Lotniskowe samochody ratowniczo-gaśnicze: przepisy USA i UE oraz co budują producenci
Co amerykańskie 14 CFR Part 139 i EASA ustalają dla lotniskowych samochodów pożarniczych: indeksy od A do E, kategorie od 1 do 10, środki gaśnicze, czasy reakcji i pojazdy ARFF od 4x4 do 8x8.

Lotniskowy samochód ratowniczo-gaśniczy to pojazd pożarniczy, który dowozi wodę, środek pianotwórczy i środek uzupełniający, taki jak proszek gaśniczy, do wypadku statku powietrznego na lotnisku lub w jego pobliżu; amerykańskie przepisy federalne nazywają go pojazdem ratownictwa i gaszenia pożarów statków powietrznych (aircraft rescue and firefighting, ARFF). W Stanach Zjednoczonych 14 CFR 139.317 określa minimalne pojazdy i środki gaśnicze dla pięciu indeksów lotnisk, od A do E, które zależą od długości samolotów przewoźników lotniczych korzystających z lotniska i od średniej dziennej liczby ich odlotów, a 14 CFR 139.319 wymaga, by co najmniej jeden z wymaganych pojazdów dotarł w ciągu 3 minut od alarmu do środka najdalszej drogi startowej obsługującej samoloty przewoźników lotniczych. W Unii Europejskiej rozporządzenie (UE) nr 139/2014 zobowiązuje operatora lotniska do zapewnienia służb ratowniczo-gaśniczych, a wartości liczbowe – dziesięć kategorii lotnisk, od jednego do trzech pojazdów, ilości środków gaśniczych i czas reakcji nie dłuższy niż trzy minuty – zawierają akceptowalne sposoby spełnienia wymagań Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA). Oba zestawy wartości dotyczą środków gaśniczych, wydajności podawania, liczby pojazdów i czasów reakcji. Układ napędu, przyspieszenie i prędkość maksymalną pojazdów podają ich producenci, którzy budują je z napędem na wszystkie osie, jako 4x4, 6x6 i 8x8; Rosenbauer daje swojemu PANTHER 8x8 dwa silniki i do 19 000 l środka gaśniczego.
Stan na 8 listopada 2026 r. Tego dnia odczytano: sekcje 139.315–139.319 14 CFR Part 139 w wydaniu Code of Federal Regulations według stanu na 1 stycznia 2025 r., a dla porównania wydanie z 2024 r.; rozporządzenie (UE) nr 139/2014 w tekście opublikowanym w Dzienniku Urzędowym oraz rozporządzenie delegowane (UE) 2020/2148, które zastąpiło lit. c)–e) pkt ADR.OPS.B.010; opublikowane w marcu 2026 r. Easy Access Rules for Aerodromes EASA – dla aktualnego brzmienia i akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań; oraz strony ARFF, broszury i karty danych firm Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler i Magirus. Własnych norm i podręczników ICAO ani okólników doradczych FAA (advisory circulars), do których odsyła 14 CFR 139.317(j), nie było wśród odczytanych tekstów.
Do czego służą te pojazdy
Materiały zawierające wytyczne (guidance material) EASA do rozporządzenia (UE) nr 139/2014 stwierdzają, że „principal objective of rescue and firefighting services is to save lives in the event of an aircraft accident or incident occurring at, or in the immediate surroundings of, the aerodrome” (podstawowym celem służb ratowniczo-gaśniczych jest ratowanie życia w razie wypadku lub incydentu statku powietrznego na lotnisku lub w jego bezpośrednim otoczeniu) (GM1 ADR.OPS.B.010(a)(1)). Te same wytyczne umieszczają strażnicę „normally” (zwykle) na lotnisku, nie wykluczając lokalizacji poza nim, „provided that the response time can be met” (pod warunkiem że można dotrzymać czasu reakcji), a karetki i służby medyczne wyłączają z zakresu służb ratowniczo-gaśniczych opisanych w ADR.OPS.B.010. Wytyczne EASA obliczają ilość wody do wytwarzania piany na podstawie obszaru krytycznego wokół samolotu, stosując „ICAO critical-area concept” (koncepcję obszaru krytycznego ICAO), która „seeks to control only that area of fire adjacent to the fuselage” (ma na celu opanowanie tylko tej części pożaru, która przylega do kadłuba) (GM6 ADR.OPS.B.010(a)(2)).
Producenci opisują tę pracę własnymi słowami. Ziegler projektuje swój Z-Class do zadań takich jak „engine, landing gear and fuel fires; evacuation support; securing emergency landings and escort and standby services” (pożary silników, podwozia i paliwa; wsparcie ewakuacji; zabezpieczanie lądowań awaryjnych oraz eskorta i dyżury w gotowości). Przewodnik Oshkosh po pojazdach ARFF podaje, że lotniskowe samochody pożarnicze, w odróżnieniu od miejskich, mają większy zbiornik wody, ponieważ „don’t have access to water supplies when locations of emergencies vary and are uncertain” (nie mają dostępu do źródeł wody, gdy miejsca zdarzeń są zmienne i niepewne), oraz że pojazd ARFF „may require the operator to drive over wreckage or reach an aircraft off a paved runway” (może wymagać od operatora przejechania po szczątkach lub dotarcia do statku powietrznego poza utwardzoną drogą startową). Co obejmuje, a czego nie obejmuje europejska norma dotycząca samochodów pożarniczych EN 1846-2, opisano w tekście o samochodach pożarniczych na podwoziach ciężarowych. Autobusy lotniskowe i sprzęt do obsługi naziemnej, np. podnośniki cateringowe, cysterny lotnicze i odladzarki, omówiono w tekście Pojazdy na płycie lotniska.
Stany Zjednoczone: indeksy od A do E w 14 CFR Part 139
Zgodnie z 14 CFR 139.315 indeks lotniska wynika z długości samolotów przewoźników lotniczych i średniej dziennej liczby ich odlotów. Jeżeli w jednej grupie indeksu jest pięć lub więcej średnich dziennych odlotów, indeks wyznacza najdłuższy samolot ze średnio pięcioma lub więcej odlotami dziennie; jeżeli najdłuższy samolot wykonuje ich mniej niż pięć, lotnisko otrzymuje następny niższy indeks. Najniższym indeksem jest A. Sekcja 139.317 wymienia następnie, „unless otherwise authorized by the Administrator” (o ile Administrator nie zezwoli inaczej), minimalne wyposażenie i środki gaśnicze dla każdego indeksu.
| Indeks | Długość samolotów przewoźników lotniczych | Minimalne pojazdy i środki gaśnicze |
|---|---|---|
| A | Mniej niż 90 stóp | Jeden pojazd przewożący co najmniej 500 funtów proszku gaśniczego na bazie sodu, halonu 1211 lub czystego środka gaśniczego (clean agent); albo 450 funtów proszku gaśniczego na bazie potasu i wodę z odpowiednią ilością AFFF, łącznie 100 galonów |
| B | Co najmniej 90, ale mniej niż 126 stóp | Jeden pojazd przewożący co najmniej 500 funtów proszku gaśniczego na bazie sodu, halonu 1211 lub czystego środka gaśniczego i 1 500 galonów wody z AFFF; albo dwa pojazdy, jeden ze środkami gaśniczymi indeksu A i drugi, który zwiększa ilość wody do wytwarzania piany w obu do co najmniej 1 500 galonów |
| C | Co najmniej 126, ale mniej niż 159 stóp | Trzy pojazdy, jeden ze środkami gaśniczymi indeksu A, z co najmniej 3 000 galonów wody do wytwarzania piany łącznie we wszystkich trzech; albo dwa pojazdy, jeden ze środkami gaśniczymi pojedynczego pojazdu indeksu B, z co najmniej 3 000 galonów łącznie w obu |
| D | Co najmniej 159, ale mniej niż 200 stóp | Trzy pojazdy, jeden ze środkami gaśniczymi indeksu A, z co najmniej 4 000 galonów wody do wytwarzania piany łącznie we wszystkich trzech |
| E | Co najmniej 200 stóp | Trzy pojazdy, jeden ze środkami gaśniczymi indeksu A, z co najmniej 6 000 galonów wody do wytwarzania piany łącznie we wszystkich trzech |
Każdy pojazd używany dla indeksów od B do E, który przewozi co najmniej 500 galonów wody do wytwarzania piany, musi mieć działko. Przy zbiorniku o pojemności co najmniej 500, ale mniejszej niż 2 000 galonów działko musi podawać co najmniej 500 i nie więcej niż 1 000 galonów na minutę; przy 2 000 galonów lub więcej – co najmniej 600 i nie więcej niż 1 200 galonów na minutę (139.317(f)). Minimalna wydajność podawania proszku gaśniczego, halonu 1211 lub czystego środka gaśniczego wynosi 5 funtów na sekundę przez linię ręczną lub 16 funtów na sekundę przez działko (139.317(g)), a każdy pojazd przewożący AFFF musi go mieć tyle, by wystarczył „to mix with twice the water required to be carried by the vehicle” (do zmieszania z dwukrotnością wody, którą pojazd musi przewozić) (139.317(i)). Ust. (j) dodaje: „FAA Advisory Circulars contain methods and procedures for ARFF equipment and extinguishing agents that are acceptable to the Administrator.” (Okólniki doradcze FAA zawierają metody i procedury dotyczące wyposażenia ARFF i środków gaśniczych, które Administrator uznaje za dopuszczalne.)
Sekcja 139.319 dotyczy wyposażenia pojazdów i reagowania. Każdy wymagany pojazd musi mieć dwukierunkową łączność radiową głosową co najmniej z pozostałymi wymaganymi pojazdami ratowniczymi, z wieżą kontroli ruchu lotniczego, ze wspólną częstotliwością informacji o ruchu (common traffic advisory frequency) tam, gdzie wieża nie działa, oraz ze strażnicami wskazanymi w lotniskowym planie działań w sytuacjach awaryjnych. Musi mieć błyskowe lub obrotowe światło ostrzegawcze i być „painted or marked in colors to enhance contrast with the background environment and optimize daytime and nighttime visibility and identification” (pomalowany lub oznakowany w kolorach zwiększających kontrast z otoczeniem i zapewniających optymalną widoczność i rozpoznawalność w dzień i w nocy). Jeżeli lotnisko leży na obszarze, w którym przez dłuższy czas panują temperatury poniżej 33 stopni Fahrenheita, pojazdy muszą mieć osłony lub inne środki zapewniające działanie wyposażenia i podawanie środków w warunkach mrozu.
Na żądanie Administratora lotnisko musi wykazać reagowanie, w którym co najmniej jeden wymagany pojazd w ciągu 3 minut od alarmu dociera do środka najdalszej drogi startowej obsługującej samoloty przewoźników lotniczych lub do innego punktu w porównywalnej odległości i rozpoczyna podawanie środka gaśniczego; wszystkie pozostałe wymagane pojazdy muszą dotrzeć do tego punktu i rozpocząć podawanie środka w ciągu 4 minut. Wymagany pojazd, który przestaje działać, musi zostać natychmiast zastąpiony sprzętem o co najmniej równych możliwościach; jeżeli możliwości odpowiadające indeksowi nie zostaną przywrócone w ciągu 48 godzin, operator lotniska, o ile nie uzyska innego zezwolenia, musi ograniczyć operacje przewoźników lotniczych do tych, które odpowiadają indeksowi pozostałego sprzętu. Noty źródłowe tych trzech sekcji przywołują 69 FR 6424 z 10 lutego 2004 r. i zmianę 139-26 (Amendment 139-26) z 4 czerwca 2004 r.
Unia Europejska: kategorie od 1 do 10
Załącznik IV do rozporządzenia (UE) nr 139/2014 ma zastosowanie do lotnisk certyfikowanych zgodnie z art. 6 tego rozporządzenia od dnia wydania certyfikatu (art. 11 ust. 3). W pkt ADR.OPS.B.010 zobowiązuje on operatora lotniska do zapewnienia, by „zapewniono służby oraz wyposażenie i obiekty ratownicze i gaśnicze” oraz by „odpowiednie wyposażenie, środki gaśnicze i wystarczający personel były dostępne na czas”, a także do szkolenia personelu ratowniczo-gaśniczego. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/2148 z dnia 8 października 2020 r. zastąpiło lit. c)–e): szkolenie prowadzi się zgodnie z pkt ADR.OR.D.017, ze sprawdzianami umiejętności w odstępach nieprzekraczających 12 miesięcy, a tymczasowe zmniejszenie poziomu ochrony „z powodu nieprzewidzianych okoliczności nie wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez właściwy organ”. Punkt ADR.OPS.B.010 nie podaje żadnych wartości liczbowych dla pojazdów ani środków gaśniczych.
Wartości liczbowe zawierają akceptowalne sposoby spełnienia wymagań (AMC) EASA, które załącznik I do rozporządzenia definiuje jako „niewiążące normy przyjęte przez Agencję w celu przedstawienia sposobów spełnienia wymagań”. Operator lotniska, który chce zastosować alternatywny sposób spełnienia wymagań, musi najpierw przedstawić właściwemu organowi jego pełny opis (ADR.OR.A.015). Zgodnie z AMC2 ADR.OPS.B.010(a)(2) kategoria lotniska ze względu na ochronę ratowniczo-gaśniczą wynika z długości całkowitej najdłuższych samolotów zwykle korzystających z lotniska i szerokości ich kadłuba: samolot, którego kadłub jest szerszy niż wartość maksymalna dla jego długości, przechodzi o jedną kategorię wyżej. Jeżeli liczba operacji samolotów pasażerskich najwyższej kategorii w trzech najbardziej ruchliwych kolejnych miesiącach jest mniejsza niż 700, poziom ochrony można obniżyć najwyżej o jedną kategorię. Dla operacji wyłącznie towarowych i pocztowych, przelotów technicznych (ferry), lotów szkoleniowych, testowych i pozycjonujących oraz operacji samolotów wycofywanych z eksploatacji (end-of-life) tabela 2 w AMC2 dopuszcza niższy poziom, na przykład 7 na lotnisku kategorii 10. AMC3 określa minimalną liczbę pojazdów.
| Kategoria | Długość całkowita samolotu | Maksymalna szerokość kadłuba | Pojazdy |
|---|---|---|---|
| 1 | Od 0 m do mniej niż 9 m | 2 m | 1 |
| 2 | Od 9 m do mniej niż 12 m | 2 m | 1 |
| 3 | Od 12 m do mniej niż 18 m | 3 m | 1 |
| 4 | Od 18 m do mniej niż 24 m | 4 m | 1 |
| 5 | Od 24 m do mniej niż 28 m | 4 m | 1 |
| 6 | Od 28 m do mniej niż 39 m | 5 m | 2 |
| 7 | Od 39 m do mniej niż 49 m | 5 m | 2 |
| 8 | Od 49 m do mniej niż 61 m | 7 m | 3 |
| 9 | Od 61 m do mniej niż 76 m | 7 m | 3 |
| 10 | Od 76 m do mniej niż 90 m | 8 m | 3 |
AMC4 wskazuje jako środek podstawowy pianę spełniającą poziom skuteczności A, B lub C albo ich kombinację, a jako środek uzupełniający – proszek gaśniczy odpowiedni do gaszenia pożarów węglowodorów albo środek alternatywny o równoważnej skuteczności gaśniczej. Ilości wody opierają się na średniej długości całkowitej samolotów danej kategorii i na intensywności podawania 8,2, 5,5 i 3,75 l/min na m² dla piany poziomów A, B i C. W kategoriach 1 i 2 do 100% wody można zastąpić środkiem uzupełniającym, przy czym 1 kg tego środka liczy się jako 1 l wody dla piany poziomu A. AMC4 przewiduje też na każdym pojeździe środek pianotwórczy wystarczający na co najmniej dwa napełnienia roztworem pianotwórczym, a na lotnisku zapas środka pianotwórczego równy 200% i środka uzupełniającego równy 100% ilości podanych w tabeli.
| Kategoria | Piana poziomu A: woda, l / l/min | Piana poziomu B: woda, l / l/min | Piana poziomu C: woda, l / l/min | Proszek gaśniczy: kg / kg/s |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 350 / 350 | 230 / 230 | 160 / 160 | 45 / 2,25 |
| 2 | 1 000 / 800 | 670 / 550 | 460 / 360 | 90 / 2,25 |
| 3 | 1 800 / 1 300 | 1 200 / 900 | 820 / 630 | 135 / 2,25 |
| 4 | 3 600 / 2 600 | 2 400 / 1 800 | 1 700 / 1 100 | 135 / 2,25 |
| 5 | 8 100 / 4 500 | 5 400 / 3 000 | 3 900 / 2 200 | 180 / 2,25 |
| 6 | 11 800 / 6 000 | 7 900 / 4 000 | 5 800 / 2 900 | 225 / 2,25 |
| 7 | 18 200 / 7 900 | 12 100 / 5 300 | 8 800 / 3 800 | 225 / 2,25 |
| 8 | 27 300 / 10 800 | 18 200 / 7 200 | 12 800 / 5 100 | 450 / 4,5 |
| 9 | 36 400 / 13 500 | 24 300 / 9 000 | 17 100 / 6 300 | 450 / 4,5 |
| 10 | 48 200 / 16 600 | 32 300 / 11 200 | 22 800 / 7 900 | 450 / 4,5 |
AMC5 podaje czas reakcji „not exceeding three minutes with an operational objective of not exceeding two minutes” (nieprzekraczający trzech minut, z celem operacyjnym nieprzekraczającym dwóch minut) od pierwszego wezwania do dowolnego punktu każdej czynnej drogi startowej, przy optymalnej widzialności i optymalnym stanie nawierzchni, przy czym służba ma być wtedy w stanie podawać pianę z wydajnością nie mniejszą niż 50% wydajności z tabeli; każdy kolejny pojazd potrzebny do ciągłego podawania przybywa nie później niż jedną minutę po pierwszym. AMC6 przewiduje przeszkolony personel gotowy do obsadzenia pojazdów w czasie operacji lotniczych i przez co najmniej 15 minut po odlocie ostatniego lotu. Zgodnie z przepisami rozporządzenia dotyczącymi pojazdów na polu manewrowym pojazdom ratowniczym udającym się z pomocą do statku powietrznego w stanie zagrożenia „udziela się pierwszeństwa przed każdym innym ruchem naziemnym” (ADR.OPS.B.027(b)(1)).
Oba zestawy przepisów obok siebie
| Stany Zjednoczone | Unia Europejska | |
|---|---|---|
| Gdzie są wartości liczbowe | 14 CFR 139.315–139.319, jako „the minimum required” (wymagane minimum), o ile Administrator nie zezwoli inaczej | AMC2–AMC5 do ADR.OPS.B.010, „niewiążące normy”; rozporządzenie ustanawia obowiązek bez wartości liczbowych |
| Co wyznacza poziom | Długość samolotów przewoźników lotniczych w stopach i pięć lub więcej średnich dziennych odlotów | Długość całkowita w metrach i szerokość kadłuba najdłuższych samolotów zwykle korzystających z lotniska; o jedną kategorię niżej przy mniej niż 700 operacjach samolotów pasażerskich najwyższej kategorii w trzech najbardziej ruchliwych kolejnych miesiącach |
| Poziomy i pojazdy | Indeksy od A do E; od jednego do trzech pojazdów | Kategorie od 1 do 10; od jednego do trzech pojazdów |
| Reagowanie | Co najmniej jeden wymagany pojazd w ciągu 3 minut od alarmu na środku najdalszej drogi startowej obsługującej samoloty przewoźników lotniczych, podający środek gaśniczy; wszystkie pozostałe w ciągu 4 minut | Nie więcej niż 3 minuty, cel 2, od pierwszego wezwania do dowolnego punktu każdej czynnej drogi startowej; piana z wydajnością co najmniej 50% wydajności z tabeli; kolejne pojazdy potrzebne do ciągłego podawania środka gaśniczego w ciągu 1 minuty po pierwszym |
| Łączność | Dwukierunkowa łączność radiowa głosowa z pozostałymi pojazdami ratowniczymi, wieżą, wspólną częstotliwością informacji o ruchu i strażnicami | Odrębny system łączności łączący strażnicę z wieżą kontroli, każdą inną strażnicą i pojazdami (AMC1 ADR.OPS.B.010(a)(2)) |
| Oznakowanie i oświetlenie | Błyskowe lub obrotowe światło ostrzegawcze; kolory zwiększające kontrast z otoczeniem | Jaskrawe kolory lub flagi oraz, w nocy lub w warunkach ograniczonej widzialności, błyskające niebieskie światła przeszkodowe niskiej intensywności dla pojazdów ratowniczych (ADR.OPS.B.080); dla pojazdów ratowniczych kolor czerwony lub żółtozielony „should preferably be used” (powinien być stosowany w pierwszej kolejności) (AMC1 ADR.OPS.B.080(a)) |
| Pojazd wyłączony z eksploatacji | Natychmiast zastąpiony sprzętem o równych możliwościach; jeżeli możliwości odpowiadające indeksowi nie zostaną przywrócone w ciągu 48 godzin, operacje przewoźników lotniczych zostają ograniczone do indeksu pozostałego sprzętu | Tymczasowe obniżenie z powodu nieprzewidzianych okoliczności nie wymaga uprzedniego zatwierdzenia (ADR.OPS.B.010(e)); GM4 wymienia wśród takich okoliczności „breakdown of RFFS vehicles” (awarię pojazdów RFFS) |
Zbudowane dla lotniska albo wzięte z gamy ciężarówek
Rosenbauer podaje, że sam opracowuje i produkuje podwozie, zabudowę i technikę gaśniczą PANTHER. Jego własna kronika datuje pierwszy PANTHER 8x8, na podwoziu MAN, na 1991 r., rozpoczęcie produkcji własnego podwozia dla PANTHER 6x6 i 4x4 w Wyoming w stanie Minnesota na 2003 r., a własne czteroosiowe podwozie z dwoma silnikami napędowymi dla PANTHER 8x8 na 2007 r. Magirus podaje, że w jego najnowszej generacji DRAGON podwozie specjalne, zabudowa, technika gaśnicza i sterowanie pochodzą w całości od Magirusa, a swoją gamę IMPACT, przeznaczoną przez niego dla lotnisk niższych kategorii, opiera na zmodyfikowanych podzespołach z wielkoseryjnej produkcji ciężarówek; dla IMPACT X4 jego broszura z 2016 r. wymienia podzespoły IVECO Trakker. MT Airport Rosenbauera jest „based on a standard chassis” (zbudowany na standardowym podwoziu): jego karta danych z listopada 2020 r. podaje Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6 o mocy 350 kW (480 PS), rozstawie osi 5 050 mm i dopuszczalnej masie całkowitej 29 000 kg. Oshkosh buduje Strikera na podwoziu, które nazywa podwoziem własnej konstrukcji (custom chassis), z centralnym stanowiskiem kierowcy i niezależnym zawieszeniem wszystkich kół TAK-4, które Oshkosh wprowadził w serii T-Series w 1996 r., a w pierwszym Strikerze w 2000 r. uczynił standardem.
Broszura Rosenbauera opisuje serię PANTHER jako „ARFF vehicles on 2-, 3-, and 4-axle chassis with permanent all-wheel drive” (pojazdy ARFF na podwoziach 2-, 3- i 4-osiowych ze stałym napędem na wszystkie koła), a karty danych Zieglera podają stały napęd 4x4, 6x6 i 8x8; co liczy takie oznaczenie, wyjaśniono w tekście o układach osi ciężarówek. Rosenbauer i Ziegler podają, że ich kabiny przeszły testy zderzeniowe według ECE R29-3, a E-ONE – że kabina Titan spełnia wymagania konstrukcyjne SAE 2420 / 2422 i ECE-R29. Miejsca dla załogi według producentów: cztery w Titan firmy E-ONE, 1 + 3 w PANTHER electric, do 1 + 5 w Z-Class Zieglera, do pięciu strażaków w Strikerze Oshkosha oraz trzy, cztery lub sześć w SUPERDRAGON X8 Magirusa według jego strony internetowej, z fotelem kierowcy po lewej, po prawej lub pośrodku; karty danych Magirusa z 2016 r. podają dla SUPERDRAGON X8 i DRAGON X6 1 + 2, 1 + 3 lub 1 + 4.
Co producenci publikują w liczbach
Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler i Magirus publikują dla poszczególnych modeli następujące wartości.
| Producent i model | Napęd i masa | Moc w zapisie producenta | Woda, środek pianotwórczy, proszek | Pompa i działka | 0–80 km/h; prędkość maksymalna |
|---|---|---|---|---|---|
| Rosenbauer PANTHER 4x4 | 4x4 | 700 KM (Volvo) | Do 6 950 l środka gaśniczego | Pompa 7 000 l/min (strona internetowa), 9 000 l/min (broszura) | 22 s; 115 km/h |
| Rosenbauer PANTHER 6x6 S | 6x6; zabudowa o szerokości 2,5 m | 700 KM (Volvo) | Do 10 300 l środka gaśniczego | Pompa 7 000 l/min | 28 s; 115 km/h |
| Rosenbauer PANTHER 6x6 | 6x6 | 750 KM (Volvo) | Do 14 000 l środka gaśniczego | Pompa 9 000 l/min | 31 s, z 8-biegowym pakietem osiągów 28 s; 120 km/h |
| Rosenbauer PANTHER 8x8 | 8x8, dwa silniki | Łącznie do 1 450 KM | Do 19 000 l środka gaśniczego | Pompa 10 000 l/min | 25 s; 135 km/h |
| Rosenbauer PANTHER electric | Rosenbauer 40.980 6x6; 40 500 kg | 720 kW (980 KM), elektryczny; w trybie boost 880 kW (1 200 KM) | 12 000 l wody, 1 450 l środka pianotwórczego, 250 kg proszku | Pompa N80 do 9 000 l/min przy 12 bar; działko dachowe RM 80 do 9 000 l/min, działko przednie RM 15 do 2 000 l/min | 25 s, w trybie boost 20 s; 120 km/h |
| Rosenbauer MT Airport 6100/750/250 | Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6; 29 000 kg | 350 kW (480 PS) | 6 150 l wody, 750 l środka pianotwórczego, 250 kg proszku | Pompa N35 3 500 l/min przy 10 bar; działko dachowe RM35C maks. 3 000 l/min, działko przednie RM15C maks. 1 500 l/min | — |
| Oshkosh Striker 8x8 | 8x8, dwa silniki | — | — | — | 0–50 mph (80 kph) w 25 s (strona Strikera), w mniej niż 20 s (przewodnik); — |
| Oshkosh Striker Volterra 6x6 | 6x6, zawieszenie TAK-4 | Silnik Scania DC13 i akumulatory pokładowe; moc niepodana | 3 170 gal (12 000 l) wody; 550 lb (225 kg) proszku gaśniczego | Pompa 2 000 GPM (7 570 LPM); Snozzle HRET 50 ft (15,2 m) | 0–50 mph (0–80 kph) w 25 s; — |
| E-ONE Titan 4x4 | 4x4 | Scania DC16, 500 kW (670 hp) | 1 585 gal (6 000 l) wody, 225 gal (852 l) środka pianotwórczego; opcjonalnie proszek gaśniczy do 550 lb (250 kg) | Opcjonalnie działko zderzakowe Rhino II | — |
| E-ONE Titan 6x6 | 6x6 | Scania DC16, 574 kW (770 hp) | 3 170 gal (12 000 l) wody ze zintegrowanym zbiornikiem środka pianotwórczego 445 gal (1 680 l); opcjonalnie proszek gaśniczy do 550 lb (250 kg) | Opcjonalnie HRET o wysokości podnoszenia do 65 ft (19,8 m) i działko zderzakowe Rhino II | — |
| E-ONE Titan 4x4 AT | 4x4, do transportu samolotami C-5, C-17 i C-130 | — | 1 000 gal (3 785 l) wody, 140 gal (529 l) środka pianotwórczego; opcjonalnie proszek gaśniczy do 250 lb (113 kg) | Pompa Darley PSP do 1 500 GPM (5 678 LPM); opcjonalnie działka zderzakowe i dachowe 375 GPM (1 419 LPM) przy małym przepływie lub 750 GPM (2 839 LPM) przy dużym przepływie | —; ponad 70 mph |
| Ziegler Z4 | Stały napęd 4x4; 26 000 kg | Scania DC16, 566 kW (770 KM) Stage V; opcjonalnie 522 kW (710 KM) Euro 6 | 6 000 l wody, 750 l środka pianotwórczego; system proszkowy 250 kg wśród systemów dodatkowych | Z-Pump 10-8000; działko zderzakowe ZT-2000, działko dachowe ZT-6000 | Poniżej 20 s; 120 km/h |
| Ziegler Z6 | Stały napęd 6x6; 39 000 kg | Jak Z4 | Do 13 500 l wody, do 1 650 l środka pianotwórczego; system proszkowy 250 kg wśród systemów dodatkowych | Z-Pump 10-8000, opcjonalnie 10-10000; działka jak w Z4, opcjonalnie działko dachowe ZT-8000 i Z-Attack 17 HRET | Poniżej 28 s; 120 km/h |
| Ziegler Z8 i Z8 LWB | Stały napęd 8x8; 52 000 kg; rozstaw osi 4 500 lub 5 500 mm | Dwa silniki Scania DC16, 1 132 kW (1 540 KM) Stage V; opcjonalnie 1 044 kW (1 420 KM) Euro 6 | Do 17 000 l wody, do 2 000 l środka pianotwórczego; system proszkowy 500 kg wśród systemów dodatkowych | Jak Z6 | Poniżej 20 s; 140 km/h |
| Magirus DRAGON X6 TEP | Magirus IM40X6 6x6; 40 000 kg | Dwa silniki IVECO Cursor 13 po 540 PS (Euro 3) lub 560 PS (Euro 5); w karcie danych 794 kW / 1080 PS (Euro III) lub 824 kW / 1120 PS (Euro V) | 10 000, 11 500, 12 000 lub 12 500 l wody; do 1 500 l środka pianotwórczego; opcjonalnie proszek do 500 kg | Pompa ponad 9 000 l/min przy 10 bar (karta danych), do 9 400 l/min (strona internetowa); działko dachowe i przednie | 18 do 21 s (karta danych), około 21 s (strona internetowa); 115 km/h, z retarderem 135 km/h (karta danych), około 135 km/h z ogranicznikiem elektronicznym (strona internetowa) |
| Magirus SUPERDRAGON X8 TEP | Magirus IM52X8 8x8; 52 000 kg; rozstaw osi 4 050 mm (SWB) lub 5 050 mm (LWB) | 824 kW / 1120 PS (Euro V) lub 794 kW / 1080 PS (Euro III) | Do 14 000 l (SWB) lub 17 000 l (LWB) wody; do 2 000 lub 2 500 l środka pianotwórczego; opcjonalnie proszek do 500 kg | Pompa ponad 9 000 l/min przy 10 bar; działko dachowe i przednie | Około 23 s (SWB), około 25 s (LWB); 115 km/h, z retarderem 135 km/h |
Niektórzy producenci podają w różnych dokumentach różne wartości. Dla pompy PANTHER 4x4 strona internetowa Rosenbauera podaje 7 000 l/min, a jego broszura z lipca 2024 r. 9 000 l/min; Oshkosh podaje dla Strikera 8x8 czas 0–50 mph 25 sekund na stronie Strikera i „less than 20 seconds” (mniej niż 20 sekund) w przewodniku po pojazdach ARFF. Broszura Rosenbauera podaje czasy od 0 do 80 km/h dla PANTHER 4x4, 6x6 i 8x8 jako „less than” (mniej niż) 22, 28 i 25 sekund, a jego strona internetowa podaje dla PANTHER 6x6 31 sekund na liście modeli i 28 sekund z pakietem osiągów 750 KM i 8-biegową skrzynią. Strona Magirusa poświęcona DRAGON X6 NEO, z silnikami Euro 6 i z tym, co Magirus nazywa strategią dwóch silników, podaje 0–80 km/h w mniej niż 20 sekund i dostępność od drugiego kwartału 2025 r., bez dalszych wartości.
Z-Class Zieglera oraz Titan 4x4 i 6x6 firmy E-ONE wykorzystują silnik Scania DC16, opisany w tekście o 16-litrowym silniku Scania V8. Z8 Zieglera i SUPERDRAGON X8 Magirusa mają podaną dopuszczalną masę 52 000 kg każdy; ciężarówki i autobusy mierzone ładownością, długością i mocą opisano w tekście o największych ciężarówkach i autobusach na świecie.
Działka, wysięgniki wysokiego zasięgu i pump and roll
14 CFR 139.317(f) wymaga działka w każdym amerykańskim pojeździe, który przewozi 500 galonów lub więcej wody do wytwarzania piany dla indeksów od B do E. Oprócz działek dachowych i zderzakowych producenci oferują wysięgniki z działkiem wysokiego zasięgu (high-reach extendable turret, HRET): wysięgnik, który przenosi działko oraz – w Snozzle Oshkosha i STINGER Rosenbauera, a jako opcja w Z-Attack Zieglera – przebijak. Oshkosh oferuje Snozzle z wysięgnikiem 50 ft lub 65 ft, głębokością przebicia ponad 36 in. (914 mm) i „40 ft. (12 m) cold shower pattern of 250 gpm (947 lpm)” (strumień rozproszony o szerokości 40 ft (12 m) i wydajności 250 gpm (947 lpm)). E-ONE oferuje w Titan 6x6 HRET o wysokości podnoszenia do 65 ft (19,8 m), Rosenbauer STINGER 54 i 66, Ziegler opcjonalnie Z-Attack 17 w Z6 i Z8, a Magirus ramię Spiker w SUPERDRAGON X8. Ziegler podaje wydajność działek dachowych ZT-6000 i ZT-8000 jako 6 000 i 8 000 l/min, a Rosenbauer – dla działek dachowego i przedniego PANTHER do 9 000 l/min i zasięg do 100 m.
Pump and roll, które według słów Oshkosha pozwala załodze „have the vehicle in motion while still powering the pump” (utrzymywać pojazd w ruchu, nadal napędzając pompę), występuje w opisach producentów. Karty danych Magirusa podają „Pump & Roll bis zu 70 km/h” (pump and roll do 70 km/h), Oshkosh podaje, że jego rozdzielacz mocy umożliwia pump and roll „in any condition” (w każdych warunkach), broszura Z-Class Zieglera określa je jako możliwe „in any driving state and at any speed” (w każdym stanie jazdy i przy każdej prędkości), a karta danych MT Airport Rosenbauera stwierdza, że praca w trybie pump and roll jest możliwa.
Napęd elektryczny i hybrydowy
Według kroniki PANTHER Rosenbauer rozpoczął sprzedaż PANTHER electric w 2024 r. Pojazd na podwoziu Rosenbauer 40.980 6x6 z czterema silnikami elektrycznymi ma akumulatory wysokonapięciowe o nominalnej zawartości energii 256 kWh oraz system rezerwy energii zasilany silnikiem wysokoprężnym o mocy 235 kW. Ładuje się przez złącze CCS typu 2 z mocą do 22 kW AC lub 2 × 150 kW DC, a Rosenbauer podaje, że przy mocy do 300 kW ładowanie od 0% do 100% trwa około 45 minut. Karta danych Rosenbauera z lutego 2026 r. dla jednego egzemplarza z HRET STINGER 54 podaje 11 400 l wody i 1 370 l środka pianotwórczego, podczas gdy strona produktu podaje 12 000 l i 1 450 l. Czym nominalna wartość pojemności baterii różni się od pojemności użytkowej, wyjaśniono w tekście o pojemności baterii zainstalowanej i użytkowej.
Oshkosh wprowadził Striker Volterra w czerwcu 2021 r. Łączy on akumulatory pokładowe z silnikiem wysokoprężnym, w wymienionej przez Oshkosha konfiguracji 6x6 z silnikiem Scania DC13, a Oshkosh podaje, że codzienna praca może odbywać się na zasilaniu z akumulatorów z automatycznym przełączeniem na silnik wysokoprężny, gdy wymaga tego sytuacja. Według Oshkosha podłączenie do sieci elektrycznej nie jest potrzebne, by utrzymać naładowanie akumulatorów, dopóki współpracują one z silnikiem, a pojazd może się ładować z „standard 220 or 480 electrical grid” (standardowej sieci 220 lub 480).
Daty w kronikach samych producentów
| Rok | Wydarzenie | Dokument producenta |
|---|---|---|
| 1930 | Magirus dostarcza na lotnisko w południowych Niemczech samochód gaśniczy z dużym zapasem wody i środka pianotwórczego, przednią pompą Magirusa i dwoma zestawami szybkiego natarcia; Magirus nazywa go swoim pierwszym lotniskowym samochodem gaśniczym | Broszura ARFF Magirusa, sierpień 2016 r. |
| 1968 | Oshkosh buduje MB-5 dla U.S. Navy; później powstaje MB-1 o pojemności 1 000 galonów | Przewodnik Oshkosh po pojazdach ARFF |
| 1969 | Ziegler datuje od tego roku swoją technikę lotniskową | Strona Z-Class Zieglera |
| 1972 | Magirus dostarcza na lotnisko w Monachium pojazdy ARFF na podwoziach 8x8 z dwoma silnikami | Broszura ARFF Magirusa, sierpień 2016 r. |
| 1991 | Prezentacja pierwszego Rosenbauera PANTHER 8x8 na podwoziu MAN; pierwsza dostawa, na lotnisko w Genewie, następuje w 1992 r. | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 1996 | Oshkosh wprowadza niezależne zawieszenie TAK-4 w serii T-Series | Strona TAK-4 Oshkosha |
| 2000 | Pierwszy Oshkosh Striker, z TAK-4 w standardzie | Strona TAK-4 Oshkosha |
| 2003 | Rosenbauer rozpoczyna produkcję własnego podwozia dla PANTHER 6x6 i 4x4 w Wyoming w stanie Minnesota | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 2007 | Rosenbauer buduje własne czteroosiowe podwozie z dwoma silnikami napędowymi dla PANTHER 8x8 | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 2013 | Rosenbauer dodaje PANTHER 6x6 S o szerokości 2,5 m, opracowany dla mniejszych lotnisk regionalnych lub krajowych | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 2020 | 2000. PANTHER trafia na lotnisko Fort Lauderdale | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 2021 | Premiera Oshkosha Strikera nowej generacji w styczniu; prezentacja Strikera Volterra w czerwcu | Przewodnik Oshkosh po pojazdach ARFF |
| 2024 | Rosenbauer rozpoczyna sprzedaż PANTHER electric | Strona PANTHER Rosenbauera |
| 2025 | Magirus DRAGON X6 NEO dostępny od drugiego kwartału | Strona DRAGON X6 NEO Magirusa |
| 2026 | 3000. PANTHER, jeden z siedmiu PANTHER 6x6 dla międzynarodowego portu lotniczego w Atenach | Strona PANTHER Rosenbauera |
Krótkie odpowiedzi
- Czym jest pojazd ARFF?
- To pojazd ratownictwa i gaszenia pożarów statków powietrznych (aircraft rescue and firefighting): samochód pożarniczy, który dowozi wodę, środek pianotwórczy i środek uzupełniający, taki jak proszek gaśniczy, do wypadku statku powietrznego na lotnisku lub w jego pobliżu. W Stanach Zjednoczonych 14 CFR 139.317 określa minimalne pojazdy i środki gaśnicze dla indeksów lotnisk od A do E; w Unii Europejskiej określają je dla kategorii lotnisk od 1 do 10 akceptowalne sposoby spełnienia wymagań EASA do rozporządzenia (UE) nr 139/2014. Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler i Magirus budują je z napędem na wszystkie osie, jako 4x4, 6x6 lub 8x8.
- Ile samochodów pożarniczych musi mieć lotnisko?
- W Stanach Zjednoczonych 14 CFR 139.317 wymaga, o ile Administrator FAA nie zezwoli inaczej, jednego pojazdu przy indeksie A, jednego lub dwóch przy indeksie B, dwóch lub trzech przy indeksie C i trzech przy indeksach D i E; indeks zależy od długości samolotów przewoźników lotniczych i średniej dziennej liczby ich odlotów. W Unii Europejskiej AMC3 ADR.OPS.B.010(a)(2) EASA przewiduje jeden pojazd dla kategorii lotnisk od 1 do 5, dwa dla kategorii 6 i 7 oraz trzy dla kategorii od 8 do 10.
- Jak szybko lotniskowe samochody pożarnicze muszą dotrzeć do drogi startowej?
- Zgodnie z 14 CFR 139.319 w ciągu 3 minut od alarmu co najmniej jeden z wymaganych pojazdów musi dotrzeć do środka najdalszej drogi startowej obsługującej samoloty przewoźników lotniczych i rozpocząć podawanie środka gaśniczego, a wszystkie pozostałe wymagane pojazdy muszą to zrobić w ciągu 4 minut. AMC5 ADR.OPS.B.010(a)(2) EASA podaje czas reakcji nie dłuższy niż trzy minuty, z celem operacyjnym nie dłuższym niż dwie, od pierwszego wezwania do dowolnego punktu każdej czynnej drogi startowej przy optymalnej widzialności i optymalnym stanie nawierzchni; każdy kolejny pojazd potrzebny do ciągłego podawania środka gaśniczego przybywa nie później niż jedną minutę po pierwszym.
- Ile wody wozi lotniskowy samochód pożarniczy?
- Zależy to od modelu, a przepisy ustalają sumy dla lotniska. Ziegler podaje 6 000 l wody dla swojego Z4 i do 17 000 l dla Z8, Rosenbauer do 19 000 l środka gaśniczego dla PANTHER 8x8, a E-ONE i Oshkosh 3 170 galonów (12 000 l) wody dla Titan 6x6 i Striker Volterra 6x6. Przepisy USA wymagają przy indeksie E co najmniej 6 000 galonów wody do wytwarzania piany łącznie w trzech pojazdach, a AMC4 EASA podaje 48 200 l dla piany o poziomie skuteczności A w kategorii lotniska 10.
- Czy lotniskowe samochody pożarnicze buduje się na zwykłych podwoziach ciężarowych?
- Niektóre tak. Rosenbauer sam buduje podwozie swojego PANTHER, Magirus swoją gamę DRAGON na podwoziu specjalnym, a Oshkosh model Striker na podwoziu własnej konstrukcji z niezależnym zawieszeniem TAK-4. MT Airport Rosenbauera opiera się na standardowym podwoziu, w karcie danych z listopada 2020 r. na Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6, a Magirus opiera swoją gamę IMPACT dla lotnisk niższych kategorii na zmodyfikowanych podzespołach ciężarówek, w przypadku IMPACT X4 na podzespołach IVECO Trakker.
Modele wymienione w tym artykule
Źródła
- 14 CFR Part 139, Certification of Airports — sections 139.315, 139.317 and 139.319 on aircraft rescue and firefighting, Code of Federal Regulations, Title 14, Volume 3, edition revised as of 1 January 2025 — U.S. Government Publishing Office (govinfo), 1 Jan 2025
- 14 CFR Part 139, Certification of Airports — sections 139.317 and 139.319, Code of Federal Regulations, Title 14, Volume 3, edition revised as of 1 January 2024 (comparison) — U.S. Government Publishing Office (govinfo), 1 Jan 2024
- Commission Regulation (EU) No 139/2014 of 12 February 2014 laying down requirements and administrative procedures related to aerodromes — Official Journal text: Article 11, Annex I definition (1) and Annex IV point ADR.OPS.B.010 — EUR-Lex, European Union, 12 Feb 2014
- Commission Delegated Regulation (EU) 2020/2148 of 8 October 2020 amending Regulation (EU) No 139/2014 as regards runway safety and aeronautical data — Article 2 and Annex point (3)(i) — EUR-Lex, European Union, 8 Oct 2020
- Easy Access Rules for Aerodromes (Regulation (EU) No 139/2014), published March 2026 — Annex I definition (1), ADR.OR.A.015, ADR.OPS.B.010 with AMC1 to AMC6 and GM1 to GM6, ADR.OPS.B.027, ADR.OPS.B.080 and AMC1 ADR.OPS.B.080(a) — European Union Aviation Safety Agency (EASA)
- PANTHER – ARFF vehicles: product page with models, features and milestones, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- PANTHER brochure, English edition of July 2024 (PA14X) — Rosenbauer International AG
- PANTHER electric: product page with technical data, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- PANTHER 6x6 electric data sheet, ARFF 11400-1370-250 with HRET, product number PA146-9701, document KR272 of February 2026 — Rosenbauer International AG
- MT Airport: product page, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- MT data sheet, aircraft fire fighting vehicle 6100/750/250 on Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6, version 1.0 of 17 November 2020 — Rosenbauer International AG, 17 Nov 2020
- The Oshkosh Striker ARFF vehicle: product page, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- ARFF Vehicle Reference Guide, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Striker Volterra electric ARFF vehicle guide, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Snozzle HRET: product page, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- TAK-4 independent suspension: page with its history on the Striker, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Titan ARFF 4×4: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Titan ARFF 6×6: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Titan ARFF Air Transportable: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Z-Class Z4 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z6 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z8 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z8 LWB Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class: product page, read on 8 November 2026 — ZIEGLER Group
- Z-Turret: product page with the ZT-6000 and ZT-8000, read on 8 November 2026 — ZIEGLER Group
- Z-Class Airport Rescue and Firefighting vehicles: brochure, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- DRAGON X6 TEP Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, December 2016 — Magirus GmbH
- SUPERDRAGON X8 TEP (LWB) Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, November 2016 — Magirus GmbH
- SUPERDRAGON X8 TEP (SWB) Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, March 2016 — Magirus GmbH
- Magirus Flugfeldlöschfahrzeuge: ARFF brochure, German, August 2016 — Magirus GmbH
- Flugfeldlöschfahrzeuge: overview page of the DRAGON and IMPACT ranges, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- Magirus DRAGON X6: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- DRAGON X6 NEO: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- Magirus SUPERDRAGON X8: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH