Ciężarówka na promie, w pociągu i w tunelu pod La Manche: odpoczynek, tachograf i zasady pociągu wahadłowego

Ciężarówka, która część trasy pokonuje promem lub pociągiem, pozostaje objęta unijnymi przepisami o czasie prowadzenia pojazdu, odpoczynku i tachografach, a przepisy te zawierają postanowienia napisane dla tej części podróży. Art. 9 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2020/1054, pozwala, by regularny dzienny okres odpoczynku lub skrócony tygodniowy okres odpoczynku kierowcy towarzyszącego pojazdowi transportowanemu promem lub pociągiem został przerwany nie więcej niż dwukrotnie innymi czynnościami trwającymi łącznie nie dłużej niż godzinę, przy kabinie sypialnej, koi lub kuszetce do dyspozycji kierowcy; w przypadku regularnego tygodniowego okresu odpoczynku odstępstwo to ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy podróż jest zaplanowana na co najmniej 8 godzin, a kierowca ma do dyspozycji kabinę sypialną. Art. 34 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 wymaga rejestrowania tego odpoczynku pod symbolem promu/pociągu, dodatkowo oprócz symbolu odpoczynku, a gdy granica państwa członkowskiego jest przekraczana na promie lub w pociągu – wprowadzenia symbolu państwa w porcie lub na stacji przybycia. Pociąg wahadłowy dla ciężarówek przez tunel pod La Manche ma własne warunki: w LeShuttle Freight, między Folkestone a Coquelles, limity wynoszą 44 tony, 19,40 m, 2,60 m i 4,20 m, pojazdy zasilane gazem palnym lub energią elektryczną nie są przewożone, a przewóz towarów niebezpiecznych opiera się na ADR, z deklaracją przy odprawie (check-in), z wyjątkiem towarów w ilościach ograniczonych.

Stan na 9 listopada 2026 r. Tego dnia przeczytano: rozporządzenie (WE) nr 561/2006 i rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w tekstach skonsolidowanych z 20 sierpnia 2020 r., które uwzględniają zmiany wprowadzone rozporządzeniem (UE) 2020/1054; rozporządzenie (UE) 2020/1054 w tekście opublikowanym w Dzienniku Urzędowym; dyrektywę Rady 92/106/EWG w tekście skonsolidowanym z 1 lipca 2013 r.; oraz sześć stron LeShuttle Freight, usługi towarowej Eurotunnelu, w tym jej warunki przewozu obowiązujące od 30 lipca 2025 r. Limity operatora są jego własnymi limitami, a jego warunki przewozu mogą być zmieniane „at any time and without notice” (w każdej chwili i bez uprzedzenia; warunek 15.3).

Odpoczynek na pokładzie: art. 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006

Art. 9 ust. 1 zaczyna się od słów „W drodze odstępstwa od art. 8”, czyli od artykułu o dziennych i tygodniowych okresach odpoczynku, i ma zastosowanie, „w przypadku gdy kierowca towarzyszy pojazdowi transportowanemu promem lub pociągiem”. Regularny dzienny okres odpoczynku lub skrócony tygodniowy okres odpoczynku wykorzystywany w takiej sytuacji „można przerwać nie więcej niż dwukrotnie innymi czynnościami trwającymi łącznie nie dłużej niż godzinę”, a w jego trakcie „kierowca musi mieć do dyspozycji kabinę sypialną, koję lub kuszetkę”.

W przypadku regularnego tygodniowego okresu odpoczynku akapit drugi zawęża odstępstwo, które „dotyczy wyłącznie podróży promem lub pociągiem, jeżeli: a) podróż jest zaplanowana na przynajmniej 8 godzin; oraz b) kierowca ma do dyspozycji kabinę sypialną na promie lub w pociągu”. Art. 8 ust. 8 stanowi, że regularne tygodniowe okresy odpoczynku „nie mogą być wykorzystywane w pojeździe”, lecz w odpowiednim dla każdej płci miejscu zakwaterowania wyposażonym w odpowiednią infrastrukturę noclegową i sanitarną.

Art. 9 ust. 2 dotyczy dojazdu do pojazdu i powrotu od niego. Czas spędzony na dojeździe do miejsca postoju pojazdu objętego zakresem rozporządzenia lub na powrocie z tego miejsca, jeżeli pojazd nie znajduje się ani w miejscu zamieszkania kierowcy, ani w centrum operacyjnym pracodawcy, w którym kierowca zwykle pracuje, „nie jest liczony jako odpoczynek lub przerwa, chyba że kierowca znajduje się na promie lub w pociągu i ma do dyspozycji kabinę sypialną, koję lub kuszetkę”.

Obecne brzmienie pochodzi z rozporządzenia (UE) 2020/1054 z 15 lipca 2020 r., które zastąpiło ust. 1 i 2 art. 9. Jego motyw 20 podaje powód: „Wiele przewozów drogowych na terytorium Unii obejmuje pokonywanie niektórych odcinków trasy promem lub pociągiem. Należy zatem wprowadzić jasne i odpowiednie przepisy dotyczące okresów odpoczynku i przerw przy wykonywaniu takich przewozów.”

Przerwę trwającą co najmniej 45 minut po okresie prowadzenia pojazdu wynoszącym cztery i pół godziny określa osobno art. 7. Pozostałe limity rozporządzenia oraz to, jak dyrektywa 2002/15/WE o czasie pracy liczy czas towarzyszenia pojazdowi transportowanemu promem lub pociągiem, omówiono w tekście o czasie jazdy i odpoczynku kierowcy.

Rejestracja przeprawy na tachografie

Art. 34 ust. 5 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014 wymaga od kierowcy obsługi przełączników tak, aby czas prowadzenia pojazdu, inna praca, gotowość oraz przerwy, odpoczynek, urlop wypoczynkowy lub zwolnienie lekarskie były rejestrowane osobno i wyraźnie, każde pod własnym symbolem. Rozporządzenie (UE) 2020/1054 dodało ppkt (v): pod symbolem na oznaczenie „promu/pociągu”, dodatkowo oprócz symbolu odpoczynku, „okres odpoczynku spędzany na promie lub w pociągu zgodnie z wymogami art. 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006”. Wpis promu/pociągu w tachografie inteligentnym, z flagami początku i końca, omówiono w tekście o piktogramach tachografu, a wpisy ręczne i kartę kierowcy – w tekście o tachografie cyfrowym i karcie kierowcy.

Ta sama zmiana dodała wpis przekroczenia granicy: symbol państwa, do którego kierowca wjechał po przekroczeniu granicy państwa członkowskiego, wprowadzany na początku pierwszego postoju w tym państwie członkowskim, przy czym postój ten odbywa się „w najbliższym możliwym miejscu postoju na granicy lub po jej przekroczeniu” (art. 34 ust. 6 lit. f) dla wykresówek i art. 34 ust. 7 dla tachografów cyfrowych od 2 lutego 2022 r.). Przy przeprawie przez wodę lub koleją miejsce jest inne: „W przypadku gdy przekraczanie granicy państwa członkowskiego odbywa się na promie lub w pociągu, kierowca wprowadza symbol państwa w porcie lub na stacji przybycia.” To, jak tachograf inteligentny sam rejestruje przekroczenia granicy, omówiono w tekście o tachografie inteligentnym.

Gdy odcinek morski lub kolejowy czyni przewóz transportem kombinowanym

Dyrektywa Rady 92/106/EWG definiuje transport kombinowany jako przewóz towarów między państwami członkowskimi, w którym samochód ciężarowy, przyczepa, naczepa z ciągnikiem siodłowym lub bez niego, nadwozie wymienne lub kontener o długości co najmniej 20 stóp korzysta z drogi na początkowym lub końcowym odcinku, a na drugim odcinku z „rail or inland waterway or maritime services where this section exceeds 100 km as the crow flies” (kolei, śródlądowej drogi wodnej lub transportu morskiego, jeżeli ten odcinek przekracza 100 km w linii prostej; art. 1). Art. 7 dotyczy przyczepy lub naczepy należącej do przedsiębiorstwa wykonującego przewozy na potrzeby własne, ciągniętej na końcowym odcinku przez ciągnik należący do przedsiębiorstwa wykonującego przewozy zarobkowe: taki przewóz jest zwolniony z obowiązku przedstawienia dokumentu przewidzianego w art. 3, ale „another document shall be provided giving evidence of the journey covered or to be covered by rail, by inland waterway or by sea” (należy przedstawić inny dokument poświadczający przebytą lub planowaną trasę koleją, śródlądową drogą wodną lub morzem). Limity odcinków drogowych, dokument przewozowy i terminy statystyczne dotyczące ciężarówek w pociągach, wśród nich ruchomą drogę (rolling road), omówiono w tekście o transporcie kombinowanym, intermodalnym i multimodalnym.

Towarowy pociąg wahadłowy w tunelu pod La Manche

W warunkach przewozu operatora tunel pod La Manche to Stałe Połączenie (Fixed Link) zdefiniowane w traktacie z Canterbury między Zjednoczonym Królestwem a Francją, podpisanym 12 lutego 1986 r., a Eurotunnel to spółka partnerska Channel Tunnel Group Limited i France-Manche S.A., koncesjonariuszy i operatorów tunelu na podstawie koncesji udzielonej przez rządy brytyjski i francuski z 14 marca 1986 r. Grupa zmieniła nazwę spółki z Groupe Eurotunnel na Getlink 20 listopada 2017 r. Operator datuje na maj 2023 r. ogłoszenie zmiany marki Eurotunnelu na LeShuttle, pod którą usługa towarowa nosi nazwę LeShuttle Freight.

Pojazdy użytkowe są przewożone wyłącznie towarowymi pociągami wahadłowymi; samochody dostawcze i autokary mogą korzystać z pasażerskich pociągów wahadłowych, w zależności od dostępności miejsc i od warunków dla danego pojazdu (warunek 2.3). Terminale towarowe znajdują się w Folkestone w hrabstwie Kent i w Coquelles koło Calais. Usługa działa 24 godziny na dobę, 365 dni w roku, bez stałego rozkładu jazdy, z maksymalnie sześcioma odjazdami na godzinę w godzinach szczytu; rezerwacja dotyczy dnia podróży, system rozpoznawania tablic rejestracyjnych identyfikuje pojazd przy odprawie, a pojazd jest przydzielany do najbliższego dostępnego odjazdu. Operator podaje czas przeprawy 35 minut od peronu do peronu, przy prędkościach do 140 km/h.

Kierowca nie zostaje przy ciężarówce. Na czas przeprawy kierowcy opuszczają pojazdy, a autobus zawozi ich do Club Car, wagonu socjalnego; po przybyciu są odwożeni z powrotem do pojazdów. Na jeden pojazd mogą podróżować nie więcej niż trzy osoby, łącznie z kierowcą, a operator wymaga zgłoszenia ich wszystkich przy odprawie. Dzieci poniżej 12 lat, zwierzęta oraz kierowcy lub pasażerowie o ograniczonej sprawności ruchowej nie są przewożeni towarowymi pociągami wahadłowymi.

Operator ponadto „reserves the right to refuse any vehicle considered as unsuitable” (zastrzega sobie prawo odmowy przewozu każdego pojazdu uznanego za nieodpowiedni). Jego lista kontrolna bezpieczeństwa dla kierowców ciężarówek ustala w pociągu wahadłowym ograniczenie prędkości do 10 km/h (6 mph) i wymaga wyłączenia po załadunku urządzeń elektrycznych i gazowych w kabinie, w tym ogrzewania kabiny, lodówki i turystycznych kuchenek gazowych. Lista wymaga też, by plandeki były prawidłowo zamocowane i w dobrym stanie, a wszystkie punkty dostępu do cystern w pełni zabezpieczone. Warunki przewozu dodają, że Eurotunnel „does not provide ancillary power for freezer units” (nie zapewnia zasilania pomocniczego dla agregatów mroźniczych; warunek 9.2.6).

Towary niebezpieczne w tunelu

Operator podaje, że przewóz towarów niebezpiecznych przez tunel pod La Manche opiera się na ADR, czyli Umowie dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Jego warunki przewozu nie dopuszczają towarów niebezpiecznych w pasażerskich pociągach wahadłowych; w towarowych pociągach wahadłowych ich przewóz jest „restricted and conditional upon prior declaration” (ograniczony i uzależniony od wcześniejszego zgłoszenia) zgodnie z polityką operatora dotyczącą towarów niebezpiecznych (warunek 6.2). Odpowiedzi operatora dla kierowców dodają, że ograniczenia zależą od takich czynników jak klasyfikacja ADR, ilość, opakowanie i dokumentacja oraz że nie wszystkie towary są dopuszczone.

Kierowcy zgłaszają towary niebezpieczne przy odprawie. Posiadacze konta mogą złożyć deklarację na swoim koncie, podając numer UN, aktualne oznaczenia ADR (klasę, grupę pakowania i, gdy jest wymagany, kod klasyfikacyjny), prawidłową nazwę przewozową wraz z objętością lub masą, liczbę i opis sztuk przesyłki oraz masę netto lub brutto. Towary przewożone w ilościach ograniczonych zgodnie z działem 3.4 ADR nie wymagają deklaracji. Pusta cysterna, która nie została oczyszczona, jest traktowana jak pełna i obowiązują ją ograniczenia dla przewożonych w niej towarów niebezpiecznych. W Freight Driver Information Centre (centrum informacji dla kierowców ciężarówek) sprawdzane są dokumenty, pojazd jest kontrolowany z zewnątrz i wydawana jest naklejka „DG” z unikalnym numerem referencyjnym, którą umieszcza się na przedniej szybie.

Formalności graniczne na obu terminalach

Strona operatora o formalnościach granicznych podaje, że formalności dotyczące towarów przewożonych między Zjednoczonym Królestwem a Francją są obowiązkowe od wejścia w życie brexitu w 2021 r., i opisuje procedurę ustanowioną przez Eurotunnel oraz władze francuskie i brytyjskie. Dokumenty celne są zbierane w punkcie Pit Stop obok kontroli bezpieczeństwa: albo przez zeskanowanie dokumentów celnych GMR i ELO w formie cyfrowej lub papierowej, albo – w przypadku kierowców z Border Pass operatora – przez powiązanie zebranych wcześniej informacji celnych z numerem rejestracyjnym. Od odprawy dokumenty są przesyłane władzom francuskim i brytyjskim. W czasie przeprawy, 20 minut po odjeździe, status celny jest wyświetlany na ekranach w Club Car i w aplikacji operatora dla kierowców: zielony oznacza, że pojazd kontynuuje podróż, bursztynowy (amber) – dodatkowe kontrole celne po przybyciu. W pytaniach i odpowiedziach strona używa dla tego samego statusu słowa „orange” (pomarańczowy).

Ta sama strona podaje, że produkty morskie trafiają bezpośrednio do centrum SIVEP w Boulogne-sur-Mer, że pusty pojazd także trzeba zgłosić – w ELO dla władz francuskich, w GVMS dla władz brytyjskich lub przez Border Pass – oraz że deklaracje bezpieczeństwa i ochrony należą do obowiązków przewoźnika, a Eurotunnel żadnej z nich nie zbiera ani nie monitoruje. Wśród wymienionych na niej dokumentów celnych jest tranzytowy dokument towarzyszący, opisany w tekście o dokumencie T1 i NCTS.

Odpowiedzialność i reklamacje w pociągu wahadłowym

Warunki przewozu obowiązujące od 30 lipca 2025 r. ograniczają odpowiedzialność Eurotunnelu za utratę lub uszkodzenie towarów handlowych do 8,33 SDR za kilogram utraconej lub uszkodzonej masy brutto, łącznie z opakowaniem, albo do wartości zakupu lub utraty wartości, jeżeli któraś z nich jest niższa (warunek 10.2.1). Jego łączna odpowiedzialność za pojazd użytkowy, który obejmuje tu jego towary, rzeczy osobiste oraz każdy holowany pojazd lub przyczepę, załadowane lub puste, nie może przekroczyć 70 000 SDR na pojazd (warunek 10.2.3). SDR oznacza specjalne prawa ciągnienia w rozumieniu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (warunek 1). Roszczenie z tytułu szkody lub utraty w czasie przewozu zgłasza się niezwłocznie personelowi Eurotunnelu albo w ciągu 3 dni roboczych od daty przewozu listem za potwierdzeniem odbioru (warunek 11.1), a warunek 11.3 wymaga wniesienia powództwa na podstawie warunków w ciągu jednego roku od daty przewozu.