zgłasza do niej dodatkowe pojazdy powyżej 2,5 t do 3,5 t wnioskiem LR8 |
| Austria | Przewozy krajowe: Bezirksverwaltungsbehörde (organ administracji powiatowej); przewozy transgraniczne: Landeshauptmann (szef rządu kraju związkowego), który wydaje także Gemeinschaftslizenz | Konzession na Güterbeförderungsgewerbe, na przewozy krajowe albo transgraniczne; na przejazdy do państw UE także EU Gemeinschaftslizenz, która służy jako dowód, że przedsiębiorca posiada Konzession | Güterbeförderungsgesetz 1995 w ujęciu Land Oberösterreich i Land Niederösterreich (strona Niederösterreich zmieniona ostatnio 11 listopada 2025 r.) | Oberösterreich: Konzession od 3 500 kg, a między 2 500 a 3 500 kg tylko dla pojazdów używanych w przewozach transgranicznych; Niederösterreich: w transgranicznym przewozie rzeczy od 21 maja 2022 r. rozróżnia się przewóz pojazdami lub zespołami pojazdów powyżej 3 500 kg i przewóz wyłącznie pojazdami lub zespołami pojazdów między 2 500 a 3 500 kg |
| Szwajcaria | Federalny Urząd Transportu (BAV) | Zulassungsbewilligung („Lizenz”), ważna pięć lat, osobista i niezbywalna (Art. 3 Abs. 2 STUG) | STUG, ustawa federalna z 20 marca 2009 r., i STUV, rozporządzenie z 2 września 2015 r., oba akty zmienione nowelizacją wchodzącą w życie 1 maja 2025 r. (przewodnik BAV) | Licencja jest wymagana od każdego przedsiębiorstwa wykonującego zarobkowy przewóz rzeczy pojazdami powyżej 2,5 t, również w przewozach krajowych (Art. 3 Abs. 1bis Bst. b STUG); spośród wyjątków wymienionych w przewodniku zwolnione są przedsiębiorstwa używające pojazdów powyżej 2,5 t do 3,5 t wyłącznie do zarobkowego przewozu rzeczy na terytorium Szwajcarii (Art. 3 Abs. 1ter Bst. c STUG) |
| Włochy | Zezwolenie: wniosek do właściwego terytorialnie Ufficio Motorizzazione Civile; licencja wspólnotowa: wniosek do Ministerstwa Infrastruktury i Transportu | Autorizzazione all’esercizio della professione, z wpisem do Registro Elettronico Nazionale (REN); licenza comunitaria dla przedsiębiorstw wpisanych do REN, z zarządzającym transportem posiadającym certyfikat dla transportu międzynarodowego i co najmniej jednym pojazdem lub zespołem pojazdów powyżej 2,5 t | Strony ministerstwa o wpisie do REN (ostatnia zmiana 2 września 2025 r.) i o licenza comunitaria (ostatnia zmiana 16 kwietnia 2026 r.); circolare prot. 3738 z 13 maja 2022 r. w sprawie rozporządzenia (UE) 2020/1055 | Od 21 maja 2022 r., na podstawie art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, obowiązek używania licencji wspólnotowej i jej uwierzytelnionego wypisu obejmuje przewóz rzeczy pojazdami powyżej 2,5 t; zdolność finansowa uwzględnia pojazdy do przewozu rzeczy powyżej 1,5 t do 3,5 t, przy czym jeden taki pojazd, jeśli jest jedyny, wymaga 9 000 EUR, a każdy kolejny 900 EUR (circolare z 13 maja 2022 r.) |
Prawo niemieckie zalicza do swoich uprawnień przewozowych szwajcarską licencję na zarobkowy przewóz rzeczy, wydaną na podstawie art. 9 Umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie przewozu kolejowego i drogowego rzeczy i osób z 21 czerwca 1999 r. (GüKG § 1(5) Nr. 4). Wielkiej Brytanii nie ma w tabeli. Dla przewozów drogowych na potrzeby własne polska ustawa o transporcie drogowym przewiduje zaświadczenie wydawane przez starostę lub Głównego Inspektora Transportu Drogowego; omawia je tekst o zaświadczeniu na przewozy drogowe na potrzeby własne.
Krótkie odpowiedzi
- Ile kapitału potrzeba na licencję przewoźnika drogowego w UE?
- Akapit pierwszy art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 wymaga kapitału i rezerw w łącznej wysokości co najmniej 9 000 EUR na pierwszy wykorzystywany pojazd silnikowy, 5 000 EUR na każdy dodatkowy pojazd silnikowy lub zespół pojazdów powyżej 3,5 tony oraz 900 EUR na każdy dodatkowy pojazd lub zespół pojazdów powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczający 3,5 tony. Akapit drugi łagodzi wymogi tylko dla jednej grupy: przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego rzeczy wyłącznie pojazdami powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczającymi 3,5 tony, potrzebuje 1 800 EUR na pierwszy pojazd i 900 EUR na każdy dodatkowy. Przewoźnik drogowy osób nie korzysta z takiego złagodzenia, niezależnie od masy swoich pojazdów.
- Czym jest zasada powrotu ciężarówek w ciągu ośmiu tygodni?
- Art. 5 ust. 1 lit. b), wprowadzony rozporządzeniem (UE) 2020/1055, wymagał od przedsiębiorcy organizowania przewozów flotą pojazdów w taki sposób, aby pojazdy, którymi dysponuje i które są wykorzystywane w przewozach międzynarodowych, wracały do jednej z jego baz eksploatacyjnych w państwie członkowskim siedziby nie później niż w ciągu ośmiu tygodni od jego opuszczenia. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził nieważność tego przepisu 4 października 2024 r. (sprawy połączone od C-541/20 do C-555/20) i przepis już nie obowiązuje; pozostałe warunki dotyczące siedziby z art. 5 ust. 1 nadal obowiązują.
- Czy samochód dostawczy o masie 3,5 tony potrzebuje licencji przewoźnika?
- To zależy od wykonywanej pracy, a nie od pojazdu. O ile prawo krajowe nie stanowi inaczej, na mocy art. 1 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 rozporządzenie nie ma zastosowania do przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego rzeczy wyłącznie pojazdami lub zespołami pojazdów do 2,5 tony ani do takich przedsiębiorców transportu rzeczy, którzy używają pojazdów do 3,5 tony wyłącznie w przewozach krajowych we własnym państwie członkowskim. Oba wyłączenia dotyczą tylko rzeczy, a państwo członkowskie może objąć swoim systemem nawet najmniejsze samochody dostawcze. Samochód dostawczy powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczający 3,5 tony, użyty w przewozach międzynarodowych podlega rozporządzeniu.
- Jak długo ważna jest licencja wspólnotowa?
- Art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 przewiduje jej wydawanie na okresy nie dłuższe niż 10 lat, z możliwością przedłużenia. Posiadacz zatrzymuje oryginał i otrzymuje po jednym uwierzytelnionym wypisie na każdy pojazd, którym dysponuje, a wypis musi być przechowywany w każdym pojeździe i okazywany na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
- Kim właściwie musi być zarządzający transportem?
- Art. 4 ust. 1 wymaga przynajmniej jednej osoby fizycznej, która cieszy się dobrą reputacją i posiada kompetencje zawodowe, ma miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem – polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą – oraz w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza jego operacjami transportowymi.
Źródła
- Regulation (EC) No 1071/2009 — consolidated text of 21 February 2022 — EUR-Lex, European Union
- Regulation (EC) No 1071/2009 — document status and Official Journal reference — EUR-Lex, European Union
- Regulation (EU) 2020/1055 amending Regulations (EC) No 1071/2009 and (EC) No 1072/2009 — EUR-Lex, European Union
- Regulation (EC) No 1072/2009 on access to the international road haulage market — consolidated text of 21 February 2022 — EUR-Lex, European Union
- Regulation (EC) No 1073/2009 on access to the international market for coach and bus services — consolidated text of 1 July 2013 — EUR-Lex, European Union
- Rules governing access to the profession — European Commission — Mobility and Transport
- European Register of Road Transport Undertakings (ERRU) — European Commission — Mobility and Transport
- Judgment of the Court (Grand Chamber) of 4 October 2024, Joined Cases C-541/20 to C-555/20, Lithuania and Others v European Parliament and Council of the European Union — EUR-Lex, European Union
- Judgment in Joined Cases C-541/20 to C-555/20, Lithuania and Others v Parliament and Council (Mobility Package) — Press release No 173/24, 4 October 2024 — Court of Justice of the European Union
- Güterkraftverkehrsgesetz (GüKG), § 3 Gewerblicher Güterkraftverkehr durch Unternehmer mit Sitz im Inland; Verordnungsermächtigung, as last amended by the act of 23 February 2026, read on 17 November 2026 — Federal Ministry of Justice, Germany (gesetze-im-internet.de)
- Güterkraftverkehrsgesetz (GüKG), § 24 Erlaubnis nach § 3 in der am 26. Februar 2026 geltenden Fassung — Federal Ministry of Justice, Germany (gesetze-im-internet.de)
- Güterkraftverkehrsgesetz (GüKG), full text: § 1(5) and § 2(1) Nr. 10 — Federal Ministry of Justice, Germany (gesetze-im-internet.de)
- Zweites Gesetz zur Änderung des Güterkraftverkehrsgesetzes und des Personenbeförderungsgesetzes of 23 February 2026, BGBl. 2026 I Nr. 47 (published 26 February 2026) — Bundesgesetzblatt, Federal Ministry of Justice, Germany (recht.bund.de)
- Accès et exercice de la profession de transporteur de marchandises (page updated 18 December 2025) — Ministère de la Transition écologique, France
- L'inscription au registre des transports de marchandises (updated November 2023) — DREAL Normandie, Préfet de la région Normandie, France
- LR1. Udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego i licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy — Główny Inspektorat Transportu Drogowego, Poland (gov.pl)
- Güterverkehr: Voraussetzungen zur Erlangung einer Konzession für das Güterbeförderungsgewerbe — Amt der Oberösterreichischen Landesregierung, Austria
- Güterbeförderung (page last changed 11 November 2025) — Amt der Niederösterreichischen Landesregierung, Austria
- Leitfaden: Voraussetzungen zur Erteilung der Zulassungsbewilligung (sogenannte „Lizenz“) für schweizerische Strassentransportunternehmen — Bundesamt für Verkehr BAV, Switzerland
- La licenza comunitaria (page last changed 16 April 2026) — Ministero delle infrastrutture e dei trasporti, Italy
- Iscrizione al R.E.N. (page last changed 2 September 2025) — Ministero delle infrastrutture e dei trasporti, Italy
- Circolare prot. 3738 of 13 May 2022: Attuazione del decreto dirigenziale 8 aprile 2022 prot. 145 in materia di accesso alla professione ed al mercato del trasporto su strada — Ministero delle Infrastrutture e della Mobilità Sostenibili, Italy