Świadectwo zgodności (CoC) i wielostopniowa homologacja typu ciężarówek, autobusów i przyczep

Świadectwo zgodności (CoC) to dokument, w którym producent pojazdu zaświadcza, że dany pojazd zbudowano zgodnie z homologowanym typem. W UE rozporządzenie (UE) 2018/858, stosowane od 1 września 2020 r. (art. 91), wymaga go dla każdego kompletnego, niekompletnego lub skompletowanego pojazdu kategorii M, N i O zbudowanego zgodnie z homologowanym typem (art. 36 ust. 1): autobusów i autokarów, ciężarówek i przyczep, a także samochodów osobowych i dostawczych. Od 5 lipca 2026 r. producent musi ponadto udostępniać każde świadectwo organowi udzielającemu homologacji jako ustrukturyzowane dane elektroniczne (art. 37 ust. 1). Dla pojazdów budowanych w więcej niż jednym etapie rozporządzenie przewiduje wielostopniową homologację typu, w której każdy etap ma własną homologację i własne świadectwo.

Stan na 13 listopada 2026 r. Tego dnia odczytano: rozporządzenie (UE) 2018/858 w tekście opublikowanym w Dzienniku Urzędowym 14 czerwca 2018 r. oraz w wersji skonsolidowanej z 2 sierpnia 2026 r., której art. 12, 22, 36, 37 i 48 mają takie samo brzmienie jak tekst z Dziennika Urzędowego; a także rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/683 w tekście opublikowanym w Dzienniku Urzędowym 26 maja 2020 r., który zawiera wzory papierowe.

Czym jest świadectwo zgodności

Art. 3 pkt 5 rozporządzenia 2018/858 definiuje świadectwo zgodności jako „dokument wydany przez producenta, w którym zaświadcza się, że pojazd jest zgodny z homologowanym typem pojazdu i ze wszystkimi aktami prawnymi obowiązującymi w momencie jego wyprodukowania”. Różni się ono od świadectwa homologacji typu, które art. 3 pkt 4 definiuje jako dokument, w którym organ udzielający homologacji oficjalnie zaświadcza, że udzielono homologacji typu w odniesieniu do pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego. Organ udzielający homologacji zaświadcza o typie; producent – o każdym pojeździe zbudowanym zgodnie z tym typem.

Motyw 40 wskazuje związek między nimi: „Producent pojazdu musi to poświadczyć, wydając dla każdego pojazdu świadectwo zgodności. Należy zezwolić na udostępnianie na rynku i rejestrowanie w Unii każdego pojazdu, który posiada ważne świadectwo zgodności.” Art. 48 ust. 1 ustanawia zasadę: pojazdy, dla których obowiązkowa jest homologacja typu całego pojazdu, lub pojazdy, dla których producent uzyskał taką homologację typu, „są udostępniane na rynku, rejestrowane lub dopuszczane, wyłącznie jeżeli towarzyszy im ważne świadectwo zgodności wydane zgodnie z art. 36 i 37”. W przypadku pojazdu importer wprowadzający go do obrotu „zapewnia, by pojazdowi towarzyszyło wymagane świadectwo zgodności” (art. 16 ust. 2).

Rozporządzenie obejmuje pojazdy silnikowe kategorii M i N oraz ich przyczepy kategorii O przeznaczone do jazdy po drogach publicznych, „łącznie z pojazdami i przyczepami zaprojektowanymi i zbudowanymi w jednym lub kilku etapach” (art. 2 ust. 1). Same kategorie – M2 i M3 dla autobusów i autokarów, N2 i N3 dla ciężarówek, O3 i O4 dla ciężkich przyczep – opisano w tekście o kategoriach pojazdów M, N i O.

Kto je wydaje i na jakich warunkach

Art. 36 określa zasady dotyczące świadectwa w formacie papierowym:

• Wystawca. Producent wydaje je jako dołączane do każdego pojazdu wyprodukowanego zgodnie z homologowanym typem, korzystając ze wzoru określonego w akcie wykonawczym Komisji (ust. 1). Osoby, które je podpisują, muszą być pracownikami producenta i być należycie upoważnione do przyjmowania w imieniu producenta odpowiedzialności prawnej w odniesieniu do projektu i konstrukcji pojazdu lub zgodności jego produkcji (ust. 6).
• Nieodpłatnie. Świadectwo zgodności w formacie papierowym „wydaje się nabywcy nieodpłatnie wraz z pojazdem”, a jego wydanie „nie może być uzależnione od wyraźnego wniosku ani od przedstawienia producentowi dodatkowych informacji” (ust. 1).
• Treść. Konkretnie opisuje główne cechy pojazdu i jego parametry techniczne, zawiera datę produkcji i jest zaprojektowane tak, by zabezpieczać je przed sfałszowaniem (ust. 1). Wypełnia się je w całości i nie może ono zawierać ograniczeń w zakresie wykorzystania pojazdu innych niż przewidziane w rozporządzeniu lub w aktach prawnych wymienionych w jego załączniku II (ust. 7).
• Język. Co najmniej jeden z języków urzędowych Unii (ust. 5).
• Duplikat. Przez 10 lat od daty produkcji producent wydaje, na wniosek właściciela, duplikat za opłatą nieprzekraczającą kosztów jego wydania; słowo „duplikat” musi być wyraźnie widoczne na pierwszej stronie duplikatu (ust. 3).

Wzór papierowy: część 1, część 2 i wzory

Art. 8 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2020/683, stosowanego od 5 lipca 2020 r. (art. 9), czyni załącznik VIII wzorem świadectwa w formacie papierowym. Zgodnie z pkt 0 tego załącznika, w brzmieniu opublikowanym 26 maja 2020 r., świadectwo zawiera numer identyfikacyjny pojazdu, datę produkcji oraz „dokładne parametry techniczne pojazdu oraz jego konkretne właściwości techniczne”. Przedziały wartości nie są dopuszczalne, z wyjątkiem przypadków, w których należy to do charakterystyki pojazdu; jako przykłady załącznik podaje przyczepy z możliwością regulowania podwozia i ciągniki siodłowe do naczep z regulowanym sprzęgiem siodłowym.

Świadectwo składa się z dwóch części (pkt 1.1). Część 1 „składa się z wydanego przez producenta poświadczenia zgodności” i jest wspólna dla wszystkich kategorii pojazdów; część 2 „jest technicznym opisem głównych parametrów pojazdu” i jest dostosowana do poszczególnych kategorii. Format nie może być większy niż A4, 210 × 297 mm (pkt 1.2), a informacje podaje się znakami serii ISO 8859 – cyrylicą w świadectwach w języku bułgarskim, znakami alfabetu greckiego w świadectwach w języku greckim – oraz cyframi arabskimi (pkt 1.4). Przed sfałszowaniem świadectwo chroni kolorowa grafika oraz co najmniej jeden z dwóch elementów: znak wodny w formie zastrzeżonego znaku producenta albo inne zabezpieczenie drukarskie, np. tusz fluorescencyjny UV, mikrodruk, druk giloszowy lub hologramy (pkt 3).

Część 1 każdego wzoru zaczyna się od marki, typu z wariantem i wersją, nazw handlowych, kategorii pojazdu, nazwy i adresu producenta, umiejscowienia tabliczek znamionowych i numeru identyfikacyjnego pojazdu, samego numeru identyfikacyjnego pojazdu (pole 0.10) i daty produkcji (0.11). Wskazuje świadectwo homologacji typu, z którym pojazd jest zgodny, wraz z numerem rozszerzenia i datą, i kończy się miejscowością, datą i podpisem. Wzory B i C1 dodają dwa pola dla pojazdów wielostopniowych: typ, wariant, wersję i numer homologacji typu pojazdu podstawowego lub pojazdu na poprzednim etapie, podawane „dla każdego etapu” (0.2.2), oraz nazwę przedsiębiorstwa i adres producenta pojazdu podstawowego lub pojazdu na poprzednim etapie (0.5.1).

Część 2 różni się w zależności od kategorii. Dla kompletnej lub skompletowanej ciężarówki kategorii N3 wymienia m.in. liczbę osi i kół, osie kierowane i napędowe, rozstaw osi i odstępy między osiami, długość, szerokość i wysokość, wysunięcie siodła pojazdu ciągnącego naczepę oraz masy: masę pojazdu gotowego do jazdy (pole 13), maksymalną masę całkowitą (16.1), maksymalną masę przypadającą na każdą oś i na każdą z grup osi (16.2 i 16.3), maksymalną masę całkowitą zespołu pojazdów (16.4), maksymalne dopuszczalne masy do celów rejestracyjnych i eksploatacyjnych (17) oraz technicznie dopuszczalną maksymalną masę ciągniętą (18). Amerykańskie wartości znamionowe drukowane na federalnej etykiecie certyfikacyjnej to GVWR, GCWR i GAWR.

Wielostopniowa homologacja typu

Art. 3 rozporządzenia 2018/858 definiuje pojazdy, których to dotyczy:

• Pojazd podstawowy – „każdy pojazd, który jest używany na początkowym etapie wielostopniowej homologacji typu” (pkt 24).
• Pojazd niekompletny – „każdy pojazd, który w celu spełnienia odpowiednich wymogów technicznych niniejszego rozporządzenia musi przejść przynajmniej jednen etap kompletacji” (pkt 25).
• Pojazd skompletowany – „pojazd, który w rezultacie procesu wielostopniowej homologacji typu spełnia odpowiednie wymogi techniczne niniejszego rozporządzenia” (pkt 26).
• Pojazd kompletny – „pojazd, który nie wymaga kompletacji w celu spełnienia odpowiednich wymogów technicznych niniejszego rozporządzenia” (pkt 27).

Samą wielostopniową homologację typu definiuje się jako „procedurę, w wyniku której organ udzielający homologacji lub organy udzielające homologacji zaświadczają, że w zależności od jego stanu kompletacji niekompletny lub skompletowany typ pojazdu jest zgodny z odpowiednimi przepisami administracyjnymi i wymogami technicznymi” (art. 3 pkt 8). Składając wniosek o homologację typu całego pojazdu, producent wybiera homologację typu krok po kroku, jednostopniową lub mieszaną; art. 22 ust. 1 dodaje: „Producent może ponadto wybrać wielostopniową homologację typu w odniesieniu do pojazdu niekompletnego lub skompletowanego.”

Art. 22 ustanawia trzy dalsze zasady:

• Wielostopniowej homologacji typu udziela się w odniesieniu do typu pojazdu niekompletnego lub skompletowanego, który przy uwzględnieniu stanu kompletacji odpowiada danym zawartym w folderze informacyjnym i spełnia wymogi techniczne aktów prawnych wymienionych w załączniku II. „Wielostopniowa homologacja typu ma zastosowanie również w przypadku kompletnych pojazdów, które zostały przerobione lub zmodyfikowane przez innego producenta po ich kompletacji” (ust. 3).
• Homologacji typu UE w odniesieniu do ostatniego etapu kompletacji „udziela się dopiero po zweryfikowaniu przez organ udzielający homologacji, czy pojazd, któremu udzielono homologacji typu na ostatnim etapie, spełnia w chwili udzielenia homologacji wszystkie mające zastosowanie wymogi techniczne, zgodnie z procedurami określonymi w załączniku IX”. Weryfikacja obejmuje sprawdzenie dokumentacji pod względem wymogów objętych homologacją pojazdu niekompletnego, „w tym homologacji typu UE jeżeli udzielono jej dla innej kategorii pojazdu” (ust. 4).
• Z procedury może korzystać także jeden producent, „o ile nie jest stosowana w celu obejścia wymogów mających zastosowanie do pojazdów budowanych jednoetapowo”; pojazdów budowanych przez jednego producenta nie uważa się za budowane w wielu etapach do celów art. 41, 42 i 49 (ust. 6).

Załącznik IX: za co odpowiada każdy etap

Załącznik IX opisuje procedurę. Przed udzieleniem homologacji typu na pierwszym i kolejnych etapach organy udzielające homologacji muszą zapewnić „istnienie właściwych ustaleń pomiędzy odpowiednimi producentami zapewniających przekazywanie oraz wymianę dokumentów i informacji” (pkt 1.1). Każdy producent odpowiada za homologację i zgodność produkcji wszystkiego, co wytwarza lub dodaje do poprzedniego etapu; producent na kolejnym etapie nie odpowiada za to, co homologowano na wcześniejszym etapie, „z wyjątkiem przypadków, w których producent ten dokonuje zmiany odpowiednich części w stopniu, który unieważnia udzieloną wcześniej homologację typu” (pkt 1.2).

Organ udzielający homologacji sprawdza, czy istniejące świadectwa homologacji typu UE obejmują pojazd w jego stanie kompletacji, czy folder informacyjny zawiera wszystkie odpowiednie dane oraz – na wybranej próbce pojazdów – czy pojazd zbudowano zgodnie z danymi zawartymi w uwierzytelnionym folderze informacyjnym (pkt 2.1). Próbka musi być wystarczająca, aby objąć kombinacje silnika, skrzyni biegów, osi napędzanych i kierowanych, rodzajów nadwozia, liczby drzwi, kierunku ruchu drogowego, liczby siedzeń i poziomu wyposażenia (pkt 2.2).

Wielostopniowe homologacje typu są udzielane na podstawie stanu kompletacji pojazdu i „muszą zawierać wszystkie homologacje typu udzielone na wcześniejszych etapach” (pkt 3.1). Jeżeli układ trzeba ponownie zbadać, ponieważ zmodyfikowano go na kolejnym etapie, ponowne badanie ogranicza się do części zmodyfikowanych lub tych, na które zmiany miały wpływ (pkt 3.2.2). Zmiana kategorii prowadzi do stosowania wymogów nowej kategorii, a świadectwa z poprzedniej kategorii są akceptowane, jeżeli pojazd spełnia takie same lub bardziej rygorystyczne wymogi (pkt 3.2.4). Z zastrzeżeniem zgody organu udzielającego homologacji, jeżeli rozszerzenie na poprzednim etapie nie ma wpływu na kolejny etap ani na dane techniczne pojazdu, późniejszej homologacji typu całego pojazdu nie trzeba rozszerzać ani zmieniać; pkt 3.3 dodaje: „Numer homologacji typu obejmujący rozszerzenie na rzecz pojazdu na poprzednim(-ch) etapie(-ach) kopiuje się jednak w świadectwie zgodności pojazdu na kolejnym etapie.” Usuwalny osprzęt, który inny producent dodaje do przestrzeni ładunkowej kompletnego lub skompletowanego pojazdu kategorii N lub O w celu przechowywania i zabezpieczania ładunku, na przykład wykładziny przestrzeni ładunkowej, regały towarowe lub bagażniki dachowe, nie wymaga homologacji typu, jeżeli wpływa na homologację jedynie przez zwiększenie rzeczywistej masy pojazdu i można go usunąć bez użycia specjalnych narzędzi (pkt 3.4).

Numer VIN pojazdu podstawowego zachowuje się na wszystkich etapach „w celu zapewnienia identyfikowalności procesu” (pkt 4.1). Od drugiego etapu każdy producent przymocowuje – poza tabliczką znamionową – dodatkową tabliczkę w miejscu widocznym i łatwo dostępnym na części niepodlegającej wymianie podczas użytkowania, podającą w tej kolejności: nazwę producenta, sekcje 1, 3 i 4 numeru homologacji typu UE, etap homologacji, numer VIN pojazdu podstawowego oraz – jeżeli zmieniły się na tym etapie – maksymalną masę całkowitą pojazdu, maksymalną masę całkowitą zespołu pojazdów, maksymalne masy przypadające na każdą z osi oraz, w przypadku naczepy lub przyczepy z osią centralną, maksymalną masę w punkcie sprzęgu (pkt 4.2).

Jedno świadectwo na każdy etap

Świadectwo podąża za etapami. W przypadku niekompletnego pojazdu podstawowego producent wypełnia tylko pola istotne w odniesieniu do jego kompletacji (art. 36 ust. 8). W przypadku pojazdu niekompletnego lub skompletowanego producent wypełnia tylko te pola, „które dotyczą dodatków lub zmian na bieżącym etapie procesu homologacji, a w stosownym przypadku dołącza wszystkie świadectwa zgodności w formacie papierowym, które zostały wydane na poprzednich etapach” (art. 36 ust. 9). Skompletowana ciężarówka, autobus lub przyczepa otrzymuje zatem świadectwo według wzoru B, w stosownym przypadku z dołączonymi świadectwami wcześniejszych etapów, a każdy poprzedzający ją etap niekompletny otrzymał świadectwo według wzoru C, stwierdzające, że pojazd „nie może być zarejestrowany na stałe bez dalszych czynności homologacyjnych”.

Art. 48 ust. 1 dodaje: „Rejestracji i dopuszczenia niekompletnych pojazdów można odmówić, dopóki pojazdy pozostają niekompletne.” W przypadku pojazdów z końcowej partii produkcji – pojazdów zgodnych z typem, którego homologacja typu UE utraciła ważność – państwa członkowskie mogą, w granicach określonych w załączniku V, zezwolić na rejestrację przez 12 miesięcy od dnia wygaśnięcia homologacji w przypadku pojazdów kompletnych i przez 18 miesięcy w przypadku pojazdów skompletowanych (art. 49 ust. 1 i 2). Określony pojazd budowany w wielu etapach może również przejść indywidualne dopuszczenie pojazdu na podstawie art. 44 i 45, ale procedury te „nie mogą zastąpić etapu pośredniego w zwykłej kolejności stosowanej w ramach wielostopniowej homologacji typu” i nie mają zastosowania do homologacji pojazdu w pierwszym etapie (art. 47).

W przypadku ciężkich autobusów etapy mają znaczenie także dla certyfikacji CO2: pojazd podstawowy, pośredni, kompletny i skompletowany według przepisów VECTO, z własnymi plikami informacyjnymi, opisano w tekście czym jest VECTO.

Świadectwo w formacie elektronicznym od 5 lipca 2026 r.

Art. 37 wprowadza obok świadectwa papierowego świadectwo elektroniczne. Jego daty ustalono w rozporządzeniu w brzmieniu przyjętym w 2018 r. i nie zmieniły się one w wersji skonsolidowanej z 2 sierpnia 2026 r.

Art. 37 ust. 1 stanowi, że „od dnia 5 lipca 2026 r. po dacie produkcji pojazdu producent może bez zbędnej zwłoki i nieodpłatnie udostępnić organowi udzielającemu homologacji, który udzielił homologacji typu całego pojazdu, świadectwo zgodności jako dane ustrukturyzowane w formacie elektronicznym”. Organ udzielający homologacji udostępnia świadectwo tak, by miały do niego dostęp organy udzielające homologacji, organy nadzoru rynku i organy rejestrujące państw członkowskich oraz Komisja (art. 37 ust. 3), i zapewnia dostęp do niego wyłącznie z prawem odczytu. „W przypadku pojazdów budowanych w wielu etapach zapewnia taki dostęp producentowi kolejnego etapu” (art. 37 ust. 5). Wszelka wymiana danych odbywa się za pośrednictwem protokołu bezpiecznej wymiany danych (art. 37 ust. 6). Państwa członkowskie mogą zwolnić producentów z obowiązku elektronicznego w przypadku typów pojazdów, które posiadają krajową homologację typu udzielaną pojazdom produkowanym w małych seriach na podstawie art. 42 (art. 37 ust. 4).

Art. 37 ust. 1 zaczyna się od słów „Bez uszczerbku dla art. 36 ust. 1”. Art. 36 ust. 2 zwalnia producenta z wydawania świadectwa papierowego dołączanego do każdego pojazdu, jeżeli udostępnia on świadectwo elektronicznie zgodnie z art. 37 ust. 1. Prawo właściciela do duplikatu papierowego przez 10 lat od produkcji wynika z art. 36 ust. 3.

Art. 12 ust. 2 dodaje od tej samej daty dostęp publiczny: państwa członkowskie „udostępniają publicznie świadectwo zgodności każdego pojazdu, według numeru identyfikacyjnego pojazdu, w formie danych ustrukturyzowanych w formacie elektronicznym we wspólnym bezpiecznym elektronicznym systemie wymiany”, a także informacje zawarte w świadectwie zgodności bez numerów identyfikacyjnych pojazdów. Format i kryteria tego dostępu publicznego pozostawiono aktom wykonawczym Komisji.

Szczegóły techniczne świadectwa elektronicznego nie znajdują się w samym rozporządzeniu. Art. 37 ust. 8 pozostawia aktom wykonawczym Komisji format i strukturę elementów danych i wiadomości, wymogi minimalne dotyczące bezpiecznej wymiany danych, w tym środki gwarantujące autentyczność danych, „takie jak stosowanie podpisu cyfrowego”, środki wymiany danych, niepowtarzalny identyfikator pojazdu, dostęp wyłącznie z prawem odczytu oraz wyłączenia dla pojazdów produkowanych w małych seriach; pierwszy taki akt wykonawczy miał zostać przyjęty przed 1 września 2020 r.

Gdzie jeszcze pojawia się świadectwo

Świadectwo pojawia się także w przypadku pojazdów, które już jeżdżą: jako dowód klasy emisji CO2 ciężarówki do celów niemieckiej opłaty drogowej w tekście o używanej ciężarówce oraz w związku z ważnością świadectw do celów art. 48 i kodem homologacji w tekście o używanym autokarze.