Windy załadowcze do ciężarówek: typy, udźwig, EN 1756-1 i LOLER

Winda załadowcza, którą amerykański producent Maxon Lift nazywa liftgate, to napędzana platforma zamocowana z tyłu furgonu, ciężarówki lub przyczepy, przemieszczająca towary między ziemią a podłogą ładunkową. Przeczytane tu gamy producentów dzielą się według tego, gdzie platforma znajduje się podczas jazdy: pionowo za zabudową (wspornikowa, cantilever), złożona pod podłogą (składana, tuck-away), przechowywana pod pojazdem i stamtąd wysuwana (wysuwana, retractable) albo na kolumnach lub szynach z tyłu. Publikowany udźwig wynosi od 300 kg w windzie do furgonów do 3 000 kg u Bär Cargolift i Anteo oraz do 6 600 lbs u Maxon Lift. W UE EN 1756-1:2021 jest normą zharmonizowaną dla wind załadowczych do towarów, wymienioną w decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2023/1586 z dnia 26 lipca 2023 r. W Wielkiej Brytanii Lifting Operations and Lifting Equipment Regulations 1998 definiują urządzenia do podnoszenia przez to, co robią, a w przeczytanych przepisach nie wymieniają windy załadowczej.

Stan na 5 listopada 2026 r. W dniach 4 i 5 listopada 2026 r. przeczytano: decyzję wykonawczą (UE) 2023/1586 w tekście opublikowanym w Dzienniku Urzędowym, przepisy (regulations) od 4 do 7 Regulations z 1998 r., przegląd tych Regulations przygotowany przez Health and Safety Executive i jej stronę o urządzeniach do podnoszenia oraz strony o windach załadowczych firm Bär Cargolift (Niemcy), Anteo (Włochy) i Maxon Lift (Stany Zjednoczone) wraz z broszurą gamy produktów Maxon M-227-0526. 28 października 2026 r. przeczytano: dyrektywę 2006/42/WE, rozporządzenie (UE) 2023/1230 i sprostowanie do niego z 4 lipca 2023 r. oraz przepisy 1, 2, 3, 8 i 9 Regulations z 1998 r. Nie przeczytano: tekstu EN 1756-1, z której znany jest tu tylko tytuł; broszur portfolio Bära; stron innych producentów wind załadowczych; ani późniejszych zmian decyzji. Żadnego z unijnych tekstów o maszynach nie przeczytano w wersji skonsolidowanej.

Czym jest winda załadowcza

Urządzenie opisuje tytuł jego normy europejskiej: „Platformy podnoszące instalowane na pojazdach kołowych”. Bär Cargolift opisuje swoją wersję do furgonów jako „a hydraulically operated tail lift fitted to the rear of a panel van” (hydrauliczną windę załadowczą zamocowaną z tyłu furgonu), podnoszącą towary i sprzęt transportowy, taki jak palety lub wózki, „between the ground and the load area” (między ziemią a przestrzenią ładunkową). Nazwy zależą od rynku i producenta: tail lift w angielskim tytule normy i u Bära, który pisze też tail gate; liftgate u Maxona w Stanach Zjednoczonych; Hubladebühne w niemieckim tytule normy i Ladebordwand w niemieckich tekstach Bära; podest ruchomy załadowczy w polskim tytule normy; sponda idraulica u Anteo we Włoszech. Bär i Maxon używają słowa cantilever na określenie typu zamykanego pionowo.

Producenci dopasowują gamy do pojazdu. Bär buduje swój VanLift do konkretnych furgonów, 13 modeli od Mercedes-Benz Sprinter po Toyota Proace Max, o udźwigu 600 kg lub, zależnie od pojazdu, 500 kg. Podaje, że podwozia transporterów do 7,5 t wyposaża się zwykle w windy o udźwigu 750 kg, modele S2 i S4L oferuje do ciężarówek średnich o dopuszczalnej masie całkowitej do 18 t, a serię S4 do ciężarówek z przyczepą lub bez, przyczep i naczep, do 3 000 kg. Broszura Maxona porządkuje gamę według dopuszczalnej masy całkowitej: klasa lekka do 14 000 lbs, średnia od 14 001 do 26 000 lbs i ciężka od 26 001 lbs, a model C2 do pick-upów, zabudów serwisowych, stakebed i furgonowych ma udźwig od 1 300 do 1 600 lbs. Same podwozia i zabudowy opisuje tekst kontenerówki i ciężarówki dystrybucyjne, a naczepy tekst rodzaje naczep.

Cztery sposoby składowania platformy

Jako powód stosowania windy składanej Bär podaje swobodny dostęp do drzwi „when loading and unloading on a ramp” (podczas załadunku i rozładunku na rampie), a Maxon pisze o swoim Tuk-A-Way, że platforma „is neatly out of the way when not needed and/or in the case of dock loading” (schludnie usuwa się z drogi, gdy nie jest potrzebna, i/lub przy załadunku na rampie). Poniższe wartości udźwigu pochodzą od producentów i są podane w ich jednostkach.

Wspornikowa. Bär pisze o „the platform standing at the rear of the vehicle” (platformie stojącej z tyłu pojazdu). Maxon nazywa swoją wersję conventional, „the original style of liftgate” (pierwotny styl liftgate), „stored flush against the door of trucks or trailers” (przechowywany przylegająco do drzwi ciężarówek lub przyczep), i dodaje, że takie windy często służą jako właściwe drzwi lub tylna klapa. Modele F3CL17 FRIDGE i F3CL22 FRIDGE firmy Anteo są przeznaczone do zabudów izolowanych bez tylnych drzwi; aluminiowa platforma ma zintegrowany materiał izolacyjny, co według Anteo pozwala pojazdowi osiągnąć współczynnik cieplny K poniżej 0,4. W gamie Standard firmy Bär platforma „can be up to three metres high” (może mieć wysokość do trzech metrów).

Składana. Falt firmy Bär w pozycji jazdy „folds down under the vehicle floor” (składa się pod podłogę pojazdu), co według Bära umożliwia „non-restrictive ramp loading” (nieograniczony załadunek na rampie); platformę rozkłada się ręcznie ze wspomaganiem sprężynowym, a Bär podaje, że w zabudowach chłodniczych wartość izolacyjna podłogi zabudowy „is fully maintained” (zostaje w pełni zachowana). Anteo przedstawia gamę REP do zastosowań zmiennych lub okazjonalnych, z możliwością cofania do rampy załadunkowej. Maxon podaje, że pierwszy Tuk-A-Way wprowadził w 1957 r., „so that the platform can fold and stow under the truck body in the dock ready position” (aby platforma mogła się składać i chować pod zabudową ciężarówki w pozycji gotowej do pracy przy rampie).

Wysuwana (retractable, slider). RetFalt firmy Bär wysuwa się hydraulicznie i ma platformę złożoną raz, rozkładaną ręcznie. Grupa Ret/HydFalt ma platformę złożoną dwukrotnie, ręcznie w R42 i hydraulicznie w H42; ten typ Bär oferuje od 1994 r. Windy wysuwane Maxona „stow horizontally underneath the truck or trailer” (chowają się poziomo pod ciężarówką lub przyczepą) i, nie wymagając płyt przedłużających, „can accommodate roll-up as well as swing doors” (mogą współpracować z drzwiami rolowanymi i skrzydłowymi). F3RECL22 CC firmy Anteo można używać na oba sposoby: jako windę wysuwaną lub wspornikową.

Kolumnowa lub szynowa. Windy kolumnowe Anteo są przykręcane kolumnami do tylnych słupków zabudowy, a Anteo wymienia pojazdy bez tylnego zwisu, w których masa windy jest decydująca dla ładowności pojazdu. Modele F3DD są budowane na zamówienie do zabudów jedno- lub dwupoziomowych, o udźwigu 1 000, 1 500 i 2 000 kg. BMR Columnlift Maxona przyjmuje ładunki do 6 600 lbs. Maxon podaje, że jako pierwszy wprowadził liftgate typu szynowego do Stanów Zjednoczonych w latach 1970., a platforma modelu RCT „stores below bed height in a dock-ready position” (chowa się poniżej wysokości podłogi w pozycji gotowej do pracy przy rampie). Broszura podaje dla gamy DMD od 2 200 do 3 300 lbs, a strona DMD with Dock Impact Bumpers wymienia także 1 800 lbs.

Windy do furgonów i połowy platform. Platforma FreeAccess firmy Bär jest w pozycji jazdy złożona i „allows free access to the right rear door” (zapewnia swobodny dostęp do prawych tylnych drzwi); po rozłożeniu ma miejsce i udźwig na 1 paletę z wózkiem widłowym lub do 4 wózków. Anteo sprzedaje połowy platform (F3MH075, F3V050F, F3V075F), windy do wnętrza pojazdu (F3IV032, F3IV050) i windę podramową ustawianą z boku pojazdu (F3RE030/60). GPC X1-LDF Maxona do furgonów towarowych ma „a fold-over platform” (składaną platformę).

Zadania specjalne. RC-CS i BMR-CS Maxona oraz F3CO10B i F3CO15B firmy Anteo są budowane do butli gazowych, modele Anteo z barierkami utrzymującymi butle. F3CLA30 firmy Anteo ma platformę opuszczaną ukośnie do ziemi, do pojazdów do przewozu żywca. Jej F3BC1 i F3BC2, o udźwigu 150 i 300 kg, to nie platformy, lecz hydrauliczne ramiona do załadunku części mięsa.

Udźwig, głębokość platformy i masa

Wartość udźwigu wiąże się z położeniem ładunku. Broszury portfolio Bära łączą udźwig z wykresami obciążeń i wymiarami platform. Strony internetowe podają dla BC 750 S2S odległość ładunku 750 mm, dla serii S4 moment obciążenia do 30 kNm, a o windach dwusiłownikowych stwierdzają, że „are generally limited in the platform heights available to prevent overloading caused by incorrectly positioned loads” (mają zwykle ograniczone dostępne wysokości platformy, aby zapobiec przeciążeniu spowodowanemu nieprawidłowo ustawionym ładunkiem).

Maxon podaje udźwig w funtach; 6 600 lbs modelu BMR to około 2 990 kg przy 0,4536 kg na funt. Jego strony podają platformy 60 x 80 cali w GPT i do 52 x 80 cali w TE-25/TE-30.

Masa windy pomniejsza ładowność i producenci tak ją przedstawiają: BC 750 S2L firmy Bär, do zastosowań, w których „the emphasis is on payload” (nacisk kładzie się na ładowność), „lifts 750 kg and weighs only 160 kg” (podnosi 750 kg i waży tylko 160 kg). Bär określa różnicę masy między platformami aluminiowymi a stalowymi na od 100 kg do 200 kg. Związek ładowności z dopuszczalną masą całkowitą opisuje tekst masy ciężarówek.

Siłowniki i ruch platformy

Producenci opisują windy przez ich siłowniki. Windy składane F2 firmy Bär mają 2 siłowniki podnoszące, a F4 dodaje 2 siłowniki przechyłu do regulacji nachylenia na dowolnej wysokości. Gama REP firmy Anteo obejmuje modele od 1 siłownika podnoszącego (REP 12/1, REP 15/1) przez 2 (REP 15/2) po 2 podnoszące i 2 obrotowe (REP 15/4), a jej F3CL 10, 17, 22 i 30 mają 4 siłowniki oraz 1 do hydraulicznego połączenia z ziemią. Konstrukcja X1 Maxona „eliminates two cylinders” (eliminuje dwa siłowniki), a jego X4 ma „2 lifting and 2 tilting cylinders that are stacked above each other” (2 siłowniki podnoszące i 2 przechyłu ustawione jeden nad drugim). Strony modeli Anteo podają zasilanie 12 lub 24 V w większości modeli i 12 V w niektórych windach do furgonów.

Producenci rozróżniają windy także według tego, jak porusza się platforma. Modele level ride firmy Anteo utrzymują ją równolegle do ziemi i zamiast automatycznego hydraulicznego połączenia z ziemią mają zwężające się zakończenie. Broszura Maxona ma 3 rodzaje ruchu: standard ride do ładunków stabilnych na platformie, takich jak skrzynie, beczki i palety; level-ramping ride do wózków paletowych i wózków na kołach oraz do powierzchni nierównych lub niestabilnych; oraz level ride do wysokich wózków oraz ładunków dużych i nieporęcznych.

Sprzęg, belka przeciwnajazdowa, nadwozie wymienne i hałas

Winda załadowcza dzieli tył podwozia ze sprzęgiem przyczepy i belką przeciwnajazdową. Bär pisze: „Mounting on drawbar trailers usually leaves little space for a tail lift” (montaż na przyczepach z dyszlem zwykle pozostawia mało miejsca na windę załadowczą), a dla modelu S4A podaje prześwit 590 mm z tyłu pojazdu. Jego S4U ma hydrauliczną belkę przeciwnajazdową, a S4V belkę z 4 położeniami pionowymi i 7 poziomymi, do przyczep z dyszlami łamanymi. F3CL17 i F3CL22 HL AB firmy Anteo mają homologowaną belkę przeciwnajazdową, którą podnosi się na czas sprzęgania i opuszcza po rozprzęgnięciu. Maxon wymienia dla GPSLR certyfikaty zabezpieczenia przeciwnajazdowego według FMVSS i CMVSS. Przelotowy zestaw ciężarówki i przyczepy, w którym winda załadowcza ciężarówki tworzy pomost, opisuje tekst kontenerówki.

Do naczep Bär oferuje modele R2T i R4T, R4C do naczep z osią skrętną i R4K do naczep miejskich z podłużnicą ramy 1 300 mm. RA Maxona to winda wysuwana do bocznych drzwi przyczep.

Bär podaje, że wszystkie windy Ret/HydFalt można montować na nadwoziach wymiennych BDF oraz że z opcjonalnymi ogranicznikami ramion podnoszących i płytą pomostową pojazd może zmieniać nadwozia według EN 284 o rozmiarach C 715 i C 745, a po przeróbce także C 782. Czym są te nadwozia, opisuje tekst o nadwoziach wymiennych.

Do załadunku w miejscach wrażliwych na hałas Bär oferuje wyposażenie PIEK, które według producenta sprawia, że winda jest podczas pracy cichsza niż 62 dB(A), i które opisuje jako dawniej certyfikowane przez organizację PIEK w Holandii.

To, co platforma przyjmuje podczas jednego podniesienia, to inna wartość niż to, co mieści zabudowa: dla serii Standard Bär podaje do 5 wózków z żywnością naraz. Liczbę palet w całych przyczepach podaje tekst o tym, ile palet mieści się w naczepie.

EN 1756-1 i unijne prawo o maszynach

EN 1756-1:2021, „Podesty ruchome załadowcze – Platformy podnoszące instalowane na pojazdach kołowych – Wymagania bezpieczeństwa – Część 1: Podesty ruchome załadowcze towarowe”, jest pozycją 146 części trzeciej (normy typu C) załącznika I do decyzji wykonawczej (UE) 2023/1586, która weszła w życie z dniem opublikowania, 2 sierpnia 2023 r. Pozycja 147 to EN 1756-2:2004+A1:2009, część 2, „Podesty ruchome załadowcze osobowe”. Załącznik II podaje 11 października 2023 r. jako datę wycofania odniesienia do wcześniejszego wydania dla towarów, EN 1756-1:2001+A1:2008. Motyw 1 określa skutek wymienionego odniesienia: domniemywa się, że maszyny wyprodukowane zgodnie z taką normą „spełniają zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa objęte taką normą zharmonizowaną”.

Dwaj producenci powołują się na normę na swoich stronach. Bär pisze: „In accordance with the European standard for tail lifts, EN 1756-1, trolleys must be secured on the platform with a trolley stop.” (Zgodnie z europejską normą dla wind załadowczych, EN 1756-1, wózki muszą być zabezpieczone na platformie blokadą wózków.) Anteo wiąże przyjęcie EN 1756-1 z opcjonalnym urządzeniem Smart Safe, które zapala lampkę w kabinie, jeżeli platforma nie znajduje się już w prawidłowej pozycji spoczynkowej.

To, jak unijne prawo o maszynach traktuje maszyny zamontowane na pojeździe, oraz przejście z dyrektywy 2006/42/WE na rozporządzenie (UE) 2023/1230 w dniu 20 stycznia 2027 r. opisuje tekst żurawie przeładunkowe HDS. Żaden z tych tekstów nie wymienia wind załadowczych; w przeczytanych tekstach łączy je z dyrektywą wykaz zawarty w decyzji.

LOLER w Wielkiej Brytanii i inne kraje

Lifting Operations and Lifting Equipment Regulations 1998 (LOLER) weszły w życie 5 grudnia 1998 r. i mają zastosowanie w Wielkiej Brytanii. Regulation 2 definiuje „lifting equipment” (urządzenia do podnoszenia) jako „work equipment for lifting or lowering loads” (sprzęt roboczy do podnoszenia lub opuszczania ładunków), wraz z elementami służącymi do jego kotwienia, mocowania lub podpierania, a „work equipment” (sprzęt roboczy) jako „any machinery, appliance, apparatus, tool or installation for use at work (whether exclusively or not)” (każdą maszynę, urządzenie, aparat, narzędzie lub instalację do użytku w pracy, wyłącznego lub nie). Przeczytane przepisy od 1 do 9 nie wymieniają windy załadowczej, a więc same nie stosują do niej tych definicji. Wymienia ją natomiast Health and Safety Executive (HSE): jej strona „Safe lifting by machine”, pod nagłówkiem „Lifting equipment covered by LOLER”, podaje wśród przykładów urządzeń do podnoszenia „vehicle tail lifts and cranes fitted to vehicles” (windy załadowcze pojazdów i żurawie zamontowane na pojazdach). Strona przeglądowa HSE stwierdza, że „LOLER only applies to lifting equipment which is used at work” (LOLER ma zastosowanie wyłącznie do urządzeń do podnoszenia używanych w pracy), i dodaje, że większość urządzeń do podnoszenia będzie podlegać również Supply of Machinery (Safety) Regulations. Tych Regulations nie przeczytano. Czego LOLER wymaga ogólnie od urządzeń do podnoszenia w eksploatacji, opisuje tekst żurawie przeładunkowe HDS.