Co to jest logistyka? Definicja Komisji Europejskiej i transport drogowy towarów

Logistyka w transporcie towarowym, w definicji podanej przez Komisję Europejską w komunikacie COM(2006) 336 z 28 czerwca 2006 r., „obejmuje planowanie, organizację, kontrolę i realizację działań transportu towarowego w łańcuchu dostaw oraz zarządzanie takimi działaniami”. Definiowanym terminem jest logistyka transportu towarowego, w podejściu obejmującym wszystkie formy transportu, a komunikat podaje swoje definicje „Dla celów niniejszego komunikatu”; Komisja powtórzyła tę definicję w Planie działań na rzecz logistyki transportu towarowego, COM(2007) 607 z 18 października 2007 r. Oba komunikaty są dokumentami politycznymi Komisji, a nie przepisami prawa. Hiszpańska ustawa o transporcie lądowym (LOTT) i tureckie rozporządzenie o transporcie drogowym definiują samo przedsiębiorstwo logistyczne: operador logístico i lojistik işletmecisi.

Stan na 8 października 2026 r. Tego dnia przeczytano: oba komunikaty Komisji w serwisie EUR-Lex; tekst skonsolidowany hiszpańskiej ustawy Ley 16/1987 (LOTT) w ostatniej aktualizacji opublikowanej w BOE 15 kwietnia 2026 r.; tekst skonsolidowany tureckiego rozporządzenia Karayolu Taşıma Yönetmeliği w systemie Mevzuat Bilgi Sistemi, ze zmianami do Resmî Gazete z 16 maja 2026 r., oraz jego tekst pierwotny z 8 stycznia 2018 r.; turecką ustawę nr 4925; rozporządzenie (WE) nr 1071/2009; art. 785 i 801 rosyjskiego kodeksu cywilnego oraz ustawę federalną nr 87-FZ; Glossary for transport statistics Eurostatu, UNECE i ITF (5. wydanie, 2019); a także stronę FIATA poświęconą spedycji. Hiszpańskie, tureckie i rosyjskie teksty prawne podajemy w naszym tłumaczeniu; cytaty z nich zachowują oryginalne brzmienie, a po nich następuje tłumaczenie w nawiasie.

Definicja Komisji Europejskiej

Sekcja 2 komunikatu COM(2006) 336, zatytułowana „Omówienie zakresu”, zaczyna się od zdania „Transport stanowi integralny element logistycznego łańcucha dostaw.” Podejście Komisji, jak czytamy, „koncentruje się na logistyce w transporcie towarowym i obejmuje wszystkie formy transportu” i uwzględnia takie obszary jak zwykła logistyka poszczególnych form transportu i logistyka multimodalna. Następnie zdefiniowano cztery terminy: logistykę transportu towarowego, komodalność, multimodalność i logistykę niezależną (third-party logistics).

Ta sama sekcja rozdziela role branży i władz. Rozwój logistyki transportu towarowego „jest działaniem związanym przede wszystkim z działalnością gospodarczą i stanowi zadanie branżowe”; władze mają do odegrania rolę „w zakresie tworzenia właściwych warunków ramowych”, a podejście to „wewnętrzne prowadzenie logistyki firmowej pozostawia samym przedsiębiorstwom”. Plan działań z 2007 r. powtarza definicję we wprowadzeniu, gdzie logistyka transportu towarowego „zajmuje się planowaniem, organizacją, kontrolą i realizacją transportu towarowego oraz zarządzaniem nim w ramach łańcucha dostaw”, i dodaje, że sieci produkcyjne i dystrybucyjne, „organizując transport surowców naturalnych i gotowych towarów na obszarze Unii i poza nią”, polegają na łańcuchach logistycznych.

Dwie z czterech definicji dotyczą łączenia form transportu. Multimodalność „oznacza przewóz towarów dwoma lub więcej formami transportu w ramach jednego łańcucha transportowego, niezależnie od rodzaju towaru”. Komodalność „oznacza wydajne wykorzystanie form transportu działających odrębnie lub zintegrowanych multimodalnie w ramach europejskiego systemu transportowego w celu optymalnego i zrównoważonego wykorzystania zasobów”.

Komisja podała też liczby. W 2006 r. napisała, że „Koszty logistyki stanowią średnio 10-15 % końcowego kosztu gotowego produktu”, co obejmuje „także takie koszty, jak transport i magazynowanie”. W 2007 r. napisała, że „Według szacunkowych danych udział sektora logistycznego w Europie sięga niemal 14 % PKB”. Obie liczby pochodzą z lat 2006 i 2007, a oba dokumenty dodają zastrzeżenie dotyczące statystyk: komunikat z 2006 r. stwierdza, że trudno jest uzyskać wiarygodny obraz rynku logistycznego Europy, ponieważ „odpowiednie informacje statystyczne są obecnie niewystarczające”, a plan działań z 2007 r. – że dostępne dane statystyczne nie dają „wiarygodnego obrazu rynku logistycznego w Europie”.

Jak teksty urzędowe i międzynarodowe definiują logistykę i operatora logistycznego

Teksty unijne i FIATA definiują działalność lub zespół usług; teksty hiszpański i turecki definiują przedsiębiorstwo, które je świadczy.

Unijne sformułowanie wymienia pięć funkcji, wszystkie odniesione do działań transportu towarowego. Definicja hiszpańska wymienia trzy z tych samych funkcji w postaci czasowników, „organizar, gestionar y controlar” (organizować, zarządzać i kontrolować), i odnosi je do czterech działań: „aprovisionamiento, transporte, almacenaje o distribución” (zaopatrzenie, transport, magazynowanie lub dystrybucja). Definicja turecka wymienia usługi, które operator przejmuje w całości lub w części „kendi gözetim ve denetimi altında” (pod własnym nadzorem i kontrolą) po przyjęciu towarów: „yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, paketleme, tasnif, etiketleme, sipariş planlaması, dağıtım, teslimat” (załadunek, rozładunek, magazynowanie, piętrowanie, pakowanie, sortowanie, etykietowanie, planowanie zamówień, dystrybucja, dostawa). Definicja FIATA dodaje usługi pomocnicze i doradcze, takie jak sprawy celne i podatkowe, zgłaszanie towarów do celów urzędowych i ubezpieczenie, a także obejmuje usługi logistyczne z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz „de facto total supply chain management” (faktycznie całościowe zarządzanie łańcuchem dostaw).

Cytowane tu brzmienie tureckie wprowadziło rozporządzenie zmieniające opublikowane w Resmî Gazete z 15 maja 2025 r. (nr 32901). Pierwotny tekst z 8 stycznia 2018 r. (Resmî Gazete nr 30295) zaczynał się od słów „Taşımacılık faaliyetinin yanı sıra, bağımsız bir işyerinin kullanım hakkına sahip olarak” (oprócz działalności przewozowej, mając prawo do korzystania z niezależnego miejsca pracy); obecny tekst zaczyna się od słów „Fiili taşımacılık faaliyetinin yanı sıra” (oprócz faktycznej działalności przewozowej) i nie wspomina już o miejscu pracy.

Transport, magazynowanie i dystrybucja w tekstach prawnych

Magazynowanie i dystrybucja. Tureckie rozporządzenie definiuje dwa słowa oznaczające miejsca, w których przechowuje się towary: depo to miejsce nadające się do przechowywania towarów na terenie otwartym i zamkniętym, a ambar – miejsce nadające się do ich przechowywania na terenie zamkniętym (art. 4 ust. 1 lit. j i c). Hiszpańska ustawa LOTT definiuje odrębną działalność, łączącą magazynowanie z dystrybucją – almacenista-distribuidor (art. 123): przedsiębiorstwa, które działają „como depositarias de mercancías ajenas” (jako przechowawcy cudzych towarów), a ponadto je dystrybuują lub zarządzają ich dystrybucją zgodnie z instrukcjami składającego. Mogą też konsolidować lub dzielić ładunki i zarządzać zapasami. Dystrybucja jest wymieniona wprost w obu definicjach operatora logistycznego: turecka wymienia „dağıtım” i „teslimat” (dystrybucję i dostawę) jako odrębne usługi, hiszpańska wymienia „distribución”.

Dokumenty i cło. Art. 801 ust. 1 rosyjskiego kodeksu cywilnego pozwala, by umowa spedycji obejmowała jako usługi dodatkowe: uzyskanie dokumentów wymaganych przy wywozie lub przywozie, dopełnienie formalności celnych i innych, sprawdzenie ilości i stanu towarów, ich załadunek i rozładunek, zapłatę ceł, opłat i innych kosztów obciążających zleceniodawcę, przechowywanie towarów oraz ich odbiór w miejscu przeznaczenia. Definicja FIATA również obejmuje sprawy celne i podatkowe. Procedura celna, w której towary przemieszczają się pod kontrolą celną z zawieszeniem należności, jest opisana w tekście dokument tranzytowy T1 i NCTS.

Logistyka niezależna (third-party logistics, 3PL)

COM(2006) 336 definiuje ten termin od strony przedsiębiorstwa, które korzysta z usług zewnętrznych podmiotów: „«Logistyka niezależna» oznacza, że przedsiębiorstwo korzysta z usług niezależnych podmiotów logistycznych, realizujących dla niego wszystkie działania logistyczne lub znaczną ich część.” Definicje krajowe opisują stronę usługodawcy. Hiszpański operator logistyczny działa „por cuenta ajena” (na cudzy rachunek) przy działaniach, „que precisan sus clientes” (których potrzebują jego klienci), i „podrá utilizar infraestructuras, tecnología y medios propios o ajenos” (może korzystać z własnej lub cudzej infrastruktury, technologii i środków). Turecki operator obsługuje „müşterilerine ait her türlü eşyayı” (wszelkiego rodzaju towary należące do jego klientów).

Przewoźnik, spedytor i operator logistyczny

Poniższe teksty definiują role, które w każdym systemie prawnym występują obok operatora logistycznego: przedsiębiorstwo, które przewozi towary, i przedsiębiorstwo, które zleca ich przewóz.

Art. 801 ust. 2 rosyjskiego kodeksu cywilnego stosuje przepisy o spedycji także wtedy, gdy zgodnie z umową obowiązki spedytora wykonuje przewoźnik, a ustawa federalna nr 87-FZ z 30 czerwca 2003 r. opisuje usługi spedycyjne jako usługi polegające na organizowaniu przewozu towarów dowolnym rodzajem transportu oraz na przygotowywaniu dokumentów przewozowych, dokumentów do celów celnych i innych dokumentów potrzebnych do przewozu (art. 1 ust. 1). Tekst FIATA z 2004 r. definiuje usługi spedycyjne i logistyczne razem, w jednej definicji.

Hiszpania zalicza operatorów logistycznych, wraz z agencjami transportowymi, spedytorami i przedsiębiorstwami magazynowo-dystrybucyjnymi, do „actividades auxiliares y complementarias del transporte” (działalności pomocniczej i uzupełniającej transportu), które reguluje LOTT (art. 1.1 pkt 3.º). Kto zamierza pośredniczyć przy zawieraniu umów drogowego przewozu towarów, „ya sea en concepto de agencia de transporte, transitario, almacenista-distribuidor, operador logístico o cualquier otro” (czy to jako agencja transportowa, spedytor, przedsiębiorstwo magazynowo-dystrybucyjne, operator logistyczny, czy w jakimkolwiek innym charakterze), potrzebuje „autorización de operador de transporte” (zezwolenia operatora transportu, art. 119 ust. 1). Ten sam ustęp zwalnia z tego wymogu, w wyznaczonych przez siebie granicach, niektórych posiadaczy zezwoleń na publiczny transport towarów oraz spółdzielnie przewoźników i spółki zajmujące się komercjalizacją. Posiadacze zezwolenia muszą zawierać umowy we własnym imieniu zarówno z klientem, jak i z przewoźnikiem (art. 119 ust. 3). Artykuły od 119 do 123 mają obecne brzmienie nadane ustawą Ley 9/2013 z 4 lipca, obowiązującą od 25 lipca 2013 r.

W Turcji art. 5 ust. 1 rozporządzenia nakłada na każdego, kto w jego zakresie prowadzi „lojistik işletmeciliği” (działalność logistyczną), obowiązek uzyskania od ministerstwa odpowiedniego yetki belgesi (certyfikatu uprawnień), tak jak w przypadku przewozu, działalności agencyjnej, spedycji i innych wymienionych w nim rodzajów działalności. Art. 6 ust. 9 przewiduje certyfikat uprawnień typu L dla tych, którzy prowadzą działalność logistyczną w celach handlowych: L1 dla działalności krajowej, L2 dla działalności krajowej i/lub międzynarodowej. Dokument potwierdzający umowę międzynarodowego drogowego przewozu towarów jest opisany w tekście list przewozowy CMR i e-CMR.

Pomiar drogowego transportu towarów

Glossary for transport statistics, opublikowany przez Eurostat, Europejską Komisję Gospodarczą ONZ i Międzynarodowe Forum Transportu, definiuje tonokilometr w transporcie drogowym (tonne-kilometre by road) jako „unit of measurement of goods transport which represents the transport of one tonne by road over one kilometre” (jednostka miary przewozu towarów odpowiadająca przewozowi jednej tony transportem drogowym na odległość jednego kilometra), dodając: „The distance to be taken into consideration is the distance actually run” (uwzględnia się odległość faktycznie przejechaną). Glosariusz nie ma hasła dla logistyki, a samo słowo w nim nie występuje.

Glosariusz dzieli drogowy transport towarów według tego, na czyją rzecz odbywa się przewóz. Transport zarobkowy (transport for hire or reward) to „Carriage for remuneration of persons or goods on behalf of third parties” (przewóz osób lub towarów za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich). Transport na potrzeby własne (transport on own account) to „Transport which is not for hire or reward” (transport, który nie jest zarobkowy), opisany w glosariuszu jako „the movement by an enterprise of its own staff or freight without any associated financial transaction” (przemieszczanie przez przedsiębiorstwo własnego personelu lub własnych towarów bez żadnej związanej z tym transakcji finansowej). Glosariusz definiuje też kabotaż drogowy (road cabotage transport): przewóz drogowy na terytorium kraju innego niż kraj rejestracji, wykonywany drogowym pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju sprawozdającym; unijne przepisy dotyczące kabotażu omawia tekst kabotaż i delegowanie kierowców.