Hayvan taşıma kamyonları ve AB hayvan taşımacılığı kuralları: yolculuk süreleri, alan ve araç onayı
(AT) 1/2005 sayılı Tüzük yolculuk sürelerini, hayvan başına alanı ve hayvan taşıma kamyonunun 8 saati aşan yolculuklardaki donanımını tavandan izlemeye kadar belirler. 2023 önerisi neyi değiştirir?

Avrupa Birliği’nde çalışan bir hayvan taşıma kamyonu, Konsey’in hayvanların taşıma sırasında korunmasına ilişkin (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğüne tabidir; Tüzük 5 Ocak 2007’den beri AB içinde bir ekonomik faaliyetle bağlantılı olarak yapılan canlı omurgalı hayvan taşımacılığına uygulanmaktadır. Hayvanları kimin, ne kadar süreyle, ne kadar alanla ve nasıl bir araçla taşıyabileceğini belirler. 8 saatten uzun bir yolculuk uzun yolculuktur: karayolu aracının bu durumda beş yıla kadar geçerli bir onay belgesine ve evcil tek tırnaklılar ile sığır, koyun, keçi ve domuzlar için Tüzüğün saydığı donanıma ihtiyacı vardır; bu donanım açık renkli yalıtımlı bir tavan ve su tanklarından, motor çalışmadan en az 4 saat işleyen bir havalandırma sistemine, sürücüyü uyaran sıcaklık kaydına ve bir navigasyon sistemine kadar uzanır. Komisyonun 7 Aralık 2023 tarihli bir önerisi Tüzüğü yürürlükten kaldırıp yerine yenisini koyacaktır; öneri 9 Kasım 2026’da Avrupa Parlamentosu’nda hâlâ komite aşamasındaydı.
9 Kasım 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğün Resmî Gazete (Official Journal) metni ve EUR-Lex’in güncel sürüm olarak gösterdiği 14 Aralık 2019 tarihli konsolide metni (Tüzük yürürlükte olarak işaretli); Komisyonun COM(2023) 770 sayılı önerisi ve ekleri; Avrupa Parlamentosu’nun 2023/0448(COD) sayılı usul dosyası; ve iki hayvan taşıma üstyapıcısının, İtalya’daki Carrozzeria Pezzaioli ile Almanya’daki Menke-Janzen’in ürün sayfaları. Üye devletlerin, Tüzüğün onlara bıraktığı seçenekler çerçevesinde kabul ettiği ulusal kurallar burada ele alınmamaktadır.
Tüzüğün kapsamı
Madde 1(1)’e göre Tüzük “shall apply to the transport of live vertebrate animals carried out within the Community, including the specific checks to be carried out by officials on consignments entering or leaving the customs territory of the Community” (Topluluk içinde yapılan canlı omurgalı hayvan taşımacılığına, Topluluğun gümrük bölgesine giren veya çıkan sevkiyatlar üzerinde görevlilerce yapılacak özel kontroller dahil, uygulanır). Tüzük “which does not take place in connection with an economic activity” (bir ekonomik faaliyetle bağlantılı olarak yapılmayan) taşımacılığa ve hayvanların bir veteriner hekimin tavsiyesiyle doğrudan veteriner muayenehanelerine veya kliniklerine ya da oralardan taşınmasına uygulanmaz (Madde 1(5)). Kendi hayvanlarını kendi taşıma araçlarıyla işletmelerinden 50 km’den kısa bir mesafeye taşıyan çiftçiler ile coğrafi koşulların gerektirdiği durumlarda mevsimlik yaylacılık (transhumans) için tarım araçlarını veya kendi taşıma araçlarını kullanan çiftçiler için yalnızca Madde 3 ve 27 uygulanır (Madde 1(2)).
Madde 3 her yolculuk için genel koşulları belirler. Hiç kimse hayvanları “in a way likely to cause injury or undue suffering to them” (onlarda yaralanmaya veya gereksiz acıya yol açabilecek şekilde) taşıyamaz; taşıma aracı “designed, constructed, maintained and operated so as to avoid injury and suffering and ensure the safety of the animals” (yaralanma ve acıyı önleyecek ve hayvanların güvenliğini sağlayacak şekilde tasarlanmış, yapılmış, bakımı yapılmış ve işletilmiş) olmalıdır ((c) bendi) ve hayvanlara “sufficient floor area and height” (yeterli taban alanı ve yükseklik) sağlanmalıdır; bu alan “appropriate to their size and the intended journey” (büyüklüklerine ve planlanan yolculuğa uygun) olmalıdır ((g) bendi). Teknik kurallar, taşıyıcıların uyması gereken Ek I’dedir (Madde 6(3)).
Tüzük 5 Ocak 2005’te Resmî Gazete’de (Official Journal) yayımlandı. 5 Ocak 2007’den, sürücüler ve refakatçiler için yeterlilik belgesine ilişkin Madde 6(5) ise 5 Ocak 2008’den itibaren uygulanmaktadır (Madde 37). Konsolide metin tek bir değiştirici tasarruf sayar: resmî kontrollere ilişkin (AB) 2017/625 sayılı Tüzük; bu tasarruf makamların yaptığı kontrollere ve uygulamaya ilişkin maddelerin birçoğunu yürürlükten kaldırmıştır; yetkili makam, sınır kontrol noktası, çıkış noktası ve resmî veteriner hekim tanımları artık ona atıf yapmaktadır.
Kısa ve uzun yolculuklar
Yolculuk, ara noktalardaki indirme, barındırma ve yükleme dahil, hareket yerinden varış yerine kadar taşıma işleminin bütünüdür (Madde 2(j)). Uzun yolculuk “means a journey that exceeds 8 hours, starting from when the first animal of the consignment is moved” (sevkiyatın ilk hayvanının hareket ettirildiği andan başlayarak 8 saati aşan bir yolculuk anlamına gelir) (Madde 2(m)).
- Taşıyıcı yetkisi. Hiç kimse yetkili bir makamdan yetki almadan taşıyıcı olarak faaliyet gösteremez (Madde 6(1)). Madde 10’daki olağan yetki en çok beş yıl geçerlidir ve “shall not be valid for long journeys” (uzun yolculuklar için geçerli değildir). Uzun yolculuklar için Madde 11, başvuru sahibinin uzun yolculuklardaki tüm sürücüler ve refakatçiler için geçerli yeterlilik belgelerini, bu yolculuklarda kullanılan tüm karayolu araçları için geçerli onay belgelerini, araçların hareketlerini izleyip kaydeden ve sürücülerle her an iletişim kurulmasını sağlayan usullerin ayrıntılarını ve acil durumlar için olağanüstü durum planlarını sunmasını şart koşar; bu yetki de beş yıla kadar geçerlidir. Bir taşıyıcı en çok bir üye devlette, en çok bir yetkili makama başvurur (Madde 12).
- Araçtaki belgeler. Her yolculukta araç; hayvanların menşeini ve sahipliğini, hareket yerini, hareket tarihini ve saatini, öngörülen varış yerini ve yolculuğun beklenen süresini gösteren belgeleri taşır (Madde 4(1)).
- Yolculuk kayıt defteri. Kayıtlı tek tırnaklılar dışındaki evcil tek tırnaklıların ve sığır, koyun, keçi ve domuzların üye devletler arasında ve üçüncü ülkelerle uzun yolculuklarında taşıyıcılar ve organizatörler Ek II’deki yolculuk kayıt defteri (journey log) kurallarına uyar (Madde 5(4)). Defter beş bölümden oluşur: planlama, hareket yeri, varış yeri, taşıyıcının beyanı ve bir aykırılık raporu. Organizatör, Bölüm 1’in imzalı bir suretinin hareket yerindeki yetkili makama “within two working days before the time of departure” (hareket saatinden önceki iki iş günü içinde) ulaşmasını ve defterin hayvanlara varış yerine kadar ya da ihracatta en azından çıkış noktasına kadar eşlik etmesini sağlar (Ek II, nokta 3). Taşıyıcı, doldurulmuş defterin bir suretini, araç (AET) 3821/85 sayılı Tüzük kapsamındaysa bu Tüzüğün Ek I veya IB’si uyarınca “the corresponding record sheet or print out” (ilgili kayıt kâğıdı veya çıktı) ile birlikte en az üç yıl saklar (Ek II, nokta 8).
- Refakatçi. Hayvanların, gerektiğinde beklenen yolculuk süresinin iki katına yetecek yem ve su bulunan, sabitlenmiş ve yeterince havalandırılan kaplarda taşındığı ya da sürücünün refakatçi görevini üstlendiği durumlar dışında her sevkiyata bir refakatçi eşlik eder (Madde 6(6)).
- 65 km sınırı. Taşıyıcı yetkisi, değişikliklerin bildirilmesi, hayvanlarla ilgilenen personelin eğitimi ve yeterlilik belgesi (Madde 6(1), (2), (4) ve (5)), hayvanları hareket yerinden varış yerine en çok 65 km mesafeye taşıyan kişilere uygulanmaz (Madde 6(7)).
Yolculuk süreleri ve dinlenme süreleri
Ek I’in V. Bölümü, kayıtlı tek tırnaklılar dışındaki evcil tek tırnaklılara ve sığır, koyun, keçi ve domuzlara, hava taşımacılığı hariç uygulanır (nokta 1.1). Bu hayvanların yolculuk süresi “shall not exceed eight hours” (sekiz saati aşamaz) (nokta 1.2). Bu süre “if the additional requirements of Chapter VI are met” (VI. Bölümün ek gereklilikleri karşılanırsa), yani uzun yolculuklar için donatılmış ve onaylanmış bir araçla uzatılabilir (nokta 1.3). Böyle bir araç için süreler şöyledir:
| Hayvanlar | Kural | Nokta |
|---|---|---|
| Hâlâ sütle beslenen sütten kesilmemiş buzağılar, kuzular, oğlaklar ve taylar ile sütten kesilmemiş domuz yavruları | 9 saat yolculuk, “sufficient in particular for them to be given liquid and if necessary fed” (özellikle onlara sıvı verilmesine ve gerekirse beslenmelerine yetecek) en az 1 saatlik bir dinlenme, ardından 9 saat daha | 1.4(a) |
| Domuzlar | Yolculuk boyunca suya sürekli erişimle en çok 24 saat | 1.4(b) |
| Evcil tek tırnaklılar | En çok 24 saat; her 8 saatte bir sıvı ve gerekirse yem | 1.4(c) |
| Bu türlerin diğer hayvanları: sütten kesilmemiş yavrular dışındaki sığırlar, koyunlar ve keçiler | 14 saat yolculuk, en az 1 saat dinlenme, ardından 14 saat daha | 1.4(d) |
| Yukarıdakilerin tümü, yolculuk süresinin sonunda | İndirilir, yemlenir ve sulanır ve en az 24 saat dinlendirilir | 1.5 |
| Uzatma | 1.3, 1.4 ve 1.7(b) noktalarındaki süreler, özellikle varış yerine yakınlık dikkate alınarak “in the interests of the animals” (hayvanların yararına) 2 saat uzatılabilir | 1.8 |
Üç hüküm üye devletlere alan bırakır. Nokta 1.9, taşıma yalnızca her ikisi de kendi topraklarında bulunan bir hareket yeri ile bir varış yeri arasında yapıldığında, kesime gönderilen hayvanlar için “a maximum non-extendible journey time of eight hours” (uzatılamayan en çok sekiz saatlik bir yolculuk süresi) öngörmelerine izin verir. Madde 18(4), nihai varış yerine ulaşmak için 12 saati aşmayan yolculuklardaki karayolu araçları için Madde 18’den, V. Bölümün 1.4(b) noktasından ve VI. Bölümden muafiyet tanımalarına izin verir. Madde 1(3), tamamen bir üye devletin toprakları içinde yapılan taşımacılık için daha sıkı ulusal tedbirlere izin verir.
Uzun yolculuklar, anneleriyle birlikte seyahat etmedikleri sürece en küçük hayvanlara kapalıdır: kayıtlı tek tırnaklılar hariç evcil tek tırnaklılar dört aylıktan büyük, buzağılar on dört günlükten büyük ve domuzlar 10 kg’dan ağır olmalıdır ve “Unbroken horses shall not be transported on long journeys” (Eğitilmemiş atlar uzun yolculuklarda taşınmaz) (VI. Bölüm, nokta 1.9). Başka bir şey belirtilmemişse memeliler ve kuşlar en az 24 saatte bir yemlenir ve en az 12 saatte bir sulanır (III. Bölüm, nokta 2.7). Kümes hayvanları, evcil kuşlar ve evcil tavşanlar için, yolculuk yükleme ve indirme süresi hariç 12 saatten ya da her türden civciv için, yumurtadan çıkıştan sonraki 72 saat içinde tamamlandığında, 24 saatten kısa sürmedikçe uygun yem ve su bulunmalıdır (V. Bölüm, nokta 2.1).
Bunlar hayvanların süreleridir. Sürücünün kendi sürüş ve dinlenme süreleri (AT) 561/2006 sayılı Tüzükten gelir ve sürüş süresi ve dinlenme kuralları sayfasında anlatılır; Komisyonun 2023 önerisi, hayvanların yolculuk ve dinlenme süreleriyle eşgüdüm sağlamak üzere, kesim dışındaki amaçlarla 9 saatten uzun karayolu veya demiryolu yolculuklarında bu Tüzüğün azami sürüş sürelerini ve asgari dinlenme sürelerini dikkate alınması gereken bir husus olarak anar (gerekçe 38).
Her yolculukta araç
Ek I, II. Bölüm, nokta 1.1 taşıma araçlarının, kapların ve donanımlarının şu amaçlarla tasarlanmasını, yapılmasını, bakımının yapılmasını ve işletilmesini ister: yaralanma ve acıyı önlemek ve hayvanların güvenliğini sağlamak; onları kötü hava koşullarından, aşırı sıcaklıklardan ve iklim koşullarındaki olumsuz değişikliklerden korumak; temizlenip dezenfekte edilebilmek; hayvanların kaçmasını veya düşmesini önlemek ve hareketlerin yarattığı zorlanmalara dayanmak; türe uygun hava kalitesini ve miktarını korumak; muayene ve bakım için hayvanlara erişim sağlamak; kaymaz ve idrar veya dışkı sızıntısını en aza indiren bir zemin yüzeyi sunmak; ve taşıma sırasında muayene ve bakım için yeterli aydınlatma sağlamak. Bölmenin içinde ve her katında hayvanların üstünde, “when they are in a naturally standing position” (doğal olarak ayakta durdukları konumdayken) yeterli havalandırma için alan bulunmalıdır (nokta 1.2). Ayırıcılar hayvanların ağırlığına dayanacak kadar sağlam olmalıdır (nokta 1.4) ve 10 kg’ın altındaki domuz yavrularına, 20 kg’ın altındaki kuzulara, altı aydan küçük buzağılara ve dört aydan küçük taylara altlık sağlanır (nokta 1.5).
Karayolu ve demiryolunda hayvan taşınan araçlar “shall be clearly and visibly marked indicating the presence of live animals” (canlı hayvan bulunduğunu gösteren açık ve görünür bir işaret taşır) (nokta 2.1) ve “Road vehicles shall carry suitable equipment for loading and unloading” (Karayolu araçları yükleme ve indirme için uygun donanım taşır) (nokta 2.2). Ro-ro gemisine yüklenen bir karayolu aracı, gemiye bağlanmak için yeterli bağlama noktasına sahip olmalıdır (nokta 3.2).
III. Bölüm yükleme geometrisini belirler. Rampalar domuzlar, buzağılar ve atlar için yataya göre 20 dereceden, yani %36,4’ten, buzağı dışındaki koyun ve sığırlar için 26 derece 34 dakikadan, yani %50’den dik olamaz; eğim 10 dereceden, yani %17,6’dan dikse hayvanların “without risks or difficulties” (risk veya zorluk olmadan) çıkıp inebilmesi için rampalar “such as provided by foot battens” (örneğin ayak çıtalarıyla sağlanan) bir sistemle donatılır (nokta 1.4(a)). Kaldırma platformlarında ve üst katlarda, yükleme ve indirme sırasında hayvanların düşmesini veya kaçmasını önleyecek güvenlik bariyerleri bulunur (nokta 1.4(b)); motorlu yükleme platformları genel olarak kuyruk asansörleri sayfasında ele alınır. Tek tırnaklılar, daha üst bir katta hayvan olmadan en alt kata yüklenmeleri ve bölmenin asgari iç yüksekliğinin en yüksek hayvanın cidagosundan en az 75 cm yüksek olması dışında çok katlı araçlarda taşınmaz (nokta 2.3).
Uzun yolculuk araçları: onay ve donanım
Hiç kimse hayvanları karayoluyla uzun bir yolculukta “unless the means of transport has been inspected and approved under Article 18(1)” (taşıma aracı Madde 18(1) uyarınca muayene edilip onaylanmadıkça) taşıyamaz (Madde 7(1)); aynı kural uzun yolculuklarda tek tırnaklılar, sığırlar, koyunlar, keçiler ve domuzlar için kullanılan kaplara da uygulanır (Madde 7(3)). Yetkili makam veya üye devletin belirlediği bir kuruluş, araç başka bir yerde başvuru veya onay konusu değilse ve muayene edilip Ek I’in II. ve VI. Bölümlerine uygun bulunmuşsa, başvuru üzerine onay belgesini verir (Madde 18(1)). Her belge üye devlette benzersiz bir numara taşır, Ek III’ün IV. Bölümündeki örneğe uyar ve düzenleyen üye devletin resmî dilinde veya dillerinde ve İngilizce düzenlenir. Belge, düzenlendiği tarihten itibaren en çok beş yıl geçerlidir ve “shall become invalid as soon as the means of transport are modified or refitted in a way that affects the welfare of the animals” (taşıma aracı hayvanların refahını etkileyecek şekilde değiştirildiği veya yeniden donatıldığı anda geçersiz hâle gelir) (Madde 18(2)). Onaylar elektronik bir veri tabanına kaydedilir (Madde 18(3)) ve taşıyıcı belgeyi hayvanların taşındığı ülkenin yetkili makamına sunar (Madde 6(8)).
VI. Bölüm onaylı aracın taşıdıklarını sayar:
| Kalem | Gereklilik | Nokta |
|---|---|---|
| Tavan | “a roof of light-colour” (açık renkli bir tavan), “properly insulated” (uygun şekilde yalıtılmış) | 1.1 |
| Altlık ve yem | Türe, hayvan sayısına, yolculuk süresine ve havaya uygun altlık; hava koşullarından ve toz, yakıt, egzoz gazları, idrar ve gübre gibi kirleticilerden korunan yeterli miktarda yem; araçta taşınan ve gerekirse sabitlenen yemleme donanımı | 1.2 ila 1.5 |
| Ayırıcılar | Tüm hayvanların suya serbestçe erişebildiği ayrı bölmeler; bölmeyi hayvanların türüne, büyüklüğüne ve sayısına uyarlamak için farklı konumlara yerleştirilebilen ayırıcılar; yavrularıyla seyahat eden kısraklar dışında tek tırnaklılar için bireysel bölmeler | 1.6 ila 1.8 |
| Su | Refakatçinin anında su vermesini sağlayan bir kaynak; toplam kapasitesi aracın azami faydalı yükünün en az %1,5’i olan, her yolculuktan sonra boşaltılıp temizlenebilen, su seviyesini kontrol eden bir sistemi bulunan ve bölmelerdeki içme düzeneklerine bağlı tanklar | 2.1 ila 2.3 |
| Havalandırma | Duruyorken veya hareket hâlindeyken, dış sıcaklığa bağlı olarak her iki yönde 5 °C toleransla, tüm hayvanlar için içeride 5 °C ila 30 °C’yi koruyabilme; faydalı yükün her kN’si için 60 m³/h asgari nominal kapasiteli hava akışıyla düzgün dağılım; aracın motorundan bağımsız olarak en az 4 saat çalışabilme | 3.1, 3.2 |
| Sıcaklık | Verileri kaydetme imkânı olan bir sıcaklık izleme sistemi; kamyonun en kötü iklim koşullarına maruz kalma olasılığı en yüksek kısımlarında sensörler; talep hâlinde yetkili makama sunulan tarihli kayıtlar | 3.3 |
| Uyarı | Hayvan bölmelerindeki sıcaklık azami veya asgari sınıra ulaştığında sürücüyü uyaran bir sistem | 3.4 |
| Navigasyon | İlk kez hizmete giren araçlar için 1 Ocak 2007’den, tüm araçlar için 1 Ocak 2009’dan itibaren: yolculuk kayıt defterinin 4. Bölümüne eşdeğer bilgileri ve yükleme kapağının açılıp kapanmasını kaydeden bir navigasyon sistemi | 4.1 |
Madde 6(9) uyarınca, kayıtlı tek tırnaklılar dışındaki evcil tek tırnaklıları ve sığır, koyun, keçi ve domuzları uzun karayolu yolculuklarında taşıyanlar bir navigasyon sistemi kullanır ve kayıtlarını, talep hâlinde yetkili makama sunulmak üzere en az üç yıl saklar. Taşımada soğutulmuş ve dondurulmuş gıdanın sıcaklık kayıtları başka kurallardan gelir ve soğutmalı taşımacılık ve ATP sayfasında anlatılır.
Hayvan başına alan
Asgari alan değerleri Ek I’in VII. Bölümündedir (III. Bölüm, nokta 2.1). Karayolu taşımacılığı için:
| Hayvanlar | Kategori | Ağırlık | Hayvan başına alan |
|---|---|---|---|
| Evcil tek tırnaklılar | Yetişkin atlar | – | 1,75 m² (0,7 × 2,5 m) |
| Evcil tek tırnaklılar | Genç atlar, 6 ila 24 aylık, 48 saate kadar yolculuklar | – | 1,2 m² (0,6 × 2 m) |
| Evcil tek tırnaklılar | Genç atlar, 6 ila 24 aylık, 48 saati aşan yolculuklar | – | 2,4 m² (1,2 × 2 m) |
| Evcil tek tırnaklılar | 144 cm’nin altındaki midilliler | – | 1 m² (0,6 × 1,8 m) |
| Evcil tek tırnaklılar | Taylar, 0 ila 6 aylık | – | 1,4 m² (1 × 1,4 m) |
| Sığırlar | Küçük buzağılar | yaklaşık 50 kg | 0,30 ila 0,40 m² |
| Sığırlar | Orta boy buzağılar | yaklaşık 110 kg | 0,40 ila 0,70 m² |
| Sığırlar | Ağır buzağılar | yaklaşık 200 kg | 0,70 ila 0,95 m² |
| Sığırlar | Orta boy sığırlar | yaklaşık 325 kg | 0,95 ila 1,30 m² |
| Sığırlar | Ağır sığırlar | yaklaşık 550 kg | 1,30 ila 1,60 m² |
| Sığırlar | Çok ağır sığırlar | 700 kg’dan fazla | 1,60 m²’den fazla |
| Koyunlar | Kırkılmış koyunlar ve 26 kg ve üzeri kuzular | 55 kg’ın altında | 0,20 ila 0,30 m² |
| Koyunlar | Kırkılmış koyunlar ve 26 kg ve üzeri kuzular | 55 kg’ın üzerinde | 0,30 m²’den fazla |
| Koyunlar | Kırkılmamış koyunlar | 55 kg’ın altında | 0,30 ila 0,40 m² |
| Koyunlar | Kırkılmamış koyunlar | 55 kg’ın üzerinde | 0,40 m²’den fazla |
| Koyunlar | İleri gebe koyunlar | 55 kg’ın altında | 0,40 ila 0,50 m² |
| Koyunlar | İleri gebe koyunlar | 55 kg’ın üzerinde | 0,50 m²’den fazla |
| Keçiler | Keçiler | 35 kg’ın altında | 0,20 ila 0,30 m² |
| Keçiler | Keçiler | 35 ila 55 kg | 0,30 ila 0,40 m² |
| Keçiler | Keçiler | 55 kg’ın üzerinde | 0,40 ila 0,75 m² |
| Keçiler | İleri gebe keçiler | 55 kg’ın altında | 0,40 ila 0,50 m² |
| Keçiler | İleri gebe keçiler | 55 kg’ın üzerinde | 0,50 m²’den fazla |
| Domuzlar | – | yaklaşık 100 kg | yükleme yoğunluğu 235 kg/m²’yi aşmaz |
Atlar için değerler yetişkin atlar ve midillilerde en çok %10, genç atlar ve taylarda en çok %20 değişebilir ve uzun yolculuklarda taylar ve genç atlar yatabilmelidir. Sığır değerleri hayvanların ağırlığına ve büyüklüğüne, fiziksel durumlarına, meteorolojik koşullara ve olası yolculuk süresine göre değişebilir; sığırlara ilişkin kısım şu cümleyle biter: “Pregnant animals must be allowed 10 % more space.” (Gebe hayvanlara %10 daha fazla alan tanınmalıdır.) Koyun ve keçi değerleri ırka, büyüklüğe, fiziksel duruma ve yapağı uzunluğuna, meteorolojik koşullara ve yolculuk süresine göre değişebilir. Tüm domuzlar “must at least be able to lie down and stand up in their natural position” (en azından doğal konumlarında yatıp kalkabilmelidir); ırkları, büyüklükleri ve fiziksel durumları daha fazla alan gerektirebilir ve meteorolojik koşullara ve yolculuk süresine bağlı olarak %20’ye kadar artış gerekebilir.
Üstyapıcıların yayımladıkları
İtalya’nın Montichiari kentindeki Carrozzeria Pezzaioli ürün gamları arasında römorkları, yarı römorkları, merkezi dingilli römorkları, rijit kamyonlar için üstyapıları ve küçük vanları sayar ve hayvan taşıma modellerinden üçü için şu değerleri verir:
| Model | Tip | Toplam ağırlık | Uzunluk | 2 / 3 / 4 katla boş ağırlık | İçme suyu tankı | Havalandırma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| SBA62U | Yarı römork | 39.000 kg | 13,60 m | 11.000 / 11.800 / 12.500 kg | 500 l | 255 mm çaplı 15 yan fan, en çok 19.500 m³/h |
| RBA22E | Tam römork | 20.000 kg | 7,20 m | 6.500 / 7.000 / 7.500 kg | 250 l | 255 mm çaplı 9 yan fan, en çok 11.700 m³/h |
| BBA32E | Merkezi dingilli römork | 27.000 kg | 7,10 m | 7.500 / 8.000 / 8.500 kg | 250 l | 255 mm çaplı 9 yan fan, en çok 11.700 m³/h |
| BBA32F | Merkezi dingilli römork | 27.000 kg | 7,60 m | 7.650 / 8.200 / 8.750 kg | 250 l | 255 mm çaplı 9 yan fan, en çok 11.700 m³/h |
| BBA32G | Merkezi dingilli römork | 27.000 kg | 8,10 m | 7.800 / 8.400 / 9.000 kg | 250 l | 255 mm çaplı 9 yan fan, en çok 11.700 m³/h |
Üç modelin hepsinde şasi hafif alüminyum alaşımdan, kendi kendini taşıyan bir yapıdır; üstyapı ise hidrolik olarak kaldırılan 2, 3 veya 4 yükleme katlı, yüksekliği ayarlanabilir tavanlı ve altında ayırıcı kapılar için dolaplar bulunan, kendi kendini taşıyan kafes tipi bir üstyapıdır. Yükleme rampası hidrolik kumandalı ve kaymazdır, yan bariyerleri vardır; içme sistemi otomatiktir ve sığır, koyun ve domuzlar içindir; havalandırma bağımsızdır. SBA62 ve RBA22’nin tavanları iç yalıtımlı sandviç panellerdir ve SBA62 alçaltılmış çeki tablalı çekicilere bağlanır. Üçünün her biri seçenek olarak GPS konumunu, iç sıcaklıkları ve kapı açılmasını veri kaydı ve GPRS iletimiyle kaydeden entegre bir sistem sayar; SBA62 ayrıca içme suyunun ısıtılmasını sayar.
Almanya’nın Werlte kentindeki Menke-Janzen, hafif alüminyum profiller kullanarak müşterinin siparişine göre hayvan taşıma üstyapıları, yarı römorkları ve römorkları üretir. Olası donanım listesinde hareketli ara katlar, korozyona karşı galvanizli şasiler, alüminyum veya sandviç yapılı bir üstyapı, sabit veya kaldırılabilir bir tavan, aktif havalandırma, bir dezenfeksiyon sistemi, bir içme ve püskürtme sistemi, ısıtma sistemleri, yandan ve arkadan yükleme, ayırıcı kapılar ve bariyer kapıları ile “Typ II – Ausrüstung für Langzeittransporte gemäß geltender EU-Richtlinien” (Tip II, yürürlükteki AB direktiflerine göre uzun süreli taşımacılık donanımı) yer alır. Sayfa hiçbir değer vermez.
Bu tür üstyapıları taşıyan rijit şasiler kapalı kasa ve dağıtım kamyonları sayfasında, diğer yarı römork üstyapıları ise römork tipleri sayfasında ele alınır.
Sürücüler ve refakatçiler: yeterlilik belgesi
Madde 6(5) şöyledir: “No person shall drive, or act as an attendant on a road vehicle transporting domestic Equidae or domestic animals of bovine, ovine, caprine or porcine species or poultry unless he holds a certificate of competence pursuant to Article 17(2).” (Hiç kimse, Madde 17(2) uyarınca bir yeterlilik belgesine sahip olmadıkça evcil tek tırnaklıları veya sığır, koyun, keçi ya da domuz türünden evcil hayvanları veya kümes hayvanlarını taşıyan bir karayolu aracını süremez veya bu araçta refakatçi olarak görev yapamaz.) Hüküm 5 Ocak 2008’den beri uygulanmaktadır (Madde 37). Belge Ek IV’e uygun olarak verilir; düzenleyen üye devletin resmî dilinde veya dillerinde ve sürücü veya refakatçinin başka bir üye devlette çalışması muhtemelse İngilizce düzenlenir ve kapsamı belirli bir türle veya tür grubuyla sınırlandırılabilir (Madde 17(2)).
Ek IV, sürücünün veya refakatçinin bir eğitimi tamamlamasını ve yetkili makamca onaylanan, “which shall ensure that examiners are independent” (sınav görevlilerinin bağımsızlığını sağlayan) bir sınavı geçmesini ister. Eğitim en azından Tüzüğün Madde 3 ve 4’ünü ve Ek I ve II’sini; hayvan fizyolojisini, özellikle içme ve beslenme ihtiyaçlarını, hayvan davranışını ve stres kavramını; hayvanlarla ilgilenmenin pratik yönlerini; “impact of driving behaviour on the welfare of the transported animals and on the quality of meat” (sürüş davranışının taşınan hayvanların refahına ve et kalitesine etkisi) konusunu; hayvanlar için acil bakımı; ve hayvanlarla ilgilenen personelin güvenliğini kapsar. Madde 6(7)’deki 65 km sınırı belge için de geçerlidir. Mesleki sürücü yeterliliği, Driver CPC, AB’de sürücü CPC belgesi sayfasında anlatılır.
2023 önerisi: henüz yasa değil
Komisyon 7 Aralık 2023’te olağan yasama usulü 2023/0448(COD) çerçevesinde “on the protection of animals during transport and related operations, amending Council Regulation (EC) No 1255/97 and repealing Council Regulation (EC) No 1/2005” (hayvanların taşıma ve ilgili işlemler sırasında korunmasına ilişkin, Konsey’in (AT) 1255/97 sayılı Tüzüğünü değiştiren ve Konsey’in (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğünü yürürlükten kaldıran) bir Tüzük önerdi: COM(2023) 770. 9 Kasım 2026’da Avrupa Parlamentosu’nun Legislative Observatory’si ulaşılan aşamayı “Awaiting committee decision” (komite kararı bekleniyor) olarak gösteriyordu. Dosya Ulaştırma ve Turizm (TRAN) ile Tarım ve Kırsal Kalkınma (AGRI) komitelerinde ortaklaşa yürür; son önemli olayı 13 Kasım 2024’teki “Resumption of business from the previous parliamentary term” (önceki yasama döneminden kalan işlere yeniden başlanması) kaydıdır, komitenin bir taslak raporu (PE770.070) 3 Mart 2025 tarihlidir ve komitede 15 ve 16 Nisan 2025’te değişiklik önergeleri sunulmuştur. Dosyada Parlamento tutumu ve Konseyin bir tasarrufu yer almaz. EUR-Lex (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğü yürürlükte olarak gösterir.
Sunulduğu hâliyle öneri karayolu taşımacılığında şu noktaları değiştirecektir:
| Nokta | (AT) 1/2005 sayılı Tüzük, yürürlükte | COM(2023) 770, önerilen |
|---|---|---|
| Uzun yolculuk | 8 saatten fazla (Madde 2(m)) | 9 saatten fazla; kısa yolculuk 9 saati aşmaz (Madde 3, nokta 8 ve 12) |
| Kesime giden hayvanlar | Diğer hayvanlarla aynı yolculuk süreleri; üye devlet kendi topraklarında uzatılamayan 8 saat belirleyebilir | Yalnızca kısa yolculuklar; AB’de türe uygun hiçbir mezbahaya kısa bir yolculukla ulaşılamıyorsa, yetkili makam en yakınına uzun bir yolculuğa izin verebilir (Madde 28) |
| Diğer amaçlarla uzun yolculuklar | Sığır, koyun ve keçiler için 14 + 1 + 14 saat; domuzlar ve tek tırnaklılar için 24 saate kadar; ardından indirilmiş olarak en az 24 saat dinlenme | Her biri en çok 21 saatlik en çok iki kısım; her kısımda en çok 10 saatten sonra, hayvanlar duran araçta kalarak en az 1 saatlik dinlenme; kısımlar arasında, bir kontrol noktasında indirilmiş olarak en az 24 saat dinlenme (Madde 27) |
| Sütten kesilmemiş buzağılar, kuzular, oğlaklar, domuz yavruları ve taylar | 9 + 1 + 9 saat | 8 saat; 9 + 1 + 9 saat yalnızca Komisyonca onaylanmış bir besleme sistemine sahip araçta (Madde 29) |
| Sıcaklık | İçeride her iki yönde 5 °C toleransla 5 °C ila 30 °C’yi koruyabilen havalandırma | Tahmine göre sınırlar: 0 °C’nin altında araçların üstü örtülü ve hava dolaşımı kontrollü; −5 °C’nin altında en çok 9 saatlik yolculuklar; 25 °C ile 30 °C arasında 10:00 ile 21:00 arasında en çok 9 saat; 30 °C’nin üzerinde yalnızca tamamen 21:00 ile 10:00 arasında yapılan yolculuklar, bu saatlerde 30 °C’nin üzerindeyse %20 daha fazla alanla (Madde 31) |
| Havalandırmanın çalışma süresi | Motordan bağımsız en az 4 saat | “capable of operating for at least 6 hours” (en az 6 saat çalışabilen) (Ek I, VI. Bölüm, nokta 6.1) |
| Sığırlar için yükseklik | Doğal olarak ayakta duran hayvanların üstünde yeterli havalandırma için alan | H = W × 1,17 + 20; W bölmedeki en uzun hayvanın cidago yüksekliğidir (Ek I, III. Bölüm, nokta 6.1) |
| İzleme | Navigasyon sistemi; kayıtlar en az üç yıl saklanır | Aracın konumunu “on short intervals” (kısa aralıklarla) kaydeden ve TRACES’in erişebildiği bir bilgi sistemiyle iletişim kuran konumlandırma sistemi (Madde 24) |
| Araç onayı | En çok beş yıl geçerli belge | En çok beş yıl geçerli, TRACES’te başvurulan ve verilen belge; hayvanların refahını etkileyebilecek değişiklikler 5 gün içinde bildirilir (Madde 12) |
| Alan | Kategori ve ağırlığa göre tablolar | A = kW2/3; A hayvan başına alan, W kg cinsinden canlı ağırlık ve k tür ve kategoriye göre bir değerdir (Ek I, VII. Bölüm) |
Önerilen Tüzük yürürlüğe girişinden 2 yıl sonra uygulanacaktır; yolculuk süreleri (Madde 27 ila 30), Ek I’inin VII. Bölümündeki alan değerleri ve konumlandırma sistemi (Madde 24(1) ila (4)), diğer bazı hükümlerle birlikte, yürürlüğe girişten 5 yıl sonra uygulanacaktır (Madde 59). O zamana kadar (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğün Ek I’inin I. Bölüm nokta 2(e)’si, V. Bölümü, VI. Bölüm nokta 3.1’i ve VII. Bölümü uygulanmaya devam edecektir (Madde 58). Gerekçeli açıklama bunu şöyle ifade eder: “For the new rules on maximum journey times, including maximum journey times for unweaned calves, space allowances, exports, imports, minimum age and weight of unweaned calves, and real time tracking, the transition period is set at 5 years.” (Sütten kesilmemiş buzağılar için azami yolculuk süreleri dahil azami yolculuk sürelerine, alan değerlerine, ihracata, ithalata, sütten kesilmemiş buzağıların asgari yaşına ve ağırlığına ve gerçek zamanlı izlemeye ilişkin yeni kurallar için geçiş süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir.) Bunlar, Parlamento veya Konseyin herhangi bir değişikliğinden önce, Komisyonun sunulduğu hâliyle önerileridir.
Kısa cevaplar
- AB'de sığırlar kamyonla ne kadar süre taşınabilir?
- (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğün Ek I, V. Bölümü uyarınca sekiz saat. VI. Bölümün uzun yolculuk gerekliliklerini karşılayan bir araçla, sütten kesilmemiş buzağılar dışındaki sığırlar 14 saat yolculuk edebilir, en az 1 saat dinlenebilir ve 14 saat daha yolculuk edebilir; sütten kesilmemiş buzağılar 9 saat, en az 1 saat dinlenme, ardından 9 saat daha. Sonunda hayvanlar indirilir, yemlenir, sulanır ve en az 24 saat dinlendirilir. Süreler hayvanların yararına 2 saat uzatılabilir ve bir üye devlet, kendi toprakları içinde kesime giden hayvanlar için uzatılamayan 8 saatlik bir sınır belirleyebilir.
- Hayvanlar için uzun yolculuk ne demektir?
- Sevkiyatın ilk hayvanının hareket ettirildiği andan başlayarak 8 saati aşan bir yolculuk ((AT) 1/2005 sayılı Tüzüğün Madde 2(m)'si). Karayoluyla uzun bir yolculukta aracın Madde 18 uyarınca beş yıla kadar geçerli bir onay belgesine, taşıyıcının da Madde 11 uyarınca bir yetkiye ihtiyacı vardır. Kayıtlı tek tırnaklılar dışındaki evcil tek tırnaklıların, sığırların, koyunların, keçilerin ve domuzların üye devletler arasında veya üçüncü ülkelerle uzun yolculuklarında hayvanlara Ek II'ye göre bir yolculuk kayıt defteri eşlik eder.
- Bir hayvan taşıma kamyonunda uzun yolculuklar için hangi donanım bulunmalıdır?
- Ek I, VI. Bölüm bunu sayar: açık renkli, uygun şekilde yalıtılmış bir tavan; altlık ve yem; ayarlanabilir ayırıcılar; azami faydalı yükün en az %1,5'ini alan ve içme düzeneklerine bağlı su tankları; içeride her iki yönde 5 °C toleransla 5 °C ila 30 °C'yi koruyabilen, faydalı yükün her kN'si için asgari 60 m³/h hava akışı sağlayan ve motordan bağımsız olarak en az 4 saat çalışabilen bir havalandırma sistemi; sürücüyü uyaran sıcaklık izleme ve kaydı; ve tüm araçlar için 1 Ocak 2009'dan beri bir navigasyon sistemi.
- Hayvan taşıma kamyonu sürücülerinin özel bir belgeye ihtiyacı var mı?
- Evet. 5 Ocak 2008'den beri hiç kimse, (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğün Madde 17(2)'si uyarınca bir yeterlilik belgesi olmadan evcil tek tırnaklıları, sığırları, koyunları, keçileri, domuzları veya kümes hayvanlarını taşıyan bir karayolu aracını süremez veya bu araçta refakatçi olarak görev yapamaz. Belge, yetkili makamca onaylanan ve sınav görevlilerinin bağımsız olduğu bir eğitim ve sınav gerektirir (Ek IV). Hareket yerinden varış yerine 65 km'ye kadar yapılan taşımacılığa uygulanmaz.
- AB hayvan taşımacılığı kurallarını değiştiriyor mu?
- Komisyon 7 Aralık 2023'te (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğü yürürlükten kaldıracak yeni bir Tüzük önerdi: COM(2023) 770. Öneri uzun yolculuğu 9 saatten uzun bir yolculuk olarak tanımlayacak, kesime taşımayı kısa yolculuklarla sınırlayacak, diğer uzun yolculuklar için her biri en çok 21 saatlik iki kısım belirleyecek ve tahmine dayalı sıcaklık sınırları ekleyecektir. 9 Kasım 2026'da Avrupa Parlamentosu'nun usul dosyası aşamasını 'Awaiting committee decision' (komite kararı bekleniyor) olarak gösteriyordu ve EUR-Lex (AT) 1/2005 sayılı Tüzüğü yürürlükte olarak listeliyordu.
Kaynaklar
- Council Regulation (EC) No 1/2005 of 22 December 2004 on the protection of animals during transport and related operations — consolidated text of 14 December 2019, the current version listed on EUR-Lex on 9 November 2026: Articles 1 to 18 and 37, Annexes I, II and IV — EUR-Lex, European Union
- Council Regulation (EC) No 1/2005 of 22 December 2004 on the protection of animals during transport and related operations — Official Journal text, OJ L 3 of 5 January 2005 — EUR-Lex, European Union, 22 Dec 2004
- Proposal for a Regulation on the protection of animals during transport and related operations, amending Council Regulation (EC) No 1255/97 and repealing Council Regulation (EC) No 1/2005, COM(2023) 770 final, 7 December 2023 — explanatory memorandum, recital 38, Articles 3, 12, 24, 27 to 31, 58 and 59, and Annex I — EUR-Lex, European Union, 7 Dec 2023
- Procedure file 2023/0448(COD) — Protection of animals during transport and related operations (read on 9 November 2026) — Legislative Observatory, European Parliament
- Semirimorchio dritto SBA62 — product page with technical data (read on 9 November 2026) — Carrozzeria Pezzaioli
- Rimorchio RBA22 — product page with technical data (read on 9 November 2026) — Carrozzeria Pezzaioli
- Rimorchio ad asse centrale BBA32 — product page with technical data (read on 9 November 2026) — Carrozzeria Pezzaioli
- Prodotti — product ranges (read on 9 November 2026) — Carrozzeria Pezzaioli
- Viehtransporter — livestock vehicles and list of equipment (read on 9 November 2026) — Menke-Janzen Fahrzeugbau