Fransa'da kör nokta etiketi: 3,5 tonun üzerindeki araçlar için zorunluluk (angles morts)

Fransa’da 1 Ocak 2021’den beri azami yüklü ağırlığı (poids total autorisé en charge, PTAC) 3,5 tonu aşan araçlar, kör noktalarının yerini gösteren, yanlardan ve arkadan görülebilen işaretler taşımak zorunda; tarım araçları gibi yalnızca birkaç kategori muaf. Yükümlülük, Code de la route’un 17 Kasım 2020 tarihli ve 2020-1396 sayılı décret ile oluşturulan R. 313-32-1 maddesinde yer alır. 5 Ocak 2021 tarihli bir arrêté, modeli (25 cm yüksekliğinde ve 17 cm genişliğinde bir işaret) ve bu işaretin kamyonlar, şehir içi ve şehirlerarası otobüsler, römorklar ve yarı römorklar üzerindeki yerini belirler. Bakanlık, yükümlülüğün Fransa topraklarında seyreden ağır araçlar için geçerli olduğunu belirtiyor. Kuralı ihlal eden sürücü dördüncü sınıf bir kabahat (contravention de la quatrième classe) işlemiş olur; bunun maktu para cezası 135 € tutarındadır.

Sürüm bilgisi: 6 Ekim 2026. Décret, arrêté ve Code de la route’un R. 313-32-1, L. 313-1, R. 130-6 ve R. 311-1 maddeleri 6 Ekim 2026’da, Direction de l’information légale et administrative (DILA) tarafından açık veri olarak yayımlanan Journal officiel ve konsolide kanun metninin resmî XML dosyalarından okundu. Légifrance o tarihte arrêté’yi 7 Ocak 2021’den beri yürürlükte olan ve hiçbir maddesi değişmemiş sürümüyle; R. 313-32-1, L. 313-1 ve R. 130-6 maddelerini 1 Ocak 2021’den beri yürürlükte olan sürümleriyle; R. 311-1 maddesini de burada kullanılan tanımların hiçbirini değiştirmeyen 25 Temmuz 2026 tarihli sürümüyle gösteriyordu. Bakanlığın basın bülteni, Service-Public.fr, İçişleri Bakanlığı talimatı ve TfL sayfası da aynı gün okundu; Sécurité routière’in sitesi yanıt vermediği için uygulama kılavuzu ile haber sayfası, Internet Archive’daki Haziran 2021 ve Kasım 2024 kopyalarından okundu. DREAL Normandie sayfası 6 Ekim’de bakımdaydı; bu sayfa, 30 Eylül 2026’da okunan kopyasından aktarılıyor.

Yasal metinler

Yükümlülük 2019 tarihli mobilite yasasından geliyor. Décret metnindeki açıklama notu şunu açıklıyor: 24 Aralık 2019 tarihli ve 2019-1428 sayılı mobilite kanununun (loi d’orientation des mobilités) 55. maddesiyle getirilen Code de la route’un L. 313-1 maddesi, 3,5 tonu aşan araçların kör noktaların yerini gösteren bir işaretle donatılmasını ve bu işaretin özellikle bisikletliler, yayalar ve kişisel hareketlilik araçlarını kullananlar tarafından olabildiğince görülebilecek biçimde uygulanmasını şart koşuyor.

R. 313-32-1 maddesi, PTAC değeri 3,5 tonu aşan araçların kör noktaların yerini gösteren bir işareti “visible sur les côtés ainsi qu’à l’arrière du véhicule” (aracın yanlarından ve arkasından görülebilecek şekilde) taşıması gerektiğini belirtir. Maddenin ikinci fıkrası, modeli ve uygulanma biçimini ulaştırmadan sorumlu bakan ile karayolu güvenliğinden sorumlu bakanın ortak bir arrêté’sine bırakır. 5 Ocak 2021 tarihli arrêté bu metindir; giriş bölümünde, (AB) 2015/1535 sayılı Direktif uyarınca 2 Temmuz 2020’de 2020/425/F numaralı bildirimle Avrupa Komisyonu’na bildirildiği kayıtlıdır.

Hangi araçlar işaret taşımak zorunda

R. 313-32-1 maddesindeki tek ölçüt PTAC değeridir: 3,5 tonun üzerindeki bir araç, muaf bir kategoriye girmiyorsa işaret taşımak zorundadır. Madde, yük araçlarıyla yolcu araçları arasında ayrım yapmaz. Sécurité routière ilgili araçları “poids-lourds, bus, cars” — ağır yük araçları, şehir içi ve şehirlerarası otobüsler — diye sayar; DREAL Normandie sayfası da yük taşıma araçlarından ve yolcu taşıma araçlarından söz eder. Uygulama kılavuzu, işaretin biri yük taşımacılığı, biri toplu yolcu taşımacılığı için olmak üzere iki sürümünü gösterir.

Körüklü şehir içi ve şehirlerarası otobüsler. Arrêté’nin 3. maddesi, R. 311-1 maddesinin 1.8 bendinde tanımlanan körüklü şehir içi ve şehirlerarası otobüslerin, aracı oluşturan bölümlerin her birinde işaret taşımasını şart koşar.

Römorklar ve yarı römorklar. Arrêté’nin 2. maddesi motorlu araçlar ve çekilen araçlar için yerleri belirler; yarı römorklar (R. 311-1 maddesinin 3.6 bendi) ve römorklar (3.5 bendi) için ayrı kurallar koyar. Décret’deki eşik aracın PTAC değeridir; okunan metinler, ağır bir araç katarındaki 3,5 ton ya da daha hafif bir çekilen aracı ayrıca ele almıyor. Üst yapı tiplerinin kendisi römork tipleri yazısında, ağırlık terimleri de kamyon ağırlıkları: azami yüklü ağırlık ve katar ağırlığı yazısında açıklanıyor.

Yurt dışında tescilli araçlar. Bakanlığın 23 Kasım 2020 tarihli basın bülteni, yükümlülüğün “circulant sur le territoire national” — Fransa topraklarında seyreden — ağır araçlar için geçerli olduğunu belirtir; R. 313-32-1 maddesi de yabancı tescil için bir istisna öngörmez. Arrêté’nin 1. maddesinin üçüncü fıkrası, yanlarında ve arkasında Avrupa Birliği’nin başka bir üye devletinin mevzuatı uyarınca kör noktaları gösteren bir düzenek taşıyan araçların arrêté’ye uygun sayıldığını ekler. Okunan metinlerde, AB dışındaki bir ülkenin hukuku uyarınca takılmış düzenekler için benzer bir hüküm yer almıyor.

İtfaiye ve kurtarma araçları. İçişleri Bakanlığı’nın itfaiye ve kurtarma hizmetlerinin araçlarına ilişkin 22 Şubat 2022 tarihli bir talimatı, bu hizmetlerin ağır araçlarının kurallara uymak zorunda olduğunu ve arrêté’nin 4. maddesindeki istisnalardan her durum için ayrı ayrı yararlanabileceğini belirtir.

Muafiyetler

R. 313-32-1 maddesi, her biri Code de la route’un R. 311-1 maddesindeki bir tanıma gönderme yapan üç muaf kategori sayar. DREAL Normandie sayfası aynı listeyi “Seuls sont exemptés” — yalnızca bunlar muaftır — sözleriyle sunar.

Arrêté bir muafiyet daha ekler. 4. maddesinin son fıkrasına göre yapısal imkânsızlığı tespit edilen motorlu araçlar ve çekilen araçlar yan işaretten, arka işaretten ya da her ikisinden muaftır. Bakanlığın basın bülteni, décret ile kapsam dışında bırakılan araçları yoğun kentsel alanlarda faaliyet göstermesi amaçlanmayan araçlar olarak nitelendirmişti.

İşaret: model, ölçüler ve renkler

Model, arrêté’nin ekinde yer alır: “Hauteur : 25 +/- 1 cm ; Largeur : 17 +/- 1 cm”, yani 25 cm yükseklik ve 17 cm genişlik; her biri için 1 cm tolerans vardır. Resmî XML metni modelin resmini içermez; görselleriyle birlikte tam metin için okuru onaylı elektronik Journal officiel’e yönlendirir. Ek, renkleri kodlarıyla sayar:

Sécurité routière’in uygulama kılavuzu (sürüm 04, Ocak 2021) işareti şöyle tarif eder: işarette ATTENTION ve ANGLES MORTS sözcükleri sırasıyla kırmızı ve sarı zemin üzerindedir — ATTENTION kırmızı üzerine beyaz, ANGLES MORTS sarı üzerine siyah —; işaret araç kategorisini (yük ya da yolcu taşımacılığı) gösterir ve kör nokta bölgelerini belirler. Kılavuzun renk sayfası aynı Pantone kodlarını verir, ancak arrêté’de kırmızı için RAL 3024 ve sarı için RAL 1021 bulunan yerlerde RAL 3026 ve RAL 1018 yazar. R. 313-32-1 maddesi modeli arrêté’ye bıraktığı için kanunun gönderme yaptığı kodlar arrêté’dekilerdir.

Arrêté’nin 1. maddesi, her işaretin araca yapıştırma, perçinleme ya da başka herhangi bir sabitleme yoluyla takılmasına veya karoseri üzerine boyanmasına ya da şablonla uygulanmasına izin verir.

İşaretler nereye konur

Arrêté’nin 2. maddesi standart yerleri belirler. Yanda ya da arkada olsun, her işaret yerden 0,90 m ile 1,50 m arasındaki bir yüksekliktedir.

Arrêté’deki adıyla “pivot d’attelage” olan çeki pimi, yarı römorkun çeki pimi ve çeki tablası yazısında anlatılan bağlantı pimidir. 2. madde ayrıca her işaretin her koşulda görünür olacak ve aracın plakalarının ve zorunlu yazılarının, lambalarının ve sinyal cihazlarının görünürlüğünü ya da sürücünün görüş alanını engellemeyecek biçimde yerleştirilmesini şart koşar.

Standart yer mümkün olmadığında

Arrêté’nin 4. maddesi, 2. ve 3. maddelere istisnalar getirir:

• Yükseklik. Yükseklik şartının teknik olarak karşılanamadığı tespit edilirse işaretler, öngörülen yüksekliğe olabildiğince yakın bir yere, en fazla 2,10 m’ye kadar konur.
• Doğrudan görüş sağlayan kapılar. Kapılarının alt kısmında doğrudan görüş sistemleri bulunan ya da camlı kapıları olan araçlar işaretleri, önden itibaren öngörülen mesafeye olabildiğince yakın, en fazla 3 m’ye kadar bir mesafede taşır. Aracın yapısı, işaretlerin camın bir kısmını örtmeden yerleştirilmesine izin vermiyorsa 3 m sınırı aşılabilir.
• Arka işaret. Arka işaretin yerine ilişkin ölçütler, teknik imkânsızlık bulunan araçlara uygulanmaz. Arrêté bunlar arasında, başkalarının yanı sıra, konteyner taşıyıcılarını, oto taşıyıcıları, yarı römork çekicilerini, tanker araçları, platform kasalı araçları, sökülebilir damper kasaları için kolları (bras pour bennes amovibles) ve dolly’leri sayar. Bu araçlar işareti arka yüzlerinde, teknik özelliklerine uygun bir yerde taşır.
• Çekilen araçlarda yan işaretler. Yan işaretlerin yerine ilişkin ölçütler, teknik imkânsızlık bulunan çekilen araçlara uygulanmaz; bu araçlar yan işaretleri özelliklerine uygun bir yerde taşır.
• Yapısal imkânsızlık. Yapısal imkânsızlığı tespit edilen araçlar yan ve/veya arka işaretten muaftır.

Dolayısıyla çekici arka işaretten muaf değildir: işareti arka yüzünde, tasarımının elverdiği bir yerde taşır.

Ceza ve denetim

R. 313-32-1 maddesinin üçüncü fıkrasına göre, maddenin getirdiği işaret yükümlülüğünü ya da maddenin uygulanması için çıkarılan hükümleri ihlal eden her sürücü (“tout conducteur”) “est puni de l’amende prévue pour les contraventions de la quatrième classe” — dördüncü sınıf kabahatler için öngörülen para cezasıyla cezalandırılır. Bu kabahati sürücü işler; kabahat hem maddenin hem de maddeye dayanılarak çıkarılan arrêté’nin ihlalini kapsar. Madde yalnızca para cezası öngörür; ehliyet puanları hakkında bir şey söylemez.

Service-Public.fr, Code de la route kapsamındaki dördüncü sınıf bir kabahatin maktu para cezasını (amende forfaitaire) 135 € olarak veriyor. Ceza hemen görevliye ya da 15 gün içinde ödenirse indirilerek 90 € olur; maktu ceza 45 gün içinde, ceza bildirimi kartla çevrim içi ödendiğinde ise 60 gün içinde ödenmezse artırılarak 375 € olur. DREAL Normandie sayfası, kör nokta işaretlerine ilişkin yaptırımı 135 avroluk maktu para cezası olarak belirtiyor.

Décret, 2. maddesiyle R. 313-32-1 maddesini R. 130-6 maddesinin 1° bendine ekledi; bu bent, ulaştırma bakanının yetkisi altında kara taşımacılığının denetiminden sorumlu devlet görevlilerinin tutanakla (procès-verbal) tespit edebileceği kabahatlerin listesidir.

2021’deki geçiş dönemi

Arrêté, yükümlülüğün yürürlüğe girmesinden beş gün sonra yayımlandı. 1. maddesinin dördüncü fıkrası, 31 Mart 2021’den önce yanlarına ve arkalarına ekteki modele uymayan bir kör nokta düzeneği takılmış araçlara, arrêté’nin 6 Ocak 2021’deki yayımından itibaren 12 aylık bir süre tanıdı; bu süre boyunca bu araçlar kurallara uygun sayıldı. Bu süre sona erdi; yürürlükte kalan uygunluk karinesi, başka bir AB üye devletinin mevzuatı uyarınca takılmış düzeneklere ilişkin olandır.

Fransa dışında: Londra

Transport for London’ın HGV Safety Permit Scheme’i ayrı bir kurallar bütünüdür ve Londra’nın Direct Vision Standard ile HGV Safety Permit uygulamasını anlatan yazıda ele alınıyor. TfL ikisini tek bir noktada birbirine bağlar: soldan direksiyonlu araçlara ilişkin bölümünde, bir römorkun arkasında bulunması gereken kör nokta uyarı işareti için şunu belirtir: “the stickers now legally required for HGVs operating in France (Angles morts) are acceptable.” (Fransa’da çalışan ağır yük araçları için artık yasal olarak zorunlu olan Angles morts etiketleri kabul edilir.) Fransa’nın kamyonlara yönelik hafta sonu, resmî tatil ve yaz trafik yasakları da ayrı bir konudur ve Avrupa’da kamyon trafik yasakları yazısında ele alınıyor.