ETS2 ve karayolu taşımacılığı: 2028 başlangıcı

ETS2, binalarda, karayolu taşımacılığında ve ek sektörlerde yakıt yanmasından kaynaklanan CO2 için ETS Direktifinin 2023 revizyonunda oluşturulan ayrı bir AB emisyon ticaret sistemidir; Avrupa Komisyonu, emisyonları izleyip raporlamak ve tahsisatları teslim etmek zorunda olanların “hane halkları veya otomobil kullanıcıları gibi son tüketiciler değil, yakıt tedarikçileri” olduğunu söyler. (AB) 2026/667 sayılı Tüzüğün Madde 2’si ETS2’nin işleyişini “2028’e kadar” erteledi: Alman emisyon ticareti kurumu DEHSt düzenleyici aşamanın başlangıcını 01/01/2028’e koyar; tahsisatların ilk teslim son tarihi ise 2028 emisyonları için 31 Mayıs 2029’dur (2003/87/EC sayılı Direktif, Madde 30k(2)(d)).

Aşağıdaki her tarih ve rakam, yanında adı geçen metinden ya da sayfadan okunmuştur ve her durum açıklaması kaynağının tarihini taşır. İki kaynağın birbirinden ayrıldığı yerde ikisi de alıntılanır ve fark olduğu gibi bırakılır. Bu sayfa karbon fiyatının dizel fiyatına etkisini tahmin etmez, fiyat öngörüsü de vermez.

ETS2 nedir ve kimi düzenler

Komisyonun İklim Eylemi Genel Müdürlüğü (DG Climate Action) şöyle yazar: “ETS Direktifinin 2023 revizyonlarının bir parçası olarak, ETS2 adlı yeni bir emisyon ticaret sistemi oluşturuldu.” Sistem, “binalarda, karayolu taşımacılığında ve ek sektörlerde (esas olarak mevcut AB ETS kapsamında olmayan küçük sanayi) yakıt yanmasından kaynaklanan CO2 emisyonlarını” kapsar. 10 Mayıs 2023 tarihli (AB) 2023/959 sayılı Direktif sistemi 2003/87/EC sayılı Direktife Bölüm IVa olarak ekledi; bu Direktifin gerekçe 75’i “sabit tesisler ve havacılık için iyi işleyen emisyon ticaret sisteminde herhangi bir aksamayı önlemek amacıyla ayrı ama paralel bir emisyon ticaret sistemi kurulmalıdır” der. DG Climate Action, ETS2’nin mevcut AB ETS gibi bir “cap and trade” (tavan ve ticaret) sistemi olmakla birlikte “emisyonları yukarı akışta (upstream) kapsayacağını” ekler.

Yükümlülüğün muhatabı, 2003/87/EC sayılı Direktifin, 2023/959 sayılı Direktifle eklenen Madde 3(ae)’sinde tanımlanır. Bölüm IVa bakımından “düzenlemeye tabi kuruluş”, “yakıtların herhangi bir nihai tüketicisi hariç olmak üzere, Ek III’te belirtilen faaliyette bulunan ve aşağıdaki kategorilerden birine giren herhangi bir gerçek veya tüzel kişi” anlamına gelir. İlk kategori, yakıtın bir vergi antreposundan geçtiği durumda “doğmuş olan özel tüketim vergisini ödemekle yükümlü … yetkili antrepo işleticisi”dir; sonuncusu ise “(i), (ii) ve (iii) bentleri uygulanamıyorsa ya da aynı özel tüketim vergisinin ödenmesinden birden fazla kişi müştereken ve müteselsilen sorumluysa, bir Üye Devletin belirlediği başka herhangi bir kişi”dir. Gerekçe 78 şunu ekler: “Bu sektörlerdeki yakıtların nihai tüketicileri, 2003/87/EC sayılı Direktif kapsamındaki yükümlülüklere tabi olmamalıdır.”

Diğer metinler aynı düzenleme noktasını sade bir dille anlatır. DG Climate Action, ETS2 sayfasında (son güncelleme 2 Eylül 2026): “Emisyonlarını izlemek ve raporlamak zorunda olanlar, hane halkları veya otomobil kullanıcıları gibi son tüketiciler değil, yakıt tedarikçileri olacaktır. Bu kuruluşlar ETS2 kapsamında düzenlemeye tabi olacaktır; bu, emisyonlarını karşılamaya yetecek miktarda tahsisatı teslim etmek zorunda olacakları anlamına gelir. Düzenlemeye tabi kuruluşlar bu tahsisatları açık artırmalarda satın alacaktır.” DEHSt, raporlama aşaması sayfasında (son güncelleme 14/04/2026): “katılmakla yükümlü olanlar fosil yakıt kullanıcıları (örneğin otomobiller veya ısıtma sistemleri için) değil, AB ETS 2 kapsamındaki yakıtları piyasaya süren şirketlerdir (örneğin gaz tüccarları).” Gerekçe 77, uyum yükümlülüğünü tetikleyen fiilin “binalar ve karayolu taşımacılığı sektörlerinde yanma için kullanılan yakıtların tüketime serbest bırakılması olması gerektiğini” söyler; Madde 3(ag) ise “tüketime serbest bırakma”yı (AB) 2020/262 sayılı Direktifin Madde 6(3)’üne atıfla tanımlar.

Komisyonun düzenlemeye tabi kuruluşlara yönelik kılavuzu (8 Ekim 2025; kılavuz, hukuken bağlayıcı değildir) ETS2’nin “düzenleme noktasını ‘yukarı akışa’, yani yakıtı tüketime serbest bırakan (yakıtları piyasaya süren) kuruluşlara yerleştirdiğini” söyler. 53 numaralı dipnotu şöyle der: “Yakıtların kendi tüketimi, kuruluşu Direktifte tanımlandığı şekliyle düzenlemeye tabi kuruluş olmaktan çıkarmaz.” Kılavuz, bir kısmı Ek III sektörlerinin dışında kullanılan yakıt için “her yakıt akışı için düzenlemeye tabi kuruluşun, serbest bırakılan yakıt miktarlarının Ek III’te sayılan sektörlerde yakılan payını belirlemesi gerektiğini” söyler; kapsam faktörü “0 (Ek III kapsamında değil), 1 (tamamen Ek III kapsamında) veya bunların arasındaki herhangi bir değer (kısmen Ek III kapsamında)”dır.

Metinlerin söylemedikleri: yukarıdaki pasajların hiçbiri bir yük taşımacılığı veya otobüs işletmecisini düzenlemeye tabi ya da hariç tutulmuş bir kuruluş olarak anmaz. “Nihai tüketici” okuduğumuz metinlerde ayrıca tanımlanmamıştır; Madde 3(ae)’deki kategoriler de özel tüketim vergisi yükümlülüğünü izler ve bir Üye Devletin belirlediği bir kişiyle sona erer. Bu nedenle, bizim okumamıza göre, belirli bir yakıt için hangi kuruluşun düzenlemeye tabi kuruluş olduğu, ilgili Üye Devlette özel tüketim vergisi sisteminin ve kişilerin belirlenmesinin nasıl işlediğine bağlıdır; okuduğumuz kaynaklar bu soruyu hiçbir işletmeci özelinde yanıtlamaz.

Erteleme nasıl yapıldı

Ertelemeyi getiren hüküm, Avrupa Parlamentosu ve Konseyin 11 Mart 2026 tarihli ve “(AB) 2021/1119 sayılı Tüzüğün 2040 için bir Birlik ara iklim hedefinin belirlenmesi bakımından değiştirilmesine ilişkin” (AB) 2026/667 sayılı Tüzüğünün Madde 2’sidir; Tüzük 18.3.2026’da Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanmıştır. Tüzüğün başlığı ETS Direktifini değil, (AB) 2021/1119 sayılı Tüzüğü anar. DEHSt, raporlama aşaması sayfasında (son güncelleme 14/04/2026) bunu “esas olarak Avrupa İklim Yasası’nda yapılan değişiklikleri ortaya koyan bir AB tüzüğü” diye tanımlar; ana içeriği bağlayıcı Birlik 2040 hedefidir: “net sera gazı emisyonlarında (giderimler düşüldükten sonraki emisyonlar) 2040’a kadar 1990 seviyelerine kıyasla %90 azaltım”. “Binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler için emisyon ticaretinin işleyişinin ertelenmesi” başlıklı Madde 2’nin tam metni şöyledir:

2003/87/EC sayılı Direktifin Bölüm IVa’sında yer alan binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler için emisyon ticaretinin işleyişi 2028’e kadar ertelenir. 2003/87/EC sayılı Direktifin Madde 30k(2), (a) ila (e) bentlerinde yer alan kurallar uygulanır. 2003/87/EC sayılı Direktifin Madde 10a(8b) hükümleri 2026’da da uygulanır.

Gerekçe 12 amacı şöyle açıklar: “2003/87/EC sayılı Direktifin Bölüm IVa’sında yer alan binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler için emisyon ticaret sistemine (‘ETS2’) sorunsuz bir geçişi sağlamak amacıyla, bu sektörler için emisyon ticaretinin işleyişi bir yıl ertelenmeli ve 2003/87/EC sayılı Direktifin Madde 30k(2), (a) ila (e) bentlerinde yer alan kurallar uygulanmalıdır.” Aynı DEHSt sayfası şunu der: “Erteleme Almanya’da derhal uygulanır.”

2003/87/EC sayılı Direktifin 2023’te eklenen Madde 30k’sinin başlığı “Olağanüstü yüksek enerji fiyatları durumunda binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler için emisyon ticaretinin 2028’e kadar ertelenmesi”dir. Tüzüğün Madde 2’si bu ifadeyi kullanmaz: “2028’e kadar” erteler ve Madde 30k(2)’nin (a) ila (e) bentlerini uygulanır kılar.

Avrupa Parlamentosu’nun prosedür dosyası 2025/0524(COD) numaralı “Framework for achieving climate neutrality” (iklim nötrlüğüne ulaşmaya yönelik çerçeve) dosyasıdır; ne bu başlık ne de Tüzüğün başlığı ETS2’den söz eder. Yasama Gözlemevi dosyayı “Procedure completed” (prosedür tamamlandı) olarak kaydeder.

Tarihler: 2025’ten 2031’e

Metinlerde “2028” tek bir tarih değildir. Tablo her tarihi onu belirten metinle yan yana verir; tablodan sonraki paragraflar metinlerin nerede ayrıştığını söyler.

“2028” üç ayrı şey için geçer. DEHSt, teslim yükümlülüğünün başlangıcı diye açıkladığı düzenleyici aşamanın başlangıcını 01/01/2028’e koyar. İlk teslim son tarihi daha sonradır: 2028 emisyonları için 31 Mayıs 2029. Açık artırma ise iki şekilde anlatılır. Madde 30k(2)(b)’ye göre açık artırmanın başlangıcı “2028’e ertelenecektir”; 8 Nisan 2026 tarihli (AB) 2026/787 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzüğün gerekçe 3’üne göre açık artırma “2027’den itibaren başlamalıdır”, DG Climate Action’a göre ise “Ocak 2027’de başlayacaktır”. (AB) 2023/2830 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzüğün, metni (AB) 2026/787 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzükle yenilenen Madde 8(5)’i istisna olarak “2003/87/EC sayılı Direktifin Madde 30d(2)’si uyarınca ilk açık artırma yılı için açık artırmaya çıkarılacak, Madde 13’te belirtilen tahsisat hacminin, 1 Ocak 2027’den 31 Aralık 2028’e kadar olan dönemde dağıtılacağını” ekler; DG Climate Action da şöyle yazar: “2028 tahsisatlarına gelince, piyasa likiditesi sağlamak için %30 daha yüksek bir hacim açık artırmaya çıkarılacaktır.” Bu metinleri alıntılıyoruz; bağdaştırmaya çalışmıyor ve hiçbir hacim hesaplamıyoruz.

2023’te kabul edilen takvim farklıydı. (AB) 2023/959 sayılı Direktifin gerekçe 76’sı, düzenlemeye tabi kuruluşların “2024 ila 2026 yılları için emisyonlarını raporlamasını” bekliyordu ve “Bu kuruluşlar için tahsisatların ihracı ve uyum yükümlülükleri 2027’den itibaren uygulanabilir olmalıdır” diyordu. DEHSt’nin raporlama aşamasına ilişkin “EU ETS 2 reporting phase (2024-2027)” başlıklı sayfası (son güncelleme 14/04/2026) şunu söyler: “Pratikte bu erteleme, AB ETS 2’deki mevcut raporlama aşamasının 2027’nin sonuna kadar uzatılacağı anlamına gelir.” DEHSt, Almanya’da “2024’ten 2027’ye kadar olan dönemde, nEHS kapsamındaki raporlama ve teslim yükümlülüklerinin Yakıt Emisyon Ticareti Yasası (BEHG) uyarınca, AB ETS 2’deki raporlama yükümlülükleriyle paralel olarak uygulanmaya devam edeceğini” ekler.

Daha sonraki bir teklif ETS2’yi dışarıda bırakır. 2003/87/EC sayılı Direktifi ve (AB) 2015/1814 sayılı Kararı “rekabet gücünü artırma ve maliyet etkin karbonsuzlaştırma bakımından” değiştirmeye yönelik bir Direktif teklifi olan 17.7.2026 tarihli COM(2026) 616 final şöyle der: “ETS2, 2028’de tam olarak işler hâle geleceği, uygulamasının 2029’a kadar gözden geçirilmesi gerektiği ve ETS2 kapsamındaki sektörlerin AB ETS’ye entegre edilmesinin fizibilitesine ilişkin herhangi bir değerlendirmenin 2031’e kadar yapılması gerektiği için bu teklifin kapsamı dışında tutulmuştur.” Metin kabul edilmiş bir mevzuat değil, bir tekliftir.

Metinde “karayolu taşımacılığı” ne demek

2003/87/EC sayılı Direktifin Ek III’ü faaliyeti “Binalarda, karayolu taşımacılığında ve ek sektörlerde yanma için kullanılan yakıtların tüketime serbest bırakılması” diye tanımlar. Karayolu taşımacılığına ilişkin kalem şöyledir: “Karayolu Taşımacılığı (kaynak kategori kodu 1A3b), tarım araçlarının kaplamalı yollarda kullanımı hariç”. Komisyonun kılavuzu “CRF 1A3b: Road Transportation” (Karayolu Taşımacılığı) kalemine yer verir ve bu kalemin “otomobiller, motosikletler, hafif ve ağır ticari araçlar, kamyonlar, otobüsler vb. gibi karayolu araçlarındaki yakıt kullanımından kaynaklanan tüm yanma emisyonlarını” kapsadığını söyler (kılavuzun İngilizce metnindeki yazım: “busses”).

Avrupa Çevre Ajansı (EEA) iki ifade ekler. Neyin sayıldığına ilişkin: “1A3b kapsamında ETS2’ye yalnızca yakıt yanmasından kaynaklanan doğrudan CO2 emisyonları (yani egzoz emisyonları) dahildir; ulaşımda sonradan kullanılan elektriğin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlar ETS1 kapsamındadır.” Hangi ulaşımın kapsandığına ilişkin: “Ulaşım sektörü içinde ETS2 kapsamında yalnızca karayolu taşımacılığı emisyonları yer alır; havacılığın ve deniz taşımacılığının çoğu ile demiryolu ve elektrikli karayolu taşımacılığı için elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonlar ETS1 kapsamındadır.”

EEA payları da verir. “Karayolu taşımacılığı, 2023’te ETS2 kapsamındaki tüm sektörlerin emisyonlarının %61’ini oluşturdu” der. Ayrı bir cümlede, yıl belirtmeden: “Yolcu otomobilleri AB’deki karayolu taşımacılığı emisyonlarının yaklaşık %60’ını, ağır ticari araçlar ise kabaca %27’sini oluşturur.” İki rakamın paydaları farklıdır ve ikincisinde yıl yoktur; bu yüzden ikisini birleştirmiyoruz.

Kapsamdaki, sıfır olarak değerlendirilen ve dışarıda kalan yakıtlar

Madde 3(af), Bölüm IVa bakımından “yakıt”ı, “2003/96/EC sayılı Direktifin Madde 2(1)’inde belirtilen herhangi bir enerji ürünü, bu Direktifin Ek I’indeki Tablo A ve Tablo C’de listelenen yakıtlar dahil” ve ayrıca “aynı Direktifin Madde 2(3)’ünde belirtildiği şekilde motor yakıtı veya ısıtma yakıtı olarak kullanılmak üzere tasarlanan, satışa sunulan veya kullanılan diğer herhangi bir ürün” olarak tanımlar. Komisyonun kılavuzu şunları sıralar: “ETD’nin A ve C Tablolarında listelenen yakıtlar: kurşunlu/kurşunsuz benzin, gazoil, kerosen, LPG, doğal gaz, ağır fuel oil, kömür ve kok”. İkincil bir kaynak olan ICAP, ilgili yakıtlara ilişkin kendi listesinde “gasoil (dizel)” açıklamasını verir.

Kılavuzda sıfır olarak değerlendirme, RED II’nin, yani (AB) 2018/2001 sayılı Direktifin kriterlerine bağlıdır. Kılavuz, “Fosil ve biyokütle karbonunun kütle dengesi” yöntemi altındaki bir örnekte bio-LNG’yi anar: “ulaşım yakıtlarına harmanlanan RED II uyumlu biyoyakıt, örneğin benzine harmanlanan biyoetanol veya LNG ile harmanlanıp birlikte dağıtılan bio-LNG gibi gaz halindeki biyokütle yakıtları”. Bu tür gazla çalışan kamyonlar LNG nedir? LNG ve bio-LNG kamyonlar: nerede anlamlı olur sayfasında anlatılır. Diğer araçlar için Elektrikli kamyonlar ve çekiciler açıklandı ve Hidrojenli kamyonlar: yakıt hücresi (FCEV) ile hidrojenli içten yanmalı motor (H2-ICE) farkı sayfalarına bakın.

Karbon fiyatı: neyin sabit olduğu, neyin olmadığı

DEHSt, görünüm sayfasında (son güncelleme 17/07/2026): “Almanya’nın Ulusal Emisyon Ticaret Sisteminden (nEHS) farklı olarak, AB ETS 2 açık artırma sürecinde sabit fiyatlar veya bir fiyat koridoru içermez. Bu, AB ETS 2 kapsamındaki fiyatların en baştan itibaren arz ve talebe dayalı olarak tamamen piyasa tarafından belirleneceği anlamına gelir. Ön yükleme ve Piyasa İstikrar Rezervi (MSR) gibi fiyat istikrarlandırıcı mekanizmaların uygulanmasına rağmen, açıkça önceden belirlenmiş bir fiyat tavanı olmayacaktır.”

2003/87/EC sayılı Direktifin Madde 30h’si, tahsisatların piyasa istikrar rezervinden serbest bırakılmasını üç fiyat koşuluna bağlar. Her durumda tahsisatlar “(AB) 2015/1814 sayılı Kararın Madde 1a(7)’si uyarınca piyasa istikrar rezervinden serbest bırakılır”.

EUR 45 mekanizması bir fiyat tavanı değil, tahsisat serbest bırakma mekanizmasıdır. Gerekçe 91 amacı şöyle belirtir: “vatandaşlar için, yeni emisyon ticaret sisteminin ilk yıllarında karbon fiyatının EUR 45’i aşmayacağına dair kesinliği artırmak için, karbon fiyatı bu seviyeyi aştığında piyasa istikrar rezervinden tahsisat serbest bırakacak ek bir fiyat istikrar mekanizmasının eklenmesi uygundur.”

Rezerve ilişkin ayrı bir değişiklik, aşağıdaki kaynakların tarihlerinde henüz kabul edilmemişti. DG Climate Action 11 Haziran 2026’da şunu bildirdi: “Avrupa Parlamentosu ve Konsey, AB’nin 2040 iklim hedeflerinin uygulanmasını desteklerken fosil yakıt ithalatındaki oynaklığa karşı dayanıklılığı da artıran kilit bir yasama teklifi üzerinde geçici bir anlaşmaya vardı.” Anlaşmanın “ETS2 fiyatı belirli bir seviyenin üzerine çıktığında piyasaya verilecek tahsisat sayısını iki katına çıkararak fiyat istikrarı için daha güçlü bir müdahaleyi mümkün kıldığını” ve “Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyinin metni resmen kabul etmesi gerekeceğini. Ardından Piyasa İstikrar Rezervi’nin değişikliği AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanacak ve yürürlüğe girecektir” söyler. Yasama Gözlemevi’nin 2025/0380(COD) sayılı “Market stability reserve for the buildings, road transport and additional sectors” (binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler için piyasa istikrar rezervi) dosyası 29 Eylül 2026’da okunduğunda, Parlamentonun 15/09/2026 tarihli birinci okuma kararını (T10-0279/2026) ve “Awaiting Council’s 1st reading position” (Konseyin birinci okuma pozisyonu bekleniyor) aşamasını kaydeder.

Maliyetin yansıtılması konusunda Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi (EPRS), Ocak 2026 tarihli bir bilgi notunda şöyle yazar: “Yakıtların karbon içeriği için ödeme yapmak zorunda olan yakıt tedarikçilerinin, karbon maliyetini nihai tüketicilere yansıtması beklenmektedir.” EEA: “ETS2, ekonomi genelinde yakıt fiyatlarını ve hareketlilik maliyetlerini etkileyecek, bazı sosyal gruplar ve bölgeler üzerinde farklılaşan etkiler yaratacaktır.” İkisi de bir rakam vermez. Direktifin Madde 30f(3)’ü şöyle der: “1 Ocak 2028’den itibaren Üye Devletler, 2030’a kadar her yıl 30 Nisan’a kadar, her düzenlemeye tabi kuruluşun, önceki yıl için bu Bölüm kapsamında tahsisat tesliminden kaynaklanan maliyetlerin tüketicilere yansıttığı ortalama payı raporlamasını sağlar.” Gerekçe 89 şunu ekler: “Komisyon, beklenmedik kazançların önlenmesi için düzenlemeye tabi kuruluşların karbon maliyetlerini ne ölçüde yansıttığını izlemelidir.” Komisyonun hızlı kılavuzu ilk rapor için “ilk kez 2029’da, 2028 için” ifadesini kullanır ve şöyle der: “Komisyon, bu raporun gerekliliklerine ilişkin bir uygulama işlemini (AB ETS Direktifinin Madde 30f(3)’ü uyarınca) kabul ettikten sonra daha fazla kılavuz gelecektir.” DEHSt, yükümlülüğün “ilk kez 2029’da, 2028 raporlama yılı için yürürlüğe gireceğini ve 30/04/2031’de 2030 raporunun sunulmasıyla sona ereceğini” söyler. Madde 30f(3)’ün ifadesi 1 Ocak 2028’den itibaren ve 2030’a kadar şeklindedir; hızlı kılavuz ve DEHSt ilk raporu 2029’a, DEHSt de son raporu 30/04/2031’e koyar. Bunları bağdaştırmıyoruz.

Okuduğumuz hiçbir metin bunun dizel fiyatı açısından ne anlama geldiğine dair bir rakam vermez; bu sayfa da bir hesap yapmaz. Bir çekicinin dizel dahil işletme maliyeti kalemleri Bir çekicinin işletme maliyeti sayfasında ortaya konur.

DG Climate Action’dan iki ifade daha. Tavan hakkında: “ETS2 tavanı, emisyonları 2030’a kadar 2005 seviyelerine kıyasla %42 azaltacak şekilde belirlenecektir.” Bu rakam tek başına karayolu taşımacılığına değil, sistemin bütününe (binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler) aittir: (AB) 2023/959 sayılı Direktifin gerekçe 80’i “binalar ve karayolu taşımacılığı sektörlerinin 2030’a kadar 2005’e kıyasla %43 emisyon azaltımı yönündeki ve ek sektörlerin birleşik olarak 2030’a kadar 2005’e kıyasla %42 emisyon azaltımı yönündeki maliyet etkin katkısından” söz eder. Fiyatın amacı hakkında: “ETS2 tarafından belirlenen karbon fiyatı, bina yenilemelerine ve düşük emisyonlu hareketliliğe yapılacak yatırımlar için piyasa teşviki sağlayacaktır.”

Gelir nereye gider

DG Climate Action: “ETS2’deki tüm emisyon tahsisatları açık artırmayla satılacaktır. Üye Devletler ETS2 gelirlerini iklim eylemi ve sosyal önlemler için kullanmak zorunda olacak ve bu paranın nasıl harcandığını raporlayacaktır. Gelirlerin bir kısmı, özel bir Sosyal İklim Fonu aracılığıyla kırılgan hane halklarını ve mikro işletmeleri desteklemek için kullanılacaktır.”

Direktifin Madde 30d(6)’sı şöyle der: “Üye Devletler gelirlerini ya da bu gelirlerin mali değer olarak karşılığını, bu Direktifin Madde 10(3)’ünde belirtilen amaçlardan bir veya daha fazlası için, bu Bölüm kapsamındaki emisyon ticaretinin sosyal boyutlarının ele alınmasına katkıda bulunabilecek faaliyetlere öncelik vererek, ya da aşağıdakilerden bir veya daha fazlası için kullanır:”. (b) bendi şunları sıralar: “sıfır emisyonlu araçların benimsenmesini hızlandırmaya yönelik önlemler veya sıfır emisyonlu araçlar için tam birlikte çalışabilir yakıt ikmal ve şarj altyapısının kurulumuna mali destek sağlamaya yönelik önlemler ya da toplu taşımaya geçişi teşvik etmeye ve multimodaliteyi iyileştirmeye yönelik önlemler ya da düşük ve orta gelirli ulaşım kullanıcılarına ilişkin sosyal boyutları ele almak için mali destek sağlamaya yönelik önlemler”.

Karayolu ücretleriyle ilişkisi

Konsolide Eurovignette Direktifi (1999/62/EC sayılı Direktif, 24 Aralık 2025 tarihli metin) 2003/87/EC sayılı Direktife ya da “Birliğin karayolu taşımacılığı yakıtlarına yönelik başka bir karbon fiyatlandırma tedbirine” atıf yapan üç hüküm içerir.

• Madde 7cb(4): “25 Mart 2027’ye kadar Komisyon, CO2 emisyonları için dışsal maliyet ücretlendirmesinin uygulanmasını ve etkinliğini, ayrıca bunun 2003/87/EC sayılı Direktif … ve 2003/96/EC sayılı Konsey Direktifi ile uyumunu değerlendirir.” Aynı fıkra şunu da öngörür: “Bu Maddenin 1 Ocak 2027’ye kadar buna uygun olarak değiştirilmemiş olması, ancak 2003/87/EC sayılı Direktifin ya da 2003/96/EC sayılı Direktifin, karayolu taşımacılığından kaynaklanan CO2 emisyonlarının dışsal maliyetlerinin en az bir kısmının fiilen içselleştirilmesiyle sonuçlanacak şekilde değiştirilmiş olması hâlinde, Komisyon, bu Direktifin Madde 9d’si uyarınca yetki devrine dayalı işlemler kabul ederek, Birlikte karayolu taşımacılığı yakıtlarına uygulanan fiili karbon fiyatını dikkate alarak CO2 emisyonları için dışsal maliyet ücretinin referans değerlerini ayarlamak üzere bu Direktifin Ek IIIc’sini değiştirir.”
• Madde 7ga(8), ücretlerin CO2 emisyonlarına göre farklılaştırılması hakkında: “25 Mart 2027’ye kadar Komisyon, bu Maddede belirtilen CO2 emisyonlarına dayalı ücret farklılaştırmasının uygulanmasını ve etkinliğini, ayrıca hâlâ gerekli olup olmadığını ve 2003/87/EC ve 2003/96/EC sayılı Direktiflerle uyumunu değerlendirir.”
• Madde 7ga(11): “Bu Maddede belirtilen CO2 emisyonlarına dayalı ücret farklılaştırmasının uygulanması, Birliğin karayolu taşımacılığı yakıtlarına yönelik başka bir karbon fiyatlandırma tedbirinin uygulandığı durumlarda zorunlu olmayacaktır.”

Üçünde de ETS2 adı geçmez; okuduğumuz metinler de ETS2’nin Madde 7ga(11)’deki “Birliğin karayolu taşımacılığı yakıtlarına yönelik başka bir karbon fiyatlandırma tedbiri” olup olmadığını ya da Madde 7cb(4)’ün ikinci cümlesindeki koşulu karşılayıp karşılamadığını söylemez. CO2 emisyon sınıfları, bunların geçiş ücreti indirimleri ve Madde 7ga(11), AB karayolu ücretleri ve CO2 emisyon sınıfları: sınıf neyi değiştiriyor sayfasında anlatılır.

Belirli ithal mallara gömülü emisyonları fiyatlandıran AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM / CBAM) kamyon, otobüs, römork ve parçaları kapsayıp kapsamadığı SKDM (CBAM) ve kamyon, otobüs, dorse ve parçalar sayfasında anlatılıyor.

Kaynakların açık bıraktıkları

• Dizel fiyatları. Okuduğumuz hiçbir metin ETS2 karbon fiyatının dizel fiyatına etkisi için bir rakam vermez; bu sayfa da bir hesap yapmaz. Tahsisat fiyatları için de bir öngörüde bulunmaz.
• “Nihai tüketici”. Terim okuduğumuz metinlerde ayrıca tanımlanmamıştır; bu yüzden metinler belirli bir işletmecinin nihai tüketici olup olmadığı sorusunu çözmez.
• 2027 açık artırma takvimi. DG Climate Action’ın 2 Temmuz 2026 tarihli yazısı şöyle der: “ETS2 tahsisatlarına ilişkin 2027 açık artırma takvimi en geç Eylül 2026’da yayımlanacaktır.” Takvimi bulamadık; bu yüzden bu sayfa yukarıda alıntılananlar dışında ne açık artırma tarihi ne de hacim verir.
• Piyasa istikrar rezervi. Okuduğumuz metinler ETS2 rezervinin hangi tarihten itibaren işlediğini açıklamaz; bu yüzden bu sayfa bunun için bir tarih vermez.
• Sosyal İklim Fonu. Okuduğumuz metinler farklı toplamlar verir ve erteleme sonrasında hangisinin geçerli olduğunu çözmez; bu yüzden bu sayfa hiçbirini vermez.
• Konsolide metin. 2003/87/EC sayılı Direktifin okuduğumuz en yeni konsolide metni 1 Mart 2024 tarihlidir. Burada alıntılanan Bölüm IVa hükümleri bu metinden ve (AB) 2023/959 sayılı Direktifin Resmî Gazete metninden okunmuştur.