eFTI ve e-CMR açıklandı: her biri nedir, nasıl ayrılır

eFTI (electronic freight transport information, elektronik yük taşıma bilgisi), (AB) 2020/1056 sayılı Tüzük ile kurulan çerçevedir: belirli AB ve ulusal kuralların uygunluğu kanıtlamak için işletmecilerden sunmasını istediği bilgiler, bu çerçevede sertifikalı bilişim platformları üzerinden yetkili makamlara elektronik olarak ulaşabilir. 9 Temmuz 2027’den itibaren her üye devletin yetkili makamları, bir işletmeci bu bilgileri bu yolla sunduğunda onları kabul etmek zorundadır. Tüzük, işletmecileri bilgiyi elektronik olarak sunmakla yükümlü kılmaz. e-CMR ise farklı bir araçtır: CMR Sözleşmesi kapsamındaki uluslararası karayolu taşıma sözleşmesini teyit eden taşıma senedinin elektronik biçimidir ve bu Sözleşmeye 2008’de eklenen bir Ek Protokol sayesinde mümkün olmuştur. İkisinin buluşmasının nedeni, Avrupa Komisyonu’nun kendi tanımıyla eFTI’nin taşıma belgelerinin kendisini değil, bu belgelerdeki bilgileri kapsamasıdır.

23 Ekim 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: (AB) 2020/1056 sayılı Tüzüğün Resmî Gazete (Official Journal) metni ve 9 Ocak 2025 tarihli konsolide metni; bu Tüzük uyarınca kabul edilen dört Komisyon tasarrufu; Komisyon’un 29 Nisan 2026’da son kez değiştirilen eFTI sayfası, 9 Ocak 2025 tarihli haberi ve COM(2025) 32 sayılı raporu; Komisyon’un Have your say portalı; Komisyon’un eFTI ekip liderinin 21 Ocak 2026 tarihli bir sunumu ve Komisyon’un 23 Haziran 2025 tarihli bir web seminerinin slaytları; e-CMR Protokolü’nün Birleşmiş Milletler Antlaşma Koleksiyonu’ndaki durum sayfası ve aşağıda adı geçen diğer tasarruflar. AB metinlerinin Türkçe resmî sürümü yoktur; alıntılar özgün İngilizce sözcükleri korur, ayraç içindeki çeviriler sitenin çevirisidir.

eFTI nedir

Madde 1 Tüzüğün konusunu belirtir: Tüzük “establishes a legal framework for the electronic communication of regulatory information between the economic operators concerned and competent authorities in relation to the transport of goods on the territory of the Union” (Birlik topraklarında eşya taşımacılığıyla ilgili olarak, ilgili iktisadi işletmeciler ile yetkili makamlar arasında düzenleyici bilgilerin elektronik iletişimi için bir hukuki çerçeve oluşturur). Bu amaçla Tüzük “lays down the conditions based on which competent authorities are required to accept regulatory information when that information is made available electronically by the economic operators concerned” (ilgili iktisadi işletmeciler düzenleyici bilgiyi elektronik olarak sunduğunda yetkili makamların bu bilgiyi kabul etmesinin gerektiği koşulları belirler) ve bu tür bilgileri sunmaya yarayan hizmetlere ilişkin kurallar koyar.

Gerisini Madde 3’teki tanımlar taşır:

• Düzenleyici bilgi (regulatory information), bir belge biçiminde sunulsun ya da sunulmasın, transit eşya dahil Birlik topraklarında eşya taşımacılığıyla ilgili olan ve bir işletmecinin uygunluğu kanıtlamak için Madde 2(1)’de listelenen hükümler uyarınca sunması gereken bilgidir (Madde 3(1)).
• eFTI “means a set of data elements that are processed by electronic means for the purpose of exchanging regulatory information among the economic operators concerned and between the economic operators concerned and competent authorities” (ilgili iktisadi işletmeciler arasında ve ilgili iktisadi işletmeciler ile yetkili makamlar arasında düzenleyici bilgi alışverişi amacıyla elektronik yollarla işlenen bir veri öğeleri kümesi anlamına gelir) (Madde 3(4)).
• eFTI platformu, bilgi ve iletişim teknolojisine dayalı bir çözümdür: “such as an operating system, an operating environment, or a database, intended to be used for the processing of eFTI” (eFTI’nin işlenmesinde kullanılması amaçlanan, örneğin bir işletim sistemi, bir işletim ortamı veya bir veri tabanı) (Madde 3(10)); eFTI hizmet sağlayıcısı ise işletmecilere bir sözleşmeye dayanarak eFTI hizmeti sunar (Madde 3(13)).
• İlgili iktisadi işletmeci (economic operator concerned), düzenleyici bilgiyi yetkili makamlara sunmaktan sorumlu bir taşımacılık veya lojistik işletmecisi ya da başka herhangi bir gerçek veya tüzel kişidir (Madde 3(14)); yetkili makam ise Madde 2(1)’deki tasarruflar uyarınca görev yapmaya yetkili bir kamu makamı, ajans veya başka bir kuruluştur (Madde 3(3)).

Tüzük 15 Temmuz 2020’de kabul edildi ve Komisyon’un sözleriyle “entered into force on 20 August 2020” (20 Ağustos 2020’de yürürlüğe girdi). 21 Ağustos 2024’ten beri uygulanmaktadır (Madde 18(2)); bazı maddeleri ise yürürlüğe girdiği tarihten beri uygulanır (Madde 18(3)).

Hangi bilgiler, hangi taşıma türleri

Madde 2(1)(a), kapsamdaki AB bilgi gerekliliklerini listeler:

• 1960 tarihli 11 sayılı Konsey Tüzüğünün Madde 6(1)’i: her eşya sevkiyatı için istenen taşıma belgesi; belgede diğer bilgilerin yanı sıra gönderenin adı ve adresi, eşyanın niteliği ve ağırlığı, teslim alma yeri ve tarihi ile teslim yeri bulunur;
• 92/106/AET sayılı Konsey Direktifinin Madde 3’ü: kombine taşımacılık için taşıma belgesi; bu belge demiryolu, iç suyolu veya denizyolu etabının yükleme ve boşaltma istasyonlarını ya da limanlarını da belirtir;
• (AT) 1072/2009 sayılı Tüzüğün Madde 8(3)’ü: ülkede yerleşik olmayan bir nakliyecinin önceki uluslararası taşımaya ve her kabotaj işlemine ilişkin sunması gereken kanıt;
• atık sevkiyatına ilişkin gereklilikler; bunlar artık (AB) 2024/1157 sayılı Tüzüğün Madde 9(2), 16(1) ve 18(4)’ündedir;
• 2008/68/AT sayılı Direktifte atıf yapılan karayolu (ADR), demiryolu (RID) ve iç suyolu (ADN) tehlikeli madde kurallarının Kısım 5, Bölüm 5.4’ü.

Madde 2(1)(b), Ek I Kısım A’da listelenen Komisyon tasarruflarında belirlenen gereklilikleri ekler; 2020’de kabul edildiği hâliyle Kısım A bir tasarruf listeler: (AB) 2015/1998 sayılı Uygulama Tüzüğünün havacılık güvenliği kuralları. Madde 2(1)(c), Kısım B’de listelenen ulusal hukuk hükümlerini ekler; Kısım B’yi (AB) 2024/2025 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzük, üye devletlerin bildirimlerinden hareketle doldurdu. Komisyon’un 5 Şubat 2025 tarihli raporu, o sırada kapsamda olan “182 pieces of EU and national legislation in total” (toplam 182 AB ve ulusal mevzuat metni) saydı; eFTI veri alt kümelerinin sayısı da aynıydı.

Komisyon’un eFTI sayfası bu dönüşümün “will apply to road, rail, inland waterway, and air transport” (karayolu, demiryolu, iç suyolu ve havayolu taşımacılığına uygulanacağını) söyler. Gerekçe 5’e göre bilgiyi elektronik olarak sunma imkânı “should apply to all regulatory information and to all transport modes” (tüm düzenleyici bilgilere ve tüm taşıma türlerine uygulanmalıdır).

Gerekçe 7 kapsamı sınırlar. Tüzük “should not impose any additional regulatory information or language requirements” (ek bir düzenleyici bilgi veya dil gerekliliği getirmemelidir); ayrıca “to the provisions referring to controls by customs offices” (gümrük idarelerince yapılan kontrollere atıf yapan hükümlere) ve (AB) 952/2013 sayılı Tüzükteki, yani Birlik Gümrük Kodu’ndaki ve (AB) 2019/1239 sayılı Tüzükteki raporlama yükümlülüklerine halel getirmemelidir. 21 Eylül 2027’den itibaren Birlik Gümrük Kodu, (AB) 952/2013 sayılı Tüzüğü yürürlükten kaldıran (AB) 2026/2108 sayılı Tüzüktür. Komisyon’un 21 Ocak 2026 tarihli sunumunun kapsam slaytı, eFTI’nin kapsamadıkları arasında şunu sayar: “No legal requirements beyond transport or for crossing EU borders (e.g. taxation, eInvoicing, or statistical, customs or maritime, reporting requirements)” (taşımacılığın ötesinde veya AB sınırlarını geçmeye ilişkin yasal gereklilikler yok; örneğin vergilendirme, e-fatura ya da istatistiki, gümrük veya denizcilik raporlama gereklilikleri). Gümrük transit beyanı ve elektronik mesajları T1 transit belgesi ve NCTS açıklandı yazısında ele alınır.

Kim ne yapmak zorunda

Madde 5 makamlara yöneliktir. 1. fıkrada belirlediği tarihten itibaren “competent authorities shall accept regulatory information made available electronically by the economic operators concerned in accordance with Article 4” (yetkili makamlar, ilgili iktisadi işletmecilerin Madde 4’e uygun olarak elektronik ortamda sunduğu düzenleyici bilgiyi kabul eder). Bilgi damga veya sertifika gibi resmî bir onay içeriyorsa ilgili makam bu onayı elektronik olarak verir (Madde 5(3)); üye devletler de tüm yetkili makamlarının bilgiye erişebilmesi ve onu işleyebilmesi için önlem alır (Madde 5(4)).

Madde 4 işletmecilere yöneliktir ve elektronik yolu seçtiklerinde uyacakları koşulları belirler. Madde 4(2) şöyledir: “Where the economic operators concerned make regulatory information available electronically to a competent authority, they shall do so on the basis of data processed on a certified eFTI platform and, if applicable, by a certified eFTI service provider.” (İlgili iktisadi işletmeciler düzenleyici bilgiyi bir yetkili makama elektronik olarak sunduklarında, bunu sertifikalı bir eFTI platformunda ve uygulanabildiği hâllerde sertifikalı bir eFTI hizmet sağlayıcısı tarafından işlenen verilere dayanarak yaparlar.) Bilgi, platformun veri kaynağına kimliği doğrulanmış ve güvenli bir bağlantı üzerinden makine tarafından okunabilir biçimde sunulur; işletmeci de makamın sevkiyata ilişkin bilgiyi tanımlamasını sağlayan benzersiz elektronik tanımlayıcı bağlantıyı iletir (Madde 4(3)). Talep üzerine bilgi insan tarafından okunabilir biçimde de sunulur: “on the spot, on the screen of an electronic device owned by the economic operator concerned” (yerinde, ilgili iktisadi işletmeciye ait bir elektronik cihazın ekranında) (Madde 4(4)). Fiziksel olarak yerinde yapılan denetimler için (AB) 2024/1942 sayılı Uygulama Tüzüğü, bağlantının makine tarafından okunabilir bir biçimde iletilmesini öngörür: “such as a bar code or QR code, displayed on the screen of an electronic handheld device such as a mobile phone or tablet, or printed on paper” (örneğin cep telefonu veya tablet gibi elde taşınan bir elektronik cihazın ekranında gösterilen ya da kâğıda basılan bir barkod veya QR kod) (gerekçe 13). Sertifikalı bir eFTI platformu aracılığıyla sunulan bilgiye bir sertifikasyon işareti eşlik eder (Madde 12(3)).

Tüzük işletmecileri bilgiyi elektronik olarak sunmakla yükümlü kılmaz. Gerekçe 7’ye göre Tüzük “is intended to allow the compliance with regulatory information requirements by electronic means rather than by means of paper documents, it is without prejudice to the possibility for the economic operators concerned to present that information in paper format, as provided for in the relevant provisions of Union legal acts or national law” (düzenleyici bilgi gerekliliklerine kâğıt belgeler yerine elektronik yollarla uyulmasına imkân vermeyi amaçlasa da, ilgili iktisadi işletmecilerin bu bilgiyi Birlik hukuki tasarruflarının veya ulusal hukukun ilgili hükümlerinde öngörüldüğü şekilde kâğıt biçiminde sunma imkânına halel getirmez). Bir yükümlülük ileride yapılacak bir incelemeye bırakılmıştır: Komisyon en geç 21 Şubat 2029’da Tüzüğü değerlendirmek ve “establishing the obligation for economic operators to make available electronically regulatory information to competent authorities” (iktisadi işletmeciler için düzenleyici bilgiyi yetkili makamlara elektronik olarak sunma yükümlülüğü getirilmesi) yönünde olası girişimleri incelemek zorundadır (Madde 16(1)). Komisyon’un eFTI ekip lideri Lia Potec, 21 Ocak 2026’da iki tarafı tek bir slaytta topladı: “Obligation for authorities to accept, uniformly, information provided electronically by operators” (makamların, işletmecilerin elektronik olarak sağladığı bilgiyi tek tip biçimde kabul etme yükümlülüğü) ve “Obligation for operators to use eFTI certified platforms, if opting to present information electronically” (işletmecilerin, bilgiyi elektronik olarak sunmayı seçmeleri hâlinde eFTI sertifikalı platformları kullanma yükümlülüğü).

İki gerekçe buna ekleme yapar. Gerekçe 8, makamların görevlerini “in situations where access to an eFTI platform is not available” (bir eFTI platformuna erişimin mümkün olmadığı durumlarda) yerine getirebilmeleri için, makamlar özellikle talep ettiğinde bilgiyi insan tarafından okunabilir biçimde sağlama sorumluluğunu işletmecilerde bırakır. Gerekçe 17, tüm yetkili makamların sertifikalı bir eFTI platformu aracılığıyla sunulan bilgiyi kabul etme yükümlülüğüne rağmen “the use of other ICT systems should remain possible if a Member State so chooses” (bir üye devlet bunu tercih ederse başka bilgi ve iletişim teknolojisi sistemlerinin kullanılması mümkün kalmalıdır) der.

9 Temmuz 2027: tarih nereden geliyor

Madde 5(1) bir takvim tarihi vermez. Metni şöyledir: “As from 30 months after the date of entry into force of the first of the delegated and implementing acts referred to in Articles 7 and 8, competent authorities shall accept regulatory information made available electronically by the economic operators concerned in accordance with Article 4, including where such regulatory information is requested by competent authorities as additional information.” (Madde 7 ve 8’de atıf yapılan yetki devrine dayalı tasarruflar ile uygulama tasarruflarından ilkinin yürürlüğe girdiği tarihten 30 ay sonrasından itibaren yetkili makamlar, ilgili iktisadi işletmecilerin Madde 4’e uygun olarak elektronik ortamda sunduğu düzenleyici bilgiyi, bu düzenleyici bilgi yetkili makamlarca ek bilgi olarak talep edildiğinde de dahil olmak üzere kabul eder.)

Madde 7 ve 8 kapsamındaki ilk tasarruflar, yani (AB) 2024/2024 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzük ve (AB) 2024/1942 sayılı Uygulama Tüzüğü, 20 Aralık 2024’te Resmî Gazete’de (Official Journal) yayımlandı ve 9 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi. Bizim hesabımıza göre 9 Ocak 2025’ten otuz ay sonrası 9 Temmuz 2027’dir. Komisyon, 5 Şubat 2025 tarihli COM(2025) 32 sayılı raporunda aynı tarihi ve aynı hesabı verir: “this date was calculated as 30 months after the date of entry into force of the first delegated and implementing acts adopted under Articles 7 and 8 of the Regulation. These latter acts entered into force on 9 January 2025.” (bu tarih, Tüzüğün Madde 7 ve 8’i uyarınca kabul edilen ilk yetki devrine dayalı tasarrufların ve uygulama tasarruflarının yürürlüğe girdiği tarihten 30 ay sonrası olarak hesaplanmıştır. Bu son tasarruflar 9 Ocak 2025’te yürürlüğe girmiştir.) eFTI sayfası 9 Temmuz 2027 başlığı altında şunu listeler: “The eFTI Regulation will apply in full. Member State authorities must accept information shared electronically by operators via certified eFTI platforms.” (eFTI Tüzüğü tam olarak uygulanacak. Üye devlet makamları, işletmecilerin sertifikalı eFTI platformları aracılığıyla elektronik olarak paylaştığı bilgiyi kabul etmek zorunda.)

Buradaki “apply in full” (tam olarak uygulanacak) sözcükleri bu tek yükümlülüğü ifade eder. Aynı rapor, hükümlerin çoğunun Tüzüğün yürürlüğe girmesinden veya 21 Ağustos 2024’ten itibaren uygulandığını belirtir; buna karşılık “the requirement for Member State authorities to accept information presented for control electronically will start applying only as of 9 July 2027” (üye devlet makamlarının denetim için elektronik olarak sunulan bilgiyi kabul etme gerekliliği ancak 9 Temmuz 2027’den itibaren uygulanmaya başlayacaktır). Komisyon’un sayfasında daha erken bir adım da vardır. Sayfa “As of January 2026” (Ocak 2026 itibarıyla) başlığı altında “eFTI platforms and service providers can start preparing for operations” (eFTI platformları ve hizmet sağlayıcıları faaliyete hazırlanmaya başlayabilir) ve “Member States authorities may start accepting data stored on certified eFTI platforms for inspection” (üye devlet makamları denetim için sertifikalı eFTI platformlarında depolanan verileri kabul etmeye başlayabilir) der.

Atık sevkiyatları önden gider. Atık sevkiyatlarına ilişkin 11 Nisan 2024 tarihli (AB) 2024/1157 sayılı Tüzük, 2020/1056 sayılı Tüzüğü değiştirdi ve Madde 5(1a)’yı ekledi: “By way of derogation from paragraph 1, competent authorities shall accept regulatory information, including additional information, pursuant to Regulation (EU) 2024/1157 as from 21 May 2026.” (1. fıkraya istisna olarak yetkili makamlar, (AB) 2024/1157 sayılı Tüzük uyarınca düzenleyici bilgiyi, ek bilgiler dahil, 21 Mayıs 2026’dan itibaren kabul eder.)

Şimdiye kadar kabul edilen tasarruflar

Komisyon’un 9 Ocak 2025 tarihli haberi Ocak tarihini doğrular: “the first eFTI implementing and delegated acts entered into force today” (ilk eFTI uygulama tasarrufları ve yetki devrine dayalı tasarrufları bugün yürürlüğe girdi). (AB) 2025/2243 sayılı Uygulama Tüzüğünün tarihi, yayımlanma tarihinden yaptığımız hesaptır. Madde 7, 8 ve 9(2) kapsamındaki tasarruflar, Tüzüğün bunlar için koyduğu son tarihlerden sonra geldi: ilk ikisi için 21 Şubat 2023, üçüncüsü için 21 Ağustos 2023. Komisyon’un raporu, veri seti tasarrufu için nedeni “mainly due to the complexity of the data mapping and modelling activities” (esas olarak veri eşleme ve modelleme çalışmalarının karmaşıklığı nedeniyle) diye açıklar.

Hâlâ eksik olanlar

23 Ekim 2026 itibarıyla durum. Tüzüğün platformlar ve hizmet sağlayıcıları için öngördüğü üç kural grubu o tarihte kabul edilmemişti.

• eFTI platformlarının sertifikasyonu (yetki devrine dayalı tasarruf, Madde 12(5)). Komisyon 21 Ekim 2026’da Have your say portalında, “laying down rules for the certification of eFTI platforms and the use of the certification mark” (eFTI platformlarının sertifikasyonuna ve sertifikasyon işaretinin kullanımına ilişkin kurallar belirleyen) bir yetki devrine dayalı tüzük taslağı yayımladı (Ares(2026)9917995); taslak 18 Kasım 2026’ya kadar görüşe açıktır. Taslakta şu ifade yer alır: “This draft has not been adopted or endorsed by the European Commission.” (Bu taslak Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilmemiş veya onaylanmamıştır.) Taslağın gerekçeli açıklaması (explanatory memorandum), “certification profiles to accommodate different operational capabilities and business models” (farklı operasyonel kabiliyetlere ve iş modellerine uyum sağlayacak sertifikasyon profilleri) oluşturacağını söyler.
• eFTI hizmet sağlayıcılarına yönelik gereklilikler (uygulama tasarrufu, Madde 10(2)). Portal girişimi planlama aşamasında gösterir; yayımlanmış bir taslak yoktur. Madde 10(2), bu türden ilk tasarruf için 21 Ağustos 2023 tarihini koymuştu.
• eFTI hizmet sağlayıcılarının sertifikasyonu (yetki devrine dayalı tasarruf, Madde 13(3)). Bu da planlama aşamasındadır; yayımlanmış bir taslak yoktur.

Komisyon bir yetki devrine dayalı tasarrufu kabul ettikten sonra tasarruf, ancak ne Avrupa Parlamentosu ne de Konsey bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz etmezse yürürlüğe girer; bu süre ikisinden herhangi biri tarafından iki ay uzatılabilir (Madde 14(6)).

Hedef tarihler öteye kaydı. Komisyon’un 9 Ocak 2025 tarihli haberinde şöyle deniyordu: “By September 2025: The Commission plans to adopt the remaining eFTI implementing specifications.” (Eylül 2025’e kadar: Komisyon kalan eFTI uygulama şartnamelerini kabul etmeyi planlıyor.) 5 Şubat 2025 tarihli raporu, sertifikasyon tasarruflarının “expected to be adopted by Commission in the second quarter of 2025” (2025’in ikinci çeyreğinde Komisyon tarafından kabul edilmesinin beklendiğini) söylüyordu. 29 Nisan 2026’da son kez değiştirilen eFTI sayfası ise şimdi “By December 2026” (Aralık 2026’ya kadar) başlığı altında şunu listeler: “The Commission plans to adopt the remaining eFTI implementing specifications.” (Komisyon kalan eFTI uygulama şartnamelerini kabul etmeyi planlıyor.) AB Yayın Ofisi’nin 23 Ekim 2026’da sorgulanan kayıtlarında, (AB) 2025/2243 sayılı Uygulama Tüzüğünden sonra kabul edilmiş ve başlığında eFTI geçen bir tasarruf yoktu.

Bir uygulama tasarrufu daha planlama aşamasındadır. eFTI tanımlayıcılar kayıt defterine yeni tanımlayıcılar eklenmesine ilişkin, portala 19 Ekim 2026’da girilen ve kabulü 2027’nin ilk çeyreği için planlanan bir girişim, özetinin sözleriyle “would add the country of loading and the country of unloading to the small set of freight data that authorities can already consult using a vehicle’s registration plate, letting them see the nature of an operation before deciding to stop it” (makamların bir aracın plakasını kullanarak halihazırda sorgulayabildiği küçük yük verisi kümesine yükleme ülkesini ve boşaltma ülkesini ekleyecek, böylece makamlar bir aracı durdurmaya karar vermeden önce işlemin niteliğini görebilecektir).

e-CMR: elektronik taşıma senedi

CMR Sözleşmesi’ne Elektronik Taşıma Senedine İlişkin Ek Protokol 20 Şubat 2008’de Cenevre’de düzenlendi ve 5 Haziran 2011’de yürürlüğe girdi. Başlangıç bölümü (preamble) amacını verir: “the optional making out of the consignment note by means of procedures used for the electronic recording and handling of data” (taşıma senedinin, verilerin elektronik olarak kaydı ve işlenmesi için kullanılan usullerle isteğe bağlı olarak düzenlenmesini) kolaylaştırmak. Protokole uygun bir elektronik taşıma senedi “shall be considered to be equivalent to the consignment note referred to in the Convention and shall therefore have the same evidentiary value and produce the same effects as that consignment note” (Sözleşmede anılan taşıma senedine eşdeğer sayılır ve bu nedenle o taşıma senediyle aynı kanıt değerini taşır ve aynı sonuçları doğurur) (Madde 2(2)). Protokolün doğrulamadan kararlaştırılan usullere kadar gereklilikleri CMR belgesi (taşıma senedi) ve e-CMR açıklandı yazısında anlatılır.

BM Antlaşma Koleksiyonu 23 Ekim 2026 itibarıyla 8 imzacı ve 42 taraf listeler. Bu liste üzerinden yaptığımız sayıma göre 27 AB üye devletinden 22’si taraftır. Belçika 27 Mayıs 2008’de imzalamıştır ve onay kaydı olmadan listelenir; Hırvatistan, Kıbrıs, İrlanda ve Malta listede yer almaz.

e-CMR taşıma sözleşmesine aittir. Protokolün Madde 1’i onu “issued by electronic communication by the carrier, the sender or any other party interested in the performance of a contract of carriage to which the Convention applies” (taşıyıcının, gönderenin veya Sözleşmenin uygulandığı bir taşıma sözleşmesinin ifasında menfaati bulunan diğer herhangi bir tarafın elektronik iletişimle düzenlediği) bir taşıma senedi olarak tanımlar. eFTI ise başka bir şeyle ilgilidir: makamların 2020/1056 sayılı Tüzüğün Madde 2(1)’indeki kurallar uyarınca isteyebileceği bilgiler ve bu bilgilerin onlara ulaşma yolu.

e-CMR ile eFTI’nin buluştuğu yer

Komisyon’un 21 Ocak 2026’da gösterilen eFTI kapsamı slaytı, kapsanmayanlar arasında şunu sayar: “Not transport documents as such (but the information from transport documents - consignment notes, waybills)” (taşıma belgelerinin kendisi değil; ancak taşıma belgelerindeki bilgiler: taşıma senetleri, taşıma irsaliyeleri). Tüzüğün gerekçe 6’sı CMR’nin adını anar. Makamların elektronik olarak sunulan bilgiyi kabul etme görevinin, kapsamdaki hükümler “require information that is also referred to in relevant international conventions such as the conventions governing the international contracts of carriage in the different transport modes” (farklı taşıma türlerinde uluslararası taşıma sözleşmelerini düzenleyen sözleşmeler gibi ilgili uluslararası sözleşmelerde de anılan bilgileri gerektirdiğinde) de uygulanması gerektiğini söyler; örnek olarak verdiği ilk sözleşme CMR’dir. (AB) 2024/2025 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzükle doldurulduğu hâliyle Ek I Kısım B, bazı üye devletler için CMR’yi ulusal hukuk yoluyla kapsama alır: Polonya’nın kaydı, 6 Eylül 2001 tarihli karayolu taşımacılığı kanununun “enabling compliance checks with Article 6(1) of CMR Convention” (CMR Sözleşmesi’nin Madde 6(1)’ine uygunluğun denetlenmesini sağlayan) bir hükmünü anar; Romanya’nın kaydı ise doğrudan CMR Sözleşmesi’nin Madde 6(1)’ini listeler.

Kabotaj kanıtı iki metin grubunda da yer alır. (AT) 1072/2009 sayılı Tüzüğün Madde 8(3)’ü her işlem için istenen kanıtın yedi ayrıntısını listeler; Komisyon’un kabotaj Soru-Cevap belgesi (Q&A) de şöyle der: “These details are contained in the consignment note or bill of lading, normally in the CMR format.” (Bu ayrıntılar, normalde CMR biçimindeki taşıma senedinde veya konşimentoda yer alır.) 21 Şubat 2022’den beri Madde 8(4a), bu kanıtın 2008 Protokolü kapsamında “presented or transmitted electronically, using a revisable structured format which can be used directly for storage and processing by computers, such as an electronic consignment note (e-CMR)” (bilgisayarların depolama ve işleme için doğrudan kullanabileceği, değiştirilebilir yapılandırılmış bir biçim, örneğin bir elektronik taşıma senedi, yani e-CMR, kullanılarak elektronik olarak sunulmasına veya iletilmesine) izin verir. Madde 8(3)’teki aynı bilgiler eFTI’nin kapsamındadır (2020/1056 sayılı Tüzük, Madde 2(1)(a)(iii)) ve (AB) 2024/2024 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzükte EU03 koduyla kendine ait bir veri alt kümesine sahiptir. Madde 8(4a) eFTI’yi anmaz; yukarıdaki tablodaki beş eFTI tasarrufunun hiçbiri de e-CMR’yi anmaz. (AB) 2024/1942 sayılı Uygulama Tüzüğü eFTI tarafına bir kabotaj örneği ekler: bir kayıt defterinde yayımlanan bir bağlantı, makamların bir kamyondaki, trendeki veya mavnadaki eşyayı “without physically stopping or boarding the means of transport” (taşıma aracını fiziksel olarak durdurmadan veya araca binmeden) kontrol etmesine ve tek bir aracın birkaç işlemine ilişkin bilgileri “such as in the case of road cabotage checks” (örneğin karayolu kabotaj denetimlerinde olduğu gibi) almasına imkân verecektir (gerekçe 14). Kabotaj kurallarının kendisi kabotaj ve gönderilen sürücüler yazısındadır.

Ticari belgeleri (AB) 2025/2243 sayılı Uygulama Tüzüğünün gerekçe 7’si ele alır. Gerekçe, eFTI kapsamındaki hükümlerin “allow economic operators concerned, in most cases, to re-use business-to-business documents to provide the required freight transport information” (ilgili iktisadi işletmecilerin, çoğu durumda, istenen yük taşıma bilgisini sağlamak için işletmeler arası belgeleri yeniden kullanmasına imkân verdiğini) not eder; platform şartnamelerinin “should not lay down requirements for the electronic format and use of business documents” (ticari belgelerin elektronik biçimine ve kullanımına ilişkin gereklilikler koymaması gerektiğini) söyler ve işletmecilerin “which they use to manage commercial transport documents such as consignment notes or transport orders” (taşıma senetleri veya taşıma siparişleri gibi ticari taşıma belgelerini yönetmek için kullandıkları) sistemlerdeki bilgiyi yeniden kullanabilmesini bekler. Komisyon’un işletmeler arası kullanım senaryolarına ilişkin 23 Haziran 2025’te düzenlediği bir web semineri bunu Finlandiya’dan İsveç’e kamyon ve gemiyle yapılan bir yolculukla örnekler: üç e-CMR, “Source for regulatory information in scope of eFTI” (eFTI kapsamındaki düzenleyici bilginin kaynağı) başlıklı satırda görünür; sonraki slayt bunların altında dokuz eFTI sevkiyat hareketi veri seti (consignment movement dataset) gösterir. Slaytlar bir örneklemedir, hukuki metin değildir.

Burada atıf yapılan metinlerin hiçbiri bir e-CMR’nin kendisinin eFTI olduğunu ya da e-CMR düzenleyen bir sistemin sertifikalı bir eFTI platformu olduğunu söylemez. Sertifikasyon ayrı bir usuldür: platform geliştiricisinin başvurusu üzerine, (AT) 765/2008 sayılı Tüzük uyarınca akredite edilmiş bir uygunluk değerlendirme kuruluşu platformu Madde 9(1)’in gerekliliklerine göre değerlendirir ve değerlendirme olumluysa bir uygunluk sertifikası verir (Madde 11(1) ve 12(1)).

Kombine taşımacılık: yasa değil, öneri

Komisyon 7 Kasım 2023’te 92/106/AET sayılı Direktifin, 2020/1056 sayılı Tüzüğü de değiştirecek bir revizyonunu önerdi (COM(2023) 702). Direktifin önerilen yeni Madde 3(1)’ine göre destek çerçevesinden yararlanmak için “the undertaking which organises the combined transport operation, shall record and make available the transport information in accordance with Regulation (EU) 2020/1056” (kombine taşıma işlemini düzenleyen teşebbüs, taşıma bilgisini (AB) 2020/1056 sayılı Tüzüğe uygun olarak kaydeder ve sunar) ve bunu “an electronic freight transport information platform (‘eFTI platform’)” (bir elektronik yük taşıma bilgisi platformu, yani eFTI platformu) üzerinde yapar. Önerinin gerekçe 12’si “the use of an eFTI platform should be mandatory for all operations that wish to benefit from the support framework” (destek çerçevesinden yararlanmak isteyen tüm işlemler için bir eFTI platformunun kullanılması zorunlu olmalıdır) sonucuna varır; Madde 2’si ise eFTI platformlarını, dış maliyet tasarruflarını hesaplamaya ve kombine taşımacılığın yıllık hacimlerine ilişkin toplu veri üretmeye yarayan bir işlev sağlamakla yükümlü kılacaktır. 23 Ekim 2026’da Avrupa Parlamentosu’nun Legislative Observatory’si, 2023/0396(COD) sayılı usulde ulaşılan aşamayı “Awaiting committee decision” (komite kararı bekleniyor) olarak gösteriyordu. Önerinin geri kalanı kombine, intermodal ve multimodal taşımacılık yazısında anlatılır.