Symbole tachografu: wykaz piktogramów z załącznika IC

Symbole, które może wyświetlać inteligentny tachograf, to piktogramy i kombinacje piktogramów wymienione w dodatku 3 do załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799; według naszego liczenia dodatek ten wymienia 121 pozycji: 63 podstawowe piktogramy i 58 kombinacji. Dodatek podaje dla każdej pozycji nazwę i grafikę, ale nie mówi, co grafika przedstawia, dlatego w tym tekście omawiamy dodatek grupa po grupie, posługując się podanymi w nim nazwami.

Grafiki są obrazami: w rozporządzeniu każdy piktogram to grafika rastrowa, obok której jego nazwa widnieje jako zwykły tekst. Podane niżej nazwy to nazwy użyte w samym rozporządzeniu. Tam, gdzie tabela opisuje grafikę, opis jest naszym odczytaniem obrazu strony, podanym tylko wtedy, gdy byliśmy go pewni; samych grafik nie reprodukujemy.

Tematem jest inteligentny tachograf. Rodzaje kart i obowiązki dotyczące wydruków omawiamy w tekście o tachografie cyfrowym i karcie kierowcy, rejestrowanie położenia, przekroczeń granicy oraz operacji załadunku i rozładunku – w tekście o inteligentnym tachografie, a limity czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku – w tekście o czasie jazdy i odpoczynku kierowcy. Tutaj wymieniamy nazwy i wskazujemy, gdzie w załączniku IC znajduje się każda grupa.

Gdzie zapisano wykaz

Wykaz znajduje się w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2016/799 z dnia 18 marca 2016 r. ustanawiającym wymogi dotyczące budowy, sprawdzania, instalacji, użytkowania i naprawy tachografów oraz ich elementów składowych, opublikowanym w Dz.U. L 139 z 26 maja 2016 r., s. 1. Art. 1 ust. 2 odsyła w przypadku inteligentnych tachografów do załącznika IC: ich budowa, sprawdzanie, instalacja, kontrola, użytkowanie i naprawa „muszą być zgodne z wymogami technicznymi określonymi w załączniku IC”. Art. 2 pkt 7 definiuje tachograf inteligentny, nazywany też tachografem drugiej generacji, jako „tachograf cyfrowy spełniający wymogi art. 8, 9 i 10 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 oraz załącznika IC do niniejszego rozporządzenia”.

Dodatek 3 do załącznika IC nosi tytuł „PIKTOGRAMY”, dodatek 4 – „WYDRUKI”, a dodatek 5 – „WYŚWIETLACZ”. W pierwotnym tekście rozporządzenia dodatek 3 zajmował strony od 240 do 242 Dz.U. L 139; w tekście skonsolidowanym z 21 sierpnia 2023 r. zajmuje strony od 303 do 306 (numery stron podajemy w całym tekście według angielskiej wersji językowej). Ten tekst skonsolidowany zawiera własne zastrzeżenie – „Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej” – i stwierdza, że autentyczne są wersje opublikowane w Dzienniku Urzędowym. Przedstawiona niżej historia opiera się zatem na tekstach rozporządzeń zmieniających opublikowanych w Dzienniku Urzędowym, a tekst skonsolidowany służy jako źródło wykazu nazw i numerowanych wymogów.

Tachografy inne niż inteligentne uregulowano gdzie indziej. Art. 1 ust. 3 stanowi, że „muszą nadal spełniać” wymogi „zawarte w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 165/2014 albo w załączniku IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85”, „stosownie do przypadku”. Rozporządzenie (EWG) nr 3821/85 zostało uchylone rozporządzeniem (UE) nr 165/2014, którego art. 47 stanowi: „Niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 3821/85. Odesłania do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłania do niniejszego rozporządzenia.” Załącznik IB ma własny dodatek 3 poświęcony piktogramom; w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1360/2002 (Dz.U. L 207, s. 127–129) zaczyna się on od zdania, że urządzenie rejestrujące może używać wymienionych dalej piktogramów i kombinacji piktogramów. Nie czytaliśmy późniejszych zmian ani obecnego brzmienia załącznika IB, dlatego w tym tekście nie porównujemy jego wykazu z wykazem z załącznika IC.

Na ile wiążący jest wykaz

Mówią o tym dwa przepisy; przytaczamy je tu, nie próbując ich uzgadniać. Wymóg PIC_001, otwierający dodatek 3, stanowi: „Tachograf może opcjonalnie używać następujących piktogramów i kombinacji piktogramów (lub piktogramów i kombinacji wystarczająco do nich podobnych, aby można je było z nimi jednoznacznie identyfikować)”. Wymóg 157 w pkt 3.15 „Wyświetlanie” stanowi: „Na wyświetlaczu urządzenia rejestrującego używa się piktogramów lub kombinacji piktogramów wymienionych w dodatku 3. Dopuszcza się także dodatkowe piktogramy lub kombinacje piktogramów, jeżeli są one łatwe do odróżnienia od wymaganych piktogramów lub kombinacji piktogramów.”

Ostrzeżenia uregulowano osobno. Zgodnie z wymogiem 165 w pkt 3.15.2 „Wyświetlanie ostrzeżeń” przy wyświetlaniu ostrzeżeń urządzenie rejestrujące „korzysta przede wszystkim z piktogramów w dodatku 3, w razie potrzeby uzupełnionych informacjami w postaci kodów liczbowych”, a wymóg dodaje: „Można też dodać wyszczególnienie słowne w preferowanym języku kierowcy.” Wymóg 153 dotyczy znaków, a nie piktogramów: wyświetlacz „może wyświetlać uproszczone glify”, a jednym z podanych przykładów są znaki z akcentami wyświetlane bez akcentu.

Jak zbudowany jest dodatek

Dodatek 3 ma dwie części: „1. PODSTAWOWE PIKTOGRAMY” i „2. KOMBINACJE PIKTOGRAMÓW”. Według naszego liczenia nagłówków i wierszy pierwsza ma 10 grup i 63 pozycje, a druga 7 grup i 58 pozycji; rozporządzenie nie podaje tych liczb.

W trzech tabelach podstawowych piktogramów, które mają więcej niż jedną kolumnę z nazwami (Osoby, Operacje i Tryby pracy; Czynności i Czas trwania; Urządzenie i Funkcje), po lewej stronie każdego wiersza znajduje się jedna grafika, a nazwy w pozostałych kolumnach tego samego wiersza mają ją wspólną. Rozporządzenie nie wyjaśnia tego słownie, jest to więc nasze odczytanie układu. W kolejnych częściach nazwy dzielące wiersz pozostawiamy w jednym wierszu, ale nie wyciągamy z tego wniosku, że są sobie równoważne.

W kolejnych tabelach ostatnia kolumna opisuje grafikę tylko tam, gdzie mogliśmy to zrobić z pewnością na podstawie obrazu strony, a opis jest nasz, nie rozporządzenia. Kreska w tej kolumnie oznacza, że grafiki nie opisujemy. Kreska w innej kolumnie oznacza, że w danym wierszu nie podano nazwy w tej grupie.

Osoby, operacje i tryby pracy

Dodatek nie wyjaśnia, co oznacza to, że nazwy te dzielą grafikę.

Czynności i czas trwania

Załącznik IC wymienia cztery czynności kierowcy. Wymóg 45 stanowi: „Czynnościami kierowcy są PROWADZENIE, PRACA, GOTOWOŚĆ lub PRZERWA/ODPOCZYNEK.” Dodatek wymienia według naszego liczenia sześć czynności. Nie znaleźliśmy w załączniku IC niczego, co wskazywałoby, która z pozycji, „odpoczynek” czy „przerwa”, oznacza PRZERWĘ/ODPOCZYNEK, ani dlaczego dodatek ma dwie pozycje; dodatek umieszcza pozycję „odpoczynek” w jednym wierszu z pozycją „bieżący okres odpoczynku”, a pozycję „przerwa” – w jednym wierszu z pozycją „skumulowany czas przerwy”, i nie wyciągamy z tego dalszych wniosków. Załącznik IC definiuje okresy NIEOKREŚLONE w przypisie: „Okresy NIEOKREŚLONE odpowiadają okresom, gdy karta kierowcy nie jest włożona do urządzenia rejestrującego, oraz w których nie dokonano ręcznej rejestracji czynności kierowcy.” To, jakie limity czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku przewiduje prawo, omawiamy w tekście o czasie jazdy i odpoczynku kierowcy.

Dwie z pozycji grupy „Czas trwania” to wartości obliczane przez samo urządzenie. Załącznik IC stanowi, że nieprzerwany czas prowadzenia pojazdu „obliczany jest jako bieżące, skumulowane czasy prowadzenia pojazdu przez danego kierowcę” liczone „od końca jego ostatniego 45-minutowego lub dłuższego okresu GOTOWOŚCI lub PRZERWY/ODPOCZYNKU lub NIEOKREŚLONEGO”, a skumulowany czas przerwy – jako „bieżące, zakumulowane, 15-minutowe lub dłuższe okresy GOTOWOŚCI lub PRZERWY/ODPOCZYNKU lub NIEOKREŚLONE” w tym samym przedziale. Przypis wyjaśnia, czemu te wartości służą: „Ten sposób obliczania nieprzerwanego czasu prowadzenia pojazdu oraz skumulowanego czasu przerwy służy urządzeniu rejestrującemu do obliczenia ostrzeżenia o nieprzerwanym czasie prowadzenia. Nie przesądza on o prawnej interpretacji tych czasów.”

Wymóg 160 określa, co urządzenie pokazuje, gdy nie ma potrzeby wyświetlania innych informacji: domyślnie czas lokalny, tryb pracy, bieżącą czynność kierowcy i współkierowcy, a w odniesieniu do kierowcy – albo bieżący nieprzerwany czas prowadzenia pojazdu i skumulowany czas przerwy (jeśli jego czynnością jest PROWADZENIE), albo czas trwania bieżącej czynności i skumulowany czas przerwy (jeśli nie jest). Dodatek 5 „WYŚWIETLACZ” podaje formaty w postaci tabeli obrazów; jego tekst zawiera tylko nazwy wierszy i objaśnienie oznaczeń („D: piktogram czasu trwania”, „EF: kombinacja piktogramów zdarzeń lub usterek”, „O: piktogram trybu pracy”). Według naszego odczytania obrazu tabeli wiersz z informacjami dotyczącymi kierowcy pokazuje piktogram szczeliny karty kierowcy, piktogram czasu trwania D i wartość czasu, a następnie piktogram przerwy (dwie pionowe kreski) i drugą wartość czasu.

Urządzenie i funkcje

Załącznik IC określa cel urządzenia rejestrującego jako „rejestrowanie, przechowywanie, wyświetlanie, drukowanie i wyprowadzanie danych związanych z czynnościami kierowcy”, a o jego częściach stanowi: „Urządzenie rejestrujące składa się z przewodów, czujnika ruchu i przyrządu rejestrującego” (wymóg 1). Przyrząd rejestrujący „musi być podłączony do globalnego(-ych) systemu(-ów) nawigacji satelitarnej” (wymóg 3), „musi łączyć się z czytnikami wczesnego wykrywania na odległość” (wymóg 4) i „musi obejmować interfejs ITS” (wymóg 5).

Kilka terminów dotyczących urządzenia definiuje załącznik IC, a w przypadku przyrządu rejestrującego – art. 2 pkt 10 rozporządzenia:

• „przyrząd rejestrujący” (art. 2 pkt 10 rozporządzenia) oznacza „tachograf bez czujnika ruchu i przewodów do przyłączenia czujnika ruchu”;
• „czujnik ruchu” oznacza „część tachografu dostarczającą sygnał odzwierciedlający prędkość pojazdu lub przebytą drogę”;
• „rozmiar opon” oznacza „oznaczenie wymiarów opon (na zewnętrznych kołach napędowych)”;
• „odbiornik GNSS” oznacza „urządzenie elektroniczne, które odbiera i cyfrowo przetwarza sygnały z co najmniej jednego globalnego systemu nawigacji satelitarnej (ang. GNSS) w celu uzyskania informacji o pozycji, prędkości i czasie”;
• „urządzenie zewnętrzne GNSS” oznacza „urządzenie, które zawiera odbiornik GNSS, jeżeli przyrząd rejestrujący nie jest pojedynczą jednostką oraz inne elementy niezbędne do ochrony przekazywania danych dotyczących pozycji do pozostałej części przyrządu rejestrującego”;
• „urządzenie do łączności na odległość”, „moduł komunikacji na odległość” lub „urządzenie wczesnego wykrywania na odległość” oznacza „wyposażenie przyrządu rejestrującego, które jest używane do przeprowadzania ukierunkowanych kontroli drogowych”.

Dodatek nie wskazuje, do którego zdefiniowanego terminu odnosi się każda z nazw jego piktogramów. Tam, gdzie brzmienie się różni – jak w przypadku pozycji dodatku „urządzenie wykrywania na odległość” i zdefiniowanego terminu „urządzenie wczesnego wykrywania na odległość” – ich zestawienie jest naszym odczytaniem.

Stany szczególne: poza zakresem, prom lub pociąg, załadunek i rozładunek

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1228, które stosuje się od 21 sierpnia 2023 r., zastąpiło akapit dotyczący stanów szczególnych i nadało grupie nagłówek „Stany szczególne, wpisy wprowadzane ręcznie”; grupa ma teraz osiem pozycji. W pierwotnym tekście pod nagłówkiem „Warunki szczególne” były dwie pozycje – poza zakresem oraz przeprawa promowa/pociągowa. Pozostałe sześć, czyli operacje załadunku, rozładunku i równoczesnego załadunku/rozładunku oraz trzy typy załadunku, dodała ta zmiana.

Poza zakresem. Załącznik IC definiuje ten stan: „«poza zakresem» oznacza: że zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 561/2006 użycie urządzenia rejestrującego nie jest wymagane”. Sama definicja nie wymienia żadnych przewozów; odsyła do przepisów tego rozporządzenia. Wymóg 62 pozwala kierowcy wprowadzić ten stan w czasie rzeczywistym, z początkiem i końcem. „Włożenie lub wyjęcie karty kierowcy powoduje automatycznie zakończenie otwartego stanu «POZA ZAKRESEM»”, a otwarty stan „blokuje następujące zdarzenia i ostrzeżenia: — prowadzenie pojazdu bez prawidłowej karty, — ostrzeżenia związane z nieprzerwanym czasem prowadzenia pojazdu”. Wymóg 164 dodaje, że po otwarciu stanu POZA ZAKRESEM lub PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA „na domyślnym wyświetlaczu musi pojawić się informacja w postaci stosownego piktogramu o tym, że warunek ten jest rozpoczęty”.

Przeprawa promowa/pociągowa. Wymóg 62 pozwala kierowcy wprowadzić w czasie rzeczywistym także stan „PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA” (początek, koniec). „Kierowca wpisuje flagę początkową PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA niezwłocznie po wybraniu czynności PRZERWA/ODPOCZYNEK na promie lub w pociągu.” „Zamknięcie otwartego stanu PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA przez urządzenie rejestrujące musi nastąpić, jeżeli wystąpi jedna z następujących sytuacji”:

• „kierowca ręcznie kończy stan PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA, co następuje po przybyciu promu/pociągu do miejsca przeznaczenia, przed zjazdem z promu/pociągu”;
• „otwarty jest stan «POZA ZAKRESEM»”;
• „kierowca wyjmuje swoją kartę”;
• „aktywność kierowcy liczona jest jako PROWADZENIE w ciągu minuty kalendarzowej zgodnie z pkt 3.4”.

Wymóg stanowi też: „Jeżeli otwarty jest stan «POZA ZAKRESEM», nie może równocześnie występować stan «PRZEPRAWA PROMOWA/POCIĄGOWA».”

Załadunek i rozładunek. Wymóg 62a umożliwia kierowcy „wprowadzenie i potwierdzenie, w czasie rzeczywistym, informacji wskazujących, że pojazd jest załadowywany, rozładowywany lub że wykonywana jest operacja równoczesnego załadunku/rozładunku”. To, jak urządzenie wykorzystuje te wpisy, omawiamy w tekście o inteligentnym tachografie.

Symbole różne i kwalifikatory

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1228 zastąpiło pozycję dodatku „zabezpieczenie” pozycją „zabezpieczenie/uwierzytelnione dane/plomby” i dodało pozycję „mapa cyfrowa/przekroczenie granicy”; starych i nowych grafik nie porównywaliśmy.

Dodatek wymienia też kombinacje „czas prowadzenia w ciągu jednego tygodnia” i „czas prowadzenia w ciągu dwóch tygodni”. W dodatku 5, według naszego odczytania obrazu tabeli, wiersz ze skumulowanym czasem prowadzenia pojazdu przez kierowcę za ubiegły i obecny tydzień pokazuje piktogram prowadzenia pojazdu z dwiema pionowymi kreskami obok; w dodatku 3 kwalifikator „dwa tygodnie” narysowano jako dwie pionowe kreski.

Kombinacje: miejsca, karty, prowadzenie pojazdu i wydruki

Część 2 dodatku nosi tytuł „KOMBINACJE PIKTOGRAMÓW”. Nie opisujemy tu żadnej z jej grafik.

Różne (13 pozycji, s. 304 i 305 tekstu skonsolidowanego):

• miejsce kontroli
• miejsce rozpoczęcia dziennego okresu pracy
• miejsce zakończenia dziennego okresu pracy
• położenie po 3 godzinach skumulowanego czasu prowadzenia pojazdu
• od godziny
• do godziny
• z pojazdu
• początek poza zakresem
• koniec poza zakresem
• pozycja, gdzie pojazd przekroczył granicę między dwoma krajami
• pozycja, gdzie miała miejsce operacja załadunku
• pozycja, gdzie miała miejsce operacja rozładunku
• pozycja, gdzie miała miejsce operacja równoczesnego załadunku/rozładunku

Według naszego liczenia pięć z tych trzynastu pozycji dodały zmiany: „położenie po 3 godzinach skumulowanego czasu prowadzenia pojazdu” – rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/502, a cztery pozycje dotyczące przekroczenia granicy oraz operacji załadunku, rozładunku i równoczesnego załadunku/rozładunku – rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1228. Nazwa „położenie po 3 godzinach skumulowanego czasu prowadzenia pojazdu” wykorzystuje termin zdefiniowany w załączniku IC: „skumulowany czas prowadzenia pojazdu” oznacza „wartość odpowiadającą łącznej skumulowanej liczbie minut prowadzenia danego pojazdu”, która „jest wykorzystywana wyłącznie do uruchomienia rejestracji pozycji pojazdu za każdym razem, gdy upłynie wielokrotność trzech godzin skumulowanego czasu prowadzenia pojazdu”. Motyw 4 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/502 stanowi, że rozporządzenie należy zmienić, aby umożliwić przechowywanie informacji o położeniu pojazdu „z częstotliwością 3 godzin, przy użyciu wskaźnika, którego nie można zerować”, oraz „aby uniknąć pomylenia z «nieprzerwanym czasem prowadzenia pojazdu»”. To, jakie położenia rejestruje tachograf, omawiamy w tekście o inteligentnym tachografie.

Karty (5 pozycji, s. 305): karta kierowcy; karta firmowa; karta kontrolna; karta warsztatowa; brak karty. Do czego służą poszczególne rodzaje kart, omawiamy w tekście o tachografie cyfrowym i karcie kierowcy.

Prowadzenie pojazdu (3 pozycje, s. 305): załoga; czas prowadzenia w ciągu jednego tygodnia; czas prowadzenia w ciągu dwóch tygodni.

Wydruki (7 pozycji, s. 305): wydruk dzienny czynności kierowcy z karty; wydruk dzienny czynności kierowcy z VU; wydruk zdarzeń i usterek z karty; wydruk zdarzeń i usterek z VU; wydruk danych technicznych; wydruk przekroczenia prędkości; wydruk historii włożonych kart. Dodatek 3 kończy się uwagą: „dodatkowe kombinacje piktogramów używane do tworzenia bloków wydruków lub identyfikatorów zapisów określono w dodatku 4”.

Kombinacje: zdarzenia, usterki i wpisy ręczne

Zdarzenia (16 pozycji, s. 305 i 306):

• włożenie nieważnej karty
• konflikt kart
• nakładające się czasy
• prowadzenie pojazdu bez prawidłowej karty
• włożenie karty podczas prowadzenia pojazdu
• sesja ostatniej karty niezamknięta prawidłowo
• przekroczenie prędkości
• przerwa w zasilaniu
• błąd danych dotyczących ruchu
• konflikt ruchu pojazdu
• naruszenie zabezpieczenia
• konflikt czasu lub korekta czasu (w warsztacie)
• kontrola przekroczenia prędkości
• brak informacji o pozycji z odbiornika GNSS lub błąd połączenia z urządzeniem zewnętrznym GNSS
• błąd połączenia z urządzeniem do łączności na odległość
• anomalia GNSS

Usterki (9 pozycji, s. 306):

• usterka karty (szczelina karty kierowcy)
• usterka karty (szczelina karty współkierowcy)
• usterka wyświetlacza
• usterka pobierania danych
• usterka drukarki
• usterka czujnika
• usterka wewnętrzna VU
• usterka GNSS
• usterka urządzenia wykrywania na odległość

Załącznik IC definiuje oba słowa: „«zdarzenie» oznacza: odbiegające od normy działanie wykryte przez tachograf inteligentny, które może być spowodowane próbą oszustwa” oraz „«usterka» oznacza: odbiegające od normy działanie wykryte przez tachograf inteligentny, które może być spowodowane wadliwą pracą lub awarią urządzeń”. Słowo „może” w obu definicjach pochodzi z rozporządzenia. Wykrywaniem zdarzeń i usterek załącznik IC zajmuje się w pkt 3.9 „Wykrywanie zdarzeń lub usterek”; to, co uruchamia każdą z pozycji, nie należy do dodatku 3 i w tym tekście tego nie omawiamy. Pozycje usterek wymieniamy tylko z nazwy; w tym tekście nie zajmujemy się diagnozowaniem ani naprawą żadnej z nich.

Według naszego odczytania obrazów stron 14 z 16 kombinacji zdarzeń zaczyna się od piktogramu „zdarzenia”, czyli wykrzyknika, a 2 nie: „przekroczenie prędkości” i „kontrola przekroczenia prędkości”. Wszystkie 9 kombinacji usterek zaczyna się od piktogramu „usterki”, czyli krzyżyka. Załącznik IC definiuje przekroczenie prędkości jako każdy okres dłuższy niż 60 sekund (w polskiej wersji językowej: „dowolny przynajmniej 60-sekundowy okres”), w którym zmierzona prędkość pojazdu przekracza wartość ograniczenia dla urządzenia ograniczenia prędkości ustanowioną w dyrektywie Rady 92/6/EWG, z późniejszymi zmianami.

Załącznik IC definiuje też dwa terminy występujące w nazwach zdarzeń: „«karta nieważna» oznacza: kartę wykrytą jako wadliwa lub kartę, której uwierzytelnienie nie jest możliwe lub której okres ważności jeszcze się nie rozpoczął lub już upłynął” oraz „«korekta czasu» oznacza: korektę bieżącego czasu; może ona być automatyczna z wykorzystaniem czasu podawanego przez odbiornik GNSS jako odniesienia lub wykonywana w trybie kalibracyjnym”. Dodatek nie wiąże tych definicji z nazwami zdarzeń; związek opiera się na podobieństwie brzmienia. Nazwa „anomalia GNSS” oznacza też zdarzenie z pkt 3.9.18 załącznika IC (wymóg 88a), które omawiamy w tekście o inteligentnym tachografie.

Procedura ręcznego wprowadzania danych (5 pozycji, s. 306): Czy nadal ten sam dzienny okres pracy?; Czy koniec poprzedniego okresu pracy?; potwierdź lub wprowadź miejsce zakończenia okresu pracy; wprowadź godzinę rozpoczęcia; wprowadź miejsce rozpoczęcia okresu pracy. Wymóg 61 załącznika IC, dotyczący ręcznego wprowadzania czynności kierowcy, ogranicza rodzaj czynności przy wpisie ręcznym: „rodzajem czynności musi być PRACA, GOTOWOŚĆ lub PRZERWA/ODPOCZYNEK”.

Co się zmieniło i kiedy

Tekst skonsolidowany wymienia cztery rozporządzenia zmieniające. Według naszych ustaleń dodatek 3 zmieniły dwa z nich: rozporządzenia wykonawcze (UE) 2018/502 i (UE) 2021/1228; nie czytaliśmy sprostowań ani decyzji Wspólnego Komitetu EOG, które dla tych aktów wymieniają rejestry Urzędu Publikacji.

Według naszego porównania pierwotnego wykazu z wykazem skonsolidowanym 18 ze 121 pozycji nie występuje w pierwotnym tekście albo uległo zmianie: 4 pochodzą z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/502, a 14 – z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/1228.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/502 zmieniło cztery pozycje w pkt 2 dodatku. Po wierszach „miejsce rozpoczęcia dziennego okresu pracy” i „miejsce zakończenia dziennego okresu pracy” wstawiło pozycję „położenie po 3 godzinach skumulowanego czasu prowadzenia pojazdu”. Pozycję „korekta czasu (w warsztacie)” zastąpiło pozycją „konflikt czasu lub korekta czasu (w warsztacie)”. Dodało dwa zdarzenia: „brak informacji o pozycji z odbiornika GNSS lub błąd połączenia z urządzeniem zewnętrznym GNSS” oraz „błąd połączenia z urządzeniem do łączności na odległość”.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1228 zmieniło oba punkty dodatku. Według naszego zestawienia różnic względem pierwotnego wykazu jego 14 pozycji to:

• sześć w grupie „Stany szczególne, wpisy wprowadzane ręcznie”: operacja załadunku, operacja rozładunku, operacja równoczesnego załadunku/rozładunku oraz trzy typy załadunku;
• jedna pozycja ze zmienioną nazwą – „zabezpieczenie” na „zabezpieczenie/uwierzytelnione dane/plomby” – i jedna dodana: „mapa cyfrowa/przekroczenie granicy”;
• cztery kombinacje dotyczące pozycji: przekroczenie granicy oraz operacje załadunku, rozładunku i równoczesnego załadunku/rozładunku;
• jeden wydruk: „wydruk historii włożonych kart”;
• jedno zdarzenie: „anomalia GNSS”.

Motyw 3 tego rozporządzenia podaje jego uzasadnienie: „Rozporządzenie (UE) 2020/1054 wymaga wdrożenia dodatkowych funkcji w tachografie inteligentnym.” Wprowadzenie do załącznika IC w zmienionym brzmieniu wymienia wśród „nowych funkcji” „wykrywanie przekroczeń granicy” i „wpisywanie operacji załadunku i rozładunku”. Sam dodatek nie wiąże żadnej pozycji z funkcją ani z wersją urządzenia, a PIC_001 stanowi, że tachograf „może opcjonalnie używać” wykazu; zmiany odnotowują datę, od której każda z nich ma zastosowanie, i to, jakie pozycje dodały.

Symbole państw nie są piktogramami

Dodatek 3 nie ma grupy dla państw. Jedyną pozycją, która o nich wspomina, jest kombinacja „pozycja, gdzie pojazd przekroczył granicę między dwoma krajami”. Symbole państw należą do innego przepisu: art. 34 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 stanowi: „Kierowca wprowadza w tachografie cyfrowym symbole państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy”, a to, jak działa ten wpis, wyjaśniamy w tekście o inteligentnym tachografie.

Słownik danych załącznika IC definiuje typ danych „NationAlpha”: „Alfabetyczne określenie państwa musi być zgodne ze znakami wyróżniającymi stosowanymi na pojazdach w ruchu międzynarodowym (Konwencja wiedeńska Narodów Zjednoczonych o ruchu drogowym z 1968 r.).” Załącznik IC nie zawiera samego wykazu. Stanowi, że kody Nation Alpha i Numeric „znajdują się na wykazie utrzymywanym na stronie internetowej laboratorium wyznaczonego do przeprowadzenia badań interoperacyjności”. Wymóg 57 stanowi: „Miejsca definiuje się jako kraj i dodatkowo, gdy stosowne, region.”

Wspólne Centrum Badawcze Komisji publikuje stronę „Nation Codes”. Gdy czytaliśmy ją 29 września 2026 r., widniała na niej informacja „Last update: 25/09/2026”, a kody opisano jako „defined in the Appendix I of the regulations EU 1360/2002 and EU799/2016” – takie jest brzmienie tej strony. Wymienia ona m.in. podane niżej kody. To wykaz Komisji, a nie tekst rozporządzenia, i może się zmieniać.

Czego dodatek nie mówi

• Co przedstawia grafika. Dodatek 3 podaje nazwy i grafiki rastrowe. Opisy w powyższych tabelach to nasze odczytanie obrazów stron, podane tylko tam, gdzie byliśmy ich pewni.
• Które pozycje pojawiają się w którym urządzeniu lub wersji. PIC_001 stanowi, że tachograf „może opcjonalnie używać” wykazu, a zmiany odnotowują jedynie, jakie pozycje dodano do dodatku, i datę, od której stosuje się rozporządzenie zmieniające.
• Na ile grafika producenta może odbiegać od grafiki z załącznika. Przepis mówi o piktogramach „wystarczająco do nich podobnych, aby można je było z nimi jednoznacznie identyfikować”; nie znaleźliśmy określonej granicy.
• Symbole na tachografach analogowych i na tachografach innych niż inteligentne. Słowo „piktogram” nie występuje w tekście skonsolidowanym rozporządzenia (UE) nr 165/2014, a źródeł dotyczących symboli tachografów analogowych nie gromadziliśmy. Zdjęcie tytułowe przedstawia analogowy tachograf na papierowe tarcze w desce rozdzielczej autobusu, z dwoma przełącznikami oznaczonymi 1 i 2 i nadrukowanymi obok nich symbolami. Nie jest to inteligentny tachograf, więc wykracza poza załącznik IC, a jego symboli tu nie objaśniamy.