TruckBusWorld

Kamyon ve otobüslerde park ısıtıcısı ve park kliması: hava, su ve yüksek gerilim ısıtıcıları, BM R122 ve ADR

Kamyon ve otobüslerde hava ve su park ısıtıcıları ile yüksek gerilim ısıtıcıları üreticilerin anlattığı gibi; BM 122 sayılı Regülasyonun onay kuralları, ADR 9.2.5 ve akülü klima.

Yayın tarihi · Son güncelleme

Yakıtla çalışan su tipi park ısıtıcısının kesit modeli: fan motoru, kontrol kartı, yanma odası ve soğutma sıvısının dolaştığı ısı eşanjörü
Cschirp — CC BY-SA 3.0

Park ısıtıcısı, motoru kapalı olarak duran bir aracı ısıtır: bir kamyonun kabinini, bir otobüsün ya da şehirlerarası otobüsün yolcu bölmesini ve su ısıtıcısı tipinde motorun kendisini. Webasto, kamyon ısıtıcılarının “keep drivers warm, even when the vehicle is stationary and without the engine running” (araç dururken ve motor çalışmazken bile sürücüleri sıcak tutar) diye yazar. Webasto ve Eberspächer, yakıt yakan iki tür ısıtıcıyı aynı biçimde tanımlar: hava ısıtıcısı havayı ısıtıp kabine üfler, su ısıtıcısı ise aracın soğutma suyu devresinde yer alır ve motoru da ön ısıtabilir. BM 122 sayılı Regülasyon böyle bir cihaza yanmalı ısıtıcı der ve hem cihazın hem de onunla donatılmış bir aracın hangi kurallara göre onaylanacağını belirler; ADR, tehlikeli madde araçlarındaki yanmalı ısıtıcılar için 9.2.5 alt bölümünde kendi kurallarını ekler. Akülü elektrikli kamyon ve otobüsler için Webasto elektrikli yüksek gerilim ısıtıcıları sunar. Soğutma tarafında, ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) artık SmartWay doğrulamalı olmayan kamyon rölanti azaltma teknolojileri listesi, teknoloji türleri arasında akülü klima sistemlerini sayar.

14 Kasım 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nin 30 Haziran 2010 tarihli sayısında yayımlanan hâliyle BM 122 sayılı Regülasyon (1 numaralı ekiyle (Supplement 1) birlikte orijinal versiyon), altı dil sürümünde; Webasto’nun kamyon ısıtması ve yüksek gerilim ısıtıcıları üzerine sayfaları; Eberspächer’in yakıtlı ısıtıcılar üzerine iki sayfası; ve EPA’nın en son 7 Nisan 2026’da güncellenen, eskiden SmartWay doğrulamalı rölanti azaltma teknolojileri listesi. ADR 2025, 13 Kasım 2026’da kaydedilen II. Cilt resmî Türkçe baskısından okundu; ADR’nin İngilizce ve Fransızca asıl metinleri okunmadı.

Hava ısıtıcıları ve su ısıtıcıları

BM 122 sayılı Regülasyon (R122), yanmalı ısıtıcıları üç özelliğe göre tiplere ayırır: yakıt türü, “e.g. liquid or gaseous” (örneğin sıvı veya gaz), aktarım ortamı, “e.g. air or water” (örneğin hava veya su), ve araç içindeki konum, “e.g. passenger compartment or load area” (örneğin yolcu bölmesi veya yük alanı) (paragraf 6.1.3). Üreticilerin hava ve su ısıtıcıları bunların ikincisinde, aktarım ortamında ayrılır.

Hava ısıtıcıları. Webasto’nun kamyon sayfasına göre Air Top modelleri “heat the air directly with a heat output of between 2 and 5.5 kW and blow it into the interior” (havayı 2 ile 5,5 kW arasında bir ısı gücüyle doğrudan ısıtır ve iç mekâna üfler); hava çıkışı örneğin sürücü koltuğunun altında ya da yatma bölümünde olabilir. Eberspächer, Airtronic hava ısıtıcılarının “draw in cool ambient or outside air, heat it up, and release it into the passenger compartment” (serin ortam havasını ya da dış havayı emer, ısıtır ve yolcu bölmesine verir) diye anlatır. Ürün sayfası aile için 2 ila 8 kW’lık bir güç aralığı verir ve kullanım örneği olarak “keeping driver’s cabs or motor homes warm at night” (sürücü kabinlerini veya karavanları gece sıcak tutmak) ifadesini anar.

Su ısıtıcıları. “Water heaters are integrated into the vehicle’s coolant circuit” (su ısıtıcıları aracın soğutma suyu devresine entegre edilir), diye yazar Webasto; soğutma suyu ısındığında hava ısıtılır ve aracın fanı aracılığıyla yolcu bölmesine akar; ısıtıcılar motoru da “so that it starts more easily” (daha kolay çalışması için) ön ısıtabilir. Eberspächer, Hydronic’i aynı terimlerle anlatır: “Since the Eberspächer Hydronic is integrated in the cooling water circuit, it heats not only the passenger compartment but can also pre-heat the engine of suitable vehicles at standstill.” (Eberspächer Hydronic soğutma suyu devresine entegre olduğundan yalnızca yolcu bölmesini ısıtmakla kalmaz, uygun araçlarda duruş hâlinde motoru da ön ısıtabilir.) Bu grup için R122’de bir istisna vardır: yolcu bölmesinin dışında bulunan ve aktarım ortamı olarak su kullanan yanmalı ısıtıcıların, Regülasyonun hava kalitesi ve sıcaklık deneylerine, yani Ek 4 ve Ek 5’e uygun olduğu kabul edilir (paragraf 6.2.1, Not 2).

Üreticilerin yayımladığı ısı gücü aralıkları (14 Kasım 2026’da okundu)
ÜreticiIsıtıcı ailesiTürIsı gücü, üretici verisi
WebastoAir TopHava ısıtıcısı2 ila 5,5 kW
EberspächerAirtronicHava ısıtıcısı2 ila 8 kW
WebastoSu ısıtıcılarıSu (soğutma suyu) ısıtıcısı5 ila 35 kW
EberspächerHydronicSu (soğutma suyu) ısıtıcısı4 ila 35 kW
WebastoAkülü elektrikli kamyonlar için yüksek gerilim ısıtıcılarıElektrikli ısıtıcı5 ila 12 kW

Webasto ayrıca hava ve su ısıtıcılarının 12 ve 24 V ortamlara entegre edilebildiğini ve HVO ile GtL gibi alternatif yakıtlarla ısıtma yapabildiğini, -40 santigrat dereceye kadar inen sıcaklıklar için Arctic Start işlevli ve 5.500 m’ye kadar otomatik irtifa ayarlı sürümler bulunduğunu ekler. Duran bir kamyonu bu şekilde ısıtmanın “may help reduce fuel consumption and emissions associated with engine idling” (motorun rölantide çalışmasına bağlı yakıt tüketimini ve emisyonları azaltmaya yardımcı olabilir) diye yazar. Eberspächer ön ısıtıcıları için yakıt olarak dizel, benzin ve etanolü sayar; bunlar için sunduğu kumanda elemanları arasında zamanlayıcı, telsiz uzaktan kumanda, akıllı telefon ve sesli kontrol yer alır.

Elektrikli kamyon ve otobüslerde yüksek gerilim ısıtıcıları

“For battery electric trucks, Webasto offers high-voltage heaters (HVH) with heating outputs between 5 and 12 kW” (Webasto, akülü elektrikli kamyonlar için ısıtma gücü 5 ile 12 kW arasında olan yüksek gerilim ısıtıcıları (HVH) sunar), diyor kamyon sayfası. Webasto bunları doğru akımı “with virtually no loss” (neredeyse kayıpsız) ısıya dönüştüren cihazlar olarak tanımlar; ısıya dönüştürülen pay olarak “more than 95 percent” (yüzde 95’ten fazla), servis ömrü olarak 12.000 ile 25.000 çalışma saati arası verir ve bunların “can heat both the cabin and the vehicle batteries” (hem kabini hem de araç akülerini ısıtabilir) diye yazar. Yüksek gerilim ısıtıcısı sayfası, 800 V ısıtıcıların otomobillerde ve “such as trucks, buses, construction and agricultural machinery” (kamyonlar, otobüsler, inşaat ve tarım makineleri gibi) ticari kullanımlı elektrikli araçlarda kullanıldığını belirtir. HVH 120’yi özellikle ticari araçlara yönelik bir çözüm olarak, 12 kW’a kadar ısı gücü ve 880 V’a kadar gerilim aralığıyla tanımlar; HVH 100 Compact 880 V’a kadar gerilimde 10 kW’a kadar güç verir, HVH 50/70 ise 100 ile 490 volt arasını kapsar.

Eberspächer de elektrikli araçlar için yakıt yakan ısıtıcıları anar: şarj edilebilir hibrit ve akülü elektrikli araçlarda yakıtlı ısıtıcılarının “help maintain the necessary range when outside temperatures are cold” (dış sıcaklık soğukken gerekli menzili korumaya yardımcı olur) diye yazar.

R122’nin deney tablosu elektrikli ısıtıcılardan söz etmez. Paragraf 6.2.1’deki, deney eklerini her ısıtma sistemine atayan tabloda su, hava veya yağ kullanan motor atık ısısı sistemleri ile gaz ve sıvı yakıtlı ısıtıcılar için satırlar vardır, elektrikli ısıtıcı için satır yoktur; gereklilik ekleyen Ek 6 ila Ek 9 yanmalı ısıtıcıları ele alır. Elektrikli bir otobüsün ısıtılmasının depo tarafı, yani aküler şarj olurken iç mekânın ön koşullandırılması elektrikli otobüslerde depo şarjı ve ön koşullandırma sayfasında, elektrikli kamyonun kendisi ise elektrikli kamyonlar ve çekiciler sayfasında anlatılır.

BM 122 sayılı Regülasyon: ısıtma sistemlerinin onayı

R122 burada Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nin 30 Haziran 2010 tarihli L 164 sayısında yayımlandığı hâliyle okunmuştur. Bu metin, orijinal versiyonun 2 numaralı düzeltmesine (Corrigendum 2) ve 1 numaralı ekine (Supplement 1) kadar geçerli metni içerir ve Supplement 1’in yürürlüğe giriş tarihi olarak 22 Temmuz 2009’u verir. Resmî Gazete şu hatırlatmayı basar: “Only the original UN/ECE texts have legal effect under international public law.” (Uluslararası kamu hukuku bakımından yalnızca asıl UN/ECE metinleri hukuki etki doğurur.) Bu, güncel bir konsolide sürüm değildir ve sonraki değişiklikler burada ele alınmaz.

R122, ısıtma sistemi takılı tüm M, N ve O kategorisi araçlara uygulanır (paragraf 1.1) ve iki tür onay verir: Kısım I, bir araç tipinin ısıtma sistemi bakımından onayı; Kısım II, bir ısıtma sisteminin işletim güvenliği bakımından onayı (paragraf 1.2 ve 1.3). Kısım I, paragraf 5.2.1’de genel bir yükümlülük içerir: “The passenger compartment of every vehicle shall be fitted with a heating system.” (Her aracın yolcu bölmesi bir ısıtma sistemiyle donatılacaktır.) Bir araçta yük alanı için ısıtma sistemi varsa, bu sistem Regülasyona uygun olmalıdır. Onay numarasının ilk iki hanesi değişiklik serisini gösterir; 2010 metninde bu seri 00’dır, “corresponding to the Regulation in its original form” (Regülasyonun orijinal hâline karşılık gelir) (paragraf 4.2).

Paragraf 6.1.2 cihazı tanımlar: “‘Combustion heater’ means a device directly using liquid or gaseous fuel and not using the waste heat from the engine used for propulsion of the vehicle.” (“Yanmalı ısıtıcı”, sıvı veya gaz yakıtı doğrudan kullanan ve aracın tahrikinde kullanılan motorun atık ısısını kullanmayan cihaz anlamına gelir.) Paragraf 6.2 üç genel gereklilik koyar: yolcu bölmesine giren ısıtılmış hava, aracın giriş noktasındaki havadan daha kirli olmayacaktır; sürücü ve yolcular karayolu kullanımı sırasında yanığa yol açabilecek parçalara veya ısıtılmış havaya temas edemeyecektir; yanmalı ısıtıcıların egzoz emisyonları kabul edilebilir sınırlar içinde kalacaktır.

Araç montajına ilişkin gereklilikler

Paragraf 5.3, bir yanmalı ısıtıcının bir araç tipine montajının karşılaması gereken gereklilikleri belirler. Bunlar arasında:

  • Otobüsler ve şehirlerarası otobüsler. “In the case of M2 and M3 vehicles, the combustion heater must not be positioned in the passenger compartment” (M2 ve M3 araçlarda yanmalı ısıtıcı yolcu bölmesine yerleştirilmemelidir); yangın riski koşulunu da karşılayan, etkili biçimde sızdırmaz bir muhafaza içindeki bir montaj kullanılabilir (paragraf 5.3.2.3).
  • Yangın. Isıtıcı “shall not constitute a risk of fire, even in the case of overheating” (aşırı ısınma durumunda bile yangın riski oluşturmayacaktır) (paragraf 5.3.2.2).
  • Yakıt. Yakıt dolum ağzı yolcu bölmesinde olmamalıdır (paragraf 5.3.3.1) ve “A notice, indicating that the heater must be shut down before refuelling, must be affixed to the fuelling point” (yakıt ikmalinden önce ısıtıcının kapatılması gerektiğini belirten bir uyarı yakıt dolum noktasına iliştirilmelidir) (paragraf 5.3.3.3).
  • Egzoz ve yanma havası. Egzoz çıkışı, emisyonların vantilatörler, ısıtılmış hava girişleri veya açılan pencereler yoluyla araca giremeyeceği biçimde konumlandırılmalıdır (paragraf 5.3.4.1); yanma havası yolcu bölmesinden alınmamalıdır (paragraf 5.3.5.1).
  • Motorun durması. “The heating system must be switched off automatically and the supply of fuel must be stopped within five seconds when the vehicle’s engine stops running. If a manual device is already activated, the heating system can stay in operation.” (Aracın motoru durduğunda ısıtma sistemi otomatik olarak kapanmalı ve yakıt beslemesi beş saniye içinde kesilmelidir. Elle çalışan bir düzenek önceden devreye alınmışsa ısıtma sistemi çalışmaya devam edebilir.) (paragraf 5.3.8.1)

Sıvı yakıtlı ısıtıcılarla donatılmış O kategorisi araçların, yani römorkların, paragraf 5.3’e uygun olduğu kabul edilir (paragraf 5.3.1.2).

Deney sınırları

Ek 5, ısıtıcı durgun havada, rüzgâr hızı en fazla 2 m/s iken ve tüm pencereler kapalıyken bir saat boyunca azami güçte çalıştıktan sonra yüzey ve hava sıcaklıklarını ölçer.

R122 Ek 5: sıcaklık sınırları (30 Haziran 2010 tarihli Resmî Gazete metni)
Isıtma sisteminin parçasıSınır
Normal karayolu kullanımında sürücüyle temas etmesi muhtemel parçalarKaplanmamış metal için 70 °C, diğer malzemeler için 80 °C
Sürücü koltuğunun arkasındaki parçalar ve aşırı ısınma durumunda110 °C
M1 ve N araçlar: oturan yolcularla temas etmesi muhtemel parçalar, çıkış ızgarası hariç110 °C
M2 ve M3 araçlar: yolcularla temas etmesi muhtemel parçalarKaplanmamış metal için 70 °C, diğer malzemeler için 80 °C
Yolcu bölmesi dışındaki açıkta kalan parçalar ve aşırı ısınma durumunda110 °C
Yolcu bölmesine giren ısıtılmış hava, çıkışın merkezinde150 °C

Ek 6, bir yanmalı ısıtıcının kuru ve seyreltilmemiş egzozunu, 20 ± 10 °C ortam sıcaklığında bir saat azami güçte çalışmanın ardından sınırlar: hem gaz hem sıvı yakıtlı ısıtıcılar için hacimce %0,1 CO, 200 ppm NOx ve 100 ppm HC; ayrıca ASTM D 2156’nın Bacharach referans biriminde gaz yakıtlı ısıtıcılar için 1, sıvı yakıtlı ısıtıcılar için 4 değeri. 100 km/sa araç hızına eşdeğer koşullarda CO değeri hacimce %0,2’yi aşmamalıdır.

Ek 7, ısıtıcının kendisi için gereklilikler ekler. Güvenlik donanımı acil durumda ısıtıcıyı kontrol etmelidir: çalıştırmada alev elde edilemezse veya çalışma sırasında alev sönerse, yakıt beslemesine ilişkin ateşleme ve geçiş süreleri sıvı yakıtlı ısıtıcılarda dört dakikayı, gaz yakıtlı ısıtıcılarda ise termoelektrik alev denetim düzeneğiyle bir dakikayı, otomatik alev denetim düzeneğiyle 10 saniyeyi aşmamalıdır. Bir su ısıtıcısının yanma odası ve ısı eşanjörü, normal çalışma basıncının iki katına veya 2 bar’a (gösterge basıncı), hangisi büyükse ona dayanmalıdır. Isıtıcı; üreticinin adını, model numarasını ve tipini, kilovat cinsinden anma gücünü ve yakıt türünü, gerektiğinde çalışma gerilimini ve gaz basıncını gösteren bir etiket taşır. “A clearly visible tell-tale in the operator’s field of view shall inform when the combustion heater is switched on or off.” (Kullanıcının görüş alanında açıkça görülebilen bir uyarı göstergesi, yanmalı ısıtıcının açık mı kapalı mı olduğunu bildirecektir.) (Ek 7, nokta 7.1)

Ek 8, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) yakan ısıtıcılar için, araç hareket hâlindeyken de kullanılıp kullanılamadıklarına göre ayrı güvenlik gereklilikleri koyar.

Otobüsler ve şehirlerarası otobüsler

M2 ve M3 araçlar için R122, yukarıda belirtildiği gibi, yanmalı ısıtıcıyı yolcu bölmesinden men eder ve yolcuların dokunabileceği parçalar için daha düşük yüzey sınırları koyar. Webasto’nun sayfaları hem yakıtlı hem de yüksek gerilim ısıtıcıları için otobüsleri anar. Webasto’nun kamyon sayfası Thermo Top Pro 120/150’yi “12/15 kW parking heaters for buses, trucks and marine” (otobüsler, kamyonlar ve denizcilik için 12/15 kW park ısıtıcıları) olarak listeler; yüksek gerilim ısıtıcısı sayfası da 800 V ısıtıcıları için ticari elektrikli araçlar arasında otobüsleri sayar. Bir yanmalı ısıtıcının BM 107 sayılı Regülasyon kapsamında bir otobüsün yangından korunmasındaki yeri R107 ve R118 kapsamında otobüs yangın güvenliği sayfasında, bir şehirlerarası otobüsün teknik veri sayfasının AB ve BM metinlerine göre okunması ise teknik veri sayfası nasıl okunur sayfasında anlatılır.

Tehlikeli madde araçları: R122 Ek 9 ve ADR 9.2.5

R122’nin Ek 9’u “applies to certain vehicles for which the European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR) contains specific requirements concerning combustion heaters and their installation” (Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşmasının (ADR) yanmalı ısıtıcılar ve bunların montajı hakkında özel gereklilikler içerdiği belirli araçlara uygulanır) (paragraf 1). EX/II, EX/III, AT, FL, OX ve MEMU araç tanımlarını “as defined in Chapter 9.1 of the ADR” (ADR’nin Bölüm 9.1’inde tanımlandığı şekliyle) kullanır (paragraf 2); bu tanımların ne anlama geldiği ADR açıklandı sayfasında anlatılır. Araç tipi onayının bildirim formu “The vehicle is approved according to the requirements of Annex 9 (ADR): Yes/No” (Araç, Ek 9 (ADR) gerekliliklerine göre onaylanmıştır: Evet/Hayır) bilgisini kaydeder (Ek 1, Kısım 2, Lahika 1, madde 10).

Altı tanımın tümü için ısıtıcı ve egzoz gazı hattı, yükün kabul edilemez biçimde ısınması ya da tutuşması riskini önleyecek şekilde tasarlanmalı, yerleştirilmeli, korunmalı veya örtülmelidir (paragraf 3.1.1). Metin bu gerekliliği şu durumda karşılanmış sayar: ısıtıcıyı besleyen her yakıt tankı sızan yakıtın aracın veya yükün sıcak parçalarına değmeden yere akmasını sağlar, benzin tankının dolum ağzında etkili bir alev tutucu veya hava geçirmez bir kapak bulunur ve egzoz yükü tehlikeye atmayacak şekilde yönlendirilmiş veya korunmuştur; dizel tankının hemen altındaki egzoz parçaları için en az 100 mm açıklık veya bir ısı kalkanı gerekir. Paragraf 3.1.2 şöyledir: “The combustion heater shall be switched on manually. Programming devices shall be prohibited.” (Yanmalı ısıtıcı elle çalıştırılacaktır. Programlama cihazları yasaktır.) EX/II, EX/III ve MEMU araçları için “Combustion heaters using gaseous fuels are not permitted” (gaz yakıt kullanan yanmalı ısıtıcılara izin verilmez) (paragraf 3.2). FL araçlarda ısıtıcı en az üç yöntemle devre dışı bırakılmalıdır: “Intentional manual switching off from the driver’s cab” (sürücü kabininden kasıtlı olarak elle kapatma), sürücünün ısıtıcıyı ardından elle yeniden çalıştırabileceği motorun durdurulması ve motorlu taşıt üzerinde taşınan tehlikeli mallar için bir besleme pompasının çalıştırılması (paragraf 3.3.1). Son ikisi için yanma havası beslemesi “after an after-running cycle of not more than 40 seconds” (en fazla 40 saniyelik bir çalışmaya devam döngüsünden sonra) kesilmelidir ve yalnızca ısı eşanjörünün bu kısaltılmış döngüye dayandığı kanıtlanmış ısıtıcılar kullanılabilir (paragraf 3.3.2).

ADR 2025, yanmalı ısıtıcıları 9.2.4’teki araç tahrik sistemi ile 9.2.6’daki hız sınırlandırma cihazları arasında, 9.2.5 alt bölümünde düzenler. Tablo 9.2.1, paragraflarından hangisinin hangi araca uygulandığını işaretler; aşağıdaki içerik sütunu resmî Türkçe baskıyı özetler.

Araç türüne göre ADR 2025 alt bölüm 9.2.5 (Tablo 9.2.1, resmî Türkçe baskı; içerik özetlenmiştir)
ParagrafİçerikEX/IIEX/IIIATFL
9.2.5.1Yanmalı ısıtıcılar, tadil edilmiş şekliyle 122 sayılı BM Yönetmeliğinin ilgili teknik zorunluluklarına uygundurXXXX
9.2.5.2Isıtıcılar ve egzoz gazı hatları, yükün ısınması ya da alev alması gibi kabul edilemez bir riski önleyecek biçimde tasarlanır, yerleştirilir, korunur ya da örtülürXXXX
9.2.5.3Sürücü kabinindeki düğmeden elle kapama, motorun durdurulması ve taşınan tehlikeli mallar için besleyici pompanın çalıştırılmasıyla işletimden geri çekilir–––X
9.2.5.4Ateşleme havası ikmali en fazla 40 saniye süren çalışmaya devam döngüsünden sonra kesilir; ısı eşanjörünün buna dayanıklı olduğu kanıtlanmıştır–––X
9.2.5.5Elle çalıştırılır; programlama cihazlarının kullanımı yasaktırXXXX
9.2.5.6Gazlı yakıtlarla çalışan ısıtıcılara izin verilmezXX––

Tablo 9.2.1, 9.2.5.1 ila 9.2.5.5’e tek bir not ekler: bunlar 30 Haziran 1999’dan sonra donatılmış motorlu taşıtlara uygulanır; 1 Temmuz 1999’dan önce donatılmış araçlar için uyum 1 Ocak 2010’a kadar zorunluydu; donatma tarihi bilinmiyorsa ilk tescil tarihi kullanılır. 9.2.5.6’da böyle bir not yoktur.

Bölüm 9.3, Sınıf 1’e giren patlayıcı madde ve nesneleri ambalajlar içinde taşıyan tam veya tamamlanmış EX/II ve EX/III araçları için ek gereklilikler koyar; bu bölümün 9.3.2 alt bölümü yanmalı ısıtıcılara ilişkin başka kurallar ekler. 9.3.2.1’e göre bunlar EX/II ve EX/III araçlarına yalnızca sürücü kabininin veya motorun ısıtılması için monte edilebilir; 9.2.5.1, 9.2.5.2, 9.2.5.5 ve 9.2.5.6’yı karşılamaları gerekir (9.3.2.2). Isıtıcının şalteri sürücü kabininin dışına takılabilir ve ısı eşanjörünün azaltılmış çalışma devamı döngüsüne dayanıklı olduğunun kanıtlanması gerekmez (9.3.2.3). Yük bölmesine hiçbir yanmalı ısıtıcı ve onun işletimi için gereken hiçbir yakıt tankı, güç kaynağı, ateşleme havası ya da ısıtma havası emme borusu veya egzoz borusu çıkışı monte edilemez (9.3.2.4).

Park klimaları

R122’nin başlığı yalnızca ısıtma sistemlerini anar. EPA’nın en son 7 Nisan 2026’da güncellenen, artık SmartWay doğrulamalı olmayan kamyon rölanti azaltma teknolojileri listesi, teknoloji türleri arasında yardımcı güç üniteleri ve jeneratör setlerinin (APU/GS) ve elektrikli park yerleri ya da kamyon durağı elektrifikasyonunun (EPS/TSE) yanında “BAC (Battery Air Conditioning Systems)” (akülü klima sistemleri) türünü sayar. Webasto’nun kamyon ısıtma sayfası kamyon ürün yelpazesini “Engine-independent truck heating and air-conditioning” (motordan bağımsız kamyon ısıtması ve kliması) olarak tanımlar ve park klimalarını ürün gruplarından biri olarak listeler. Araç klimalarındaki soğutucu akışkanlara ilişkin AB kuralları araç klimaları ve soğutma üniteleri için F-gaz kuralları sayfasında anlatılır.

Okunan kaynakların söylemedikleri

  • Park hâlindeyken motoru veya ısıtıcıyı çalıştırmaya ilişkin ulusal trafik kuralları R122’nin veya ADR’nin parçası değildir ve burada ele alınmaz. Bazı Avrupa ülkelerinin park hâlindeyken motoru çalıştırmaya ilişkin kuralları Avrupa’da kamyon ve otobüs rölanti kuralları sayfasında anlatılır.
  • ADR, 2025 baskısıyla okunmuştur; bu baskıdan sonraki değişiklikler okunmamıştır.
  • ADR 2025’in İngilizce ve Fransızca asıl metinleri okunmamıştır. 9.2.5.1 ve 9.2.5.4 paragrafları başka paragraflara numarayla atıf yapar; bu çapraz atıflar burada verilmemiştir.
  • Bir kamyondaki park kliması için teknik veriler içeren hiçbir üretici sayfası okunmadığından burada böyle bir veri verilmemiştir.
  • Yukarıdaki ısı güçleri, gerilimler ve servis ömürleri üreticilerin kendi verileridir.

Kısa cevaplar

Kamyonda park ısıtıcısı nedir?
Kamyon motoru kapalı olarak dururken kabini, su ısıtıcısı tipinde ise motoru da ısıtan bir ısıtıcıdır. Webasto, kamyon ısıtıcılarını sürücüleri “even when the vehicle is stationary and without the engine running” (araç dururken ve motor çalışmazken bile) sıcak tutan cihazlar olarak tanımlar. Yakıt yakan park ısıtıcıları, BM 122 sayılı Regülasyonda yanmalı ısıtıcıdır: sıvı veya gaz yakıtı doğrudan kullanan ve aracın tahrik motorunun atık ısısını kullanmayan cihazlar.
Hava ısıtıcısı ile su ısıtıcısı arasındaki fark nedir?
Hava ısıtıcısı havayı ısıtır ve kabine üfler; Webasto Air Top modelleri için 2 ila 5,5 kW, Eberspächer ise Airtronic ailesi için 2 ila 8 kW verir. Su ısıtıcısı aracın soğutma suyu devresine entegre edilir, kabini aracın kendi fanıyla ısıtır ve motoru da ön ısıtabilir; Webasto su ısıtıcıları için 5 ila 35 kW, Eberspächer Hydronic için 4 ila 35 kW verir. BM 122 sayılı Regülasyon, aktarım ortamını (hava veya su) yanmalı ısıtıcı tiplerini birbirinden ayıran özelliklerden biri olarak sayar.
Park ısıtıcılarını hangi düzenleme onaylar?
M, N ve O kategorisi araçların ısıtma sistemlerine ilişkin BM 122 sayılı Regülasyon. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde 30 Haziran 2010'da yayımlanan metinde iki onay öngörülür: bir araç tipinin ısıtma sistemi bakımından onayı ve bir ısıtma sisteminin işletim güvenliği bakımından onayı. Gereklilikleri arasında şunlar yer alır: yanmalı ısıtıcı, etkili biçimde sızdırmaz bir muhafaza içinde olması dışında, M2 veya M3 bir otobüsün ya da şehirlerarası otobüsün yolcu bölmesine yerleştirilemez; motor durduğunda ısıtma sistemi otomatik olarak kapanmalı ve yakıt beslemesini beş saniye içinde kesmelidir, meğer ki elle çalışan bir düzenek önceden devreye alınmış olsun.
ADR, tehlikeli madde araçlarındaki park ısıtıcıları hakkında ne der?
ADR 2025'in 9.2.5 alt bölümü EX/II, EX/III, AT ve FL araçlarındaki yanmalı ısıtıcılara uygulanır. Bu ısıtıcılar BM 122 sayılı Regülasyonun ilgili gerekliliklerini karşılamalı ve elle çalıştırılmalıdır; programlama cihazları yasaktır (9.2.5.5). Gazlı yakıtlarla çalışan ısıtıcılara EX/II ve EX/III araçlarında izin verilmez; FL araçlar için ise en fazla 40 saniyelik bir çalışmaya devam döngüsü içeren kendi kapatma kuralları vardır. 9.2.5.1 ila 9.2.5.5 paragrafları 30 Haziran 1999'dan sonra donatılmış motorlu taşıtlara uygulanır; 1 Temmuz 1999'dan önce donatılmış araçlar için uyum 1 Ocak 2010'a kadar zorunluydu.
Elektrikli kamyon ve otobüsler hangi ısıtıcıları kullanır?
Webasto, akülü elektrikli kamyonlar için doğru akımı ısıya dönüştüren ve ısıtma gücü 5 ile 12 kW arasında olan yüksek gerilim ısıtıcıları sunar; bunların hem kabini hem aküleri ısıtabildiğini ve 800 V ısıtıcılarının kamyon ve otobüs gibi ticari elektrikli araçlarda kullanıldığını belirtir; HVH 120'nin gücü 12 kW'a, gerilim aralığı 880 V'a kadar çıkar. Eberspächer, yakıtlı ısıtıcılarının dış sıcaklık soğukken şarj edilebilir hibrit ve akülü elektrikli araçların menzilini korumaya yardımcı olduğunu yazar.

Kaynaklar

  1. Regulation No 122 of the Economic Commission for Europe of the United Nations (UN/ECE) — Uniform technical prescriptions concerning the approval of vehicles of categories M, N and O with regard to their heating systems, as published in the Official Journal of the European Union L 164 of 30 June 2010, p. 231 (original version, incorporating Corrigendum 2 and Supplement 1): paragraphs 1, 4, 5 and 6, Annex 1 and Annexes 5 to 9; English, German, French, Italian, Spanish and Polish versions — Publications Office of the European Union, 30 Jun 2010
  2. ADR 2025, Volume II (official Turkish edition): Table 9.2.1, section 9.2.5 Combustion heaters and section 9.3.2 (saved on 13 November 2026, read on 14 November 2026) — Republic of Türkiye, Ministry of Transport and Infrastructure (UHDGM)
  3. Heating solutions for trucks: fuel-operated and high-voltage heaters (read on 14 November 2026) — Webasto
  4. High Voltage Heater (HVH), original equipment manufacturer page (read on 14 November 2026) — Webasto
  5. Fuel operated heaters: Airtronic air heaters and Hydronic water heaters (read on 14 November 2026) — Eberspächer Climate Control Systems
  6. Fuel operated heating solutions, OEM heating solutions for passenger cars and trucks (read on 14 November 2026) — Eberspächer Group
  7. Formerly SmartWay Verified List of Idling Reduction Technologies (IRTs) for Trucks (last updated 7 April 2026) — U.S. Environmental Protection Agency, 7 Apr 2026