Havalimanı itfaiye araçları (ARFF): ABD ve AB kuralları ve üreticilerin yaptığı araçlar
ABD'de 14 CFR Part 139 ve EASA'nın havalimanı itfaiye araçları için belirledikleri: A'dan E'ye İndeksler, 1'den 10'a kategoriler, söndürücü maddeler, müdahale süreleri ve 4x4'ten 8x8'e ARFF araçları.

Havalimanı itfaiye aracı, havalimanında ya da yakınında meydana gelen bir uçak kazasına su, köpük konsantresi ve kuru kimyevi toz gibi tamamlayıcı bir söndürücü madde taşıyan yangınla mücadele aracıdır; ABD federal kuralları ona uçak kurtarma ve yangınla mücadele (aircraft rescue and firefighting, ARFF) aracı der. ABD’de 14 CFR 139.317, havalimanını kullanan ticari hava taşıyıcısı uçaklarının uzunluğuna ve günlük ortalama kalkış sayılarına bağlı olan, A’dan E’ye beş havalimanı İndeksi için asgari araçları ve söndürücü maddeleri belirler; 14 CFR 139.319 ise gerekli araçlardan en az birinin alarmdan itibaren 3 dakika içinde ticari hava taşıyıcısı uçaklarına hizmet veren en uzak pistin orta noktasına ulaşmasını ister. Avrupa Birliği’nde (AB) 139/2014 sayılı Tüzük havaalanı işletmecisini kurtarma ve yangınla mücadele hizmetleri sağlamakla yükümlü kılar; rakamlar ise — on havaalanı kategorisi, bir ile üç araç, söndürücü madde miktarları ve en çok üç dakikalık müdahale süresi — Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı’nın (EASA) kabul edilebilir uyum yöntemlerindedir. İki rakam takımı da söndürücü maddeleri, boşaltma debilerini, araç sayılarını ve müdahale sürelerini ilgilendirir. Araçların tahrik düzeni, ivmelenmesi ve azami hızı ise onları tüm dingilleri tahrikli olarak 4x4, 6x6 ve 8x8 yapan üreticilerinden gelir; Rosenbauer, PANTHER 8x8’e iki motor ve 19.000 l’ye kadar söndürücü madde verir.
8 Kasım 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: 1 Ocak 2025 itibarıyla gözden geçirilmiş Code of Federal Regulations baskısında 14 CFR Part 139’un 139.315 ile 139.319 arasındaki bölümleri, karşılaştırma için 2024 baskısıyla birlikte; Resmî Gazete metniyle (AB) 139/2014 sayılı Tüzük ve ADR.OPS.B.010’un (c) ile (e) arasındaki bentlerini değiştiren (AB) 2020/2148 sayılı Komisyon Yetki Devrine Dayalı Tüzüğü; güncel metin ve kabul edilebilir uyum yöntemleri için EASA’nın Mart 2026’da yayımlanan Easy Access Rules for Aerodromes derlemesi; Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler ve Magirus’un ARFF sayfaları, broşürleri ve veri föyleri. ICAO’nun kendi standartları ve el kitapları ile 14 CFR 139.317(j)’nin atıf yaptığı FAA tavsiye genelgeleri (advisory circulars) okunan metinler arasında değildi.
Araçların görevi
EASA’nın (AB) 139/2014 sayılı Tüzüğe ilişkin rehber materyali (guidance material), “principal objective of rescue and firefighting services is to save lives in the event of an aircraft accident or incident occurring at, or in the immediate surroundings of, the aerodrome” (kurtarma ve yangınla mücadele hizmetlerinin temel amacı, havaalanında ya da hemen çevresinde meydana gelen bir uçak kazasında veya olayında hayat kurtarmaktır) der (GM1 ADR.OPS.B.010(a)(1)). Aynı rehber itfaiye istasyonunu “normally” (normalde) havaalanının içine yerleştirir, “provided that the response time can be met” (müdahale süresinin karşılanabilmesi koşuluyla) havaalanı dışındaki bir yeri de dışlamaz ve ambulans ile tıbbi hizmetleri ADR.OPS.B.010’da tanımlanan kurtarma ve yangınla mücadele hizmetlerinin kapsamı dışında tutar. EASA’nın rehberi köpük üretimi için gereken su miktarını uçağın çevresindeki kritik bir alandan hesaplar ve bunu yaparken “ICAO critical-area concept” (ICAO kritik alan kavramı) uygular; bu kavram “seeks to control only that area of fire adjacent to the fuselage” (yalnızca gövdeye bitişik yangın alanını kontrol altına almayı amaçlar) (GM6 ADR.OPS.B.010(a)(2)).
Üreticiler bu işi kendi sözleriyle anlatır. Ziegler, Z-Class’ı “engine, landing gear and fuel fires; evacuation support; securing emergency landings and escort and standby services” (motor, iniş takımı ve yakıt yangınları; tahliyeye destek; acil inişlerin emniyete alınması, eskort ve hazır bekleme hizmetleri) için tasarlar. Oshkosh’un ARFF başvuru kılavuzu, havalimanı itfaiye araçlarının belediye itfaiye araçlarından farklı olarak daha büyük bir su tankı taşıdığını, çünkü “don’t have access to water supplies when locations of emergencies vary and are uncertain” (acil durumların yerleri değişken ve belirsiz olduğunda su kaynaklarına erişimleri olmadığını) ve bir ARFF aracının “may require the operator to drive over wreckage or reach an aircraft off a paved runway” (operatörün enkazın üzerinden geçmesini ya da kaplamalı pistin dışındaki bir uçağa ulaşmasını gerektirebileceğini) söyler. İtfaiye ve kurtarma hizmeti araçlarına ilişkin Avrupa standardı EN 1846-2’nin neyi kapsayıp neyi dışarıda bıraktığı kamyon şasisi üzerinde itfaiye araçları sayfasında anlatılır. Apron otobüsleri ile catering yüksek yükleyicileri, yakıt ikmal araçları ve buz çözücüler gibi yer destek ekipmanı havalimanı apron araçları sayfasında ele alınır.
ABD: 14 CFR Part 139’da A’dan E’ye İndeksler
14 CFR 139.315’e göre bir havalimanının İndeksi, ticari hava taşıyıcısı uçaklarının uzunluğundan ve günlük ortalama kalkış sayılarından çıkar. Tek bir İndeks grubunda günlük ortalama beş veya daha fazla kalkış varsa İndeksi, günlük ortalama beş veya daha fazla kalkışı olan en uzun uçak belirler; en uzun uçak beşten az kalkış yapıyorsa havalimanı bir alt İndeksi alır. En düşük İndeks A’dır. Ardından 139.317, “unless otherwise authorized by the Administrator” (Administrator aksine izin vermedikçe) her İndeks için asgari donanımı ve söndürücü maddeleri sıralar.
| İndeks | Ticari hava taşıyıcısı uçağının uzunluğu | Asgari araçlar ve söndürücü maddeler |
|---|---|---|
| A | 90 fitten kısa | En az 500 libre sodyum bazlı kuru kimyevi toz, halon 1211 veya temiz söndürücü madde (clean agent) taşıyan bir araç; ya da 450 libre potasyum bazlı kuru kimyevi toz ile toplamı 100 galonu bulan, buna uygun miktarda AFFF’li su taşıyan bir araç |
| B | En az 90, ancak 126 fitten kısa | En az 500 libre sodyum bazlı kuru kimyevi toz, halon 1211 veya temiz söndürücü madde ile 1.500 galon AFFF’li su taşıyan bir araç; ya da biri A İndeksi maddelerini taşıyan, ötekiyse her ikisindeki köpük üretimi suyunu en az 1.500 galona tamamlayan iki araç |
| C | En az 126, ancak 159 fitten kısa | Biri A İndeksi maddelerini taşıyan ve üçünde toplam en az 3.000 galon köpük üretimi suyu bulunan üç araç; ya da biri tek B İndeksi aracının maddelerini taşıyan ve ikisinde toplam en az 3.000 galon bulunan iki araç |
| D | En az 159, ancak 200 fitten kısa | Biri A İndeksi maddelerini taşıyan ve üçünde toplam en az 4.000 galon köpük üretimi suyu bulunan üç araç |
| E | En az 200 fit | Biri A İndeksi maddelerini taşıyan ve üçünde toplam en az 6.000 galon köpük üretimi suyu bulunan üç araç |
B ile E arasındaki İndeksler için kullanılan ve en az 500 galon köpük üretimi suyu taşıyan her araçta bir monitör (turret) bulunmalıdır. Tank en az 500, ancak 2.000 galondan küçükse monitör dakikada en az 500, en çok 1.000 galon; 2.000 galon veya daha büyükse dakikada en az 600, en çok 1.200 galon boşaltmalıdır (139.317(f)). Kuru kimyevi toz, halon 1211 veya temiz söndürücü madde için asgari boşaltma debisi el hortumuyla saniyede 5 libre, monitörle saniyede 16 libredir (139.317(g)); AFFF taşıyan her araç da “to mix with twice the water required to be carried by the vehicle” (aracın taşıması gereken suyun iki katıyla karışacak) kadar AFFF taşımalıdır (139.317(i)). (j) bendi şunu ekler: “FAA Advisory Circulars contain methods and procedures for ARFF equipment and extinguishing agents that are acceptable to the Administrator.” (FAA tavsiye genelgeleri, Administrator’ın kabul ettiği ARFF donanımı ve söndürücü maddelerine ilişkin yöntem ve usulleri içerir.)
139.319, araçlardaki donanımı ve müdahaleyi düzenler. Her gerekli araçta en az diğer gerekli acil durum araçlarına, hava trafik kontrol kulesine, kulenin çalışmadığı yerde ortak trafik bildirim frekansına (common traffic advisory frequency) ve havalimanı acil durum planında adı geçen itfaiye istasyonlarına ulaşan çift yönlü sesli telsiz bulunmalıdır. Araçta yanıp sönen ya da dönen bir tepe lambası bulunmalı ve araç “painted or marked in colors to enhance contrast with the background environment and optimize daytime and nighttime visibility and identification” (arka planla kontrastı artıracak, gündüz ve gece görünürlüğünü ve tanınmasını en üst düzeye çıkaracak renklerde boyanmış veya işaretlenmiş) olmalıdır. Uzun süre 33 Fahrenheit derecenin altındaki sıcaklıklara maruz kalan bir bölgedeki havalimanında araçlar, donanımın donma koşullarında çalışmasını ve boşaltma yapmasını sağlayacak bir örtüye ya da başka bir düzene sahip olmalıdır.
Administrator talep ettiğinde havalimanı, gerekli araçlardan en az birinin alarmdan itibaren 3 dakika içinde ticari hava taşıyıcısı uçaklarına hizmet veren en uzak pistin orta noktasına ya da benzer uzaklıktaki başka bir noktaya ulaştığı ve söndürücü madde uygulamaya başladığı bir müdahaleyi göstermelidir; diğer tüm gerekli araçlar o noktaya 4 dakika içinde ulaşmalı ve madde uygulamaya başlamalıdır. Çalışmaz hâle gelen gerekli bir aracın yerine derhâl en az eşit kapasitede donanım konmalıdır; İndeks düzeyindeki kapasite 48 saat içinde yeniden sağlanmazsa havalimanı işletmecisi, aksine izin verilmedikçe, ticari hava taşıyıcısı operasyonlarını kalan donanımın İndeksiyle uyumlu olanlarla sınırlamalıdır. Üç bölümün kaynak notları, 10 Şubat 2004 tarihli 69 FR 6424’e ve 4 Haziran 2004 tarihli 139-26 sayılı Değişikliğe (Amendment 139-26) atıf yapar.
Avrupa Birliği: 1’den 10’a kategoriler
(AB) 139/2014 sayılı Tüzüğün Ek IV’ü, Tüzüğün 6. maddesine göre sertifikalandırılan havaalanlarına sertifikanın verildiği tarihten itibaren uygulanır (madde 11(3)). Tüzük ADR.OPS.B.010 noktasında havaalanı işletmecisinin “aerodrome rescue and firefighting facilities, equipment and services are provided” (havaalanı kurtarma ve yangınla mücadele tesislerinin, donanımının ve hizmetlerinin sağlanmasını) ve “adequate equipment, fire extinguishing agents and sufficient personnel are available in a timely manner” (yeterli donanımın, söndürücü maddelerin ve yeterli personelin zamanında hazır bulunmasını) güvence altına almasını ve kurtarma ve yangınla mücadele personelini eğitmesini ister. 8 Ekim 2020 tarihli (AB) 2020/2148 sayılı Komisyon Yetki Devrine Dayalı Tüzüğü (c) ile (e) arasındaki bentleri değiştirdi: eğitim ADR.OR.D.017 noktasına göre yürütülür, yeterlilik kontrolleri 12 ayı aşmayan aralıklarla yapılır ve koruma düzeyinin geçici olarak düşürülmesi “due to unforeseen circumstances, shall not require prior approval by the competent authority” (öngörülemeyen durumlar nedeniyle olduğunda yetkili makamın ön onayını gerektirmez). ADR.OPS.B.010 noktası araçlar ya da söndürücü maddeler için rakam vermez.
Rakamlar, Tüzüğün Ek I’inin “non-binding standards adopted by the Agency to illustrate means to establish compliance” (uyumu sağlama yollarını göstermek için Ajans tarafından kabul edilen bağlayıcı olmayan standartlar) diye tanımladığı EASA’nın kabul edilebilir uyum yöntemlerindedir (acceptable means of compliance, AMC). Alternatif bir uyum yöntemi kullanmak isteyen havaalanı işletmecisi önce yetkili makamına bu yöntemin tam bir tanımını vermelidir (ADR.OR.A.015). AMC2 ADR.OPS.B.010(a)(2)’ye göre kurtarma ve yangınla mücadele bakımından havaalanı kategorisi, havaalanını olağan olarak kullanan en uzun uçakların toplam uzunluğundan ve gövde genişliğinden çıkar: gövdesi kendi uzunluğu için öngörülen azami değerden geniş olan bir uçak bir üst kategoriye geçer. En yüksek kategorideki yolcu uçaklarının hareketleri en yoğun ardışık üç ayda 700’den azsa koruma düzeyi en çok bir kategori düşürülebilir. Yalnız kargo, posta, ferry, eğitim, test, konumlandırma ve kullanım ömrü sonu operasyonları için AMC2’nin Tablo 2’si daha düşük bir düzeye izin verir; örneğin 10. kategorideki bir havaalanında 7. AMC3 asgari araç sayısını belirler.
| Kategori | Uçağın toplam uzunluğu | Azami gövde genişliği | Araç |
|---|---|---|---|
| 1 | 0 m’den 9 m’ye kadar, 9 m hariç | 2 m | 1 |
| 2 | 9 m’den 12 m’ye kadar, 12 m hariç | 2 m | 1 |
| 3 | 12 m’den 18 m’ye kadar, 18 m hariç | 3 m | 1 |
| 4 | 18 m’den 24 m’ye kadar, 24 m hariç | 4 m | 1 |
| 5 | 24 m’den 28 m’ye kadar, 28 m hariç | 4 m | 1 |
| 6 | 28 m’den 39 m’ye kadar, 39 m hariç | 5 m | 2 |
| 7 | 39 m’den 49 m’ye kadar, 49 m hariç | 5 m | 2 |
| 8 | 49 m’den 61 m’ye kadar, 61 m hariç | 7 m | 3 |
| 9 | 61 m’den 76 m’ye kadar, 76 m hariç | 7 m | 3 |
| 10 | 76 m’den 90 m’ye kadar, 90 m hariç | 8 m | 3 |
AMC4, ana söndürücü madde olarak A, B veya C performans seviyesini karşılayan köpüğü ya da bunların bir birleşimini, tamamlayıcı madde olarak da hidrokarbon yangınlarına uygun kuru kimyevi tozu ya da eşdeğer söndürme kabiliyetine sahip alternatif bir maddeyi sayar. Su miktarları, bir kategorideki uçakların ortalama toplam uzunluğuna ve A, B ve C seviyesindeki köpük için m² başına 8,2, 5,5 ve 3,75 l/dk uygulama debilerine dayanır. 1 ve 2. kategorilerde suyun %100’üne kadarının yerine tamamlayıcı madde konabilir; A seviyesi köpük için tamamlayıcı maddenin 1 kg’ı 1 l suya karşılık sayılır. AMC4 ayrıca her araçta en az iki dolum köpük çözeltisine yetecek köpük konsantresi, havaalanında da tablodaki miktarların %200’ü kadar köpük konsantresi ve %100’ü kadar tamamlayıcı madde yedeği öngörür.
| Kategori | A seviyesi köpük: su, l / l/dk | B seviyesi köpük: su, l / l/dk | C seviyesi köpük: su, l / l/dk | Kuru kimyevi toz: kg / kg/sn |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 350 / 350 | 230 / 230 | 160 / 160 | 45 / 2,25 |
| 2 | 1.000 / 800 | 670 / 550 | 460 / 360 | 90 / 2,25 |
| 3 | 1.800 / 1.300 | 1.200 / 900 | 820 / 630 | 135 / 2,25 |
| 4 | 3.600 / 2.600 | 2.400 / 1.800 | 1.700 / 1.100 | 135 / 2,25 |
| 5 | 8.100 / 4.500 | 5.400 / 3.000 | 3.900 / 2.200 | 180 / 2,25 |
| 6 | 11.800 / 6.000 | 7.900 / 4.000 | 5.800 / 2.900 | 225 / 2,25 |
| 7 | 18.200 / 7.900 | 12.100 / 5.300 | 8.800 / 3.800 | 225 / 2,25 |
| 8 | 27.300 / 10.800 | 18.200 / 7.200 | 12.800 / 5.100 | 450 / 4,5 |
| 9 | 36.400 / 13.500 | 24.300 / 9.000 | 17.100 / 6.300 | 450 / 4,5 |
| 10 | 48.200 / 16.600 | 32.300 / 11.200 | 22.800 / 7.900 | 450 / 4,5 |
AMC5, optimum görüş ve yüzey koşullarında ilk çağrıdan her operasyonel pistin herhangi bir noktasına “not exceeding three minutes with an operational objective of not exceeding two minutes” (üç dakikayı aşmayan, operasyonel hedefi iki dakikayı aşmamak olan) bir müdahale süresi ve hizmetin bu sürede köpüğü tablodaki debinin en az %50’siyle uygulayabilecek konumda olmasını verir; sürekli uygulama için gereken her ek araç ilk araçtan en geç bir dakika sonra ulaşır. AMC6, uçuş operasyonları süresince ve son uçuşun kalkışından sonra en az 15 dakika boyunca araçlarda görev alabilecek eğitimli personel öngörür. Tüzüğün manevra alanındaki araçlara ilişkin kurallarında, tehlikedeki bir uçağın yardımına giden acil durum araçları için hüküm şudur: “shall be afforded priority over all other surface movement traffic” (diğer tüm yer hareketi trafiğine göre öncelik tanınır) (ADR.OPS.B.027(b)(1)).
İki kural takımı yan yana
| Amerika Birleşik Devletleri | Avrupa Birliği | |
|---|---|---|
| Rakamların yeri | 14 CFR 139.315 ile 139.319 arası, Administrator aksine izin vermedikçe “the minimum required” (gerekli asgari) olarak | ADR.OPS.B.010’a ilişkin AMC2 ile AMC5 arası, “non-binding standards” (bağlayıcı olmayan standartlar); Tüzük yükümlülüğü rakamsız koyar |
| Düzeyi belirleyen | Ticari hava taşıyıcısı uçaklarının fit cinsinden uzunluğu ve günlük ortalama beş veya daha fazla kalkış | Havaalanını olağan olarak kullanan en uzun uçakların metre cinsinden toplam uzunluğu ve gövde genişliği; en yoğun ardışık üç ayda en yüksek kategoride 700’den az yolcu uçağı hareketiyle bir kategori aşağı |
| Düzeyler ve araçlar | A’dan E’ye İndeks; bir ile üç araç | 1’den 10’a kategoriler; bir ile üç araç |
| Müdahale | Gerekli araçlardan en az biri alarmdan itibaren 3 dakika içinde ticari hava taşıyıcısı uçaklarına hizmet veren en uzak pistin orta noktasında, madde uygularken; diğerleri 4 dakika içinde | İlk çağrıdan her operasyonel pistin herhangi bir noktasına en çok 3 dakika, hedef 2; köpük tablodaki debinin %50’si veya üzerinde; sürekli madde uygulaması için gereken ek araçlar ilk araçtan sonra 1 dakika içinde |
| İletişim | Diğer acil durum araçlarına, kuleye, ortak trafik bildirim frekansına ve itfaiye istasyonlarına çift yönlü sesli telsiz | Bir itfaiye istasyonunu kontrol kulesine, diğer itfaiye istasyonlarına ve araçlara bağlayan ayrı bir iletişim sistemi (AMC1 ADR.OPS.B.010(a)(2)) |
| İşaretleme ve aydınlatma | Yanıp sönen ya da dönen tepe lambası; arka planla kontrastı artıran renkler | Dikkat çekici renkler ya da bayraklar ve geceleyin veya düşük görüşte acil durum araçları için yanıp sönen mavi düşük yoğunluklu engel ışıkları (ADR.OPS.B.080); acil durum araçları için kırmızı ya da sarımsı yeşil “should preferably be used” (tercihen kullanılmalıdır) (AMC1 ADR.OPS.B.080(a)) |
| Hizmet dışı kalan araç | Yerine derhâl eşit kapasitede donanım konur; İndeks kapasitesi 48 saat içinde yeniden sağlanmazsa ticari hava taşıyıcısı operasyonları kalan donanımın İndeksiyle sınırlanır | Öngörülemeyen durumlar nedeniyle geçici düşürme ön onay gerektirmez (ADR.OPS.B.010(e)); GM4 bu durumlar arasında “breakdown of RFFS vehicles” (RFFS araçlarının arızalanması) sayar |
Havalimanı için yapılmış ya da bir kamyon serisinden alınmış
Rosenbauer, PANTHER’in şasisini, üstyapısını ve yangınla mücadele teknolojisini kendisinin geliştirip ürettiğini söyler. Kendi zaman çizelgesi MAN şasisi üzerindeki ilk PANTHER 8x8’i 1991’e, PANTHER 6x6 ve 4x4 için kendi şasisinin Wyoming, Minnesota’da üretilmeye başlanmasını 2003’e, PANTHER 8x8 için iki tahrik motorlu kendi dört dingilli şasisini de 2007’ye koyar. Magirus, son DRAGON kuşağında özel şasinin, üstyapının, yangınla mücadele teknolojisinin ve kumandaların tümünün Magirus’tan geldiğini söyler; daha düşük kategorilerdeki havalimanları için düşündüğü IMPACT serisini ise yüksek hacimli kamyon üretiminden alınan değiştirilmiş bileşenlere dayandırır; 2016 tarihli broşürü IMPACT X4 için IVECO Trakker’ın bileşenlerini adlandırır. Rosenbauer’in MT Airport aracı “based on a standard chassis” (standart bir şasiye dayanır): Kasım 2020 tarihli veri föyünde 350 kW (480 PS) güçte, 5.050 mm dingil mesafeli ve 29.000 kg izin verilen toplam ağırlıklı bir Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6 bulunur. Oshkosh, Striker’ı kendi tasarımı şasi (custom chassis) dediği, ortada sürüş konumlu bir şasi üzerine kurar; şaside Oshkosh’un 1996’da T-Series’te tanıttığı ve 2000’de ilk Striker’da standart yaptığı TAK-4 tüm tekerlekleri bağımsız süspansiyonu bulunur.
Rosenbauer’in broşürü PANTHER serisini “ARFF vehicles on 2-, 3-, and 4-axle chassis with permanent all-wheel drive” (sürekli tüm tekerlekten çekişli 2, 3 ve 4 dingilli şasiler üzerinde ARFF araçları) diye tanımlar, Ziegler’in veri föyleri de sürekli 4x4, 6x6 ve 8x8 tahrik verir; böyle bir gösterimin neyi saydığı dingil düzenleri sayfasında açıklanır. Rosenbauer ve Ziegler kabinlerinin ECE R29-3’e göre çarpışma testinden geçirildiğini, E-ONE ise Titan kabininin SAE 2420 / 2422 ve ECE-R29 yapısal gerekliliklerini karşıladığını söyler. Üreticilerin verdiği hâliyle ekip oturma düzeni: E-ONE’ın Titan’ında dört, PANTHER electric’te 1 + 3, Ziegler’in Z-Class’ında 1 + 5’e kadar, Oshkosh’un Striker’ında beş itfaiyeciye kadar, Magirus’un SUPERDRAGON X8’inde ise web sayfasına göre üç, dört veya altı kişi; sürücü koltuğu solda, sağda ya da ortada. Magirus’un 2016 tarihli veri föyleri SUPERDRAGON X8 ve DRAGON X6 için 1 + 2, 1 + 3 veya 1 + 4 verir.
Üreticilerin yayımladığı rakamlar
Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler ve Magirus tek tek modeller için şu rakamları yayımlar.
| Üretici ve model | Tahrik ve ağırlık | Basılı hâliyle güç | Su, köpük, toz | Pompa ve monitörler | 0–80 km/sa; azami hız |
|---|---|---|---|---|---|
| Rosenbauer PANTHER 4x4 | 4x4 | 700 hp (Volvo) | 6.950 l’ye kadar söndürücü madde | Pompa 7.000 l/dk (web sayfası), 9.000 l/dk (broşür) | 22 sn; 115 km/sa |
| Rosenbauer PANTHER 6x6 S | 6x6; üstyapı 2,5 m genişliğinde | 700 hp (Volvo) | 10.300 l’ye kadar söndürücü madde | Pompa 7.000 l/dk | 28 sn; 115 km/sa |
| Rosenbauer PANTHER 6x6 | 6x6 | 750 hp (Volvo) | 14.000 l’ye kadar söndürücü madde | Pompa 9.000 l/dk | 31 sn, 8 vitesli performans paketiyle 28 sn; 120 km/sa |
| Rosenbauer PANTHER 8x8 | 8x8, iki motor | Toplam 1.450 hp’ye kadar | 19.000 l’ye kadar söndürücü madde | Pompa 10.000 l/dk | 25 sn; 135 km/sa |
| Rosenbauer PANTHER electric | Rosenbauer 40.980 6x6; 40.500 kg | 720 kW (980 hp) elektrikli; boost modunda 880 kW (1.200 hp) | 12.000 l su, 1.450 l köpük, 250 kg toz | N80 pompası 12 bar’da 9.000 l/dk’ya kadar; çatı monitörü RM 80 9.000 l/dk’ya kadar, ön monitör RM 15 2.000 l/dk’ya kadar | 25 sn, boost modunda 20 sn; 120 km/sa |
| Rosenbauer MT Airport 6100/750/250 | Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6; 29.000 kg | 350 kW (480 PS) | 6.150 l su, 750 l köpük, 250 kg toz | N35 pompası 10 bar’da 3.500 l/dk; çatı monitörü RM35C azami 3.000 l/dk, ön monitör RM15C azami 1.500 l/dk | — |
| Oshkosh Striker 8x8 | 8x8, iki motor | — | — | — | 0–50 mph (80 kph) 25 sn’de (Striker sayfası), 20 sn’den kısa sürede (başvuru kılavuzu); — |
| Oshkosh Striker Volterra 6x6 | 6x6, TAK-4 süspansiyon | Araç üstü bataryalı Scania DC13 motoru; güç verilmemiş | 3.170 gal (12.000 l) su; 550 lb (225 kg) kuru kimyevi toz | Pompa 2.000 GPM (7.570 LPM); 50 ft (15,2 m) Snozzle HRET | 0–50 mph (0–80 kph) 25 sn’de; — |
| E-ONE Titan 4x4 | 4x4 | Scania DC16, 500 kW (670 hp) | 1.585 gal (6.000 l) su, 225 gal (852 l) köpük; 550 lb’ye (250 kg) kadar kuru kimyevi toz isteğe bağlı | Rhino II tampon monitörü isteğe bağlı | — |
| E-ONE Titan 6x6 | 6x6 | Scania DC16, 574 kW (770 hp) | Entegre 445 gal (1.680 l) köpük tanklı 3.170 gal (12.000 l) su; 550 lb’ye (250 kg) kadar kuru kimyevi toz isteğe bağlı | 65 ft’e (19,8 m) kadar yükselen HRET ve Rhino II tampon monitörü isteğe bağlı | — |
| E-ONE Titan 4x4 AT | 4x4, C-5, C-17 ve C-130 uçaklarıyla taşınmak üzere | — | 1.000 gal (3.785 l) su, 140 gal (529 l) köpük; 250 lb’ye (113 kg) kadar kuru kimyevi toz isteğe bağlı | 1.500 GPM’ye (5.678 LPM) kadar Darley PSP pompası; tampon ve çatı monitörleri düşük debide 375 GPM (1.419 LPM) veya yüksek debide 750 GPM (2.839 LPM), isteğe bağlı | —; 70 mph’nin üzerinde |
| Ziegler Z4 | Sürekli 4x4; 26.000 kg | Scania DC16, 566 kW (770 hp) Stage V; isteğe bağlı 522 kW (710 hp) Euro 6 | 6.000 l su, 750 l köpük; ek sistemler arasında 250 kg kuru toz sistemi | Z-Pump 10-8000; tampon monitörü ZT-2000, çatı monitörü ZT-6000 | 20 sn’nin altında; 120 km/sa |
| Ziegler Z6 | Sürekli 6x6; 39.000 kg | Z4’teki gibi | 13.500 l’ye kadar su, 1.650 l’ye kadar köpük; ek sistemler arasında 250 kg kuru toz sistemi | Z-Pump 10-8000, isteğe bağlı 10-10000; monitörler Z4’teki gibi, çatı monitörü ZT-8000 ve Z-Attack 17 HRET isteğe bağlı | 28 sn’nin altında; 120 km/sa |
| Ziegler Z8 ve Z8 LWB | Sürekli 8x8; 52.000 kg; dingil mesafesi 4.500 veya 5.500 mm | Scania DC16 çift motor, 1.132 kW (1.540 hp) Stage V; isteğe bağlı 1.044 kW (1.420 hp) Euro 6 | 17.000 l’ye kadar su, 2.000 l’ye kadar köpük; ek sistemler arasında 500 kg kuru toz sistemi | Z6’daki gibi | 20 sn’nin altında; 140 km/sa |
| Magirus DRAGON X6 TEP | Magirus IM40X6 6x6; 40.000 kg | Her biri 540 PS (Euro 3) veya 560 PS (Euro 5) iki IVECO Cursor 13 motoru; veri föyünde 794 kW / 1080 PS (Euro III) veya 824 kW / 1120 PS (Euro V) | 10.000, 11.500, 12.000 veya 12.500 l su; 1.500 l’ye kadar köpük; 500 kg’a kadar toz isteğe bağlı | 10 bar’da 9.000 l/dk’nın üzerinde pompa (veri föyü), 9.400 l/dk’ya kadar (web sayfası); çatı ve ön monitör | 18 ile 21 sn (veri föyü), yaklaşık 21 sn (web sayfası); 115 km/sa, retarder ile 135 km/sa (veri föyü), elektronik olarak sınırlanmış yaklaşık 135 km/sa (web sayfası) |
| Magirus SUPERDRAGON X8 TEP | Magirus IM52X8 8x8; 52.000 kg; dingil mesafesi 4.050 mm (SWB) veya 5.050 mm (LWB) | 824 kW / 1120 PS (Euro V) veya 794 kW / 1080 PS (Euro III) | 14.000 l’ye (SWB) veya 17.000 l’ye (LWB) kadar su; 2.000 veya 2.500 l’ye kadar köpük; 500 kg’a kadar toz isteğe bağlı | 10 bar’da 9.000 l/dk’nın üzerinde pompa; çatı ve ön monitör | Yaklaşık 23 sn (SWB), yaklaşık 25 sn (LWB); 115 km/sa, retarder ile 135 km/sa |
Bazı üreticiler farklı belgelerde farklı rakamlar verir. PANTHER 4x4 pompası için Rosenbauer’in web sayfası 7.000 l/dk, Temmuz 2024 tarihli broşürü 9.000 l/dk verir; Oshkosh, Striker 8x8’in 0–50 mph süresini Striker sayfasında 25 saniye, ARFF başvuru kılavuzunda “less than 20 seconds” (20 saniyeden kısa) olarak verir. Rosenbauer’in broşürü PANTHER 4x4, 6x6 ve 8x8’in 0–80 km/sa sürelerini “less than” (altında) 22, 28 ve 25 saniye olarak verir; web sayfası ise PANTHER 6x6 için model listesinde 31 saniye, 750 hp ve 8 vitesli şanzımanlı performans paketiyle 28 saniye verir. Magirus’un, Euro 6 motorlarıyla ve kendi deyişiyle iki motor stratejisiyle gelen DRAGON X6 NEO için sayfası, 0–80 km/sa için 20 saniyenin altında bir süre ve 2025’in ikinci çeyreğinden itibaren bulunabilirlik verir, başka rakam vermez.
Ziegler’in Z-Class’ı ile E-ONE’ın Titan 4x4 ve 6x6’sı, Scania 16 litre V8 motoru sayfasında anlatılan Scania DC16’yı kullanır. Ziegler’in Z8’ine ve Magirus’un SUPERDRAGON X8’ine her birine 52.000 kg izin verilen ağırlık verilir; taşıma kapasitesi, uzunluk ve güçle ölçülen kamyon ve otobüsler dünyanın en büyük kamyon ve otobüsleri sayfasında yer alır.
Monitörler, yükseğe uzanan kollar ve pump and roll
14 CFR 139.317(f), B ile E arasındaki İndeksler için 500 galon veya daha fazla köpük üretimi suyu taşıyan her ABD aracında bir monitör ister. Çatı ve tampon monitörlerinin ötesinde üreticiler yükseğe uzanan uzatılabilir monitörler (high-reach extendable turret, HRET) sunar: bir monitör ve — Oshkosh’un Snozzle’ında ve Rosenbauer’in STINGER’ında, Ziegler’in Z-Attack’ında ise isteğe bağlı olarak — bir delici uç taşıyan bir bom. Oshkosh, Snozzle’ı 50 ft veya 65 ft bomla, 36 in.’ten (914 mm) fazla delme derinliğiyle ve “40 ft. (12 m) cold shower pattern of 250 gpm (947 lpm)” (250 gpm (947 lpm) debili, 40 ft (12 m) genişliğinde soğuk duş deseni) ile sunar. E-ONE, Titan 6x6’da 65 ft’e (19,8 m) kadar yükselen bir HRET, Rosenbauer STINGER 54 ve 66’yı, Ziegler Z6 ve Z8’de isteğe bağlı olarak Z-Attack 17’yi, Magirus da SUPERDRAGON X8’de Spiker kolunu sunar. Ziegler ZT-6000 ve ZT-8000 çatı monitörlerinin debisini 6.000 ve 8.000 l/dk olarak verir; Rosenbauer PANTHER’in çatı ve ön monitörleri için 9.000 l/dk’ya kadar debi ve 100 m’ye kadar menzil verir.
Oshkosh’un sözleriyle ekibin “have the vehicle in motion while still powering the pump” (pompaya güç verirken aracı hareket hâlinde tutmasını) sağlayan pump and roll, üreticilerin tanımlarında yer alır. Magirus’un veri föyleri “Pump & Roll bis zu 70 km/h” (70 km/sa hıza kadar pump and roll) verir, Oshkosh güç bölücüsünün pump and roll’u “in any condition” (her koşulda) mümkün kıldığını söyler, Ziegler’in Z-Class broşürü bunu “in any driving state and at any speed” (her sürüş durumunda ve her hızda) diye adlandırır, Rosenbauer’in MT Airport veri föyü de pump and roll çalışmasının mümkün olduğunu belirtir.
Elektrikli ve hibrit tahrik
Rosenbauer, PANTHER zaman çizelgesine göre PANTHER electric’in satışına 2024’te başladı. Dört elektrik motorlu bir Rosenbauer 40.980 6x6 şasi üzerindeki araçta 256 kWh nominal enerji içerikli yüksek gerilim bataryaları ve 235 kW’lık bir dizel motorla beslenen bir enerji yedekleme sistemi bulunur. Araç CCS Type 2 bağlantısıyla 22 kW’a kadar AC ya da 2 × 150 kW DC ile şarj olur; Rosenbauer 300 kW’a kadar güçte %0’dan %100’e şarjın yaklaşık 45 dakika sürdüğünü söyler. Rosenbauer’in STINGER 54 HRET’li bir yapım için Şubat 2026 tarihli veri föyü 11.400 l su ve 1.370 l köpük maddesi listeler, ürün sayfası ise 12.000 l ve 1.450 l verir. Nominal bir batarya değerinin kullanılabilir olandan nasıl ayrıldığı kurulu ve kullanılabilir batarya kapasitesi sayfasında açıklanır.
Oshkosh, Striker Volterra’yı Haziran 2021’de tanıttı. Araç, araç üstü bataryaları bir dizel motorla — Oshkosh’un listelediği 6x6 yapılandırmada bir Scania DC13 ile — birleştirir; Oshkosh, günlük operasyonların batarya gücüyle yürüyebildiğini ve durum gerektirdiğinde dizel motora otomatik olarak geçildiğini söyler. Oshkosh’a göre bataryalar motorla bağlıyken onları şarjlı tutmak için elektrik şebekesine bağlantı gerekmez; araç “standard 220 or 480 electrical grid” (standart 220 veya 480 elektrik şebekesi) üzerinden şarj olabilir.
Üreticilerin kendi tarihçelerindeki yıllar
| Yıl | Olay | Üreticinin belgesi |
|---|---|---|
| 1930 | Magirus, güney Almanya’daki bir havaalanına büyük su ve köpük kapasiteli, önden monteli Magirus pompalı ve iki hızlı müdahale düzenekli bir tanker itfaiye aracı teslim eder; Magirus bunu ilk havaalanı itfaiye aracı olarak adlandırır | Magirus ARFF broşürü, Ağustos 2016 |
| 1968 | Oshkosh, ABD Donanması için MB-5’i yapar; ardından 1.000 galonluk MB-1 gelir | Oshkosh ARFF araç başvuru kılavuzu |
| 1969 | Ziegler, havalimanı teknolojisinin başlangıcını bu yıla tarihler | Ziegler Z-Class sayfası |
| 1972 | Magirus, Münih havalimanına iki motorlu 8x8 şasiler üzerinde ARFF araçları teslim eder | Magirus ARFF broşürü, Ağustos 2016 |
| 1991 | MAN şasisi üzerindeki ilk Rosenbauer PANTHER 8x8 tanıtılır; Cenevre Havalimanı’na ilk teslimat 1992’de gelir | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 1996 | Oshkosh, T-Series’te TAK-4 bağımsız süspansiyonu tanıtır | Oshkosh TAK-4 sayfası |
| 2000 | TAK-4’ün standart olduğu ilk Oshkosh Striker | Oshkosh TAK-4 sayfası |
| 2003 | Rosenbauer, PANTHER 6x6 ve 4x4 için kendi şasisini Wyoming, Minnesota’da üretmeye başlar | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 2007 | Rosenbauer, PANTHER 8x8 için iki tahrik motorlu kendi dört dingilli şasisini yapar | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 2013 | Rosenbauer, daha küçük, bölgesel veya ulusal havalimanları için geliştirilen, 2,5 m genişliğindeki PANTHER 6x6 S’yi ekler | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 2020 | 2.000’inci PANTHER, Fort Lauderdale Havalimanı’na teslim edilir | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 2021 | Yeni kuşak Oshkosh Striker ocakta piyasaya çıkar; Striker Volterra haziranda tanıtılır | Oshkosh ARFF araç başvuru kılavuzu |
| 2024 | Rosenbauer, PANTHER electric’in satışına başlar | Rosenbauer PANTHER sayfası |
| 2025 | Magirus DRAGON X6 NEO ikinci çeyrekten itibaren bulunabilir | Magirus DRAGON X6 NEO sayfası |
| 2026 | Atina Uluslararası Havalimanı için yedi PANTHER 6x6’dan biri olan 3.000’inci PANTHER | Rosenbauer PANTHER sayfası |
Kısa cevaplar
- ARFF aracı nedir?
- Uçak kurtarma ve yangınla mücadele (aircraft rescue and firefighting) aracı: havalimanında ya da yakınında meydana gelen bir uçak kazasına su, köpük konsantresi ve kuru kimyevi toz gibi tamamlayıcı bir söndürücü madde taşıyan itfaiye aracı. ABD'de 14 CFR 139.317, A'dan E'ye havalimanı İndeksleri için asgari araçları ve söndürücü maddeleri belirler; Avrupa Birliği'nde bunları 1'den 10'a havaalanı kategorileri için (AB) 139/2014 sayılı Tüzük kapsamında EASA'nın kabul edilebilir uyum yöntemleri belirler. Rosenbauer, Oshkosh, E-ONE, Ziegler ve Magirus bu araçları tüm dingilleri tahrikli olarak 4x4, 6x6 veya 8x8 yapar.
- Bir havalimanında kaç itfaiye aracı bulunmalıdır?
- ABD'de 14 CFR 139.317, FAA Başkanı (Administrator) aksine izin vermedikçe, A İndeksinde bir, B İndeksinde bir ya da iki, C İndeksinde iki ya da üç, D ve E İndekslerinde üç araç ister; İndeks, ticari hava taşıyıcısı uçaklarının uzunluğuna ve günlük ortalama kalkış sayılarına bağlıdır. Avrupa Birliği'nde EASA'nın AMC3 ADR.OPS.B.010(a)(2) metni, 1 ile 5 arasındaki havaalanı kategorileri için bir, 6 ve 7. kategoriler için iki, 8 ile 10 arasındaki kategoriler için üç araç verir.
- Havalimanı itfaiye araçları piste ne kadar sürede ulaşmalıdır?
- 14 CFR 139.319'a göre alarmdan itibaren 3 dakika içinde gerekli araçlardan en az biri, ticari hava taşıyıcısı uçaklarına hizmet veren en uzak pistin orta noktasına ulaşmalı ve söndürücü madde uygulamaya başlamalı, diğer tüm gerekli araçlar da bunu 4 dakika içinde yapmalıdır. EASA'nın AMC5 ADR.OPS.B.010(a)(2) metni, optimum görüş ve yüzey koşullarında ilk çağrıdan her operasyonel pistin herhangi bir noktasına en çok üç dakikalık, operasyonel hedefi en çok iki dakika olan bir müdahale süresi verir; sürekli madde uygulaması için gereken her ek araç ilk araçtan en geç bir dakika sonra ulaşır.
- Bir havalimanı itfaiye aracı ne kadar su taşır?
- Bu modele bağlıdır; kurallar ise havalimanı başına toplamları belirler. Ziegler, Z4'ü için 6.000 l, Z8'i için 17.000 l'ye kadar su; Rosenbauer, PANTHER 8x8 için 19.000 l'ye kadar söndürücü madde; E-ONE ve Oshkosh ise Titan 6x6 ve Striker Volterra 6x6 için 3.170 galon (12.000 l) su verir. ABD kuralları E İndeksinde üç araçta toplam en az 6.000 galon köpük üretimi suyu ister; EASA'nın AMC4 metni 10. havaalanı kategorisinde A performans seviyesindeki köpük için 48.200 l verir.
- Havalimanı itfaiye araçları sıradan kamyon şasileri üzerine mi yapılır?
- Bazıları öyle. Rosenbauer PANTHER'in şasisini kendisi yapar, Magirus DRAGON serisini özel bir şasi üzerine, Oshkosh da Striker'ı TAK-4 bağımsız süspansiyonlu, kendi tasarımı bir şasi üzerine kurar. Rosenbauer'in MT Airport aracı standart bir şasiye dayanır; Kasım 2020 tarihli veri föyünde bu şasi bir Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6'dır. Magirus ise daha düşük kategorilerdeki havalimanları için IMPACT serisini değiştirilmiş kamyon bileşenlerine dayandırır; IMPACT X4'te bunlar IVECO Trakker'ın bileşenleridir.
Bu yazıda geçen modeller
Kaynaklar
- 14 CFR Part 139, Certification of Airports — sections 139.315, 139.317 and 139.319 on aircraft rescue and firefighting, Code of Federal Regulations, Title 14, Volume 3, edition revised as of 1 January 2025 — U.S. Government Publishing Office (govinfo), 1 Jan 2025
- 14 CFR Part 139, Certification of Airports — sections 139.317 and 139.319, Code of Federal Regulations, Title 14, Volume 3, edition revised as of 1 January 2024 (comparison) — U.S. Government Publishing Office (govinfo), 1 Jan 2024
- Commission Regulation (EU) No 139/2014 of 12 February 2014 laying down requirements and administrative procedures related to aerodromes — Official Journal text: Article 11, Annex I definition (1) and Annex IV point ADR.OPS.B.010 — EUR-Lex, European Union, 12 Feb 2014
- Commission Delegated Regulation (EU) 2020/2148 of 8 October 2020 amending Regulation (EU) No 139/2014 as regards runway safety and aeronautical data — Article 2 and Annex point (3)(i) — EUR-Lex, European Union, 8 Oct 2020
- Easy Access Rules for Aerodromes (Regulation (EU) No 139/2014), published March 2026 — Annex I definition (1), ADR.OR.A.015, ADR.OPS.B.010 with AMC1 to AMC6 and GM1 to GM6, ADR.OPS.B.027, ADR.OPS.B.080 and AMC1 ADR.OPS.B.080(a) — European Union Aviation Safety Agency (EASA)
- PANTHER – ARFF vehicles: product page with models, features and milestones, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- PANTHER brochure, English edition of July 2024 (PA14X) — Rosenbauer International AG
- PANTHER electric: product page with technical data, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- PANTHER 6x6 electric data sheet, ARFF 11400-1370-250 with HRET, product number PA146-9701, document KR272 of February 2026 — Rosenbauer International AG
- MT Airport: product page, read on 8 November 2026 — Rosenbauer International AG
- MT data sheet, aircraft fire fighting vehicle 6100/750/250 on Mercedes-Benz Zetros 3348 6x6, version 1.0 of 17 November 2020 — Rosenbauer International AG, 17 Nov 2020
- The Oshkosh Striker ARFF vehicle: product page, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- ARFF Vehicle Reference Guide, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Striker Volterra electric ARFF vehicle guide, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Snozzle HRET: product page, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- TAK-4 independent suspension: page with its history on the Striker, read on 8 November 2026 — Oshkosh Airport Products
- Titan ARFF 4×4: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Titan ARFF 6×6: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Titan ARFF Air Transportable: product page, read on 8 November 2026 — E-ONE
- Z-Class Z4 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z6 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z8 Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class Z8 LWB Airport Rescue and Firefighting vehicle: data sheet, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- Z-Class: product page, read on 8 November 2026 — ZIEGLER Group
- Z-Turret: product page with the ZT-6000 and ZT-8000, read on 8 November 2026 — ZIEGLER Group
- Z-Class Airport Rescue and Firefighting vehicles: brochure, English, undated, read on 8 November 2026 — Albert Ziegler GmbH
- DRAGON X6 TEP Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, December 2016 — Magirus GmbH
- SUPERDRAGON X8 TEP (LWB) Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, November 2016 — Magirus GmbH
- SUPERDRAGON X8 TEP (SWB) Flugfeldlöschfahrzeug: technical data sheet, German, March 2016 — Magirus GmbH
- Magirus Flugfeldlöschfahrzeuge: ARFF brochure, German, August 2016 — Magirus GmbH
- Flugfeldlöschfahrzeuge: overview page of the DRAGON and IMPACT ranges, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- Magirus DRAGON X6: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- DRAGON X6 NEO: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH
- Magirus SUPERDRAGON X8: product page, German, read on 8 November 2026 — Magirus GmbH