Samochody pożarnicze (wozy strażackie) na podwoziach ciężarowych: klasy EN 1846, drabiny, podwozia i producenci zabudów

Wóz strażacki – w języku norm samochód pożarniczy – to w większości przypadków podwozie ciężarówki z zabudową, w której mieszczą się załoga, pompa, woda i środek pianotwórczy, skrytki na sprzęt albo drabina lub podnośnik. Wymagania dla samego pojazdu Europa określa w serii norm EN 1846, a dla urządzeń wysokościowych – w normach EN 14043, EN 14044 i EN 1777. Samo podwozie pozostawia się producentom ciężarówek: EN 1846-2 zakłada gotowe, standardowe podwozie ciężarowe i nie stawia mu żadnych wymagań. W tym tekście opisujemy, co obejmują normy, jak opierają się na nich przepisy krajowe w Niemczech i Turcji oraz co publikują producenci podwozi i zabudów. Nie tworzymy rankingu i nie polecamy żadnego z nich.

EN 1846: klasy, kategorie i wymagania ogólne

EN 1846-1:2011, Podział i oznaczenie, dzieli każdy pojazd o masie powyżej 3 t według maksymalnej masy rzeczywistej (MMR, ang. GLM) na trzy klasy – lekką (L) powyżej 3 t do 7,5 t, średnią (M) powyżej 7,5 t do 16 t i ciężką (S) powyżej 16 t – a według zdolności poruszania się po drogach i poza nimi na trzy kategorie: 1 – miejską, zwykle używaną na drogach utwardzonych i najczęściej z jedną osią napędową; 2 – uterenowioną, zdolną do jazdy po wszystkich drogach i w ograniczonym zakresie po nieutwardzonym terenie; oraz 3 – terenową, zdolną do jazdy w terenie, najczęściej z napędem na wszystkie osie, blokadami mechanizmów różnicowych i ogumieniem pojedynczym. Wydanie z 2011 r. zmieniło granice klas; niemiecka lista typów DIN odnotowuje, że do lipca 2011 r. klasa M kończyła się na 14 t. W 2024 r. CEN postanowił potwierdzić wydanie z 2011 r. zamiast je zmieniać.

EN 1846-2:2024, Wymagania ogólne – Bezpieczeństwo i parametry użytkowe, opublikowana w grudniu 2024 r., zastępuje wydanie 2009+A1:2013. Gotowe, standardowe podwozie samochodowe traktuje jako bezpieczne w zakresie jego funkcji transportowych, w granicach wyznaczonych przez jego producenta, i nie stawia mu żadnych wymagań. Obejmuje pojazdy przeznaczone do użytku w temperaturach od –15 °C do +40 °C, a wyłącza pojazdy o masie 3 t lub mniejszej, karetki, zdejmowane wyposażenie napędzane przez przystawkę odbioru mocy (PTO), które nie służy do gaszenia pożarów, oraz pojazdy lotniskowe objęte zaleceniami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego. Maksymalną masę rzeczywistą definiuje jako masę własną powiększoną o 90 kg na każdego członka załogi ze środkami ochrony indywidualnej, o dodatkowe 15 kg na wyposażenie ochronne kierowcy oraz o przewożone środki gaśnicze i sprzęt; dopuszczalna wartość maksymalna, PTLM, to masa całkowita deklarowana przez producenta podwozia. Ogólną różnicę między masą rzeczywistą a dopuszczalną wyjaśniamy w tekście o masach ciężarówek: DMC i DMC zespołu pojazdów. Wydanie z 2024 r. dodaje wymagania dotyczące konstrukcji chroniącej kabinę przy przewróceniu (ROPS) i zmienia nazwę jednego z punktów na „Energy storage and range” (magazynowanie energii i zasięg).

EN 1846-3, Wyposażenie zamontowane na stałe – instalacja wodna, instalacja dozowania ciekłych dodatków, działko, ramy na sprzęt i systemy wymienne z hydraulicznym hakowym urządzeniem załadowczym – obowiązuje w wydaniu z 2013 r., dla temperatur otoczenia od –15 °C do +35 °C. Poprawione wydanie CEN ratyfikował 24 sierpnia 2026 r., a jego publikację zaplanowano na 13 października 2026 r.; rozszerza ono zakres temperatur do +40 °C, obejmuje bezprzewodowe systemy sterowania i dodaje punkty dotyczące systemów podnoszenia z żurawiem oraz wyposażenia wysuwanego.

Drabiny i podnośniki

Drabiny mechaniczne podlegają normie EN 14043:2014, gdy ich ruchy można łączyć, i normie EN 14044:2014, gdy wykonywane są one jeden po drugim. Obie określają klasy 18, 24, 30 oraz powyżej 30 do 56 – klasą jest wartość równa nominalnej wysokości ratowniczej lub najbliższa niższa od niej – i mają zastosowanie przy wietrze działającym na drabinę o prędkości do 12,5 m/s. W styczniu 2026 r. CEN postanowił zrewidować EN 14043; projektu nie znaleźliśmy. EN 1777:2010 obejmuje podnośniki hydrauliczne montowane na pojazdach i należy ją stosować razem z EN 1846-2 i EN 1846-3.

Prawo dotyczące maszyn i homologacja typu

EN 1846-2:2024 stała się normą zharmonizowaną z dyrektywą maszynową na mocy decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2025/1740 z 13 sierpnia 2025 r.; skreślenie starszych odniesień w tej decyzji ma zastosowanie od 20 stycznia 2027 r., czyli od dnia, od którego stosuje się rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn. CEN przypisuje zrewidowaną normę EN 1846-3:2026 do tego rozporządzenia.

W unijnej homologacji typu rozporządzenie (UE) 2018/858 w wersji opublikowanej w 2018 r. nie zalicza samochodów pożarniczych do pojazdów specjalnego przeznaczenia; występują one wśród dwucyfrowych uzupełnień kodu nadwozia pojazdu kategorii N jako „31 Wóz pożarniczy”. Na tej samej liście pojazdy do wywozu śmieci mają cyfry 18, a mieszalniki do betonu – 15; zob. śmieciarki oraz betonomieszarki i pompy do betonu. Wywrotki mają cyfry 10; zob. wywrotki.

Typy krajowe: Niemcy i Turcja

W Niemczech typy pojazdów definiuje – w oparciu o EN 1846 – seria norm DIN 14530. Jej normy typów przewidują dla LF 10 i HLF 10 napędzaną przez silnik pompę odśrodkową o wydajności 1 000 l/min, a dla LF 20 i HLF 20 – pompę o wydajności 2 000 l/min, w każdym przypadku z załogą jeden plus osiem, przy czym HLF ma rozszerzone minimalne wyposażenie ratownicze; TLF 3000 przewozi co najmniej 3 000 l wody w klasie masy M, a TLF 4000 co najmniej 4 000 l wody i 500 l środka pianotwórczego w klasie masy M lub S. Niemiecka lista typów pojazdów pożarniczych DIN (26. wydanie, kwiecień 2026 r.) przypisuje typy do węższych przedziałów masy. W jej kolumnie pomp FPN 10-2000 to oznaczenie według EN 1028 pompy normalnociśnieniowej o wydajności nominalnej 2 000 l/min przy 10 bar.

Dla LF 20 i HLF 20 lista wymaga maksymalnego nacisku na oś 10 t, który norma DIN 14090 ustala dla powierzchni przeznaczonych dla straży pożarnej na terenie nieruchomości; w przypadku TLF 4000 o masie powyżej 16 t zaznacza, że limit 10 t może zostać przekroczony, co ogranicza jego użycie na takich powierzchniach.

W Turcji rozporządzenie o gminnych strażach pożarnych (Belediye İtfaiye Yönetmeliği) nazywa pojazd pożarniczy pojazdem specjalnego przeznaczenia (SC) w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym, który ma być budowany zgodnie z „TS, EN veya muadili uluslararası standartlar”, i określa minimalny stan floty zależnie od liczby mieszkańców – na przykład dla 100 000 do 200 000 mieszkańców m.in. sześć pojazdów gaśniczych i dwa pojazdy z drabiną. Specyfikacja techniczna państwowego dostawcy DMO z 2017 r. dla samochodów gaśniczych z drabinami przenośnymi określa sześć klas, od 7,5–8 t do 25–26 t, ze zbiornikami wody od 2 000 do 10 000 l, na podwoziach 4x2 lub 4x4 do klasy 5 oraz 6x2 lub 6x4 w klasie 6. Wymaga, by producent miał certyfikat zgodności z TS EN 1846-1, 2 i 3, a pompa była napędzana przez przystawkę odbioru mocy od skrzyni biegów zatwierdzoną przez producenta podwozia. Układy osi, takie jak 6x4, wyjaśniamy w tekście o konfiguracjach osi.

Podwozia dla straży pożarnej w ofercie producentów

W kolejności alfabetycznej, tak jak przedstawia je każdy producent; w przypadku DAF-a i BMC nie znaleźliśmy strony poświęconej straży pożarnej:

• Ford Trucks. Ford na swojej tureckiej stronie oferuje wozy strażackie i beczkowozy w układach 4x2, 6x2, 6x4 i 8x4, ze zbiornikami wody od 2 000 do 18 000 l i drabinami do 30 m, choć jego karty modeli wymieniają też drabiny 32 m; karty obejmują modele od 18-tonowego 1833 DC 4x2 po 4145D 8x4, przedstawiony jako pojazd zaopatrzenia wodnego o pojemności 18 000 l. Lista zatwierdzonych producentów zabudów Forda obejmuje firmy Baksan, KARBA i Katmerciler, ale nie podaje, kto buduje którą zabudowę.
• Iveco. Iveco przedstawia Eurocargo 4x4 o masie od 11 do 15 t jako odpowiednie do samochodów pożarniczych i pojazdów ochrony ludności. Magirus, producent zabudów pożarniczych, od 3 stycznia 2025 r. należy do Mutares, a nie do Iveco.
• MAN. MAN dostarcza fabrycznie samochody pożarnicze, pojazdy ratownicze i drabiny mechaniczne, z kabinami brygadowymi dla maksymalnie siedmiu osób (1+6), dołączanym lub stałym napędem na wszystkie koła albo napędem HydroDrive oraz mechaniczną przystawką odbioru mocy niezależną od sprzęgła do napędu pomp, wyciągarek, prądnic i drabin mechanicznych. Jego elektryczny eTGM 16.285, 16-tonowy model 4x2, ma 160 kWh pojemności użytkowej, zasięg do 225 km i możliwość ładowania mocą do 250 kW.
• Mercedes-Benz. Mercedes-Benz oferuje Atego o masie do 16,8 t, do zabudów o wysokości 3 300 mm i z programem zmiany biegów dla straży pożarnej; Arocsa o masie od 18 do 48 t, w układach od 4x2 do 8x8, z 10-tonową osią przednią; Econica z niskim wejściem do kabiny, o masie 18, 26 i 32 t, którego opcjonalna niska kabina zostawia więcej miejsca na zabudowy z drabiną; oraz Unimoga, który według producenta spełnia normy DIN 14530 i DIN 14555, z przystawką odbioru mocy od silnika o momencie 600 Nm i kabiną brygadową dla maksymalnie siedmiu osób.
• Renault Trucks. Renault przypisuje gamę D do kategorii EN 1846 – miejskiej (1), uterenowionej (2) i leśnej (3) – z kabinami brygadowymi dla sześciu lub ośmiu osób przy masie od 12 do 15 t i przystawkami odbioru mocy od silnika o momencie 320 lub 450 Nm, a do cięższych pojazdów oferuje modele D Wide, C i K o kątach natarcia do 37°.
• Scania. Scania wymienia wśród zastosowań pożarniczych samochody pożarnicze, pojazdy do przewozu wody i środka pianotwórczego, drabiny mechaniczne i podnośniki; poleca do nich swoją kabinę CrewCab oraz serie P, L i R. Strona grupy podaje, że CrewCab mieści do ośmiu pasażerów; strona brytyjska podaje miejsca dla maksymalnie pięciu pasażerów i do ośmiu siedzeń w długiej kabinie.
• Volvo. Volvo oferuje dla straży pożarnej modele FL, FE, FM i FMX. Kabinę brygadową modeli FM i FMX dla maksymalnie dziewięciu osób zaprojektowano wspólnie z producentami zabudów, takimi jak Rosenbauer, opracowano na podstawie EN 1846 i poddano badaniom zderzeniowym według regulaminu EKG ONZ nr 29 (seria poprawek 03); jest oferowana z przystawką odbioru mocy o momencie do 2 000 Nm.

Kabiny brygadowe i inne typy kabin porównujemy w tekście o kabinach ciężarówek.

Zabudowy i producenci zabudów

Producenci zabudów publikują dane pomp, zbiorników i wysokości drabin, a większość z nich buduje na podwoziach kilku marek:

• Rosenbauer (Austria) podaje, że jego zabudowy AT „można budować na różnych podwoziach różnych europejskich producentów podwozi”, ze zbiornikami wody od 1 000 do 5 500 l i pompami o wydajności do 4 500 l/min; jego karty danych pokazują HLF 20 na podwoziu MAN TGM 4x4 i TLFA 3000 na podwoziu Scania P420 4x4. Jego podnośniki osiągają od 32 do 62 m.
• Magirus (Niemcy) podaje dla swojej drabiny mechanicznej M32L wysokość roboczą 32 m i wysokość ratowniczą 30,5 m według DIN EN 14043, na podwoziach klasy 16 t, takich jak Iveco Eurocargo.
• Ziegler (Niemcy, grupa CIMC) pokazuje HLF 20 XL na podwoziu MAN TGM 13.320 4x4 o masie 16 000 kg, ze zbiornikiem 2 000 l i pompą o wydajności 3 000 l/min. Schlingmann (Niemcy) buduje swoje zabudowy VARUS na podwozia drogowe i z napędem na wszystkie koła, dla załóg liczących do dziewięciu osób; EMPL (Austria) montuje swoje zabudowy gaśnicze ze zbiornikiem na ocynkowanej ramie pomocniczej, a Gimaex (Francja) oferuje swój samochód gaśniczy FPT na podwoziach Renault Trucks, MAN, Scania i Mercedes-Benz.
• Tureccy producenci zabudów publikują na własnych stronach pojazdy z drabinami o wysokości od 12 do 64 m i samochody gaśnicze na podwozia od 7 500 kg: Volkan (drabiny do 60 m, zgodne z TS EN 14043), KARBA (samochody gaśnicze na podwozia o masie co najmniej 7 500, 15 000 i 18 000 kg oraz dystrybucja Magirusa w Turcji), Katmerciler i Baksan. Żaden z nich nie podaje marki podwozia na przeczytanych przez nas stronach.

Elektryczne samochody pożarnicze

Strona Volvo poświęcona straży pożarnej podaje dla elektrycznego FL moc do 180 kW i zasięg do 450 km, a dla elektrycznego FE do 225 kW i 275 km. Przegląd elektrycznych śmieciarek Volvo z 2025 r. podaje dla FL Electric 130 kW mocy ciągłej; strona pożarnicza nie mówi, czy jej 180 kW to moc szczytowa, czy ciągła. Pojemność brutto i użytkową akumulatorów wyjaśniamy w tekście o pojemności zainstalowanej i użytkowej akumulatorów, a to, jak producenci dochodzą do deklarowanego zasięgu – w tekście o tym, jak deklaruje się zasięg ciężarówek elektrycznych. To, jak producenci dokumentują ciężarówki i autobusy elektryczne na potrzeby strażaków na miejscu wypadku, omawiamy w tekście o kartach ratowniczych ciężarówek i autobusów elektrycznych.