HABAŞ ComfortCity

ComfortCity to autobus miejski firmy HABAŞ, której pełna nazwa, HABAŞ SINAİ VE TIBBİ GAZLAR İSTİHSAL ENDÜSTRİSİ A.Ş., widnieje w nagłówku każdej z jego kart danych. HABAŞ oferuje go z trzema rodzajami napędu: z silnikiem wysokoprężnym, jako ComfortCity-e z napędem bateryjnym i jako ComfortCity-H2 z ogniwami paliwowymi. Dane na tej stronie pochodzą z trzech angielskich kart danych technicznych HABAŞ, po jednej dla każdej wersji, z angielskiej strony o autobusach w dziale motoryzacyjnym witryny HABAŞ, która odsyła od każdej wersji do jej karty, oraz z tureckich wydań kart wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi; wszystkie odczytano 27 października 2026 r. Żadna z kart nie ma wydrukowanej daty, a strona o autobusach ma jedynie stopkę „© 2024”. Pliki PDF angielskich kart zapisują jako daty utworzenia 4 września 2024 r. dla kart wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi oraz 10 kwietnia 2026 r. dla karty wersji wysokoprężnej. Jak ogólnie wygląda w autobusach miejskich układ napędów wysokoprężnego, bateryjnego i z ogniwami paliwowymi, omawia tekst o napędach autobusów miejskich.

Trzy wersje

Strona HABAŞ o autobusach nazywa wersję wysokoprężną „ComfortCity” i określa ją jako „the 12-meter diesel city bus model”; ComfortCity-e nazywa „the 12-meter electric city bus model”, a ComfortCity-H2 – „a Fuel Cell, 12 meter low-floor city bus model”. Karty mają nagłówki „DIESEL 12M CITY BUS”, „PURE ELECTRIC CITY BUS” i „FUEL CELL 12 M. CITY BUS”; nazwa modelu, ComfortCity, ComfortCity-e lub ComfortCity-H2, pojawia się na każdej z nich tylko jako logo w górnym rogu. Karta wersji wysokoprężnej podaje długość całkowitą 12 000 mm, a karty wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi – 11 880 mm.

Żaden z przejrzanych dokumentów nie podaje daty wprowadzenia na rynek, początku produkcji, zakładu produkcyjnego ani wcześniejszej generacji ComfortCity.

Silnik wysokoprężny i skrzynia biegów

Karta wersji wysokoprężnej podaje silnik jako „Daimler EURO 6E, OM936”, typu „Turbocharged, Intercooler, Diesel”, o całkowitej pojemności skokowej 7,7 l. Moc maksymalna wynosi 220 kW przy 1 800 obr./min, a maksymalny moment obrotowy 1 200 Nm przy 1 200-1 600 obr./min. Karta nie podaje liczby cylindrów. Strona HABAŞ o autobusach opisuje silnik jako Euro 6e i „300PS”. Co obejmuje etap Euro 6e, wyjaśnia tekst Euro 6 i Euro 7 – wyjaśnienie.

Skrzynia biegów to automatyczna ZF ECOLIFE 2 z 6 biegami do przodu i 1 wstecznym. Karta podaje typ retardera jako „Hydraulic, Intarder”, a strona o autobusach wymienia Intarder wśród wyposażenia standardowego; retardery jako rodzaj hamulca opisuje tekst retardery i hamowanie silnikiem.

Zbiornik paliwa mieści 250 litrów, a jego materiał podano jako „Aluminum / Steel”. W instalacji elektrycznej wiersz akumulatorów brzmi „2x12V 240 Ah”, a wiersz alternatora „24V, 2x150A”.

Silnik elektryczny i akumulator: ComfortCity-e

Karty ComfortCity-e i ComfortCity-H2 podają ten sam silnik trakcyjny: marka i model „VOITH HD”, typ „IPMSM Electric”, moc maksymalna 410 kW i maksymalny moment obrotowy 3 100 Nm. Strona o autobusach podaje, że ComfortCity-e wykorzystuje „a 410 kW electric VOITH engine providing 3100 Nm torque”. Żadna z tych dwóch kart wersji elektrycznych nie ma wiersza skrzyni biegów; obie podają przełożenie osi 5,30.

Akumulator figuruje jako „HABAS / LFP” o pojemności „282 kWh (Changeable Depending on Specification )”. Karta nie podaje, czy 282 kWh to pojemność zainstalowana, czy użytkowa. Strona o autobusach mówi o „lightweight and durable batteries adapted by HABAŞ R&D center” i opisuje autobus jako „environmentally friendly with 0 emission”. Chemię LFP opisuje tekst o chemii akumulatorów w ciężkich samochodach ciężarowych. Żaden z przejrzanych dokumentów nie podaje dla ComfortCity-e zasięgu, mocy ładowania, złącza ładowania ani czasu ładowania.

Wiersz hamulców karty wersji elektrycznej obejmuje obok hamulców tarczowych pozycję „Regenerative Brake”.

Ogniwo paliwowe i wodór: ComfortCity-H2

Karta ComfortCity-H2 ma część zatytułowaną „HYDROGEN SYSTEM”: „Capacity of the tanks” 1 424 litry, „Capacity of hydrogen” 35 kg i „Fuel Cell Capacity kW” 80 kW; wydanie tureckie podaje te same trzy wartości. Akumulator to „HABAS / LFP” o pojemności 140 kWh, a silnik to ten sam Voith HD o mocy 410 kW i momencie obrotowym 3 100 Nm co w ComfortCity-e. Strona o autobusach podaje te same wartości akumulatora, zbiorników i wodoru, ale zapisuje ogniwo paliwowe w innej jednostce: „the fuel cell is 80 kWh”. Karta danych podaje 80 kW.

Strona o autobusach opisuje napęd następującymi słowami: autobus „generates electricity by combining hydrogen, a gas that can be obtained from renewable energy and water, with oxygen in the fuel cell on the vehicle” i „recharges its batteries with the electricity generated with only water vapor as its byproduct”. Dodaje, że ComfortCity-H2 „has flexible operating modes and can also operate with hybrid technology, increasing the vehicle’s range”, podaje czas tankowania „less than 10 minutes” i stwierdza, że „the vehicle’s range exceeds 1000 km”. Nie podaje dla zasięgu żadnych warunków badania, obciążenia ani wartości zużycia. Żaden z przejrzanych dokumentów nie podaje ciśnienia magazynowania, liczby zbiorników, dostawcy ogniwa paliwowego ani przyłącza do ładowania. Autobusy z ogniwami paliwowymi jako rodzaj pojazdu opisuje tekst o wodorowych autobusach i autokarach z ogniwami paliwowymi.

Osie, zawieszenie, układ kierowniczy i hamulce

Wszystkie trzy karty podają oś tylną ZF AV133/87 o nośności 13 000 kg. Karta wersji wysokoprężnej podaje oś przednią jako „ZF RL 82EC, 8200 kg” i przełożenie osi 6,2; karty wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi podają „ZF RL 82A, 8.200 kg” i przełożenie 5,30.

Zawieszenie stanowią miechy pneumatyczne z amortyzatorami, po dwa miechy i dwa amortyzatory przy osi przedniej i po cztery przy osi tylnej. Karta wersji wysokoprężnej dodaje do wierszy zawieszenia „Side kneeling”, a karty wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi – „Kneeling”. Układ kierowniczy to we wszystkich trzech wersjach HEMA 8098, opisany jako „Servocom, hydraulic”.

Wiersz hamulców wersji wysokoprężnej brzmi: „Disk Brakes (front&rear), EBS, ABS, ASR, ESC, ESP, parking brake - rear brake chamber”. Wiersze wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi brzmią: „Disc Brakes (front&rear) EBS,ESC, ASR, Spring Parking Brake-Rear Axle, Regenerative Brake”. Lista wyposażenia standardowego wszystkich trzech kart zawiera „EBS / ABS / ASR / ESC / ESP”.

Każda wersja ma 6 opon w rozmiarze 275/70 R 22.5. Obręcze podano jako „8.25x22.5’‘” na angielskich kartach wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi oraz jako „8.25x22.5’’ /10” na karcie wersji wysokoprężnej i na tureckich kartach wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi.

Wymiary i masy

Wydania tureckie opisują wiersz kątów inaczej: karta wersji elektrycznej „Yaklaşma / Rampa / Uzaklaşma Açısı” (kąt natarcia / rampowy / zejścia), 7 / 6 / 7, a karta wersji z ogniwami paliwowymi „Yaklaşma / Uzaklaşma Açısı” (kąt natarcia / zejścia), 7 / 7. Karty nie podają średnicy zawracania, masy własnej ani prędkości maksymalnej.

Nadwozie, pasażerowie i dostęp

Wszystkie trzy karty podają typ nadwozia jako „Stainless Steel, Monocoque” i wymieniają „Stainless Steel Body & Chassis” wśród wyposażenia standardowego; strona o autobusach w części poświęconej ComfortCity-e mówi o „lightweight monocoque body structure”. W części poświęconej wysokoprężnemu ComfortCity strona o autobusach opisuje niskopodłogową konstrukcję, funkcję przyklęku i pochylnię jako rozwiązania, które pozwalają wszystkim pasażerom, „including wheelchairs and strollers”, wsiadać i wysiadać. Pozycje „Wheelchair Access Ramp” i „Kneeling System” są standardem na wszystkich trzech kartach. Dostęp niskopodłogowy i przepisy dotyczące pochylni omawia tekst o dostępności autobusów.

Karta wersji wysokoprężnej i angielska karta wersji elektrycznej podają liczbę pasażerów jako „106(26+80), 100(26+1+73), 93(26+2+65)”. Karta wersji z ogniwami paliwowymi w obu wydaniach oraz tureckie wydanie karty wersji elektrycznej podają „90 (26+64)”. Karty nie opisują składników poszczególnych sum i nie podają liczby drzwi; widok z boku na rysunku wymiarowym każdej z angielskich kart pokazuje troje drzwi, a tekst wspomina o drzwiach przednich tylko w pozycjach „Heated Front Door Glazing” i opcjonalnej „Remote Control for Front Door”.

Wyposażenie

Standard na wszystkich trzech angielskich kartach: „EBS / ABS / ASR / ESC / ESP”, elektroniczny zestaw wskaźników, system multipleksowy, tachograf, światła do jazdy dziennej LED, oświetlenie LED, kolumna kierownicy i deska rozdzielcza z regulacją wzdłużną i pionową (na karcie wersji z ogniwami paliwowymi „Longitudinally & Vertically Adjustable Steering”, bez wzmianki o desce rozdzielczej), kabina kierowcy, pneumatyczny fotel kierowcy z regulacją wzdłużną, fotele pasażerskie z tworzywa sztucznego i tkaniny, przyciemniane szyby, podgrzewana szyba boczna po stronie kierowcy, podgrzewane przeszklenie drzwi przednich, elektrycznie sterowane i podgrzewane lusterka boczne, cyfrowe wyświetlacze kierunkowe i gniazda USB. Klimatyzacja figuruje jako „A/C (42 kW)” na karcie wersji wysokoprężnej i jako „A/C (32 kW)” na kartach wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi, a system audio jako „Audio System + 4 speakers” na karcie wersji wysokoprężnej i jako „Audio Station + 4 speakers” na dwóch pozostałych. Karty wersji elektrycznej i wersji z ogniwami paliwowymi dodają kamerę cofania i kamerę wewnętrzną.

Opcje na wszystkich trzech kartach: klimatyzacja kabiny kierowcy, zdalne sterowanie drzwiami przednimi, niezależny układ ogrzewania, podgrzewana szyba przednia, okna boczne z podwójnymi szybami, monitor LCD, system informacji pasażerskiej (audio i wideo), lusterka boczne z monitorowaniem kamerowym (CMS), system liczenia pasażerów, elektrycznie sterowany luk dachowy, system monitorowania ciśnienia w oponach (TPMS), czujnik parkowania, bezpieczniki automatyczne, obręcze ze stopów lekkich i koło zapasowe.

Dla wysokoprężnego ComfortCity strona o autobusach wymienia ponadto jako standard światła do jazdy dziennej LED, klimatyzację, porty USB, Intarder i układ wspomagania ruszania na wzniesieniu („Hillholder”). W następnym zdaniu, nie nazywając ich standardem, wymienia bezkluczykowy dostęp i uruchamianie, cyfrową deskę rozdzielczą z konfigurowalnymi elementami sterowania, kierownicę z regulacją wysokości i głębokości oraz fotel kierowcy z podparciem odcinka lędźwiowego, podłokietnikami i wysokim zagłówkiem. Jako opcje wymienia lusterka wsteczne z kamerami, klimatyzację kabiny kierowcy, automatyczny centralny układ smarowania, system informacji pasażerskiej, system liczenia pasażerów i elektryczny luk wentylacyjny.

Uwagi do źródeł

Podane wyżej wartości dotyczą wysokoprężnego ComfortCity w postaci podanej na jego angielskiej karcie danych. HABAŞ publikuje na osobnych kartach dwie kolejne wersje, obie o długości 11 880 mm przy tym samym rozstawie osi 5 900 mm, z dopuszczalną masą całkowitą 19 500 kg i silnikiem Voith HD o mocy maksymalnej 410 kW i maksymalnym momencie obrotowym 3 100 Nm. ComfortCity-e z napędem bateryjnym ma akumulator LFP o pojemności 282 kWh, która według jego karty może się zmieniać w zależności od specyfikacji; liczba pasażerów wynosi 106 (26+80), 100 (26+1+73) i 93 (26+2+65) na karcie angielskiej oraz 90 (26+64) na karcie tureckiej. ComfortCity-H2 z ogniwami paliwowymi ma akumulator LFP 140 kWh, ogniwo paliwowe 80 kW, zbiorniki o pojemności 1 424 litrów mieszczące 35 kg wodoru i liczbę pasażerów 90 (26+64). Strona HABAŞ o autobusach zapisuje ogniwo paliwowe jako 80 kWh i podaje dla ComfortCity-H2 zasięg przekraczający 1 000 km i czas tankowania krótszy niż 10 minut, bez warunków badania. Żadna z kart danych, angielskich ani tureckich, nie ma wydrukowanej daty, a żaden z dokumentów nie podaje średnicy zawracania, masy własnej, początku produkcji ani zasięgu lub danych ładowania dla ComfortCity-e.