TruckBusWorld

AB'nin Ukrayna ve Moldova ile karayolu yük taşımacılığı anlaşmaları: kapsam, kurallar ve bitiş tarihi

29 Haziran 2022'den beri AB, Ukrayna ve Moldova nakliyecileri iki AB anlaşmasıyla ikili ve transit yük taşıyabiliyor; anlaşmalar şimdi 31 Mart 2027'ye kadar uzatılmış durumda.

Yayın tarihi · Son güncelleme

Uzhhorod–Vyšné Nemecké sınır kapısına Ukrayna tarafından giden yol: şeridin iki yanında siyah-sarı çizgili direkler, 5 km/sa hız sınırı levhaları ve Ukraynaca, Slovakça ve İngilizce 'Attention! Do not stop between the striped columns' (Dikkat! Çizgili direkler arasında durmayın) yazan uyarılar; yolun ilerisinde araçlar
Raimond Spekking — CC BY-SA 4.0

Avrupa Birliği 29 Haziran 2022’de Lyon’da, biri Ukrayna ile, diğeri Moldova Cumhuriyeti ile olmak üzere karayoluyla yük taşımacılığına ilişkin iki anlaşma imzaladı; taraflar ikisini de imza gününden itibaren geçici olarak uygulamayı kabul etti. Her biri, AB’de veya ortak ülkede yerleşik karayolu yük taşımacılarına iki taraf arasında ve diğer tarafın topraklarından transit olarak ücret karşılığı yük taşıma hakkı tanır. Başlangıç bölümleri, Ukraynalı ve Moldovalı işletmeciler için “the current system based on a limited number of Member States’ permits does not allow the necessary flexibility” (üye devletlerin sınırlı sayıdaki izinlerine dayanan mevcut sistemin gerekli esnekliği sağlamadığını) kaydeder. Bir üye devlet içindeki veya üye devletler arasındaki taşımacılık, anlaşmaların kapsamı dışındadır. Eylül 2025 tarihli Ortak Komite kararları iki anlaşmayı da 31 Mart 2027’ye kadar uzattı. Ukrayna için 3/2025 sayılı Kararın Madde 1(2)’si şunu ekler: “Any further prolongation should be subject to satisfactory progress made on the alignment of Ukrainian legislation with the Union acquis in the area of road freight transport” (Sonraki her uzatma, Ukrayna mevzuatının karayolu yük taşımacılığı alanındaki Birlik müktesebatına uyumunda kaydedilen tatmin edici ilerlemeye bağlı olmalıdır). 2024’te yapılan bir değişiklikle, Ukrayna anlaşması kapsamında çalışan sürücüler ayrıca işletmecilerinin yetki belgesinin onaylı bir suretini veya özetini taşır ve araçların ön camında bir çıkartma bulunur.

27 Ekim 2026 itibarıyla durum. O gün Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde okunanlar: 29 Haziran 2022 tarihli iki anlaşma; Ukrayna anlaşmasını değiştiren ve 2 Temmuz 2024’te yayımlanan anlaşma; AB–Ukrayna Ortak Komitesinin 25 Eylül 2025 tarihli 3/2025 sayılı Kararı ile AB–Moldova Ortak Komitesinin 19 Eylül 2025 tarihli 1/2025 sayılı Kararı; değiştirici anlaşmanın yürürlüğe girişine ilişkin 18 Mart 2026 tarihli bildirim. Her metin İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Lehçe ve İspanyolca sürümleriyle okundu.

Anlaşmaların izin verdikleri

İki anlaşmanın Madde 4’ü, karayolu yük taşımacılarına dört tür işlem yapma hakkı verir:

  • kalkış ve varış noktaları iki farklı tarafın topraklarında bulunan, üçüncü bir ülkenin topraklarından transit geçen veya geçmeyen yüklü seferler;
  • işletmecinin yerleşik olduğu taraftan yine aynı tarafa, diğer tarafın topraklarından transit geçerek yapılan yüklü seferler;
  • yerleşik olunan taraf ile üçüncü bir ülke arasında, diğer tarafın topraklarından transit geçerek yapılan yüklü seferler;
  • yukarıdaki seferlerle “in conjunction with” (bağlantılı olarak) yapılan boş seferler (Madde 4(d)).

Madde 3 transiti “the movement of vehicles, without loading or unloading goods, in the territory of a Party by a road haulage operator established in the other Party” (diğer Tarafta yerleşik bir karayolu yük taşımacısı tarafından, eşya yüklenmeden veya boşaltılmadan araçların bir Tarafın topraklarında hareketi) olarak, ikili uluslararası taşımacılığı ise yerleşik olunan taraftan diğer tarafa “and vice versa, with or without transit through the territory of a third country” (ve bunun tersine, üçüncü bir ülkenin topraklarından transit geçerek veya geçmeden) yapılan yüklü seferler olarak tanımlar.

Madde 2 sınırları çizer. Anlaşmalar “the transit and international carriage of goods by road between the Parties for hire or reward” (Taraflar arasında ücret karşılığı yapılan transit ve uluslararası karayolu eşya taşımacılığı) için uygulanır. İki cümle geri kalanı dışarıda bırakır: “The carriage of goods by road within a Member State of the European Union or between Member States of the European Union is outside the scope of this Agreement.” (Avrupa Birliği’nin bir üye devleti içinde veya Avrupa Birliği üye devletleri arasında karayoluyla eşya taşımacılığı bu Anlaşmanın kapsamı dışındadır.) ve “Transit through the territory of the other Party for the carriage of goods between third countries is not covered by this Agreement.” (Üçüncü ülkeler arasında eşya taşımacılığı için diğer Tarafın topraklarından transit geçiş bu Anlaşmanın kapsamında değildir.) Madde 1 amacı, tarafların toprakları arasında ve bu topraklardan geçerek “temporarily facilitate road freight transport” (karayolu yük taşımacılığını geçici olarak kolaylaştırmak) şeklinde ve “following the repercussions of Russia’s war of aggression against Ukraine” (Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırı savaşının yansımalarının ardından) koyar; anlaşmanın, piyasaya erişim koşullarını yürürlüğe girmesinden öncekinden daha kısıtlayıcı hâle getirdiği şeklinde yorumlanamayacağını da ekler (Ukrayna anlaşması Madde 1(3), Moldova anlaşması Madde 1(2)). Değiştirilmiş Ukrayna metni, “such as cross-trade or cabotage operations” (cross-trade veya kabotaj işlemleri gibi) işlemleri Madde 4 kapsamında izin verilmeyen işlemler olarak adlandırır (Madde 5D(2)(a)). Bir üye devlette yerleşik nakliyeciler için AB’nin kendi kabotaj kuralları kabotaj ve gönderilen sürücüler sayfasında anlatılıyor.

Kimler yararlanabilir

Anlaşmaların tanımına göre karayolu yük taşımacısı, bir tarafta o tarafın hukukuna uygun olarak yerleşik olan ve motorlu araçlar veya araç kombinasyonlarıyla “authorised by the same Party to carry out the international transport of goods for hire or reward” (aynı Tarafça ücret karşılığı uluslararası eşya taşımacılığı yapmaya yetkilendirilmiş) gerçek veya tüzel kişidir (Madde 3(2)). Aynı maddeye göre araç, “used exclusively for the carriage of goods” (yalnızca eşya taşımacılığında kullanılan), taraflardan birinde tescilli bir motorlu araç ya da en azından motorlu aracı taraflardan birinde tescilli olan bir araç kombinasyonudur (Madde 3(3)). AB’de yerleşik işletmeciler için değiştirilmiş Ukrayna anlaşması, “the model of the authorisation shall be the one set out in Annex II to Regulation (EC) No 1072/2009” (yetki belgesinin modeli, (AT) 1072/2009 sayılı Tüzüğün Ek II’sinde belirtilen model olacaktır) hükmünü koyar (Madde 5A(2)). Bu yetki belgesinin dayandığı AB lisans sistemi karayolu taşımacısı yetki belgesi sayfasında anlatılıyor.

Sürücü evrakı: yalnız Ukrayna anlaşmasındaki bölüm

Ukrayna anlaşması, kapsamı dahilinde ve yürürlükte kaldığı süre boyunca, diğer tarafça düzenlenmiş sürücü evrakının sahiplerini, Cenevre (1949) ve Viyana (1968) karayolu trafiği sözleşmelerinde tanımlanan “from the requirement to hold an international driving permit” (uluslararası sürücü belgesi bulundurma zorunluluğundan) muaf tutar (Madde 5(1)). Sürücü evrakı; ulusal sürücü belgesi, mesleki yeterlilik belgesi, sürücü yeterlilik kartı ya da araç kullanmak için “in similar terms to those set out in Article 1 of Directive 2003/59/EC” (2003/59/AT sayılı Direktifin Madde 1’inde belirtilenlere benzer koşullarda) gereken nitelik ve eğitimi kanıtlayan başka bir resmî belgedir (Madde 3(6)).

Ukrayna, düzenlediği belgelerin idari geçerliliğini uzatmak için 23 Şubat 2022’den sonra aldığı her önlemi AB’ye ve üye devletlerine bildirir; 2024 değişikliğinden beri bunu hem diplomatik kanallardan hem de elektronik yollarla yapar (Madde 5(2)). Değiştirici anlaşmanın başlangıç bölümü, Ukrayna’da düzenlenmiş ve anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana süresi dolmuş sürücü belgelerinin “have been prolongated in accordance with the Decree of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 184 adopted on 3 March 2022” (Ukrayna Bakanlar Kurulunun 3 Mart 2022’de kabul edilen 184 sayılı Kararnamesi uyarınca uzatıldığını) kaydeder. Dolandırıcılığa ve sahteciliğe karşı Ukrayna, ilgili bilgileri bir web portalı üzerinden veya düzenlediği elektronik sürücü belgelerinden sağlar (Madde 5(3)). Moldova anlaşmasında sürücü evrakına ilişkin bir madde yoktur.

2024 değişikliğinin Ukrayna için ekledikleri

Ukrayna anlaşmasını değiştiren ve Resmî Gazete’de 2 Temmuz 2024’te yayımlanan anlaşma, Madde 5(2) ile Madde 7(1)’in yerine yenilerini koydu, Madde 6’ya 3. ve 4. fıkraları ekledi, 5A ila 5E, 7A ve 9A maddelerini ve iki eki metne kattı (Madde 1). Taraflar onu imza tarihinden itibaren geçici olarak uygulamayı kabul etti (Madde 2(2)); 18 Mart 2026 tarihli bir bildirim, anlaşmanın “has entered into force on 19 February 2026” (19 Şubat 2026’da yürürlüğe girdiğini) belirtir. Bu sayfa için okunan Resmî Gazete metninde Moldova anlaşması bu hükümlerin hiçbirini içermez.

Araçta yetki belgesi (Madde 5A). Sürücüler “in paper format a certified copy or extract of the authorisation to carry out international road transport of goods” (uluslararası karayolu yük taşımacılığı yapma yetkisinin onaylı bir suretini veya özetini kâğıt ortamında) taşır. Yetki belgesinde düzenleyen makam, onaylı suretin numarası veya tescil numarası, işletmecinin adı ve tam adresi, düzenleme ve geçerlilik tarihleri ile mühür ve imza ya da QR kodu gibi bir doğrulama yer alır. “An authorisation without a date of validity shall be considered as having permanent validity.” (Geçerlilik tarihi olmayan bir yetki belgesi süresiz geçerli kabul edilir.) Ukrayna ve her üye devlet ulusal bir elektronik karayolu yük taşımacıları sicili tutar; üye devletlerin makamları Ukrayna siciline herkese açık bir web sitesi üzerinden erişir ve bilgi alışverişi, Ukrayna’nın Avrupa Karayolu Taşımacılık İşletmeleri Siciline (ERRU) bağlanmasıyla yapılabilir.

Boş giriş ve dönüş yolculuğu (Madde 5B). Madde 4(d) uyarınca diğer tarafa boş bir araçla giren sürücü, gönderenin adını, adresini ve iletişim bilgilerini içeren “documents confirming that a contract or a request of carriage, duly signed by the carrier, already exists” (taşıyıcı tarafından usulüne uygun olarak imzalanmış bir taşıma sözleşmesinin veya talebinin zaten mevcut olduğunu doğrulayan belgeler) taşır. İşlemler, ancak işletmeci yerleşik olduğu tarafa dönüş yolunda işlemlerin Madde 4’teki ikili veya transit işlemlerle sınırlı kaldığına dair açık kanıt sunabilirse Madde 4’e uygun sayılır; boş dönen bir araç için işletmeci “must be able to prove that the vehicles have exited the territory of its Party of establishment laden” (araçların yerleşik olduğu Tarafın topraklarından yüklü çıktığını kanıtlayabilmelidir). Kanıtlar arasında “bills of lading, consignment notes, cargo customs declarations, Transport International Routier (TIR) Carnets and tachograph records, any of which should be considered as sufficient evidence” (konşimentolar, taşıma senetleri, yük gümrük beyannameleri, TIR karneleri ve takograf kayıtları; bunlardan herhangi biri yeterli kanıt sayılmalıdır) bulunabilir. Kanıtlar elektronik ortamda da, örneğin CMR Sözleşmesine ek 2008 tarihli e-CMR Protokolü uyarınca elektronik bir taşıma senedi olarak sunulabilir veya iletilebilir. Yol kenarı denetimi sırasında sürücü, kanıtı denetim bitmeden sağlamak için işletmeciyle veya başka bir kişiyle iletişime geçebilir. Denetimler “shall not be systematic, in particular at borders” (özellikle sınırlarda sistematik olmayacaktır) ve taşıma akışlarına etkiyi en aza indirecek şekilde düzenlenir.

Çıkartma (Madde 5C). Anlaşma kapsamında çalışan araçlar, Ek I’deki modele uygun “a visible and clearly identifiable sticker on the windshield” (ön camda görünür ve açıkça tanınabilir bir çıkartma) taşır; Ek I’in yayımlanan metni 5 cm uzunluk verir. Çıkartmanın bulunması işletmecinin anlaşmanın haklarından yararlanabileceğini gösterir ve “Not bearing the sticker while carrying out road haulage operations under this Agreement shall be considered as non compliant with the provisions of this Agreement.” (Bu Anlaşma kapsamında karayolu yük taşımacılığı işlemleri yapılırken çıkartmanın bulunmaması, bu Anlaşmanın hükümlerine aykırı kabul edilir.)

Uyum ve dışlama (Madde 5D ve 5E). Her tarafın makamları, diğer tarafta yerleşik olup Madde 4 kapsamında izin verilmeyen işlemler yapan, sürücü evrakında dolandırıcılığa veya sahteciliğe karışan ya da sürücüleri tekrar tekrar ve ısrarla ağır trafik güvenliği ihlalleri işlemiş işletmecileri belirler: alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, hız sınırlarını aşma ya da ölüme veya ağır yaralanmaya yol açan bir trafik kuralı ihlali. İzin verilmeyen işlemler veya belge sahteciliğine ilişkin usulüne uygun olarak gerekçelendirilmiş durumlarda her taraf, kendi topraklarında yerleşik işletmecileri anlaşmanın haklarından dışlar. Makamlar, belirlenen işletmecilerin kimliğini ve alınan takip önlemlerini Ek II’deki şablonla “at least on a monthly basis” (en az ayda bir) birbirine iletir, Ortak Komiteye altı ayda bir rapor verir ve yaptırımların uygulanmasında birbirine yardım eder.

Pazar bozulması ve askıya alma (Madde 6, 7, 7A ve 9A). Değişiklik, bir karayolu taşımacılığı pazarındaki ciddi bozulmayı, o pazara özgü sorunların “a serious and potentially enduring excess of supply over demand, implying a threat to the financial stability and survival of a significant number of hauliers” (arzın talebi ciddi ve potansiyel olarak kalıcı biçimde aşması ve bunun önemli sayıda nakliyecinin mali istikrarı ve ayakta kalması için tehdit oluşturması) sonucunu doğurması olarak tanımlar. Bir taraf, ilgili coğrafi bölgede anlaşmadan kaynaklanan böyle bir bozulma durumunda, diğer tarafa danıştıktan sonra anlaşmayı tamamen veya kısmen askıya alabilir ya da topraklarının bir bölümünde önlem alabilir. Askıya alma, bildirimin alınmasından 15 gün sonra hüküm doğurur, önlemler en fazla üç ay yürürlükte kalır ve yalnızca toprakların bir bölümü söz konusuysa transit hakkı etkilenmez (Madde 9A). Ortak Komite, anlaşmanın hedeflerine artık açıkça ulaşılamadığına dair “solid and clear evidence” (sağlam ve açık kanıt) varsa geçici bir askıya almayı da tavsiye edebilir (Madde 7(1)). Her taraftan sekiz olmak üzere 16 üyeli bir geçici (ad hoc) çalışma grubu pratik uygulamayı destekler; grup “shall not take decisions but may make recommendations to the Joint Committee” (karar almaz, ancak Ortak Komiteye tavsiyelerde bulunabilir) ve en az altı ayda bir rapor verir (Madde 7A).

Ortak Komiteler ve uzatma

Her anlaşma, tarafların temsilcilerinden oluşan ve sırayla AB’nin ve ortak ülkenin bir temsilcisinin başkanlık ettiği bir Ortak Komite kurdu; üye devletlerin temsilcileri gözlemci olarak katılabilir. Komite anlaşmanın uygulanmasını denetler ve “at the latest three months before the expiry of the Agreement, in order to assess and decide the need for the continuation of this Agreement” (bu Anlaşmanın uzatılması ihtiyacını değerlendirmek ve buna karar vermek üzere, Anlaşmanın sona ermesinden en geç üç ay önce) toplanır (Ukrayna anlaşması Madde 7(2), Moldova anlaşması Madde 6(2)). Kararları uzlaşıyla alınır ve taraflar için bağlayıcıdır. Güncel bitiş tarihi olan 31 Mart 2027 için, sona ermeden üç ay öncesi 31 Aralık 2026’ya denk gelir.

İmzalandığı hâliyle Ukrayna anlaşması 30 Haziran 2023’e (Madde 6(1)), Moldova anlaşması 31 Mart 2023’e (Madde 5(1)) kadar uygulanıyordu. 2025 kararları, her birinin o zamandan beri nasıl uzatıldığını kaydeder.

İki anlaşmanın bitiş tarihleri ve bunları belirleyen tasarruflar; anlaşmalarda ve 2025 tarihli her Ortak Komite kararının 1. gerekçesinde kaydedildiği şekliyle
AdımAB–Ukrayna anlaşmasıAB–Moldova anlaşması
Lyon’da imzalandı ve geçici olarak uygulandı29 Haziran 202229 Haziran 2022
İmzalandığı hâliyle bitiş tarihi30 Haziran 2023 (Madde 6(1))31 Mart 2023 (Madde 5(1))
UzatmaOrtak Komitenin 2/2023 sayılı Kararı: 30 Haziran 2024’e kadarOrtak Komitenin 2/2022 sayılı Kararı: 30 Haziran 2024’e kadar
Sonraki uzatma20 Haziran 2024 tarihli değiştirici anlaşma: 30 Haziran 2025’e kadar, altı aylık tek bir zımni yenilemeyle 31 Aralık 2025’e kadarOrtak Komitenin 1/2024 sayılı Kararı: 31 Aralık 2025’e kadar
Güncel uzatma25 Eylül 2025 tarihli, 21 Kasım 2025’te yayımlanan 3/2025 sayılı Karar: 31 Mart 2027’ye kadar19 Eylül 2025 tarihli, 25 Kasım 2025’te yayımlanan 1/2025 sayılı Karar: 31 Mart 2027’ye kadar
Sonraki bir uzatmanın koşuluUkrayna mevzuatının, Ekte listelenen AB karayolu yük taşımacılığı müktesebatına uyumunda tatmin edici ilerleme (Madde 1(2))Kararda belirtilmiş bir koşul yok

Değiştirilmiş hâliyle Ukrayna anlaşmasının Madde 6(3)’ü uyarınca 30 Haziran 2025’e kadarki uzatma, taraflardan biri, anlaşmanın sonucu olarak kendi karayolu taşımacılığı pazarının bütününde ciddi bir bozulma bulunduğuna ya da anlaşmanın hedeflerine artık açıkça ulaşılamadığına dair “solid and clear evidence” (sağlam ve açık kanıt) nedeniyle uzatmayı kabul etmediğini sona ermeden en geç üç ay önce bildirmedikçe, altı aylık tek bir dönem için zımnen yenilenecekti. 3/2025 sayılı Karar 1. gerekçesinde şunu kaydeder: “The Agreement has been tacitly renewed until 31 December 2025.” (Anlaşma 31 Aralık 2025’e kadar zımnen yenilenmiştir.)

Mart 2027’den sonra Ukrayna için koşul

3/2025 sayılı Karar nedenlerini gerekçelerinde verir. “The Agreement has become an essential support to the effective functioning of the Solidarity Lanes” (Anlaşma, Dayanışma Koridorlarının etkin işleyişi için vazgeçilmez bir destek hâline gelmiştir) (gerekçe 3) ve anlaşmanın uzatılması “should be understood as also contributing to the reconstruction of Ukraine” (Ukrayna’nın yeniden inşasına da katkı olarak anlaşılmalıdır) (gerekçe 4). Gerekçe 6, Avrupa Komisyonunun anlaşmanın karayolu taşımacılığı sektörüne etkisine ilişkin bir çalışmasını duyurur; çalışma “will also look into road safety issues, at Union and national level, to be delivered by 30 November 2026” (Birlik ve ulusal düzeyde trafik güvenliği konularını da inceleyecek ve 30 Kasım 2026’ya kadar teslim edilecektir). Gerekçe 7, sonraki her uzatmayı Ukrayna mevzuatının uyumunda 30 Kasım 2026’ya kadar kaydedilecek tatmin edici ilerlemeye bağlar; bu uyum “in the context of the current accession negotiations which started on 14 December 2023” (14 Aralık 2023’te başlayan mevcut katılım müzakereleri bağlamında) yürütülecektir. Madde 1(2), Ukrayna’nın iç hukukuna aktaracağı AB kurallarını listeleyen Eke atıf yapar.

3/2025 sayılı Karar, Ek: Ukrayna’nın iç hukukuna aktaracağı AB müktesebatı. Her satır için verilen hukuki uygulama Ukrayna mevzuatıdır.
KalemAB hukuki dayanağıEkteki diğer kayıtlar
AB spesifikasyonlarına uygun ulusal elektronik karayolu taşımacılık işletmeleri sicili(AT) 1071/2009 sayılı Tüzük Madde 16; 2009/992/AB sayılı Komisyon KararıAğır ihlallere ilişkin olası Ortak Komite kararı
Yerleşiklik şartına ilişkin koşullar(AT) 1071/2009 sayılı Tüzük Madde 5Yok
İyi itibar şartlarına ilişkin koşullar(AT) 1071/2009 sayılı Tüzük Madde 6Yok
Ukrayna’da 1 Temmuz 2026’dan itibaren ilk kez tescil edilen ve anlaşma kapsamında çalışan araçların akıllı takograf v2 ile donatılması(AB) 165/2014 sayılı Tüzük Madde 8(1)Olası Ortak Komite kararı; Ortak Komitenin 2/2025 sayılı Kararı takograf müktesebatının büyük bölümünü zaten iç hukuka aktarıyor
Anlaşma kapsamında çalışan ve önceki satırın kapsamadığı Ukrayna filosuna akıllı takograf v2 sonradan takılması(AB) 165/2014 sayılı Tüzük Madde 3(4) ve 3(4a)2/2025 sayılı Karar takograf müktesebatının büyük bölümünü zaten iç hukuka aktarıyor; değerlendirmede atölyelerin mevcudiyeti ve kapasitesi ile personel eğitimi dikkate alınacak
Sürüş süreleri, molalar ve dinlenme sürelerine ilişkin AB hükümlerine uyum(AB) 2020/1054 sayılı Tüzükle değiştirilmiş (AT) 561/2006 sayılı Tüzük Madde 6 ila 9IMI’nin sosyal modülüne bağlantı dahil değil
Çalışma süresine ilişkin AB hükümlerine uyum2002/15/AT sayılı DirektifIMI’nin sosyal modülüne bağlantı dahil değil

İlerlemeyi değerlendirmek için Eke düşülen bir dipnot, Komisyonun geçici çalışma grubuna “an initial report on the status of the implementation by 30 January 2026” (30 Ocak 2026’ya kadar uygulamanın durumuna ilişkin bir ilk rapor), “an assessment on the progress of the alignment by 31 May 2026” (31 Mayıs 2026’ya kadar uyumdaki ilerlemeye ilişkin bir değerlendirme) ve “a further assessment on the progress of the alignment by 30 November 2026” (30 Kasım 2026’ya kadar uyumdaki ilerlemeye ilişkin ek bir değerlendirme) sunmasını şart koşar. Ne bu raporlar ne de takograflara ilişkin 2/2025 sayılı Karar bu sayfa için okunan metinler arasındaydı. Ekte adı geçen akıllı takograf sürüm 2, akıllı takograf sayfasında anlatılıyor.

1/2025 sayılı Karar, Moldova anlaşmasının sonraki bir uzatması için koşul koymaz. Gerekçeleri, izlemenin, anlaşmanın “has provided support to the Republic of Moldova” (Moldova Cumhuriyeti’ne destek sağladığını) ve iki taraf için ticarette yararlar getirdiğini gösterdiğini, Ukrayna anlaşmasıyla birlikte de “has also significantly contributed to the export of Ukrainian goods to the European Union via the Solidarity Lanes” (Ukrayna mallarının Dayanışma Koridorları üzerinden Avrupa Birliği’ne ihracatına da önemli ölçüde katkıda bulunduğunu) belirtir.

Bir anlaşma sona erdiğinde

Sona erme veya fesih, taraflar arasındaki karayolu taşımacılığı hizmetlerinde, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önceki güne kıyasla “shall not have the effect of restricting the conditions for market access” (piyasaya erişim koşullarını kısıtlama etkisi doğurmaz). Bu amaçla “in the absence of a subsequent agreement between the Parties, the market access entitlements set under the bilateral agreements existing between Member States of the European Union and Ukraine on that day shall apply again as of the date of expiry or termination of this Agreement” (Taraflar arasında sonraki bir anlaşma yoksa, Avrupa Birliği üye devletleri ile Ukrayna arasında o gün mevcut olan ikili anlaşmalarla belirlenen piyasaya erişim hakları, bu Anlaşmanın sona erme veya fesih tarihinden itibaren yeniden uygulanır) (Ukrayna anlaşması Madde 12(4); Moldova anlaşmasının Madde 11(4)’ü Moldova Cumhuriyeti için aynı ifadeyi içerir). Sona erme anında aracı diğer tarafın topraklarında bulunan işletmeciler, kendi taraflarına dönmek için bu topraklardan transit geçebilir (Madde 12(2) ve Madde 11(2)). Taraflardan her biri bir anlaşmayı diplomatik kanallar yoluyla yazılı bildirimle feshedebilir; fesih, bildirimin tesliminden iki hafta sonra ya da bildirimde bulunan tarafın belirleyeceği daha geç bir tarihte, en geç bildirimden iki ay sonra hüküm doğurur (Ukrayna anlaşması Madde 12(1) ve (3), Moldova anlaşması Madde 11(1) ve (3)).

Taraflardan her biri, diğer tarafın işletmecilerinin taşımacılık işlemlerinin “pose a threat to road safety” (trafik güvenliği için tehdit oluşturduğunu) düşünürse orantılı koruma önlemleri de alabilir (Ukrayna anlaşması Madde 10, Moldova anlaşması Madde 9). Ukrayna Hükümetinin veya Moldova Cumhuriyeti Hükümetinin fiilî kontrol uygulamadığı bölgelerde uygulama askıya alınır (Ukrayna anlaşması Madde 11, Moldova anlaşması Madde 10(2)). Uyuşmazlıklar, her ülkenin AB ile yaptığı Ortaklık Anlaşmasının uyuşmazlık çözümü bölümüne tabidir; iki metinde de bu maddeye düşülen dipnot, ne maddenin ne de anlaşmanın “shall be construed as conferring rights or imposing obligations which can be directly invoked before the domestic courts of the Parties” (Tarafların ulusal mahkemeleri önünde doğrudan ileri sürülebilecek haklar tanıdığı veya yükümlülükler getirdiği şeklinde yorumlanamayacağını) belirtir.

Anlaşmaların başka kurallara bıraktıkları

  • ECMT izinleri. İki anlaşma da “without prejudice to the application of the rules established by the European Conference of Ministers of Transport multilateral quota system within the International Transport Forum” (Uluslararası Ulaştırma Forumu bünyesindeki Avrupa Ulaştırma Bakanları Konferansı çok taraflı kota sisteminin koyduğu kuralların uygulanmasına halel getirmeksizin) uygulanır (Madde 2). Değiştirilmiş Ukrayna anlaşması, denetim kurallarının yalnızca anlaşma kapsamındaki işlemlere uygulandığını ekler; ECMT kurallarına göre yapılan işlemlerde “the driver shall be required to produce the relevant permit” (sürücünün ilgili izni ibraz etmesi gerekir) (Madde 5B(6)). UBAK izin belgesinin kendisi, katılan ülkeler ve sefer kuralları UBAK izin belgesi sayfasında anlatılır.
  • Sürüş ve dinlenme süreleri. Başlangıç bölümleri, AETR’nin “will ensure that the transport operations under this Agreement respect drivers’ working conditions, fair competition and not jeopardise road safety” (bu Anlaşma kapsamındaki taşımacılık işlemlerinin sürücülerin çalışma koşullarına ve adil rekabete uymasını ve trafik güvenliğini tehlikeye atmamasını sağlayacağını) belirtir. AETR’nin kendisi AETR anlaşması sayfasında anlatılıyor.
  • Gümrük. Değiştirilmiş Ukrayna metninin Madde 5B(4)’ünde kanıtlar arasında yük gümrük beyannamelerinin ve TIR karnelerinin sayılması dışında, iki anlaşma da gümrük işlemlerini düzenlemez. Gümrük transiti, Ukrayna ve Moldova’nın ortak transite katıldığı tarihler dahil, T1 transit belgesi ve NCTS sayfasında anlatılıyor.

Kısa cevaplar

AB–Ukrayna ve AB–Moldova karayolu yük taşımacılığı anlaşmaları ne zamana kadar geçerli?
31 Mart 2027'ye kadar. Ortak Komitenin 25 Eylül 2025 tarihli 3/2025 sayılı Kararı Ukrayna anlaşmasını bu tarihe kadar uzattı; 19 Eylül 2025 tarihli 1/2025 sayılı Karar da Moldova anlaşması için aynısını yaptı. Her Ortak Komite, bir uzatmaya karar vermek üzere bitişten en geç üç ay önce toplanır. Ukrayna için 3/2025 sayılı Karar, sonraki her uzatmanın, Ukrayna mevzuatının karayolu yük taşımacılığındaki AB müktesebatına, Kararın Ekinde listelendiği şekliyle uyumunda tatmin edici ilerleme sağlanmasına bağlı olması gerektiğini belirtir.
Ukraynalı veya Moldovalı nakliyeciler bu anlaşmalar kapsamında AB'de kabotaj yapabilir mi?
Anlaşmalar bunu kapsamaz. İki anlaşmanın da Madde 2'si, bir üye devlet içinde veya üye devletler arasında karayoluyla yük taşımacılığının kapsamları dışında olduğunu belirtir. Madde 4; taraflar arasındaki yüklü seferlere, işletmecinin kendi tarafına geri dönen ya da kendi tarafı ile üçüncü bir ülke arasında yapılan ve diğer tarafın topraklarından transit geçen yüklü seferlere ve bunlarla bağlantılı boş seferlere izin verir. Değiştirilmiş Ukrayna anlaşması cross-trade ve kabotajı, Madde 4 kapsamında izin verilmeyen işlemler olarak adlandırır (Madde 5D(2)(a)).
AB–Ukrayna anlaşması kapsamında çalışan bir kamyonda neler bulunmalı?
2024 değişikliği uyarınca sürücü, işletmecinin uluslararası karayolu yük taşımacılığı yetkisinin onaylı bir suretini veya özetini kâğıt ortamında taşır (Madde 5A); araç da ön camında Ek I'deki modele uygun bir çıkartma bulundurur (Madde 5C). Diğer tarafa boş giren bir araç, imzalı bir taşıma sözleşmesinin veya talebinin zaten mevcut olduğunu doğrulayan belgeleri taşır. Dönüş yolunda işletmeci, işlemlerinin Madde 4'tekilerle sınırlı kaldığına dair kanıt sunabilmelidir; konşimentolar, taşıma senetleri, yük gümrük beyannameleri, TIR karneleri ve takograf kayıtları bu amaca hizmet edebilir (Madde 5B).
Anlaşmalar 31 Mart 2027'den sonra uzatılmazsa ne olur?
Sona erme, piyasaya erişimi anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önceki güne kıyasla kısıtlayamaz. Sonraki bir anlaşma yoksa, üye devletler ile Ukrayna ya da Moldova Cumhuriyeti arasında o gün mevcut olan ikili anlaşmalarla belirlenen piyasaya erişim hakları, sona erme tarihinden itibaren yeniden uygulanır (Ukrayna anlaşması Madde 12(4), Moldova anlaşması Madde 11(4)). Sona erme anında aracı diğer tarafın topraklarında bulunan işletmeciler, kendi taraflarına dönmek için bu topraklardan transit geçebilir.
Anlaşmaların ECMT izinleriyle ilişkisi nedir?
İki anlaşma da Uluslararası Ulaştırma Forumu bünyesindeki Avrupa Ulaştırma Bakanları Konferansı çok taraflı kota sisteminin kurallarına halel getirmeksizin uygulanır (Madde 2). Değiştirilmiş Ukrayna anlaşması uyarınca Madde 5B'deki denetim kuralları yalnızca anlaşmaya dayanılarak yapılan işlemlere uygulanır; ECMT kurallarına göre yapılan işlemlerde sürücü ilgili izni ibraz etmek zorundadır (Madde 5B(6)).

Kaynaklar

  1. Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road, done at Lyon on 29 June 2022 — Official Journal L 179, 6 July 2022, p. 4: preamble, Articles 1 to 13 — EUR-Lex, European Union, 29 Jun 2022
  2. Agreement between the European Union and the Republic of Moldova on the Carriage of Freight by Road, done at Lyon on 29 June 2022 — Official Journal L 181, 7 July 2022, p. 4: preamble, Articles 1 to 12 — EUR-Lex, European Union, 29 Jun 2022
  3. Agreement between the European Union and Ukraine amending the Agreement between the European Union and Ukraine on the Carriage of Freight by Road of 29 June 2022 — Official Journal L 2024/1878, 2 July 2024: preamble, Articles 1 and 2, Annexes I and II — EUR-Lex, European Union
  4. Notice concerning the date of entry into force of the Agreement between the European Union and Ukraine amending the Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road of 29 June 2022 — Official Journal L 2026/688, 18 March 2026 — EUR-Lex, European Union, 18 Mar 2026
  5. Decision No 3/2025 of the Joint Committee established by the Agreement between the European Union and Ukraine on the carriage of freight by road of 25 September 2025 as regards the continuation of the Agreement — Official Journal L 2025/2352, 21 November 2025: recitals, Articles 1 and 2, Appendix — EUR-Lex, European Union, 25 Sept 2025
  6. Decision No 1/2025 of the Joint Committee established by the Agreement between the European Union and the Republic of Moldova on the carriage of freight by road of 19 September 2025 as regards the continuation of the Agreement — Official Journal L 2025/2252, 25 November 2025: recitals, Articles 1 and 2 — EUR-Lex, European Union, 19 Sept 2025