Tır kaç ton yük alır? Kamyon ve tır için taşınabilecek yük hesaplama

Ne hesaplar?

Hesaplayıcı, seçilen ülkenin yasal azami ağırlığından aracın darasını düşerek taşınabilecek yükü bulur. Kasa hacmi ve yükün yoğunluğu girilirse kasayı dolduran yükü de hesaplar ve iki sınırdan hangisinin bağladığını gösterir. Azami ağırlığın dayandığı madde ve kaynağı, seçimin hemen altında bağlantı olarak görünür.

Formül

• Ağırlık sınırına göre yük = yasal azami yüklü ağırlık − dara.
• Kasayı dolduran yük = kasa hacmi (m³) × yükün yoğunluğu (kg/m³).
• Taşınabilecek yük = bu ikisinden küçüğü; küçük olan bağlayan sınırdır.

Ülkeler ve araç düzenleri

• Türkiye: Karayolları Trafik Yönetmeliği Md. 128. Motorlu araçlarda iki dingilde 18, üç dingilde 25 (koşullarla 26), dört dingilde 32 ton; yarı römorklu ve römorklu katarlarda beş ve daha çok dingilde 40 ton, 40 ft ISO konteyner taşıyan 3+2 ya da 3+3 dingilli katarda 44 ton.
• AB: 96/53/AT Direktifi. Ağırlıklar uluslararası trafik için bağlayıcıdır; Direktifin 4(2). maddesi üye devletlere ulusal taşımada farklı ağırlığa izin verme imkânı tanır. Almanya (StVZO § 34), Avusturya (KFG § 4), İsviçre (VRV Md. 67), Polonya, İtalya (Codice della strada Md. 62), İspanya (Reglamento General de Vehículos Ek IX), Birleşik Krallık (Authorised Weight Regulations 1998) ve İrlanda (Construction and Use Regulations 2003) kendi değerleriyle ayrı seçilir.
• Rusya: 2060 sayılı Karar. Bu değerler bir yasak değil, aracın ağır sayılıp özel izin gerektirdiği eşiktir.
• Avrasya Ekonomik Birliği ve Kazakistan: 13 Aralık 2024 tarihli AEB anlaşması; değerler Avrasya ulaşım koridorlarındaki yollar için asgari değerlerdir.
• ABD: 23 CFR 658.17. Interstate yollarında toplam ağırlık 80.000 lb’dir (NIST’in librasıyla 36.287 kg); köprü formülü ve dingil sınırları ayrıca uygulanır.
• Meksika: NOM-012-SCT-2-2017 Tabla B-2. Azami ağırlık araç sınıfına (C2, T3-S2 gibi) ve yol tipine (ET/A, B, C, D) göre değişir; tabloda “NA” yazan yol tipi o sınıfa kapalıdır ve seçilemez.

Örnek: Türkiye’de beş dingilli tır

KTY Md. 128’e göre beş ya da daha çok dingilli yarı römorklu katarın azami yüklü ağırlığı 40.000 kg’dır. Hesaplayıcının açılıştaki darası, MAN’ın TGX 4x2 çekici için Mayıs 2022 föyünde verdiği 7.213 kg ile Krone’nin Profi Liner tenteli dorse için 09/2020 föyünde verdiği 5.940 kg’ın toplamıdır: 13.153 kg. Taşınabilecek yük 40.000 − 13.153 = 26.847 kg olur. Krone Profi Liner’ın 13,62 × 2,48 m’lik tabanı ve 2,60–2,70 m’lik yüksekliğinin alt ucuyla iç hacmi 87,8 m³ eder; yoğunluk girildiğinde hesaplayıcı bu hacmi dolduran yükü 26.847 kg ile karşılaştırır.

Varsayımlar ve sınırlar

• Sınırların çoğu koşula bağlıdır (dingil aralığı, süspansiyon, lastik, yük türü); hesaplayıcı koşulu denetlemez, koşul bağlantıdaki maddede yazılıdır. “Koşullu üst değer” diye işaretlenen düzenler yalnız bu koşullar sağlandığında geçerlidir.
• Dingil yükleri ayrıca sınırlıdır; toplam ağırlık sınırın altında kalsa da bir dingil aşılabilir. Dingillere binen yük aks yükü hesaplayıcısıyla bulunur.
• Alternatif yakıtlı ve sıfır emisyonlu araçlara bazı ülkelerin tanıdığı ek ağırlık hesaba katılmaz.
• ABD’de köprü formülü, Meksika’da ikili römorklara tanınan ek ağırlık hesaplanmaz.
• Dara kullanıcının girdisidir; açılıştaki değer bir örnektir.
• Yük yoğunluğu için hazır bir değer yoktur; malzemenin yoğunluğunu kullanıcı girer.

Kaynak notları

Azami ağırlıkların her biri, ülkesinin mevzuatından madde numarasıyla alınmıştır: Türkiye için Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Karayolları Trafik Yönetmeliği, AB için EUR-Lex’teki konsolide 96/53/AT metni, diğer ülkeler için resmî mevzuat yayın yerleri (Kaynaklar listesinde). ABD değerleri libre cinsindendir ve NIST’in libra tanımıyla (0,4535924 kg) kilograma çevrilir. Kasa iç ölçüleri, palet hesaplayıcısındaki hazır yük alanlarının ölçüleridir. Sitenin kamyon ağırlıkları yazısı dingil sayısına göre sınırları ayrıca anlatır.