AB'de sınır ötesi trafik cezaları: (AB) 2024/3237 sayılı Direktif kamyon ve otobüs sürücüleri için neyi değiştiriyor
(AB) 2024/3237 sayılı Direktif, sınır ötesi trafik suçu kurallarını aşırı yükleme dahil 18 suça genişletiyor; 70 EUR üstü ödenmemiş cezalar kendi ülkesinde tahsil edilebilir. Son tarih 20 Temmuz 2027.

(AB) 2015/413 sayılı Direktif, yol güvenliğiyle ilgili bir trafik suçunun başka bir üye devlette tescilli bir araçla işlendiği AB üye devletine, aracın kimin adına tescilli olduğunu sorgulama ve suçu takip etme imkânı verir. 19 Aralık 2024 tarihli (AB) 2024/3237 sayılı Direktif bu Direktifi değiştirdi. Suç listesi 8’den 18’e çıkıyor; aralarında aşırı yüklü araç kullanma, güvenli mesafeyi korumama ve demiryolu hemzemin geçidindeki kurallara uymama da var. Yurt dışına gönderilen bildirim asgari bir içerik taşımak ve aracın tescil belgesinin dilinde düzenlenmek zorunda; bir üye devlet de 70 EUR’dan yüksek, ödenmemiş bir idari trafik para cezasının tahsilini tescil ya da ikamet devletinden isteyebiliyor. Kamyonlar, otobüsler, araç kombinasyonları ve römorklar kapsamda. Her iki tasarruf da üye devletlere yönelik direktiflerdir, yani sürücülere ve işletmecilere ulusal hukuk yoluyla ulaşır; 2024 değişiklikleri için gereken ulusal önlemlerin son tarihi 20 Temmuz 2027’dir.
25 Ekim 2026 itibarıyla durum. O gün AB Yayın Ofisi’nden okunanlar: (AB) 2024/3237 sayılı Direktifin 30 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete (Official Journal) metni ve (AB) 2015/413 sayılı Direktifin, 2024 değişikliklerini içeren 19 Ocak 2025 tarihli konsolide metni. Konsolide metin kendisi hakkında “is meant purely as a documentation tool and has no legal effect” (yalnızca bir belgeleme aracı olarak tasarlanmıştır ve hukuki etkisi yoktur) der.
Ulusal hukuk yoluyla uygulanan bir direktif
2015/413 sayılı Direktif 11 Mart 2015’te kabul edildi. 2024 değişikliğinden beri adı “facilitating cross-border exchange of information and mutual assistance on road-safety-related traffic offences” (yol güvenliğiyle ilgili trafik suçlarına ilişkin sınır ötesi bilgi alışverişini ve karşılıklı yardımı kolaylaştıran) şeklindedir; “and mutual assistance” (ve karşılıklı yardımı) sözcükleri yenidir. Madde 1 amacı belirtir: “to ensure a high level of protection for all road users in the Union by facilitating the cross-border exchange of information on road-safety-related traffic offences and by facilitating the enforcement of sanctions, where those offences are committed with a vehicle registered in a Member State other than the Member State in which the offence took place” (bu suçlar, suçun işlendiği üye devletten başka bir üye devlette tescilli bir araçla işlendiğinde, yol güvenliğiyle ilgili trafik suçlarına ilişkin sınır ötesi bilgi alışverişini ve yaptırımların uygulanmasını kolaylaştırarak Birlik’teki tüm yol kullanıcıları için yüksek düzeyde koruma sağlamak).
2024/3237 sayılı Direktif 30 Aralık 2024’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve Madde 3 uyarınca “on the twentieth day following that of its publication” (yayımlanmasını izleyen yirminci gün) yürürlüğe girdi. Madde 4’e göre Direktif “is addressed to the Member States” (üye devletlere yöneliktir). Son tarihi Madde 2(1) koyar: “Member States shall bring into force the laws, regulations and administrative provisions necessary to comply with this Directive by 20 July 2027” (üye devletler bu Direktife uymak için gerekli kanun, yönetmelik ve idari düzenlemeleri 20 Temmuz 2027’ye kadar yürürlüğe koyar). Özgün Direktifin iç hukuka aktarma son tarihi 6 Mayıs 2015’ti; Danimarka, İrlanda ve Birleşik Krallık bu tarihi 6 Mayıs 2017’ye kadar erteleyebiliyordu (2015/413 sayılı Direktifin Madde 12’si).
Suçlar ulusal hukuka atıfla tanımlanır; çoğunun tanımı “as defined in the law of the Member State of the offence” (suçun işlendiği üye devletin hukukunda tanımlandığı şekilde) sözleriyle biter. 2024 Direktifinin gerekçe 6’sı da bu suçların “are classified either as administrative or criminal offences under national law” (ulusal hukukta ya idari ya da cezai suç olarak sınıflandırıldığını) kaydeder. Metindeki tek para tutarı olan 70 EUR, sınır ötesi tahsil için bir eşiktir (Madde 5f(3)(d)). Gerekçe 5 yeni suçların seçimini açıklar: bunlar “should demonstrate a direct link to road safety by addressing dangerous and reckless behaviour, which poses a serious risk to road users” (yol kullanıcıları için ciddi risk oluşturan tehlikeli ve pervasız davranışları ele alarak yol güvenliğiyle doğrudan bir bağlantı göstermelidir).
Kamyonlar, otobüsler, kombinasyonlar ve römorklar
2024 değişikliği araç tanımını değiştirdi. Madde 3(a)’daki tanım artık şöyledir: “any means of transport subject to registration according to the law of the Member State of registration or Member State of the offence which is normally used for carrying persons or goods by road, including vehicle combinations or trailers” (tescil üye devletinin ya da suçun işlendiği üye devletin hukukuna göre tescile tabi olan ve normalde karayoluyla yolcu veya eşya taşımak için kullanılan, araç kombinasyonları ya da römorklar dahil her türlü taşıma aracı).
Suçun işlendiği üye devletin sorgulayabileceği tescil verileri ağırlık ve dingil verilerini de içerir. Ek’in 2. Bölümü şunları sayar: AB kategori kodu, aracın ve hizmetteki aracın bütününün azami izin verilen yüklü ağırlığı, dingil sayısı, dingil mesafesi, römorkun frenli ve frensiz teknik olarak izin verilen azami çekilebilir ağırlığı ve toplam ağırlığı 3.500 kg’ı aşan araçlarda teknik olarak izin verilen azami yüklü ağırlığın beşe kadar dingile dağılımı. Tescil sahibi ve malik gerçek ya da tüzel kişi olabilir; bunun için “Surname or business name” (soyadı ya da ticari unvan) alanı vardır.
2024 değişikliği üçüncü bir rol ekler. “End user” (son kullanıcı), “any person who is not the holder or the owner of the vehicle, but another person indicated in the vehicle register of the Member State of registration, who is allowed to use that vehicle or be responsible for its day-to-day operation, in particular under a long-term lease or rental contract or as part of a vehicle fleet available to employees” (aracın tescil sahibi ya da maliki olmayan, ancak tescil üye devletinin araç sicilinde gösterilen ve özellikle uzun süreli bir finansal kiralama ya da kira sözleşmesi kapsamında veya çalışanların kullanımına açık bir araç filosunun parçası olarak o aracı kullanmasına ya da günlük işletiminden sorumlu olmasına izin verilen başka herhangi bir kişi) anlamına gelir (Madde 3(y)). Üye devletler önceki tescil sahipleri, malikler ve son kullanıcılara ilişkin verileri sicilde “for at least 12 months after any modification of the holder, owner or end user of the vehicle” (aracın tescil sahibi, maliki ya da son kullanıcısındaki herhangi bir değişiklikten sonra en az 12 ay süreyle) saklamak zorundadır (Madde 4a(2)). Madde 7’ye göre tescil sahibi, malik ya da son kullanıcı olan tüzel kişiler “shall have the right to obtain information on the processing of their data” (verilerinin işlenmesi hakkında bilgi alma hakkına sahiptir).
Bilgi alışverişi bir üye devlette tescilli araçları kapsar. Üçüncü ülkelerde tescilli araçlar için Direktif raporlama öngörür: Madde 6(3)’e göre her üye devletin raporu “the number and type of road-safety-related traffic offences listed in Article 2(1) committed by drivers with a vehicle registered in a third country” (sürücülerin üçüncü bir ülkede tescilli bir araçla işlediği, Madde 2(1)’de sayılan yol güvenliğiyle ilgili trafik suçlarının sayısını ve türünü) belirtmelidir. Gerekçe 29, bu suçların nasıl ele alınacağının “could be considered” (değerlendirilebileceğini) söyler.
18 suç
| Bent | Suç | Ek kodu | Listede olduğu yıl |
|---|---|---|---|
| (a) | Hız sınırını aşma | 1 | 2015 |
| (b) | Emniyet kemeri takmama | 3 | 2015 |
| (c) | Kırmızı ışıkta durmama | 4 | 2015 |
| (d) | Alkollü araç kullanma | 2 | 2015 |
| (e) | Uyuşturucu etkisi altında araç kullanma | 10 | 2015 |
| (f) | Koruyucu kask takmama | 11 | 2015 |
| (g) | Yasak şerit kullanımı (tanımı 2024’te değiştirildi) | 5 | 2015 |
| (h) | Araç kullanırken cep telefonunu ya da başka iletişim cihazlarını hukuka aykırı kullanma | 12 | 2015 |
| (i) | Öndeki araçla güvenli mesafeyi korumama | 14 | 2024 |
| (j) | Tehlikeli sollama | 15 | 2024 |
| (k) | Tehlikeli park etme ya da durma | 16 | 2024 |
| (l) | Bir ya da daha fazla devamlı çizgiyi geçme | 17 | 2024 |
| (m) | Ters yönde araç kullanma | 18 | 2024 |
| (n) | Acil durum koridorlarının oluşturulması ve kullanılmasına ya da acil hizmet araçlarına yol verilmesine ilişkin kurallara uymama | 19 | 2024 |
| (o) | Aşırı yüklü araç kullanma | 20 | 2024 |
| (p) | Araç erişim kısıtlamalarına ilişkin kurallara uymama | 33 | 2024 |
| (q) | Kazaya karışıp kaçma | 34 | 2024 |
| (r) | Demiryolu hemzemin geçidindeki kurallara uymama | 35 | 2024 |
Madde 3 suçların birkaçını tanımlar:
- Hız sınırını aşma, “exceeding speed limits in force in the Member State of offence for the road or type of vehicle concerned” (suçun işlendiği üye devlette ilgili yol ya da araç türü için yürürlükte olan hız sınırlarını aşmak) demektir (Madde 3(d)).
- Aşırı yüklü araç kullanma, “using a vehicle that does not comply with the requirements set for its maximum authorised weight or maximum authorised axle weight, as laid down in the national laws, regulations or administrative provisions transposing Council Directive 96/53/EC” (96/53/AT sayılı Konsey Direktifini iç hukuka aktaran ulusal kanun, yönetmelik ya da idari düzenlemelerde azami izin verilen ağırlığı veya azami izin verilen dingil ağırlığı için konulan gerekliliklere uymayan bir aracı kullanmak) ya da o Direktifin böyle gereklilikler koymadığı araçlar veya taşımalar için suçun işlendiği üye devletin hukukundaki gerekliliklere uymayan bir aracı kullanmak demektir (Madde 3(u)). 96/53/AT sayılı Direktifin AB ağırlık ve dingil sınırları katar ağırlığı, azami yüklü ağırlık ve dingil yükleri yazısında anlatılır.
- Güvenli mesafeyi korumama, ulusal hukukta tanımlandığı şekilde “not maintaining sufficient distance from the vehicle in front” (öndeki araçla yeterli mesafeyi korumamak) demektir (Madde 3(o)).
- Tehlikeli park etme ya da durma, tehlikeli biçimde park etmeye ya da durmaya ilişkin ulusal kurallara dayanır; “failure to pay parking fees and other similar offences is not considered to be dangerous parking or stopping” (park ücretinin ödenmemesi ve benzeri diğer suçlar tehlikeli park etme ya da durma sayılmaz) (Madde 3(q)).
- Acil durum koridorları, “not complying with the applicable rules to enable emergency service vehicles, such as police vehicles, rescue vehicles or fire trucks, to pass through and arrive to the site of emergency” (polis araçları, kurtarma araçları ya da itfaiye araçları gibi acil hizmet araçlarının geçip acil durum yerine ulaşabilmesine yönelik geçerli kurallara uymamak) durumunu kapsar (Madde 3(t)).
- Demiryolu hemzemin geçitleri, “failing to stop at a railway level-crossing or acting in a dangerous way at a railway level-crossing” (demiryolu hemzemin geçidinde durmamak ya da demiryolu hemzemin geçidinde tehlikeli biçimde davranmak) durumunu kapsar (Madde 3(ac)).
Araç erişim kısıtlamaları, “clearly and visibly demarcated access regulations set for all or certain vehicle categories for the purposes of road safety, such as pedestrian and school zones, and cycling lanes” (yaya ve okul bölgeleri ile bisiklet yolları gibi, yol güvenliği amacıyla tüm ya da belirli araç kategorileri için konulmuş, sınırları açık ve görünür biçimde belirlenmiş erişim düzenlemeleri) demektir (Madde 3(aa)). Madde 2(1) iki durumu bu suçun dışında tutar: kısıtlı bölgelerin sınırlarına, erişim durumuna ve koşullarına ilişkin bilgilerin (AB) 2022/670 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzük uyarınca ulusal erişim noktası üzerinden oluşturulmadığı ve erişilebilir kılınmadığı durum ile “the driver fails to respect the rules related to charges and other fees that are to be paid before entering an area subject to vehicle-access restrictions” (sürücünün, araç erişim kısıtlamalarına tabi bir alana girmeden önce ödenmesi gereken ücret ve diğer harçlara ilişkin kurallara uymadığı) durum. Madde 2(1)’deki listede hafta sonu, tatil ya da gece sürüş yasakları geçmez; ağır kamyonlar için bu yasaklar ülke ülke Avrupa’da kamyon trafik yasakları yazısında anlatılır.
Bu tür verilerin ne zamandan itibaren erişilebilir olması gerektiğini, (AB) 2023/2661 sayılı Direktifle değişik 2010/40/AB sayılı Akıllı Ulaşım Sistemleri Direktifi belirler. Direktifin Ek III’ü, bölgesel geçerliliği olan kısıtlamaların sınırlarını, güncel erişim durumunu ve düzenlenmiş trafik bölgelerindeki dolaşım koşullarını, üye devletlerin 31 Aralık 2026 veya sonrasında oluşturulan ya da güncellenen veriler için ulusal erişim noktaları üzerinden gecikmeksizin erişilebilir kıldığı veri türleri arasında sayar. Kapsam, çekirdek ve kapsamlı trans-Avrupa karayolu ağı, diğer otoyollar ve yıllık ortalama günlük trafiği 8.500 aracı aşan ana yol kesimleri ile kentsel düğümlerin merkezindeki şehirlerin tüm yollarıdır; bir üye devlet, 31 Aralık 2026’ya kadar Komisyona bildirmek koşuluyla, bu şehirlerdeki kapsamı günde 7.000’den fazla aracın geçtiği sokaklarla sınırlayabilir. Bu tarihten önce oluşturulan aynı veriler için Ek III henüz bir tarih vermez; bunu yetki devrine dayalı tasarruflara bırakır.
Suç tescil sahibine nasıl ulaşır
Kendi topraklarında tespit edilen bir suç için suçun işlendiği üye devlet, diğer devletin ulusal araç tescil verilerine “with the power to conduct automated searches thereon” (bunlar üzerinde otomatik sorgu yapma yetkisiyle) erişir: araca ilişkin veriler ile tescil sahibine ve varsa malike ve son kullanıcıya ilişkin veriler (Madde 4(1)). Sorgu tam tescil numarasıyla yapılır ve her talepte makam, talebi işleyen kişinin kullanıcı adı ve dosya numarası belirtilir (Madde 4(2)).
Sorgu iki adımda yürüyebilir. Bir araçla suç işlenip işlenmediğini belirlemek için makam önce yalnızca Ek’in 2. Bölümü, I. ve II. Kısımlarındaki teknik araç verilerini isteyebilir; bunlar yukarıda sayılan ağırlık ve dingil verilerini içerir. “Where it is established that a road-safety-related traffic offence has been committed with a vehicle” (bir araçla yol güvenliğiyle ilgili bir trafik suçu işlendiği tespit edildiğinde) makam ardından kişisel verileri isteyebilir (Madde 4(3)). Üye devletler bilgi alışverişi ve karşılıklı yardım işlemleri için Avrupa Araç ve Sürücü Belgesi Bilgi Sistemi’nin (EUCARIS) bir yazılım uygulamasını kullanır ve Madde 5g(1) ve (2) uyarınca bilgiler “transmitted in encrypted form” (şifreli olarak iletilir). Tescil devletinin ulusal temas noktası, örneğin araç ya da plakası suç anında çalıntı olarak kayıtlıysa, özel bir mesajın geri gönderilmesini sağlamak zorundadır (Madde 4(5)).
Trafik suçu bildirimi
Makam suçu takip etmeye karar verirse bir trafik suçu bildirimi düzenler; bildirimin muhatabı “person concerned” (ilgili kişi) olur. Bu, kişisel olarak sorumlu olduğu belirlenen kişi olabileceği gibi aracın tescil sahibi, maliki, son kullanıcısı ya da sürücüsü de olabilir; Madde 3(x)’in sözleriyle “even if not identified as personally liable in accordance with the national law of the Member State of the offence” (suçun işlendiği üye devletin ulusal hukukuna göre kişisel olarak sorumlu olduğu belirlenmemiş olsa bile).
Tescil sahibine, malike ya da son kullanıcıya yönelik bildirim, otomatik sorgu başarılı olmuş ve kimlik ile adres belirlenmişse “no later than 11 months after the road-safety-related traffic offence” (yol güvenliğiyle ilgili trafik suçundan en geç 11 ay sonra), aksi hâlde makamın bunları belirlemesinden en geç 5 ay sonra düzenlenmelidir (Madde 5a(2)). Bildirim “by post, registered delivery, registered mail or electronic means of equal value” (posta, kayıtlı teslimat, taahhütlü posta ya da eşdeğer elektronik yollarla) gönderilir (Madde 5a(1)). Bildirim, kişiyi suçtan haberdar etmenin ötesinde, sorumlu kişinin kimliğini ve adresini isteyebilir, kişinin suçu kabul edip etmediğini sorabilir ya da ödeme talep edebilir (Madde 5(1)).
Madde 5(2) asgari içeriği belirler. Bildirim şunları içermelidir:
- Direktif amaçlarıyla düzenlendiğine dair bir ibare ile makamın adı, posta adresi, telefon numarası ve e-posta adresi;
- aracın tescil numarası, suçun yeri, tarihi, saati ve niteliği, ihlal edilen hukuk hükümleri ve gerektiğinde suçu tespit eden cihaza ilişkin veriler;
- hukuki niteleme, yaptırımlar ve araç kullanma yasakları, ceza puanları ya da sürüş hakkına getirilen diğer kısıtlamalar dahil diğer hukuki sonuçlar;
- savunma ya da itiraz haklarının nerede, ne zaman ve nasıl kullanılacağı, kabul edilebilirlik koşulları, süre ve gıyabi usullerin uygulanıp uygulanmadığı;
- gerektiğinde ilgili kişiyi belirlemek için alınan önlemler ve “the consequences of non-cooperation” (işbirliği yapmamanın sonuçları);
- gerektiğinde cezanın ödenebileceği makamın adı, adresi ve IBAN’ı, ödeme süresi ve yerleşiklere ve yerleşik olmayanlara açık alternatif ödeme yöntemleri;
- geçerli veri koruma kuralları ve veri sahiplerinin hakları;
- gerektiğinde yaptırımın hafifletilip hafifletilemeyeceği ve nasıl hafifletileceği, “including by early payment of a financial penalty” (para cezasının erken ödenmesi yoluyla da dahil);
- CBE Portalı’na bir bağlantı ve mümkünse bir QR kodu.
Yerleşik olmayanlar için itiraz ya da yaptırımın hafifletilmesine ilişkin sürelerin başlangıcı “the date of postal or electronic dispatch or receipt of the traffic offence notice or the official decision on the liability of the person concerned” (trafik suçu bildiriminin ya da ilgili kişinin sorumluluğuna ilişkin resmî kararın posta yoluyla veya elektronik olarak gönderildiği ya da alındığı tarih) ile örtüşmelidir (Madde 5(6)). Talep hâlinde ilgili kişiye, makamın soruşturmaya ilişkin elindeki tüm bilgilere erişim sağlanır (Madde 5(5)); Madde 5a(3)’e göre de üye devletler “are encouraged to permit persons concerned to connect remotely to court proceedings by video link” (ilgili kişilerin yargılamalara video bağlantısıyla uzaktan katılmasına izin vermeye teşvik edilir). 2015 Direktifinin Ek II’sindeki eski şablon mektup kaldırılmıştır (2024/3237 sayılı Direktifin Madde 1(19)’u).
Bildirimin dili
Trafik suçu bildirimi ve temel takip belgeleri “in the language of the registration document of the vehicle” (aracın tescil belgesinin dilinde) düzenlenir (Madde 5b(1)); bu dil, tescil sorgusunun döndürdüğü veri öğelerinden biridir (Ek, 2. Bölüm, I. Kısım). İlgili kişinin talebi üzerine makam, bu kişinin “to receive the follow-up documents in one additional official language of the institutions of the Union that is not the language of the registration document of the vehicle” (takip belgelerini, Birlik kurumlarının aracın tescil belgesinin dili olmayan bir ek resmî dilinde almasına) izin vermelidir (Madde 5b(4)). Temel belgelerin davanın anlaşılmasıyla ilgisi olmayan kısımlarının çevrilmesi gerekmez (Madde 5b(3)). Talep hâlinde makam, bir bildirimi ya da takip belgesini içerik, tebliğ ya da dil kurallarına uymadığı gerekçesiyle “effectively and rapidly” (etkili ve hızlı biçimde) yeniden incelemelidir (Madde 5b(6)).
Yol kenarında denetlenince
Yol kenarı denetiminde yerinde denetlenen yerleşik olmayan bir sürücü, makam yaptırımı yerinde uygulamadıysa Madde 5(2)’de belirtilen içerikte bir trafik suçu bildirimi alır (Madde 5(3)). Makam yaptırımı yerinde uyguladıysa sürücüye en azından “a receipt for the financial transaction or a financial penalty charge notice to be paid within a specific period of time” (mali işlemin makbuzu ya da belirli bir süre içinde ödenecek para cezası bildirimi), makamın iletişim bilgileri, işlenen suçlara ilişkin bilgiler ve mümkünse CBE Portalı’na bir bağlantı ya da QR kodu verilmelidir (Madde 5(4)). Bunlar, suçun işlendiği üye devletin resmî dillerinden birinde ya da makamın uygun gördüğü başka bir AB resmî dilinde verilir. Kamyon ve otobüslerin teknik yol kenarı denetimleri araç muayenesi ve yol kenarı denetimi yazısında anlatılır.
Sürücünün belirlenmesi: karşılıklı yardım
Suçun işlendiği üye devletin makamı, “after having exhausted all other means available to them” (ellerindeki diğer tüm imkânları tükettikten sonra) ilgili kişiyi ulusal hukukunun gerektirdiği kesinlikte hâlâ belirleyemiyorsa, tescil ya da ikamet üye devletinden yardım isteyebilir (Madde 5c(1)). Bu devletten, sürücü belgesi ya da nüfus kayıtları gibi siciller kullanılarak kişinin kimliğini ve adresini belirlemesi ya da aracın tescil sahibinden, malikinden veya son kullanıcısından sorumlu kişinin kimliğini, adresini ve diğer iletişim bilgilerini istemesi talep edilebilir; ulusal usuller “as if the investigative measure concerned were ordered by that Member State’s own authorities” (söz konusu soruşturma işlemi o üye devletin kendi makamlarınca emredilmiş gibi) uygulanır (Madde 5c(5)). Talep, varsa “the visual recording of the driver retrieved from detection equipment, in particular speed cameras” (tespit cihazlarından, özellikle hız kameralarından elde edilen sürücü görüntü kaydı) içerir (Madde 5c(6)(b)). Yanıt, talep edilen devletin bilgileri toplamasından en geç 2 ay sonra verilmelidir (Madde 5c(7)). Talep edilen devlet yalnızca Madde 5c(8)’de sayılan gerekçelerle reddedebilir: bir dokunulmazlık ya da ayrıcalık, ne bis in idem ilkesi, devam eden bir ceza soruşturması, ulusal güvenlik, temel haklar ya da bir bireyin güvenliği veya korunan bir kişinin kimliği.
Madde 5d(1) uyarınca üye devletler sorumlu kişiyi belirlemek için kendi ulusal önlemlerini de kullanabilir: “such as measures related to the obligation of the holder, owner or end user of a vehicle to cooperate in the identification of the liable person, provided that fundamental and procedural rights under Union and national law are respected” (Birlik ve ulusal hukuktaki temel ve usule ilişkin haklara saygı gösterilmesi koşuluyla, aracın tescil sahibinin, malikinin ya da son kullanıcısının sorumlu kişinin belirlenmesinde işbirliği yapma yükümlülüğüne ilişkin önlemler gibi). Makamları, ilgili kişilere sorumluluklarını teyit etmelerini isteyen belgeler tebliğ edebilir ve sorumlu kişinin belirlenmesiyle ilgili yükümlülükleri, “including related sanctions” (ilgili yaptırımlar dahil), “to the furthest possible extent” (mümkün olan en geniş ölçüde) uygulayabilir (Madde 5d(2)). Gerekçe 20, bu önlemlerin ilgili kişiler üzerinde ülke içi davalardakiyle aynı hukuki etkileri doğurması ve temel ve usule ilişkin haklar bakımından aynı standartlara tabi olması gerektiğini ekler.
Ödenmemiş cezalar: tescil ya da ikamet devletinde tahsil
Madde 5f yenidir. Üye devletler “shall provide enforcement assistance to each other in the case of non-payment of a road traffic fine imposed for the commission of a road-safety-related traffic offence listed in Article 2(1)” (Madde 2(1)’de sayılan yol güvenliğiyle ilgili bir trafik suçunun işlenmesi nedeniyle verilen bir trafik para cezasının ödenmemesi hâlinde birbirlerine tahsil yardımı sağlar). Bildirim tebliğ edildikten ve ceza ödenmedikten sonra suçun işlendiği üye devlet, tescil ya da ikamet üye devletinden cezanın tahsiline yardım etmesini isteyebilir; ancak yalnızca Madde 5f(3)’teki dört koşulun tümü karşılanıyorsa:
- karar, suçun işlendiği üye devletin hukukuna göre “of an administrative nature, final and enforceable” (idari nitelikte, kesinleşmiş ve icra edilebilir) olmalı;
- o devlet, ödeme talebinin ilgili kişiye tebliğ edildiğine dair kanıta sahip olmalı;
- kişi karara karşı hukuki başvuru yollarından haberdar edilmiş ve bunları kullanma imkânı bulmuş olmalı;
- “the road traffic fine is higher than EUR 70” (trafik para cezası 70 EUR’dan yüksektir).
Talebi alan devlet kararı “without any further formality being required” (başka herhangi bir formalite gerekmeksizin) tanır ve tahsil için gereken önlemleri alır (Madde 5f(6)); tahsil kendi hukukuna tabidir (Madde 5f(7)). Talebi alan devlet, talebi yalnızca Madde 5f(8)’de sayılan gerekçelerle reddedebilir: ne bis in idem, dokunulmazlık, kendi hukukuna göre zamanaşımı nedeniyle tahsilin önlenmiş olması, kesinleşmemiş karar, Madde 5b’nin gerektirdiği şekilde çevrilmemiş karar, eksik talep ya da temel hakların ihlali. İlgili kişi cezanın ödendiğini gösterirse talebi alan devlet suçun işlendiği üye devleti bilgilendirir (Madde 5f(5)). Elde edilen para “unless otherwise agreed” (aksi kararlaştırılmadıkça) tescil ya da ikamet üye devletine kalır (Madde 5f(9)). Madde, para cezalarının karşılıklı tanınmasına ilişkin 2005/214/JHA sayılı Çerçeve Kararın kullanılmasını engellemez (Madde 5f(10)); gerekçe 24’ün sözleriyle bu Çerçeve Karar “is not tailored to mass processing of road-safety-related traffic offences, for which small pecuniary sanctions are often qualified as administrative” (küçük parasal yaptırımların çoğunlukla idari olarak nitelendirildiği yol güvenliğiyle ilgili trafik suçlarının toplu işlenmesine göre tasarlanmamıştır).
Özel tüzel kişiler: 20 Temmuz 2029
Madde 5h(1): “By 20 July 2029, Member States shall ensure that their competent authorities do not empower privately owned or privately managed legal entities with distinct legal personality to conduct any activities related to the application of this Directive” (üye devletler, 20 Temmuz 2029’a kadar, yetkili makamlarının ayrı tüzel kişiliğe sahip, özel mülkiyette ya da özel yönetimde olan tüzel kişileri bu Direktifin uygulanmasıyla ilgili herhangi bir faaliyeti yürütmekle yetkilendirmemesini sağlar). Gerekçe 27 kuralı “the abusive practices which emerged during the implementation of Directive (EU) 2015/413” (2015/413 sayılı Direktifin uygulanması sırasında ortaya çıkan kötüye kullanma uygulamaları) ile ilişkilendirir ve teknik destek için alan bırakır: “such as postal services, building or maintenance of the radars and the analysis of drug or alcohol use by the private laboratories” (posta hizmetleri, radarların kurulması ya da bakımı ve özel laboratuvarlarca uyuşturucu ya da alkol kullanımının analizi gibi). O tarihe kadar Madde 5h(2), usulleri yalnızca yetkili makamların başlatıp yürütebilmesini şart koşar; yetkilendirilmiş özel bir kuruluşun gönderdiği bildirim bunu belirtmeli ve “a clean delineation between the amounts of monies claimed, based on their legal ground” (talep edilen para tutarlarının hukuki dayanaklarına göre açıkça ayrıştırılması) içermelidir (Madde 5(2)(j)).
CBE Portalı
Komisyon, “available in all official languages of the institutions of the Union” (Birlik kurumlarının tüm resmî dillerinde erişilebilir) bir çevrimiçi portal olan CBE Portalı’nı kurmak ve işletmek zorundadır; portalda üye devletlerde yürürlükteki kurallar, hukuki başvuru yolları, dil seçenekleri dahil ilgili kişilerin hakları, veri koruma kuralları, mali olmayan sonuçlar dahil uygulanabilir yaptırımlar ve para cezalarını ödeme yolları yer alır (Madde 8(1)). Gerekçe 37 mali olmayan sonuçları sayar: ceza puanı sistemleri ya da “by means of a temporary or permanent withdrawal of the driving licence” (sürücü belgesinin geçici ya da sürekli olarak geri alınması yoluyla) araç kullanma yasağı. Üye devletler yetkili makamlarının internet sitelerinden portala bağlantı vermek zorundadır (Madde 8(3)).
Tarihler
| Tarih | Adım | Hüküm |
|---|---|---|
| 11 Mart 2015 | 2015/413 sayılı Direktif kabul edildi | Başlık |
| 6 Mayıs 2015 | Özgün Direktifin iç hukuka aktarma son tarihi; Danimarka, İrlanda ve Birleşik Krallık bunu 6 Mayıs 2017’ye kadar erteleyebiliyordu | 2015/413 sayılı Direktifin Madde 12’si |
| 19 Aralık 2024 | 2024/3237 sayılı Direktif kabul edildi | Başlık |
| 30 Aralık 2024 | 2024/3237 sayılı Direktif Resmî Gazete’de yayımlandı; yayımlanmasını izleyen yirminci gün yürürlüğe girdi | 2024/3237 sayılı Direktifin Madde 3’ü |
| 20 Ocak 2026 | Komisyon’un, bilgi alışverişinin usullerine ve teknik şartnamelerine ilişkin uygulama tasarrufları için son tarih; bunlar uygulanmaya başlayana kadar otomatik sorgular 2008/616/JHA sayılı Konsey Kararına göre yapılır | Madde 5g(3) ve (5) |
| 6 Mayıs 2026 | Üye devletlerin Komisyon’a sunacağı kapsamlı geçiş dönemi raporu | Madde 10c |
| 20 Temmuz 2027 | 2024 değişikliklerinin iç hukuka aktarma son tarihi | 2024/3237 sayılı Direktifin Madde 2’si |
| 20 Ocak 2029 | Direktifin uygulanmasına ilişkin ilk üye devlet raporu, ardından dört yılda bir | Madde 6(1) |
| 20 Temmuz 2029 | Yetkili makamlar artık özel kuruluşları yetkilendirmez | Madde 5h(1) |
| 20 Temmuz 2030 | Komisyon’un Avrupa Parlamentosu’na ve Konsey’e raporu, uygunsa başka suçların eklenmesine yönelik bir öneriyle birlikte | Madde 11 |
Bu yazının kapsamı dışında
- Direktifi iç hukuka aktaran ulusal kanunlar, her üye devletin trafik kuralları ve herhangi bir para cezasının tutarı.
- Direktifin etkilemediği, cezai konularda adli işbirliğine ilişkin Birlik kuralları (Madde 2(2)); bunlar arasında para cezalarının karşılıklı tanınmasına ilişkin 2005/214/JHA sayılı Çerçeve Karar ve Avrupa Soruşturma Emri’ne ilişkin 2014/41/AB sayılı Direktif de var.
- AB dışından gelen sürücülerin sınırda kaydı; bu konu tır ve otobüs şoförleri için EES ve ETIAS yazısında ele alınır.
Kısa cevaplar
- Başka bir AB ülkesinde kesilen trafik cezası kendi ülkemde tahsil edilebilir mi?
- (AB) 2024/3237 sayılı Direktifle değiştirilen (AB) 2015/413 sayılı Direktifin Madde 5f'si uyarınca suçun işlendiği üye devlet, sayılan 18 suçtan biri için verilmiş ödenmemiş bir trafik para cezasının tahsiline yardım etmesini tescil ya da ikamet üye devletinden isteyebilir. Bunun için kararın idari nitelikte, kesinleşmiş ve icra edilebilir olması, ödeme talebinin tebliğ edildiğine dair kanıtın o devletin elinde bulunması, kişinin hukuki başvuru yollarından haberdar edilmiş ve bunları kullanabilmiş olması ve cezanın 70 EUR'dan yüksek olması gerekir. Diğer devlet kararı başka bir formalite aramaksızın tanır ve sayılan ret gerekçelerinden biri uygulanmadıkça kendi hukukuna göre tahsil eder. Üye devletler bu kuralları 20 Temmuz 2027'ye kadar iç hukuka aktarmak zorundadır.
- AB'nin sınır ötesi tahsil direktifi hangi trafik suçlarını kapsıyor?
- Madde 2(1)'de sayılan 18 suç. 2015'ten beri listede olanlar: hız sınırını aşma, emniyet kemeri takmama, kırmızı ışıkta durmama, alkollü araç kullanma, uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, koruyucu kask takmama, yasak şerit kullanımı ve araç kullanırken cep telefonunu ya da başka bir iletişim cihazını hukuka aykırı kullanma. (AB) 2024/3237 sayılı Direktifle eklenenler: güvenli mesafeyi korumama, tehlikeli sollama, tehlikeli park etme ya da durma, devamlı çizgileri geçme, ters yönde araç kullanma, acil durum koridoru kuralları, aşırı yüklü araç kullanma, araç erişim kısıtlamaları, kazaya karışıp kaçma ve demiryolu hemzemin geçidi kuralları.
- Direktif kamyonlara, otobüslere ve römorklara uygulanıyor mu?
- Evet. 2024 değişikliğinden beri araç, araç kombinasyonları ya da römorklar dahil, tescile tabi olan ve normalde karayoluyla yolcu veya eşya taşımak için kullanılan her türlü taşıma aracıdır (Madde 3(a)). Aşırı yüklü araç kullanma sayılan suçlardan biridir: aşırı yüklü araç, 96/53/AT sayılı Direktifi iç hukuka aktaran ulusal kurallara ya da o Direktifin bir gereklilik koymadığı durumlarda ulusal hukuka göre azami izin verilen ağırlığa veya dingil ağırlığına uymayan araçtır.
- Başka bir AB ülkesinden gelen trafik suçu bildirimi hangi dilde yazılmalı?
- Trafik suçu bildirimi ve temel takip belgeleri aracın tescil belgesinin dilinde düzenlenir (Madde 5b(1)). Talep hâlinde makam, ilgili kişinin takip belgelerini bir ek AB resmî dilinde de almasına izin vermelidir. Yol kenarında denetlenen ve yaptırımı yerinde uygulanan yerleşik olmayan bir sürücü, suçun işlendiği üye devletin bir resmî dilinde ya da makamın uygun gördüğü başka bir AB resmî dilinde bir makbuz ya da para cezası bildirimi ve temel bilgiler alır.
- Sınır ötesi trafik cezalarına ilişkin yeni AB kuralları ne zaman uygulanacak?
- (AB) 2024/3237 sayılı Direktif 30 Aralık 2024'te Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımlanmasını izleyen yirminci gün yürürlüğe girdi. Bir direktif olarak ulusal hukuk yoluyla uygulanır: üye devletler gerekli kanunları 20 Temmuz 2027'ye kadar yürürlüğe koymak zorundadır. 20 Temmuz 2029'a gelindiğinde makamları, özel mülkiyette ya da özel yönetimde olan kuruluşları Direktif kapsamındaki herhangi bir faaliyeti yürütmekle artık yetkilendiremez.
Kaynaklar
- Directive (EU) 2024/3237 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2024 amending Directive (EU) 2015/413 facilitating cross-border exchange of information on road-safety-related traffic offences — Official Journal, L series, 30 December 2024: recitals, Articles 1 to 4 and Annex — EUR-Lex, European Union, 19 Dec 2024
- Directive (EU) 2015/413 of the European Parliament and of the Council of 11 March 2015 facilitating cross-border exchange of information and mutual assistance on road-safety-related traffic offences — consolidated text of 19 January 2025, Articles 1 to 14 and Annex — EUR-Lex, European Union
- Directive (EU) 2023/2661 amending Directive 2010/40/EU on the framework for the deployment of Intelligent Transport Systems in the field of road transport and for interfaces with other modes of transport — Annex III, list of data types and dates — EUR-Lex, European Union