Ograniczenia prędkości ciężarówek i autobusów w Europie według krajów oraz unijny przepis o ogranicznikach

Ograniczenia prędkości ciężarówek i autobusów w Europie są krajowe: każde państwo ustala je według rodzaju drogi, a często także według masy pojazdu, i wartości się różnią. Na stronach Komisji Europejskiej dotyczących 27 państw UE, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii pojazdy ciężarowe powyżej 3,5 t mają w większości krajów ograniczenie do 80 lub 90 km/h na autostradach, poza obszarem zabudowanym do wartości przeważnie od 60 do 90 km/h, a na obszarze zabudowanym zwykle do 50 km/h; autobusy i autokary mogą w wielu z tych krajów jechać po autostradach 100 km/h. Dyrektywa Rady 92/6/EWG pozostawia te ograniczenia na drogach państwom członkowskim. Ustala natomiast ogranicznik prędkości: w brzmieniu nadanym dyrektywą 2002/85/WE przewiduje, że ciężarówki kategorii N2 i N3 mogą być użytkowane na drogach tylko z ogranicznikiem ustawionym tak, aby nie mogły przekroczyć 90 km/h, a autobusy i autokary kategorii M2 i M3 – tylko z ogranicznikiem ustawionym tak, aby nie mogły przekroczyć 100 km/h. Wielka Brytania określa swoje ograniczenia w milach na godzinę, a Turcja ma własną tabelę i własne ustawienia ograniczników.

Stan na 27 października 2026 r. Tego dnia przeczytano: dyrektywę Rady 92/6/EWG i dyrektywę 2002/85/WE w brzmieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym; strony Your Europe Komisji Europejskiej „Road rules and safety” (przepisy ruchu drogowego i bezpieczeństwo) dotyczące 27 państw UE, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii; regułę 124 brytyjskiego Highway Code na GOV.UK; oraz załącznik 6 (Schedule 6) do Road Traffic Regulation Act 1984 na legislation.gov.uk. Tureckie rozporządzenie o ruchu drogowym (Karayolları Trafik Yönetmeliği) przeczytano w tekście skonsolidowanym 28 września 2026 r. Rejestry Urzędu Publikacji UE, sprawdzone 28 września 2026 r., wskazywały obie dyrektywy jako obowiązujące.

Co ustala prawo UE: ogranicznik prędkości

Dyrektywa Rady 92/6/EWG z dnia 10 lutego 1992 r. dotyczy „montowania i zastosowania urządzeń ograniczenia prędkości w niektórych kategoriach pojazdów silnikowych we Wspólnocie”. Ograniczenia prędkości na drogach pozostawia państwom członkowskim: jak stanowi jej ostatni motyw, dyrektywa „nie wpływa na prerogatywy Państw Członkowskich w odniesieniu do przepisów ograniczających prędkości w ruchu drogowym”. Wcześniejszy motyw wyjaśnia, dlaczego niektóre państwa członkowskie już wcześniej wprowadziły obowiązek stosowania tych urządzeń: chodziło o ochronę środowiska oraz o to, że dostępne napędy silnikowe samochodów ciężarowych i autobusów, niezbędne przy wjeżdżaniu na wzniesienia, „umożliwiają im poruszanie się po drogach poziomych z nadmiernymi prędkościami, które nie są zgodne z parametrami innych części tych pojazdów, takich jak hamulce i opony”.

Dyrektywa 2002/85/WE z dnia 5 listopada 2002 r. zastąpiła art. 1–5. Rozszerzyła zakres stosowania, który obejmował tylko najcięższe pojazdy, „na pojazdy silnikowe kategorii M2, pojazdy kategorii M3 o maksymalnej masie większej niż 5 ton, lecz nieprzekraczającej 10 ton oraz na pojazdy kategorii N2” (motyw 5). W tym brzmieniu dyrektywa obejmuje każdy pojazd o napędzie silnikowym „objęty kategorią M2, M3, N2 lub N3, przeznaczony do użytku na drodze i posiadający co najmniej cztery koła oraz o maksymalnej prędkości konstrukcyjnej przekraczającej 25 km/h” (art. 1). Co obejmują te cztery kategorie, wyjaśnia artykuł kategorie pojazdów M, N i O.

• Autobusy i autokary, M2 i M3. Artykuł 2 zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia, aby pojazdy te „były użytkowane na drogach tylko, jeśli są wyposażone w urządzenia ograniczenia prędkości, ustawione w taki sposób, aby nie można było przekroczyć prędkości 100 kilometrów na godzinę”. Pojazdy kategorii M3 o maksymalnej masie przekraczającej 10 ton, zarejestrowane przed dniem 1 stycznia 2005 r., „mogą być nadal wyposażone w urządzenia, w których prędkość maksymalna ustawiona jest na 100 kilometrów na godzinę”.
• Ciężarówki, N2 i N3. Urządzenie musi być „ustawione w taki sposób, aby ich prędkość nie mogła przekroczyć 90 kilometrów na godzinę” (art. 3 ust. 1).
• Towary niebezpieczne. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby urządzenie ograniczenia prędkości w pojazdach „zarejestrowanych na ich terytorium i używanych wyłącznie do przewozu towarów niebezpiecznych” było ustawione tak, aby pojazdy te nie mogły przekroczyć prędkości maksymalnej niższej niż 90 km/h (art. 3 ust. 2).

Artykuł 6, którego dyrektywa z 2002 r. nie zmieniła, stanowi, że wymogów art. 2 i 3 nie stosuje się w odniesieniu do pojazdów silnikowych „używanych przez siły zbrojne, obronę cywilną, służby pożarnicze i inne służby ratunkowe oraz służby odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego”, a także do pojazdów, które z uwagi na swoją konstrukcję nie mogą poruszać się szybciej niż ograniczenia przewidziane w art. 2 i 3, są używane do badań naukowych na drogach albo „używane są jedynie do usług publicznych na obszarach miejskich”. Państwa członkowskie miały wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania dyrektywy zmieniającej najpóźniej do dnia 1 stycznia 2005 r. (art. 2 dyrektywy 2002/85/WE).

Tekst z 1992 r. obejmował tylko pojazdy M3 o masie powyżej 10 ton i pojazdy N3. W odniesieniu do urządzenia w pojazdach N3 dodawał, że „biorąc pod uwagę dopuszczalną, na obecnym etapie rozwoju technicznego, tolerancję techniczną między regulowaną a rzeczywistą prędkością ruchu, maksymalna prędkość tego urządzenia jest ustawiona na 86 km/godz.” (w sprostowanym tekście angielskim: 85 km/h), i pozwalał ustawić urządzenie na mniej niż 85 km/h w pojazdach używanych wyłącznie do przewozu towarów niebezpiecznych. Żadnej z tych wartości nie ma w tekście zmienionym w 2002 r.

Od kiedy obowiązuje ogranicznik

Przez okres nie dłuższy niż trzy lata od 1 stycznia 2005 r. każde państwo członkowskie mogło zwolnić z przepisów art. 2 i 3 „pojazdy kategorii M2 oraz pojazdy kategorii N2 o masie maksymalnej większej niż 3,5 tony, lecz nieprzekraczającej 7,5 ton, zarejestrowane w rejestrze krajowym i niepodróżujące na terytorium innego Państwa Członkowskiego” (art. 4 ust. 3).

Pojazdy ciężarowe powyżej 3,5 t według krajów

Wartości dla państw UE, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii to „Standard speed limits (unless otherwise stated by traffic signs)” (standardowe ograniczenia prędkości, o ile znaki drogowe nie stanowią inaczej), które Komisja Europejska publikuje na portalu Your Europe w klasie „Heavy goods vehicles over 3.5 t” (pojazdy ciężarowe powyżej 3,5 t). Strona Belgii nazywa tę klasę „Heavy-duty motor vehicles” (ciężkie pojazdy silnikowe), strona Grecji „Lorries (N2/N3)” (samochody ciężarowe, N2/N3), a strona Łotwy wymienia tylko „Vehicles over 7.5 t” (pojazdy powyżej 7,5 t). Każda strona podaje, że jej treść „is provided by the national authorities according to Article 8(1) of Directive (EU) 2015/413/EU” (jest dostarczana przez organy krajowe zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/413) i że Komisja „does not assume liability for this content or its accuracy” (nie ponosi odpowiedzialności za tę treść ani za jej dokładność). Strony mają własne daty „Last checked” (ostatnio sprawdzono): 18 września 2024 r. w przypadku 24 z nich, późniejsze w przypadku Austrii, Danii, Niemiec, Grecji, Litwy i Hiszpanii. Wiersze dla Wielkiej Brytanii i Turcji pochodzą z tekstów krajowych opisanych w sekcjach poniżej.

Autobusy i autokary według krajów

Wartości dla autobusów pochodzą z tych samych stron, na których klasa ma nagłówek „Buses” (autobusy; Grecja: „Buses (M2/M3)”). Strona Łotwy ich nie podaje.

Krajowe ograniczenia wyższe niż ustawienia ograniczników

Niektóre wartości dla państw członkowskich UE w obu tabelach są wyższe niż prędkości, na jakie pozwalają ograniczniki wymagane przez dyrektywę 92/6/EWG. W przypadku pojazdów ciężarowych jest to 100 km/h na autostradach w Bułgarii oraz – dla pojazdów o masie nieprzekraczającej 12 t – we Włoszech, a także 110 km/h na autostradach w Rumunii. W przypadku autobusów jest to 110 km/h na autostradach w Rumunii oraz 110 km/h na drogach ekspresowych i 130 km/h na autostradach w Czechach. Art. 2 i 3 dyrektywy nie wymieniają żadnego rodzaju drogi: państwa członkowskie zapewniają, aby pojazdy objęte ich zakresem „były użytkowane na drogach tylko jeśli są wyposażone w urządzenie ograniczenia prędkości”, ustawione tak, aby ich prędkość nie mogła przekroczyć 100 km/h w przypadku M2 i M3 oraz 90 km/h w przypadku N2 i N3.

Wielka Brytania: ograniczenia w milach na godzinę

W Wielkiej Brytanii ograniczenia dla klas pojazdów zawiera załącznik 6 (Schedule 6) do Road Traffic Regulation Act 1984, który według oznaczenia na legislation.gov.uk ma zastosowanie w Anglii, Walii i Szkocji. Reguła 124 Highway Code przedstawia je w tabeli, z kilometrami na godzinę w nawiasach, i jako podstawę prawną podaje „RTRA sects 81, 86, 89 & sched 6 as amended by MV(VSL)(E&W), RR(20)O” (sekcje 81, 86 i 89 RTRA oraz załącznik 6, ze zmianami wprowadzonymi przez MV(VSL)(E&W) i RR(20)O). Dodaje, że ograniczenie 30 mph (48 km/h), „or 20mph (32km/h) in Wales, generally applies to all roads with street lights (excluding motorways) unless signs show otherwise” (lub 20 mph (32 km/h) w Walii, obowiązuje zasadniczo na wszystkich drogach z oświetleniem ulicznym (z wyjątkiem autostrad), o ile znaki nie wskazują inaczej).

Klasy określa załącznik 6. Pozycja 1 obejmuje pojazd pasażerski, kamper lub pojazd dwufunkcyjny niecągnący przyczepy, „with an unladen weight exceeding 3·05 tonnes or adapted to carry more than 8 passengers” (o masie własnej przekraczającej 3·05 tony lub przystosowany do przewozu więcej niż 8 pasażerów): 70 mph na autostradach, 60 mph na drogach dwujezdniowych i 50 mph na pozostałych drogach przy długości całkowitej nieprzekraczającej 12 metrów oraz 60, 60 i 50 mph powyżej tej długości. Pozycja 5 obejmuje pojazdy do przewozu towarów według maksymalnej masy z ładunkiem, według tego, czy są pojazdami przegubowymi, i według przyczep; pojazd do przewozu towarów ciągnący więcej niż jedną przyczepę ma ograniczenie do 40 mph na autostradach i 20 mph na wszystkich pozostałych drogach. Pojazd, który należy do dwóch lub więcej klas, „shall be treated as falling within the class for which the lower or lowest speed limit is specified” (traktuje się jako należący do klasy, dla której określono niższe lub najniższe ograniczenie prędkości) (część IV, ust. 4(1)).

Wartości dla pojazdów do przewozu towarów powyżej 7,5 t na drogach dwujezdniowych i pozostałych drogach różnią się w Anglii i Walii oraz w Szkocji od 6 kwietnia 2015 r., kiedy Motor Vehicles (Variation of Speed Limits) (England and Wales) Regulations 2014 (S.I. 2014/3552) wprowadziły nowe wartości dla Anglii i Walii; w Szkocji pozostają one na poziomie 50 i 40 mph. Na odcinku drogi krajowej M9/A9 określonym w HGV Speed Limit (M9/A9 Trunk Road) Regulations 2014 ograniczenie dla tych pojazdów wynosi „50 miles per hour (rather than 40 miles per hour as specified in column 3(c) of the Table above)” (50 mil na godzinę zamiast 40 mil na godzinę określonych w kolumnie 3(c) powyższej tabeli); słowa te dodano do załącznika 6 dla Szkocji od 28 października 2014 r. Highway Code zaznacza, że mogą obowiązywać ograniczenia ustalone lokalnie, w tym zmienne ograniczenia wyświetlane na znakach na niektórych autostradach i drogach dwujezdniowych.

Turcja

Ograniczenia w Turcji określa art. 100 rozporządzenia o ruchu drogowym (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Dla samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych kategorii N2 i N3 jego tabela podaje 50 km/h na obszarze zabudowanym, 80 km/h na dwukierunkowych drogach międzymiastowych, 85 km/h na drogach dwujezdniowych i 90 km/h na autostradach; dla autobusów kategorii M2 i M3 – 50, 80, 90 i 100 km/h. Z przyczepą lub naczepą prędkość maksymalna jest o 10 km/h niższa niż dla tego samego rodzaju pojazdu bez przyczepy. Ciągniki na kołach ogumionych z przyczepą, pojazdy przewożące towary niebezpieczne oraz pojazdy poruszające się po drogach na podstawie specjalnego zezwolenia na przewóz ładunku lub innego specjalnego zezwolenia są wyłączone z tej zasady i mają w tabeli własne wiersze.

Art. 99 lit. c wprowadza obowiązek stosowania ogranicznika prędkości w samochodach ciężarowych i ciągnikach siodłowych N2 i N3 oraz w minibusach i autobusach M2 i M3. Art. 100, w brzmieniu nadanym zmianą opublikowaną 19 lutego 2014 r., ustala ustawienie ogranicznika, niezależnie od rodzaju drogi, na 110 km/h dla M2 i M3 oraz na 99 km/h dla N2 i N3 i zobowiązuje te pojazdy do przestrzegania na drogach miejskich maksymalnych ograniczeń obowiązujących inne pojazdy.

Prędkości minimalne i zasady korzystania z pasów ruchu związane z prędkością

• Belgia: „Access to motorways is prohibited to drivers of agricultural vehicles and to drivers of vehicles or vehicles with trailers who cannot reach the speed of 70 km/h on a horizontal road” (wjazd na autostrady jest zabroniony kierującym pojazdami rolniczymi oraz kierującym pojazdami lub pojazdami z przyczepami, które nie mogą osiągnąć prędkości 70 km/h na drodze poziomej) – według belgijskiej strony Your Europe.
• Irlandia: według irlandzkiej strony Your Europe kierujący „must not drive a type of vehicle that is restricted to a maximum vehicle speed limit of 90 km/h or less in the traffic lane nearest the centre median of the motorway (the outside, or overtaking lane), except where the general speed limit is 90km/h or less” (nie mogą prowadzić pojazdu, którego prędkość maksymalna jest ograniczona do 90 km/h lub mniej, na pasie ruchu najbliższym pasa dzielącego autostrady, czyli na pasie zewnętrznym lub pasie do wyprzedzania, chyba że ogólne ograniczenie prędkości wynosi 90 km/h lub mniej).
• Turcja: poza przypadkami konieczności minimalna prędkość pojazdów silnikowych na drogach międzymiastowych wynosi 15 km/h bez względu na rodzaj pojazdu, a na autostradach 40 km/h (art. 100).

Czego ta strona nie obejmuje

• Islandia i Irlandia Północna: do tej strony nie przeczytano żadnego oficjalnego tekstu, a oba te kraje figurują w tabelach jako niezweryfikowane. Kraje spoza UE, EOG, Szwajcarii, Zjednoczonego Królestwa i Turcji nie są uwzględnione.
• Ograniczenia wprowadzane znakami, ograniczenia tymczasowe i zależne od pogody oraz odrębne ograniczenia dla pojazdów przewożących towary niebezpieczne lub ładunki nienormatywne, z wyjątkiem tych wymienionych w tabelach.
• Kary za przekroczenie prędkości. Unijne przepisy dotyczące ścigania przestępstw i wykroczeń popełnionych pojazdem zarejestrowanym w innym państwie członkowskim opisuje artykuł transgraniczne mandaty w UE.
• Dni i godziny, w których ciężkie ciężarówki w ogóle nie mogą jeździć; opisuje je artykuł zakazy ruchu ciężarówek w Europie.
• Inteligentny asystent kontroli prędkości, opisany w artykule obowiązkowe systemy wspomagania kierowcy.