Oto taşıyıcı kamyonlar ve dorseler: tipler, katlar ve AB ölçü sınırları

Alsas merkezli bir Fransız grubu olan Lohr ile İtalya’nın Bra kentindeki Rolfo S.p.A., oto taşıyıcıları üst ve alt katlı kamyon üst yapıları, römorklar ve yarı römorklar olarak üretir; bunlar otomobiller ve bazı versiyonlarda panelvanlar, karavanlar ya da daha ağır araçlar içindir. Lohr’un ürün yelpazesi, çeki oklu römork çeken rijit kamyonlara yönelik üst yapılardan kapalı bir yarı römorka ve yol mevzuatının 25,25 m uzunluğa izin verdiği ülkeler için dolly’li bir kombinasyona kadar uzanır; Rolfo’nunki ise yarı römorkları ve çeki oklu römorkları kapsar. Avrupa Birliği’nde kamyonların ve römorklarının azami ölçüleri 25 Temmuz 1996 tarihli 96/53/AT sayılı Konsey Direktifi ile belirlenir; Direktifte oto taşıyıcılara özgü bir hüküm yoktur. Direktifin sınırları araç tipine göre konmuştur: katar için 18,75 m, eklemli araç için 16,50 m uzunluk ve her araç için 4,00 m yükseklik.

27 Ekim 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: 96/53/AT sayılı Konsey Direktifinin 14 Ağustos 2019 tarihli konsolide metni (AB Yayın Ofisi kayıtlarındaki en son konsolidasyon; bu kayıtlar, (AB) 2019/1242 sayılı Tüzükten sonra Direktifi değiştiren bir tasarruf göstermiyordu); Direktifin 1996 tarihli özgün metni ve (AB) 2015/719 sayılı Direktif, İngilizce, Almanca, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca ve Lehçe sürümleriyle; ve Lohr ile Rolfo’nun oto taşıyıcı sayfaları.

Kamyon ve römork ya da çekici ve yarı römork

Lohr, römorklu rijit kamyonu “traditional” (geleneksel) konfigürasyon olarak adlandırır. Performer’da kamyonun üzerindeki üst yapının “available in two versions, manual or hydraulic” (manuel veya hidrolik olmak üzere iki versiyonda sunulan) bir kanopisi ve iki rampalı bir üst katı vardır; kamyona bağlanan römork ise yük taşıyan yan duvarlı bir şasi üzerine, “eliminating the central longitudinal members” (orta boyuna kirişleri ortadan kaldırarak) kurulur. Maxilohr 2.00 üst yapısı iki dingilli ya da iki dingilli ve ön ilave (pusher) dingilli bir kamyon şasisine monte edilebilir; dingilleri ortaya yerleştirilmiş ve çeki okunda bir “half-moon” (yarım ay) bulunan bir römorkla çalışır. Rolfo’nun ağır taşımacılığa yönelik HERCULES serisi, Rolfo’nun tractor unit (çekici) dediği araçları Rolfo römorklarıyla eşleştirir; bu römorkların çeki oku “fully hydraulic” (tamamen hidrolik) yapıdadır.

Rolfo, AURIGA R2’yi araç taşımacılığı için “next-generation semi-trailer” (yeni nesil yarı römork), NXT’yi ise “the semi-trailer designed for heavy transport” (ağır taşımacılık için tasarlanmış yarı römork) olarak tanımlar. Lohr’un aşağıda anlatılan Confidential SHR 6/4 modeli kapalı bir yarı römorktur. 96/53/AT sayılı Direktifin 2. maddesine göre bir römorka bağlanmış motorlu araç katar, bir yarı römorka bağlanmış motorlu araç ise eklemli araçtır; römork da yarı römorklar hariç tutularak tanımlanır. Bu terimlerin başka hukuki metinlerdeki terimlerle nasıl karşılaştırıldığı tır nedir yazısında anlatılır.

Lohr’un Eurolohr 200 ve 300 modelleri, kısa dingil mesafeli (3.800 mm ± 100 mm) bir çekici şasisi için “a family of bodies & trailers” (bir üst yapı ve römork ailesi) olup “up to 12 meters long” (12 metreye kadar uzunlukta) bir römork içerir. Lohr, bu “double use road tractor chassis” (çift kullanımlı yol çekicisi şasisi) için saydığı yararlar arasında şasinin “full compatibility with ISO semi-trailer” (ISO yarı römorkla tam uyumluluk) özelliğini anar ve üst yapının “removable in a few minutes” (birkaç dakikada sökülebilir) olduğunu söyler.

Daha uzun kombinasyonlar için Lohr, TrSP 25.25’i üretir: “a car transporter destined for countries where the road regulations allow a length of 25.25 m” (yol mevzuatının 25,25 m uzunluğa izin verdiği ülkelere yönelik bir oto taşıyıcı). Araç “consists of long wheelbase body, a dolly and a European code semi-trailer” (uzun dingil mesafeli bir üst yapıdan, bir dolly’den ve Avrupa koduna uygun bir yarı römorktan oluşur) ve Lohr onun “particularly suitable for Scandinavian markets” (özellikle İskandinav pazarlarına uygun) olduğunu söyler. Curtainsider’dan lowbed’e kadar diğer yarı römork üst yapıları römork tipleri yazısında anlatılır.

Katlar, rampalar ve yükler

İki üretici de katların hidrolikle konumlandırıldığını anlatır. Lohr, Performer’da kendinden kilitlemeli silindirlerin hidroliği konumunda tuttuğunu söyler; Maxilohr 2.00 römorkunu “a safe securing of the decks and a precise adjustment” (katların güvenli biçimde sabitlenmesi ve hassas ayar) için Autolock hidrolik silindirlerle donatır ve Eurolohr 300’de römorkun alt katının “to allow the loading of vehicles above the axle” (araçların dingilin üzerine yüklenebilmesi için) kaldırılmasını öngörür. Rolfo, POWER’a “fully foldable decks, both on the tractor and the trailer” (hem çeken araçta hem römorkta tamamen katlanabilir katlar), AURIGA R2’ye bir “split upper deck” (bölünmüş üst kat) ile ön ve orta dikmeli bir kaldırma sistemi, NXT’ye “Fully hydraulic movements” (tamamen hidrolik hareketler), FLX’e ise SMARTLIFT adını verdiği patentli bir kaldırma sistemi verir.

Üreticiler yük olarak otomobillerden fazlasını sayar. Lohr’un Performer’ı “both automobiles and chassis cabs” (hem otomobilleri hem şasi kabinleri) yükleyebilir; Lohr, yeniden tasarımda “the arrival of electric models” (elektrikli modellerin gelişinin) hesaba katıldığını söyler; geçiş genişliği, düz sürüş yüzeyleri ve yükleme açıları için de “all adapted to lower ground clearance” (tümü daha düşük yerden yüksekliğe uyarlanmış) der. Rolfo, AURIGA R2 için “large SUVs and electric vehicles” (büyük SUV’ları ve elektrikli araçları) anar ve “the option to install the tank and batteries directly on the semi-trailer” (tankı ve aküleri doğrudan yarı römorka monte etme seçeneği) sunar. Maxilohr 2.00 serisi “dedicated to the transport of High and Heavy (H&H) vehicles” (High and Heavy (H&H) araçların taşınmasına ayrılmıştır) ve römorkunda standart olarak Optiload ve Optiturn işlevli bir Wabco EBS sistemi bulunur. Rolfo’nun POWER modeli otomobillerin ve ticari araçların yanı sıra “caravans, medium-duty heavy goods vehicles” (karavanları, orta sınıf ağır yük araçlarını) da taşır; Rolfo’nun NXT RECOVERY yarı römorkları ise “the recovery and transport of industrial and commercial vehicles” (sanayi ve ticari araçların kurtarılması ve taşınması) için tasarlanmıştır.

Lohr’un TALE 2.00 modeli hafif araçların ve hafif ticari araçların yanı sıra “caravans, campers, mobile home” (karavanları, kamp araçlarını, mobil evi) taşır. Rolfo’nun CLX’i “vehicle distribution in metropolitan areas” (metropol alanlarında araç dağıtımı) için bir “compact car transporter” (kompakt oto taşıyıcı) modelidir; Rolfo’nun OVERSIZE serisindeki BLIZZARD ise “purpose-built for the demanding environments of Russia, the CIS, Scandinavia, and Africa” (Rusya, BDT, İskandinavya ve Afrika’nın zorlu ortamları için özel olarak üretilmiş) bir modeldir ve SKD ve CKD kit biçimlerinde de tedarik edilir. Lohr ayrıca Solo Transporter, Solo Wrecker, Solo 3/1 SV ve Solo 4/1 SV’den oluşan bir SOLO serisi listeler; sayfasında rakam yer almaz.

Kapalı taşıyıcılar

Lohr’un Confidential SHR 6/4 modeli, “intended for the confidential and integrally protected transport of light vehicles” (hafif araçların gizli ve tümüyle korunaklı taşınmasına yönelik) kapalı bir yarı römorktur. Üst yapısı 25 mm kalınlığında yan panellerden ve 30 mm yükseltilebilen bir tavandan oluşur. Üst ve alt platformlarındaki rampalar 6 araç alır, yan kapılar araçların sabitlenmesi için erişim sağlar ve yerden yüksekliği düşük araçların yüklenmesi için asansörlü bir arka kapak bulunur.

Rolfo, gizli taşımacılık başlığı altında iki model listeler: Auriga Deluxe ve DLX. Auriga Deluxe’ü “designed for the discreet transport of luxury cars, collectible vehicles, and prototypes under development” (lüks otomobillerin, koleksiyonluk araçların ve geliştirme aşamasındaki prototiplerin gözlerden uzak taşınması için tasarlanmış) yarı römorklar olarak tanımlar; bu yarı römorklar “a protected environment that shields every vehicle from prying eyes and external elements” (her aracı meraklı gözlerden ve dış etkenlerden koruyan korunaklı bir ortam) sunar. Rolfo, dönüş seferlerinde “production cars, SUVs, vans, and commercial vehicles” (seri üretim otomobillerin, SUV’ların, panelvanların ve ticari araçların) taşınabildiğini söyler.

Üreticilerin rakam olarak yayımladıkları

Aşağıdaki her rakam üreticinin kendi rakamıdır ve tek bir modele aittir.

96/53/AT sayılı Direktif neyi belirler

96/53/AT sayılı Direktif, N2 ve N3 kategorilerindeki motorlu taşıtların ve bunların O3 ve O4 kategorilerindeki römorklarının, ayrıca M2 ve M3 kategorilerindeki motorlu taşıtların ve bunların O kategorisindeki römorklarının ölçülerine uygulanır (Madde 1(1)(a)). Direktif ne 14 Ağustos 2019 tarihli konsolide metninde ne de onu değiştiren (AB) 2015/719 sayılı Direktifte oto taşıyıcıları anar; Ek I’i de azami ölçüleri araç tipine göre belirler. Ölçüler konusunda ayrıca belirttiği durumlar şunları içerir: 2,60 m genişlikle iklim kontrollü araçların ve iklim kontrollü konteynerlerin ya da değiştirilebilir gövdelerin üst yapıları; nokta 1.1’deki uzunlukları aşabilen ve aerodinamik kabinler ve uzunluk kuralları yazısında anlatılan aerodinamik kabinler ve arka cihazlar (Madde 9a ve 8b); ve intermodal taşımacılıkta 15 cm fazlasıyla 45 fitlik konteynerler ve değiştirilebilir gövdeler (Madde 10c). Oto taşıyıcılar bunlar arasında değildir.

Çeki oklu römorklu bir rijit kamyon, yani Direktifin terimleriyle bir katar için Ek I’in 1.1 noktası 18,75 m’lik bir azami uzunluk verir. 1.7 ve 1.8 noktaları, katarın boyuna eksenine paralel olarak kabinin arkasındaki yükleme alanının en öndeki dış noktasından römorkun en arkadaki dış noktasına kadar ölçer: bu mesafe en fazla 16,40 m olabilir; çeken aracın arkası ile römorkun önü arasındaki mesafe bundan çıkarıldığında ise en fazla 15,65 m. Yarı römorklu bir çekici, yani eklemli araç için 1.1 noktası 16,50 m verir; 1.6 noktası ise çeki tablası kingpin ekseninden yarı römorkun arkasına kadar olan mesafeyi 12,00 m ile sınırlar; bu kural yarı römork ölçüleri yazısında incelenir. Azami genişlik 2,55 m (nokta 1.2), azami yükseklik ise her araç için 4,00 m’dir (nokta 1.3). Aynı Ekte belirlenen ağırlıklar katar ağırlığı, azami yüklü ağırlık ve dingil yükleri yazısında ele alınır.

1.4 noktası, 1.1, 1.2, 1.3, 1.6, 1.7, 1.8 ve 4.4 noktalarındaki ölçüler için şunu belirtir: “Removable superstructures and standardized freight items such as containers are included in the dimensions” (sökülebilir üst yapılar ve konteynerler gibi standart yük birimleri ölçülere dahildir). Direktif, aracın dışına taşan yüklerle ilgili bir hüküm içermez. Lohr, Maxilohr 2.00 için römorkunun mafsallı arka kat bölümü uzatıldığında 20,35 m’lik bir yüklü uzunluk verir; sayfası bu uzunluğun hangi kurallar altında kullanıldığını söylemez.

Madde 4’ün 2. ve 4. paragrafları, üye devletlerin ulusal taşımacılıkta başka ölçülere izin vermesine olanak tanır. Madde 4(2) uyarınca üye devletler, 1.3 noktasına, yani yüksekliğe uymayan ulusal eşya taşımacılığı araçlarının kendi topraklarında dolaşmasına “may nonetheless authorise” (yine de izin verebilir). Madde 4(4) uyarınca da “certain national transport operations that do not significantly affect international competition in the transport sector” (taşımacılık sektöründe uluslararası rekabeti önemli ölçüde etkilemeyen belirli ulusal taşıma işlemlerini) yürüten araçların kendi topraklarında 1.1, 1.2, 1.4 ila 1.8, 4.2 ve 4.4 noktalarından sapan ölçülerle dolaşmasına izin verebilirler. Bu tür işlemlerin rekabeti önemli ölçüde etkilemediği kabul edilen iki koşuldan biri modüler kavramdır: üye devlet, Ek I’e uygun motorlu taşıtların, römorkların ve yarı römorkların, kendi izin verdiği yükleme uzunluğuna en az ulaşan kombinasyonlar hâlinde kullanılmasına da izin verir. Lohr’un TrSP’yi kendisi için ürettiği 25,25 m’lik rakam Direktif metninde yer almaz; Direktif bu izinleri hangi üye devletlerin verdiğini de listelemez. Madde 4, yarı römork ölçüleri yazısında paragraf paragraf okunur.