TruckBusWorld

Umowy UE z Ukrainą i Mołdawią w sprawie transportu drogowego towarów: zakres, zasady i termin obowiązywania

Od 29 czerwca 2022 r. przewoźnicy z UE, Ukrainy i Mołdawii mogą wykonywać przewozy dwustronne i tranzytowe na podstawie dwóch umów UE, przedłużonych obecnie do 31 marca 2027 r.

Opublikowano · Zaktualizowano

Droga dojazdowa do przejścia granicznego Użhorod–Vyšné Nemecké po stronie ukraińskiej: czarno-żółte pasiaste słupki po obu stronach pasa, znaki ograniczenia prędkości do 5 km/h i tablice w językach ukraińskim, słowackim i angielskim z napisem „Attention! Do not stop between the striped columns” (Uwaga! Nie zatrzymywać się między pasiastymi słupkami), a dalej na drodze pojazdy
Raimond Spekking — CC BY-SA 4.0

Unia Europejska podpisała 29 czerwca 2022 r. w Lyonie dwie umowy w sprawie transportu drogowego towarów – jedną z Ukrainą, drugą z Republiką Mołdawii – a Strony uzgodniły, że będą stosowały obie tymczasowo od dnia podpisania. Każda z nich uprawnia przewoźników drogowych towarów mających siedzibę w UE lub w państwie partnerskim do zarobkowego przewozu towarów między obiema Stronami i tranzytem przez terytorium drugiej Strony. Preambuły odnotowują, że „obecny system oparty na ograniczonej liczbie zezwoleń wydanych przez państwa członkowskie nie zapewnia” ukraińskim i mołdawskim przewoźnikom drogowym towarów „elastyczności koniecznej”. Przewóz w obrębie państwa członkowskiego lub między państwami członkowskimi pozostaje poza zakresem ich stosowania. Decyzje Wspólnych Komitetów z września 2025 r. przedłużyły obie umowy do 31 marca 2027 r. W przypadku Ukrainy art. 1 ust. 2 decyzji nr 3/2025 dodaje: „Dalsze przedłużenie obowiązywania Umowy powinno być uzależnione od zadowalających postępów w dostosowywaniu ustawodawstwa ukraińskiego do dorobku prawnego Unii w dziedzinie transportu drogowego towarów”. Na mocy zmiany z 2024 r. kierowcy wykonujący przewozy na podstawie umowy z Ukrainą mają ponadto w pojeździe uwierzytelniony odpis lub wyciąg z zezwolenia swojego przewoźnika, a pojazdy są opatrzone naklejką na szybie przedniej.

Stan na 27 października 2026 r. Przeczytano tego dnia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej: dwie umowy z 29 czerwca 2022 r.; umowę zmieniającą umowę z Ukrainą, opublikowaną 2 lipca 2024 r.; decyzję nr 3/2025 Wspólnego Komitetu UE–Ukraina z dnia 25 września 2025 r. i decyzję nr 1/2025 Wspólnego Komitetu UE–Mołdawia z dnia 19 września 2025 r.; zawiadomienie z 18 marca 2026 r. o wejściu w życie umowy zmieniającej. Każdy tekst przeczytano w wersji angielskiej, francuskiej, niemieckiej, włoskiej, polskiej i hiszpańskiej.

Na co pozwalają umowy

Art. 4 obu umów uprawnia przewoźników drogowych towarów do wykonywania czterech rodzajów przewozów:

  • przejazdy z ładunkiem, których miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się na terytorium dwóch różnych Stron, z tranzytem przez terytorium państwa trzeciego lub bez takiego tranzytu;
  • przejazdy z ładunkiem z terytorium Strony siedziby przewoźnika na terytorium tej samej Strony, z tranzytem przez terytorium drugiej Strony;
  • przejazdy z ładunkiem między Stroną siedziby a państwem trzecim, z tranzytem przez terytorium drugiej Strony;
  • przejazdy bez ładunku „w związku z” powyższymi przejazdami (art. 4 lit. d)).

Art. 3 definiuje tranzyt jako „przemieszczanie pojazdów bez załadunku lub rozładunku towarów na terytorium Strony przez przewoźnika drogowego towarów mającego siedzibę na terytorium drugiej Strony”, a dwustronny przewóz międzynarodowy jako przejazdy z ładunkiem z terytorium Strony siedziby na terytorium drugiej Strony „i w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez terytorium państwa trzeciego lub bez takiego tranzytu”.

Art. 2 wyznacza granice. Umowy mają zastosowanie „do tranzytu i międzynarodowego przewozu drogowego towarów między Stronami wykonywanego zarobkowo”. Dwa zdania wyłączają resztę: „Przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub między państwami członkowskimi Unii Europejskiej pozostaje poza zakresem stosowania niniejszej Umowy.” oraz „Tranzyt przez terytorium drugiej Strony w celu przewozu towarów między państwami trzecimi nie jest objęty niniejszą Umową.” Art. 1 określa cel jako „tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego” między terytoriami Stron i przez nie „w związku ze skutkami prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie” i dodaje, że wykładnia umowy nie może prowadzić do uczynienia warunków dostępu do rynku bardziej restrykcyjnymi niż przed jej wejściem w życie (art. 1 ust. 3 umowy z Ukrainą, art. 1 ust. 2 umowy z Mołdawią). Zmieniony tekst umowy z Ukrainą wymienia przewozy „takie jak przewozy typu cross-trade lub przewozy kabotażowe” jako niedozwolone na mocy art. 4 (art. 5d ust. 2 lit. a)). Unijne przepisy o kabotażu dla przewoźników mających siedzibę w państwie członkowskim omówiono na stronie kabotaż i delegowanie kierowców.

Kto może z nich korzystać

Umowy definiują przewoźnika drogowego towarów jako osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z prawem tej Strony i „posiadającą zezwolenie wydane przez tę Stronę na zarobkowe wykonywanie międzynarodowego transportu towarów” za pomocą pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów (art. 3 pkt 2). Pojazd to według tego samego artykułu pojazd silnikowy zarejestrowany na terytorium jednej ze Stron lub zespół pojazdów, spośród których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany na terytorium jednej ze Stron, „wykorzystywane wyłącznie do przewozu towarów” (art. 3 pkt 3). W przypadku przewoźników mających siedzibę w UE zmieniona umowa z Ukrainą stanowi, że „wzorem zezwolenia jest wzór określony w załączniku II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009” (art. 5a ust. 2). Unijny system licencjonowania, na którym opiera się to zezwolenie, opisano w tekście o licencji przewoźnika drogowego.

Dokumenty kierowcy: rozdział tylko w umowie z Ukrainą

W zakresie swojego stosowania i przez cały okres obowiązywania umowa z Ukrainą zwalnia posiadaczy dokumentów kierowcy wydanych przez drugą Stronę „z wymogu posiadania międzynarodowego prawa jazdy” określonego w konwencjach o ruchu drogowym sporządzonych w Genewie (1949) i w Wiedniu (1968) (art. 5 ust. 1). Dokumenty kierowcy to krajowe pozwolenie na kierowanie, certyfikat kompetencji zawodowych, karta kwalifikacji kierowcy lub inny dokument urzędowy potwierdzający kwalifikacje i przeszkolenie wymagane do prowadzenia działalności w zakresie kierowania pojazdami „na warunkach podobnych do tych określonych w art. 1 dyrektywy 2003/59/WE” (art. 3 pkt 6).

Ukraina informuje UE i jej państwa członkowskie o wszelkich środkach wprowadzonych po 23 lutego 2022 r. w celu przedłużenia administracyjnej ważności wydawanych przez nią dokumentów; od zmiany z 2024 r. robi to zarówno kanałami dyplomatycznymi, jak i środkami elektronicznymi (art. 5 ust. 2). Preambuła umowy zmieniającej odnotowuje, że wydane w Ukrainie prawa jazdy, które utraciły ważność od wejścia w życie umowy, „zostały przedłużone zgodnie z dekretem Rady Ministrów Ukrainy nr 184 przyjętym w dniu 3 marca 2022 r.”. W celu zapobiegania oszustwom i przerabianiu dokumentów Ukraina przekazuje stosowne informacje za pośrednictwem portalu internetowego lub w drodze pozyskiwania danych z wydawanych przez siebie elektronicznych praw jazdy (art. 5 ust. 3). Umowa z Mołdawią nie zawiera artykułu o dokumentach kierowcy.

Co zmiana z 2024 r. dodała w przypadku Ukrainy

Umowa zmieniająca umowę z Ukrainą, opublikowana w Dzienniku Urzędowym 2 lipca 2024 r., zastąpiła art. 5 ust. 2 i art. 7 ust. 1, dodała ust. 3 i 4 w art. 6 oraz wprowadziła art. od 5a do 5e, 7a i 9a oraz dwa załączniki (art. 1). Strony uzgodniły, że będą ją stosowały tymczasowo od dnia jej podpisania (art. 2 ust. 2); zawiadomienie z 18 marca 2026 r. stwierdza, że umowa zmieniająca „weszła w życie w dniu 19 lutego 2026 r.”. Umowa z Mołdawią w tekście Dziennika Urzędowego przeczytanym na potrzeby tej strony nie zawiera żadnego z tych postanowień.

Zezwolenie w pojeździe (art. 5a). Kierowcy posiadają w pojeździe „w formie papierowej uwierzytelniony odpis lub wyciąg z zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego towarów”. Zezwolenie zawiera nazwę organu wydającego, numer uwierzytelnionej kopii lub numer rejestracyjny, nazwę i pełny adres przewoźnika, daty wydania i ważności oraz uwierzytelnienie, np. pieczęć i podpis lub kod QR. „Zezwolenie bez daty ważności uznaje się za ważne bezterminowo.” Ukraina i każde państwo członkowskie prowadzą krajowy rejestr elektroniczny przewoźników drogowych towarów; organy państw członkowskich mają dostęp do rejestru ukraińskiego za pośrednictwem publicznie dostępnej strony internetowej, a wymiana informacji może się odbywać poprzez połączenie Ukrainy z europejskim rejestrem przedsiębiorców transportu drogowego (ERRU).

Wjazd bez ładunku i droga powrotna (art. 5b). Kierowca wjeżdżający na terytorium drugiej Strony pojazdem bez ładunku zgodnie z art. 4 lit. d) ma w pojeździe „dokumenty potwierdzające istnienie już należycie podpisanych przez przewoźnika umowy lub wniosku o przewóz”, zawierające nazwę, adres i dane kontaktowe nadawcy. Przewozy uznaje się za zgodne z art. 4 tylko wtedy, gdy w drodze powrotnej do Strony siedziby przewoźnik może przedstawić wyraźne dowody, że ograniczały się one do przewozów dwustronnych lub tranzytowych dozwolonych na mocy tego artykułu; jeżeli pojazd wraca bez ładunku, przewoźnik musi być w stanie udowodnić, że pojazdy „opuściły terytorium Strony siedziby z ładunkiem”. Dowody mogą obejmować „konosamenty, listy przewozowe, zgłoszenia celne towarów, karnety przewozowe (TIR) i rejestry tachografów, z których każdy należy uznać za wystarczający dowód”. Mogą one być także przedstawiane lub przesyłane w formie elektronicznej, np. jako elektroniczny list przewozowy na podstawie Protokołu dodatkowego z 2008 r. do konwencji CMR dotyczącego elektronicznego listu przewozowego (e-CMR). Podczas kontroli drogowej kierowca może skontaktować się z przewoźnikiem lub inną osobą, aby przedstawić dowody przed zakończeniem kontroli. Kontrole „nie są systematyczne, w szczególności na granicach” i są zorganizowane tak, aby zminimalizować ich wpływ na przepływy transportowe.

Naklejka (art. 5c). Pojazdy wykonujące przewozy na podstawie umowy są opatrzone „widoczną i wyraźnie rozpoznawalną naklejką na szybie przedniej” zgodną ze wzorem z załącznika I, którego opublikowany tekst podaje długość 5 cm. Naklejka wskazuje, że przewoźnik może korzystać z praw przyznanych na mocy umowy, a „Brak naklejki podczas wykonywania przewozów drogowych towarów na podstawie niniejszej Umowy uważa się za niezgodny z postanowieniami niniejszej Umowy.”

Wywiązywanie się z obowiązków i wykluczenie (art. 5d i 5e). Organy każdej ze Stron identyfikują przewoźników mających siedzibę na terytorium drugiej Strony, którzy wykonują przewozy niedozwolone na mocy art. 4, uczestniczą w oszustwach lub fałszowaniu dokumentów kierowcy albo których kierowcy dopuścili się powtarzających się i uporczywych poważnych przestępstw lub wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu ruchu drogowego: kierowania pojazdem pod wpływem alkoholu lub narkotyków, przekroczenia ograniczeń prędkości lub naruszenia przepisów drogowych powodującego utratę życia lub poważne obrażenia ciała. W należycie uzasadnionych przypadkach przewozów niedozwolonych lub oszustw związanych z dokumentami każda ze Stron wyklucza przewoźników mających siedzibę na jej własnym terytorium z możliwości korzystania z praw określonych w umowie. Organy przekazują sobie „co najmniej raz w miesiącu” informacje o tożsamości zidentyfikowanych przewoźników i o środkach następczych na wzorze formularza z załącznika II, co sześć miesięcy składają sprawozdanie Wspólnemu Komitetowi i pomagają sobie wzajemnie w egzekwowaniu sankcji.

Zakłócenia rynku i zawieszenie (art. 6, 7, 7a i 9a). Zmiana definiuje poważne zakłócenia rynku transportu drogowego jako występowanie na takim rynku specyficznych dla niego problemów powodujących „poważną i potencjalnie trwałą nadwyżkę podaży nad popytem, która może stanowić zagrożenie dla stabilności finansowej i dalszego funkcjonowania znacznej liczby przewoźników”. Po konsultacji z drugą Stroną Strona może całkowicie lub częściowo zawiesić stosowanie umowy albo wprowadzić środki na części swojego terytorium w przypadku takich zakłóceń wynikających z umowy na danym obszarze geograficznym. Zawieszenie staje się skuteczne 15 dni po otrzymaniu powiadomienia, środki pozostają w mocy nie dłużej niż trzy miesiące, a jeżeli zawieszenie dotyczy tylko części terytorium, prawo tranzytu nie zostaje naruszone (art. 9a). Wspólny Komitet może też zalecić tymczasowe zawieszenie, jeżeli istnieją „mocne i wyraźne dowody” na to, że cele umowy w sposób oczywisty nie są już osiągane (art. 7 ust. 1). Praktyczne wdrażanie wspiera grupa robocza ad hoc złożona z 16 członków, po ośmiu z każdej strony. „Nie podejmuje ona decyzji, ale może formułować zalecenia dla Wspólnego Komitetu” i składa mu sprawozdania co najmniej raz na sześć miesięcy (art. 7a).

Wspólne Komitety i przedłużenie

Każda umowa ustanowiła Wspólny Komitet złożony z przedstawicieli Stron, któremu przewodniczy naprzemiennie przedstawiciel UE i przedstawiciel państwa partnerskiego; przedstawiciele państw członkowskich mogą uczestniczyć w jego posiedzeniach w charakterze obserwatorów. Komitet nadzoruje stosowanie umowy i zwołuje się go „nie później niż trzy miesiące przed wygaśnięciem Umowy w celu oceny i podjęcia decyzji o potrzebie przedłużenia niniejszej Umowy” (art. 7 ust. 2 umowy z Ukrainą, art. 6 ust. 2 umowy z Mołdawią). Podejmuje decyzje w drodze konsensusu, a decyzje te wiążą Strony. Przy obecnym terminie 31 marca 2027 r. trzy miesiące przed wygaśnięciem przypadają na 31 grudnia 2026 r.

W brzmieniu podpisanym umowę z Ukrainą stosowano do 30 czerwca 2023 r. (art. 6 ust. 1), a umowę z Mołdawią do 31 marca 2023 r. (art. 5 ust. 1). Decyzje z 2025 r. odnotowują, jak od tego czasu przedłużano każdą z nich.

Terminy obowiązywania obu umów i akty, które je ustaliły, według umów i motywu 1 każdej z decyzji Wspólnych Komitetów z 2025 r.
EtapUmowa UE–UkrainaUmowa UE–Mołdawia
Podpisanie w Lyonie i tymczasowe stosowanie29 czerwca 2022 r.29 czerwca 2022 r.
Termin w brzmieniu podpisanym30 czerwca 2023 r. (art. 6 ust. 1)31 marca 2023 r. (art. 5 ust. 1)
PrzedłużenieDecyzja nr 2/2023 Wspólnego Komitetu: do 30 czerwca 2024 r.Decyzja nr 2/2022 Wspólnego Komitetu: do 30 czerwca 2024 r.
Dalsze przedłużenieUmowa zmieniająca z 20 czerwca 2024 r.: do 30 czerwca 2025 r., z jednym automatycznym przedłużeniem o sześć miesięcy, do 31 grudnia 2025 r.Decyzja nr 1/2024 Wspólnego Komitetu: do 31 grudnia 2025 r.
Obecne przedłużenieDecyzja nr 3/2025 z dnia 25 września 2025 r., opublikowana 21 listopada 2025 r.: do 31 marca 2027 r.Decyzja nr 1/2025 z dnia 19 września 2025 r., opublikowana 25 listopada 2025 r.: do 31 marca 2027 r.
Warunek dalszego przedłużeniaZadowalające postępy w dostosowywaniu ustawodawstwa ukraińskiego do dorobku prawnego UE w dziedzinie transportu drogowego towarów wymienionego w dodatku (art. 1 ust. 2)Decyzja nie określa warunku

Zgodnie z art. 6 ust. 3 zmienionej umowy z Ukrainą umowa przedłużona do 30 czerwca 2025 r. miała być automatycznie przedłużona na jeden okres sześciu miesięcy, chyba że jedna ze Stron powiadomi drugą Stronę najpóźniej trzy miesiące przed wygaśnięciem, że nie zgadza się na przedłużenie ze względu na „mocne i wyraźne dowody” na istnienie poważnych zakłóceń na jej całym rynku transportu drogowego w wyniku umowy lub na to, że cele umowy nie są już w sposób oczywisty osiągane. Decyzja nr 3/2025 odnotowuje w motywie 1: „Umowę automatycznie przedłużono do dnia 31 grudnia 2025 r.”

Warunek dla Ukrainy po marcu 2027 r.

Decyzja nr 3/2025 podaje swoje uzasadnienie w motywach. „Umowa stała się niezbędnym wsparciem dla skutecznego funkcjonowania korytarzy solidarnościowych” (motyw 3), a jej przedłużenie „należy również postrzegać jako wkład w odbudowę Ukrainy” (motyw 4). Motyw 6 zapowiada badanie Komisji Europejskiej dotyczące wpływu umowy na sektor transportu drogowego, „w ramach którego przeanalizowane zostaną również, na szczeblu unijnym i krajowym, kwestie bezpieczeństwa ruchu drogowego; badanie to ma zostać przedstawione do dnia 30 listopada 2026 r.”. Motyw 7 uzależnia dalsze przedłużenie od zadowalających postępów w dostosowywaniu ustawodawstwa ukraińskiego do 30 listopada 2026 r.; dostosowywanie to ma zostać przeprowadzone „w kontekście obecnych negocjacji akcesyjnych, które rozpoczęły się w dniu 14 grudnia 2023 r.”. Art. 1 ust. 2 odsyła do dodatku, w którym wymieniono przepisy UE, jakie Ukraina ma transponować.

Decyzja nr 3/2025, dodatek: dorobek prawny UE, który ma zostać transponowany przez Ukrainę. Wdrożeniem prawnym podanym w każdym wierszu jest ukraińskie prawodawstwo.
PozycjaPodstawa prawna UEDalsze wpisy w dodatku
Krajowy rejestr elektroniczny przedsiębiorców transportu drogowego zgodny ze specyfikacjami UEArt. 16 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009; decyzja Komisji 2009/992/UEEwentualna decyzja Wspólnego Komitetu w sprawie poważnych naruszeń
Warunki związane z wymogiem posiadania siedzibyArt. 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009Brak
Warunki związane z wymogami dobrej reputacjiArt. 6 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009Brak
Pojazdy nowo zarejestrowane w Ukrainie od 1 lipca 2026 r. i eksploatowane na podstawie umowy mają być wyposażone w inteligentny tachograf w wersji 2Art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014Ewentualna decyzja Wspólnego Komitetu; decyzja nr 2/2025 Wspólnego Komitetu przewiduje już transpozycję większości dorobku prawnego dotyczącego tachografów
Doposażenie w inteligentne tachografy w wersji 2 ukraińskiej floty eksploatowanej na podstawie umowy i nieobjętej poprzednim wierszemArt. 3 ust. 4 i 4a rozporządzenia (UE) nr 165/2014Decyzja nr 2/2025 przewiduje już transpozycję większości dorobku prawnego dotyczącego tachografów; w ocenie zostaną uwzględnione dostępność i zdolności warsztatów oraz szkolenie personelu
Dostosowanie do przepisów UE dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynkuArt. od 6 do 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zmienionego rozporządzeniem (UE) 2020/1054Nie obejmuje połączenia z modułem socjalnym IMI
Dostosowanie do przepisów UE dotyczących czasu pracyDyrektywa 2002/15/WENie obejmuje połączenia z modułem socjalnym IMI

Na potrzeby oceny postępów przypis do dodatku zobowiązuje Komisję do przedstawienia grupie roboczej ad hoc: „do dnia 30 stycznia 2026 r. – wstępne sprawozdanie na temat stanu wdrożenia”, „do dnia 31 maja 2026 r. – ocenę postępów w dostosowywaniu przepisów” oraz „do dnia 30 listopada 2026 r. – dalszą ocenę postępów w dostosowywaniu przepisów”. Ani te sprawozdania, ani decyzja nr 2/2025 w sprawie tachografów nie należały do tekstów przeczytanych na potrzeby tej strony. Inteligentny tachograf w wersji 2 wymieniony w dodatku omówiono na stronie tachograf inteligentny.

Decyzja nr 1/2025 nie określa warunku dalszego przedłużenia umowy z Mołdawią. W jej motywach stwierdza się, że monitorowanie umowy pokazało, iż „zapewniła ona wsparcie Republice Mołdawii”, przynosząc korzyści dla handlu obu Stron, oraz że wraz z umową z Ukrainą „ułatwiła również eksport ukraińskich towarów do Unii Europejskiej przez korytarze solidarnościowe”.

Gdy umowa wygasa

Wygaśnięcie lub wypowiedzenie „nie skutkuje uczynieniem bardziej restrykcyjnymi warunków dostępu do rynku” usług transportu drogowego między Stronami w porównaniu z dniem poprzedzającym wejście umowy w życie. W tym celu, „w przypadku braku późniejszej umowy między Stronami, uprawnienia do dostępu do rynku określone w umowach dwustronnych obowiązujących w tym dniu między państwami członkowskimi Unii Europejskiej a Ukrainą mają ponownie zastosowanie od dnia wygaśnięcia lub rozwiązania niniejszej Umowy” (art. 12 ust. 4 umowy z Ukrainą; art. 11 ust. 4 umowy z Mołdawią ma takie samo brzmienie w odniesieniu do Republiki Mołdawii). Przewoźnicy, których pojazd znajduje się w chwili wygaśnięcia na terytorium drugiej Strony, mogą przejechać tranzytem przez to terytorium, aby wrócić na terytorium własnej Strony (art. 12 ust. 2 i art. 11 ust. 2). Każda ze Stron może wypowiedzieć umowę w drodze pisemnego powiadomienia przekazanego drogą dyplomatyczną; wypowiedzenie staje się skuteczne dwa tygodnie po doręczeniu powiadomienia albo w późniejszym terminie wskazanym przez Stronę zawiadamiającą, nie później niż dwa miesiące od powiadomienia (art. 12 ust. 1 i 3 umowy z Ukrainą, art. 11 ust. 1 i 3 umowy z Mołdawią).

Każda ze Stron może również wprowadzić proporcjonalne środki ochronne, jeżeli uzna, że przewozy wykonywane przez przewoźników drugiej Strony „stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego” (art. 10 umowy z Ukrainą, art. 9 umowy z Mołdawią). Stosowanie umowy jest zawieszone na obszarach, nad którymi rząd Ukrainy lub Republiki Mołdawii nie sprawuje faktycznej kontroli (art. 11 umowy z Ukrainą, art. 10 ust. 2 umowy z Mołdawią). Spory rozstrzyga się zgodnie z rozdziałem dotyczącym rozstrzygania sporów układu o stowarzyszeniu danego państwa z UE, a przypis do tego artykułu w obu tekstach stanowi, że wykładnia ani tego artykułu, ani umowy „nie może prowadzić do przyznania praw lub nałożenia obowiązków, na które można się bezpośrednio powoływać w sądach krajowych Stron”.

Co umowy pozostawiają innym przepisom

  • Zezwolenia EKMT. Każda z umów „pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad ustanowionych przez wielostronny system kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu” (art. 2). Zmieniona umowa z Ukrainą dodaje, że jej przepisy dotyczące kontroli mają zastosowanie wyłącznie do przewozów wykonywanych na podstawie umowy; w przypadku przewozów na podstawie zasad EKMT „kierowca powinien być w stanie przedstawić odpowiednie zezwolenie” (art. 5b ust. 6). Samo zezwolenie EKMT, państwa uczestniczące i zasady przewozów opisuje strona Zezwolenie EKMT.
  • Czas prowadzenia pojazdu i odpoczynku. Preambuły stwierdzają, że AETR „zapewni, aby przewozy transportowe wykonywane w ramach niniejszej Umowy były prowadzone z poszanowaniem warunków pracy kierowców, uczciwej konkurencji i nie zagrażały bezpieczeństwu drogowemu”. Samą umowę AETR omówiono na stronie umowa AETR.
  • Procedury celne. Poza wymienieniem zgłoszeń celnych towarów i karnetów TIR wśród dowodów w art. 5b ust. 4 zmienionego tekstu umowy z Ukrainą żadna z umów nie reguluje procedur celnych. Tranzyt celny, w tym daty, od których Ukraina i Mołdawia uczestniczą we wspólnej procedurze tranzytowej, omówiono na stronie dokument T1 i NCTS.

Krótkie odpowiedzi

Do kiedy obowiązują umowy UE z Ukrainą i z Mołdawią w sprawie transportu drogowego towarów?
Do 31 marca 2027 r. Decyzja nr 3/2025 Wspólnego Komitetu z dnia 25 września 2025 r. przedłużyła do tego dnia umowę z Ukrainą, a decyzja nr 1/2025 z dnia 19 września 2025 r. przedłużyła w ten sam sposób umowę z Mołdawią. Każdy Wspólny Komitet zwołuje się najpóźniej trzy miesiące przed wygaśnięciem umowy, aby zdecydować o jej przedłużeniu. W przypadku Ukrainy decyzja nr 3/2025 stanowi, że dalsze przedłużenie powinno być uzależnione od zadowalających postępów w dostosowywaniu ustawodawstwa ukraińskiego do dorobku prawnego UE w dziedzinie transportu drogowego towarów, wymienionego w dodatku do decyzji.
Czy ukraińscy lub mołdawscy przewoźnicy mogą na podstawie tych umów wykonywać kabotaż w UE?
Umowy go nie obejmują. Art. 2 obu umów stanowi, że przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego lub między państwami członkowskimi pozostaje poza zakresem ich stosowania. Art. 4 dopuszcza przejazdy z ładunkiem między Stronami, przejazdy z ładunkiem z tranzytem przez terytorium drugiej Strony z powrotem do własnej Strony przewoźnika lub między jego Stroną a państwem trzecim oraz związane z nimi przejazdy bez ładunku. Zmieniona umowa z Ukrainą wymienia przewozy typu cross-trade i przewozy kabotażowe jako niedozwolone na mocy art. 4 (art. 5d ust. 2 lit. a)).
Co musi mieć w pojeździe ciężarówka wykonująca przewozy na podstawie umowy UE–Ukraina?
Zgodnie ze zmianą z 2024 r. kierowca ma w pojeździe w formie papierowej uwierzytelniony odpis lub wyciąg z zezwolenia przewoźnika na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego towarów (art. 5a), a pojazd jest opatrzony naklejką na szybie przedniej zgodną ze wzorem z załącznika I (art. 5c). Pojazd wjeżdżający bez ładunku na terytorium drugiej Strony ma dokumenty potwierdzające istnienie już podpisanej umowy lub wniosku o przewóz. W drodze powrotnej przewoźnik musi być w stanie przedstawić dowody, że jego przewozy ograniczały się do przewozów z art. 4; mogą nimi być konosamenty, listy przewozowe, zgłoszenia celne towarów, karnety TIR i rejestry tachografów (art. 5b).
Co się stanie, jeżeli umowy nie zostaną przedłużone po 31 marca 2027 r.?
Wygaśnięcie nie może ograniczyć dostępu do rynku w porównaniu z dniem poprzedzającym wejście umowy w życie. W przypadku braku późniejszej umowy od dnia wygaśnięcia ponownie mają zastosowanie uprawnienia do dostępu do rynku określone w umowach dwustronnych obowiązujących w tym dniu między państwami członkowskimi a Ukrainą lub Republiką Mołdawii (art. 12 ust. 4 umowy z Ukrainą, art. 11 ust. 4 umowy z Mołdawią). Przewoźnicy, których pojazd znajduje się w chwili wygaśnięcia na terytorium drugiej Strony, mogą przejechać przez nie tranzytem, aby wrócić na terytorium własnej Strony.
Jaki jest związek umów z zezwoleniami EKMT?
Obie umowy pozostają bez uszczerbku dla zasad wielostronnego systemu kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu (art. 2). Zgodnie ze zmienioną umową z Ukrainą przepisy dotyczące kontroli z art. 5b mają zastosowanie wyłącznie do przewozów wykonywanych na podstawie umowy; przy przewozach na podstawie zasad EKMT kierowca powinien być w stanie przedstawić odpowiednie zezwolenie (art. 5b ust. 6).

Źródła

  1. Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road, done at Lyon on 29 June 2022 — Official Journal L 179, 6 July 2022, p. 4: preamble, Articles 1 to 13 — EUR-Lex, European Union, 29 Jun 2022
  2. Agreement between the European Union and the Republic of Moldova on the Carriage of Freight by Road, done at Lyon on 29 June 2022 — Official Journal L 181, 7 July 2022, p. 4: preamble, Articles 1 to 12 — EUR-Lex, European Union, 29 Jun 2022
  3. Agreement between the European Union and Ukraine amending the Agreement between the European Union and Ukraine on the Carriage of Freight by Road of 29 June 2022 — Official Journal L 2024/1878, 2 July 2024: preamble, Articles 1 and 2, Annexes I and II — EUR-Lex, European Union
  4. Notice concerning the date of entry into force of the Agreement between the European Union and Ukraine amending the Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road of 29 June 2022 — Official Journal L 2026/688, 18 March 2026 — EUR-Lex, European Union, 18 Mar 2026
  5. Decision No 3/2025 of the Joint Committee established by the Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road of 25 September 2025 as regards the continuation of the Agreement — Official Journal L 2025/2352, 21 November 2025: recitals, Articles 1 and 2, Appendix — EUR-Lex, European Union, 25 Sept 2025
  6. Decision No 1/2025 of the Joint Committee established by the Agreement between the European Union and the Republic of Moldova on the carriage of freight by road of 19 September 2025 as regards the continuation of the Agreement — Official Journal L 2025/2252, 25 November 2025: recitals, Articles 1 and 2 — EUR-Lex, European Union, 19 Sept 2025