Ile waży autobus i ile ma miejsc: limity UE i dane producentów

Autobus nie ma jednej masy. Przepisy i dokumenty producentów przytoczone poniżej podają masę przy pełnym załadowaniu. W Unii Europejskiej załącznik I do dyrektywy Rady 96/53/WE dopuszcza w ruchu międzynarodowym 19,5 tony dla autobusu dwuosiowego, 25 lub 26 ton dla trzyosiowego pojazdu silnikowego i 28 ton dla trzyosiowego autobusu przegubowego. Dokumenty producentów dotyczące 40 serii autobusów i autokarów z poniższej tabeli podają masy całkowite od 5 000 kg (Karsan e-JEST, minibus o długości 5,8 m) do 34 000 kg (Otokar Kent XL, o długości 21 m, na czterech osiach); dla autobusów dwuosiowych o długości około 12 m podaje się od 18 000 do 20 000 kg. Liczba miejsc siedzących wynosi od 9 stałych w e-JEST do 83 w układzie standardowym w dwupokładowym modelu Setra S 531 DT i do 91 w układzie międzymiastowym w Neoplan Skyliner, a łączne liczby z pasażerami stojącymi sięgają 169 w BMC Procity 18 m i 220 w Kent XL. Amerykańscy producenci autobusów szkolnych publikują wartości maksymalne od 33 000 do 35 000 funtów dla Type C i od 36 200 do 37 600 funtów dla Type D. Żaden z tych dokumentów nie podaje wartości dla pustego autobusu.

Stan na 5 listopada 2026 r. 4 i 5 listopada przeczytano: dyrektywę 96/53/WE w tekście skonsolidowanym z 14 sierpnia 2019 r., najnowszym, jaki Urząd Publikacji UE wymienia 5 listopada, oraz regulamin ONZ nr 107 w tekście Dziennika Urzędowego z 29 stycznia 2026 r. Dane dotyczące autobusów szkolnych pochodzą ze stron i kart producentów odczytanych 28 października 2026 r. Dane 40 serii pochodzą ze stron modeli podlinkowanych w tabeli, z których każda powołuje się na dokumenty producenta.

Limity masy w UE

Pkt 2.3.1 wymienia autobusy, a pkt 2.4 autobusy przegubowe; pkt 2.3.2 mówi „Trójosiowe pojazdy silnikowe” i nie wyłącza autobusów. Limity dotyczą użytkowania, a nie konstrukcji. Art. 2 definiuje maksymalną dopuszczalną masę jako „masę maksymalną dla załadowanego pojazdu w ruchu międzynarodowym”, a art. 1 ust. 2 stanowi, że masy z załącznika I „obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji”. W krajowym transporcie osób art. 4 ust. 2 lit. b) pozwala państwu członkowskiemu dopuścić do ruchu pojazdy, które nie odpowiadają ppkt 1.3, pkt 2, 3, ppkt 4.1 i 4.3, w tym masom. Dyrektywa nie ma zastosowania do autobusów przegubowych zawierających więcej niż jedną część przegubową (art. 1 ust. 3).

Długość, szerokość, wysokość i historia przepisów dotyczących autobusów są omówione w artykule wymiary autobusów i autokarów, a odpowiednie wiersze dla pojazdów ciężarowych w artykule masy ciężarówek, DMC i masa całkowita zespołu.

Masy i miejsca według serii

Dwie osie, około 12 metrów. Masy całkowite wynoszą od 18 000 kg (HABAŞ ComfortCity z silnikiem wysokoprężnym, BMC Procity 12 m CNG, e-Kent, Temsa Maraton 12) do 20 000 kg (Iveco Urbanway i E-Way 12 m). Wartość z pkt 2.3.1, 19 500 kg, widnieje dla Mercedes-Benz Citaro, Conecto, Intouro, eIntouro i Tourismo, Setra S 515 HD i S 515 LE, VDL Citea LF-122, Solaris Urbino 12 electric, Isuzu Citivolt 12 i Volvo 7900 Electric 12,0 m. Dla autobusów miejskich tej długości podaje się 26 miejsc siedzących (Mercedes-Benz Conecto, Otokar Kent LF), 27 (BMC Procity), 1/31 (Citaro), 35 (Urbino 12 electric) lub najwyżej 37 (MAN Lion’s City 12), a łącznie 100 (Urbino 12 electric), 101 (Conecto) lub 110 (Citea LF-122). Dla autokarów podaje się 46+1+1 (Travego 15 SHD), 51 (Tourismo, S 515 HD), najwyżej 53 (MAN Lion’s Coach, Neoplan Tourliner) i 53+1+1 (Maraton 12).

Trzy osie, jedno sztywne nadwozie. Dla Mercedes-Benz Tourismo M/3 i L, Intouro L, Setra S 516 HD, S 517 HD, S 519 HD i S 518 LE oraz trzech modeli TopClass HDH podaje się 24 750 kg, dla trzyosiowego MAN Lion’s Coach z silnikiem wysokoprężnym 25 530 kg, a dla akumulatorowego elektrycznego Lion’s Coach 14 E 27 300 kg; Irizar podaje dla trzyosiowego i6S przedział od 25 000 do 26 000 kg. VDL podaje dla mierzącego 14,9 m Citea LE-149 25 250 kg i nie podaje liczby osi. Liczba miejsc w układzie standardowym w tych nadwoziach sięga 59 (Tourismo L, S 517 HD i S 517 HDH), 63 (S 519 HD) i 71 (Intouro L), a maksymalna pojemność 117 (Intouro L) i 156 (S 518 LE).

Przegubowe. Wartość z pkt 2.4, 28 000 kg, widnieje dla Mercedes-Benz Citaro G i Conecto G, Isuzu Citiport 18, BMC Procity 18 m i przegubowego e-Kent. Karta Citiport 18 CNG podaje 29 000 bez jednostki, Karsan podaje dla e-ATA 18 29 000 kg z opcją 28 000 kg, a dla Iveco Urbanway i E-Way 18 m, VDL Citea LF-181 i przegubowego Volvo 7900 Electric podaje się 30 000 kg. Wśród podanych liczb miejsc są 35 (E-Way 18 m, z miejscem na wózek inwalidzki), 39 (Procity), 40 (Conecto G, Citiport 18) i 42 (Citaro G) oraz najwyżej 60 w MAN Lion’s City 18 E; wśród łącznych liczb 150 (Conecto G, Volvo 18,0 m), 155 (Citiport 18), 163 (Citea LF-181) i 169 (Procity z silnikiem wysokoprężnym).

Cztery osie, 21 metrów. Dla Otokar Kent XL podaje się 34 000 kg przy 38 miejscach siedzących i 182 stojących. Art. 1 ust. 3 dyrektywy wyłącza autobusy przegubowe zawierające więcej niż jedną część przegubową, a dokumenty Otokara, na których opiera się strona modelu, nie podają, ile części przegubowych ma ten pojazd.

Dwupokładowe. Dla Setra S 531 DT podaje się 26 000 kg, 83 miejsca w układzie standardowym i pojemność od 54 do 93 pasażerów. Broszura Neoplan Skyliner podaje do 83+1+1 miejsc, do 91 w układzie międzymiastowym, i nie podaje masy.

Poniżej 11 metrów. Dla Karsan e-JEST podaje się 5 000 / 5 200 kg, dla Isuzu Grand Toro o długości 8,5 m 11 480 kg, dla Karsan e-ATAK o długości 8,3 m 11 500 kg, dla Temsa Avenue Neo 9e o długości 9,5 m 15 700 kg, a dla Iveco E-Way 16 000 kg przy 9,5 m i 17 900 kg przy 10,7 m. Dla Citaro K i BMC Procity 10,7 m podaje się po 18 000 kg.

Bez masy całkowitej. Dokumenty dotyczące MAN Lion’s Intercity, Mercedes-Benz Travego, Neoplan Skyliner i Tourliner, Otokar Sultan i Temsa Prestij jej nie podają. Karta Travego podaje zamiast niej nośności osi.

Masa całkowita i masa pustego pojazdu

Karty danych podają masę całkowitą pod wieloma nazwami: „Gross vehicle weight” (Mercedes-Benz, Setra), „G.V.W. max permitted weight” (Iveco E-Way), „GVWR” (Temsa). Regulamin ONZ nr 107 nazywa ją technicznie dopuszczalną maksymalną masą całkowitą, M: „podaną przez producenta maksymalną masę pojazdu w oparciu o jego budowę i sposób działania” (pkt 2.19). Jest to liczba innego rodzaju niż limit z załącznika I: MAN podaje dla dwuosiowego Lion’s Coach C 20 600 kg, czyli ponad 19,5 tony z pkt 2.3.1, a karty Urbanway firmy Iveco zawierają przypis „Max depending on registration country” (maksimum zależne od kraju rejestracji). To, jak oba zestawy wartości odczytuje się obok siebie w karcie danych, wyjaśniono w artykule jak czytać kartę danych technicznych autokaru.

Dla pustego autobusu regulamin używa określenia masa pojazdu w stanie gotowym do jazdy: „masę własną pojazdu z nadwoziem”, liczoną „łącznie z płynem chłodzącym, olejami, 90 % paliwa, 100 % innych cieczy z wyjątkiem zużytej wody, narzędziami, kołem zapasowym i kierowcą (75 kg)” oraz, w przypadku autobusów i autokarów, z członkiem załogi o masie 75 kg, jeżeli w pojeździe znajduje się dla niego miejsce (pkt 2.18). Pusta masa według regulaminu obejmuje zatem już kierowcę. Pkt 3.1 załącznika 11 nakazuje mierzyć tę masę w pojazdach przedstawionych do homologacji; jeżeli wynik nie różni się o więcej niż 3 % od masy podanej przez producenta dla danej konfiguracji technicznej (5 % w przypadku pojazdu M2 o masie do 3 500 kg), stosuje się masę podaną.

W dokumentach producentów, na których opiera się tabela, nie ma dla niej żadnej wartości. W kartach Iveco E-Way 12 m i 18 m w wierszu „Gross kerb weight” widnieje „according to equipment” (zależnie od wyposażenia), w bloku „Dimensions & Weights” na stronie Temsa Prestij nie ma wiersza masy, a karta Travego nie podaje masy bez obciążenia.

Jak pasażerowie liczą się do masy

Pkt 3.2.3.1 załącznika 11 do regulaminu ONZ nr 107 określa sumę: masa pojazdu w stanie gotowym do jazdy plus masa jednego pasażera (Q) pomnożona przez liczbę pasażerów siedzących i stojących plus masy wózków inwalidzkich i bagażu oraz ewentualna masa na sprzęgu „nie mogą przekraczać masy M”. Pkt 3.2.3.2 sprawdza następnie to samo obciążenie oś po osi. Regulamin nie ma zastosowania do pojazdów zaprojektowanych specjalnie do przewozu uczniów (pkt 1.2.4); zob. autobusy szkolne.

Przy tych wartościach 100 pasażerów liczy się jako 6 800 kg w klasie I lub A (100 × 68 kg). Przy M wynoszącej 19 500 kg na masę pojazdu w stanie gotowym do jazdy oraz masy wózków inwalidzkich, bagażu i sprzęgu pozostaje 12 700 kg. W klasie III 51 pasażerów liczy się jako 3 621 kg (51 × 71 kg). Definicje klas podano w artykule klasy autobusów według regulaminu ONZ nr 107, a dolną granicę masy bagażu przeliczono w artykule jak czytać kartę danych technicznych autokaru.

Od czego zależy liczba miejsc siedzących

Regulamin ONZ nr 107 wychodzi od podłogi. Dla klas I, II i A pkt 7.2.2.3 załącznika 3 stanowi, że liczba miejsc siedzących na każdym pokładzie „jest co najmniej równa liczbie metrów kwadratowych powierzchni podłogi na danym pokładzie dostępnym dla pasażerów i załogi (o ile występuje), zaokrąglonej w dół do najbliższej liczby całkowitej”. W klasie I, z wyłączeniem pokładu górnego, liczbę tę można zmniejszyć o 10 %. Pokład z 30 m² takiej podłogi ma zatem co najmniej 30 miejsc siedzących, a w klasie I 27.

Liczba pasażerów stojących wynika z tego, co pozostaje. Ich liczba „nie może przekraczać” powierzchni dla pasażerów stojących podzielonej przez umowną powierzchnię (pkt 3.2.3.2.1 załącznika 11), co przy powyższych wartościach daje 8 osób na metr kwadratowy w klasach I i A i około 6,7 w klasie II. Od powierzchni dla pasażerów stojących odejmuje się między innymi 300 mm przed siedzeniami innymi niż składane (przy siedzeniu zwróconym bokiem do kierunku jazdy można stosować 225 mm), każdą część podłogi niedostępną, gdy siedzenia są zajęte, powierzchnię, na której w klasie II nie mogą przebywać pasażerowie stojący, oraz cały górny pokład pojazdu dwupokładowego (pkt 7.2.2.2 załącznika 3). Przy zmiennym układzie siedzeń wymogi stosuje się kolejno do każdego stanu: najpierw zajęte wszystkie siedzenia, najpierw zajęte wszystkie powierzchnie dla pasażerów stojących i najpierw zajęte wszystkie miejsca na wózki inwalidzkie (pkt 3.2.3.2.2 załącznika 11).

Pkt 7.7.8.4.1 załącznika 3 ustala minimalny odstęp między siedzeniami zwróconymi w tym samym kierunku na 650 mm w klasach I, A i B oraz 680 mm w klasach II i III. Dokumenty producentów wiążą liczbę miejsc z układem:

• Rozstaw i wyposażenie. Tabela Irizara dla i6S 12 m wymienia między innymi układy 55+1+1, 53+1+1 i 51+1+1 z niską toaletą lub bez toalety przy minimalnym rozstawie od 710 do 750 mm oraz 51+1+1, 49+1+1 lub 45+1+1 z wysoką toaletą i kuchnią przy rozstawie od 710 do 800 mm.
• Liczba siedzeń w rzędzie. Mercedes-Benz Travego 15 SHD ma 46+1+1 w układzie 2+2; dłuższy 16 SHD 2+1 ma 41+1+1.
• Drzwi. Iveco Urbanway 12 m mieści od 20 do 31 miejsc przy 3 drzwiach i od 27 do 36 przy 2 drzwiach. W klasach I, A i II minimalna liczba drzwi głównych w samym regulaminie ONZ nr 107 zależy od liczby pasażerów (pkt 7.6.1.1 załącznika 3).

Każdy pojazd ma własne wartości. Pkt 3.3.1 załącznika 11 wymaga, aby we wnętrzu pojazdu, w miejscu widocznym dla kierowcy, wyraźnie oznaczyć maksymalną liczbę miejsc siedzących oraz ewentualnych miejsc stojących i wózków inwalidzkich, a także masę bagażu.

Jak producenci zapisują liczbę miejsc

Zapis nie jest jednolity. Anadolu Isuzu rozpisuje go dla Grand Toro jako 37 pasażerów plus 1 kierowca albo 35 pasażerów plus 1 hostessa plus 1 kierowca. Temsa, Otokar, Irizar i Neoplan stosują formy takie jak 53+1+1 i 39+1+1, Mercedes-Benz pisze 1/51 przy Tourismo i 46+1+1 przy Travego, a MAN przy Lion’s Intercity pisze „Up to 55 + 1” (do 55 + 1), przy czym jego dokumenty nie wyjaśniają, czym jest siedzenie „+ 1”.

Układ standardowy i pojemność to różne wiersze. Setra S 515 HD ma 51 miejsc w układzie standardowym i pojemność od 40 do 55 pasażerów; jej S 515 LE ma pojemność od 22 do 129 pasażerów. W autobusach z miejscami stojącymi maksimum może łączyć pasażerów siedzących i stojących, jak w Isuzu Citiport 18: 155 to 40 siedzących i 115 stojących, a przy 2 wózkach inwalidzkich 40 miejsc siedzących i 107 stojących.

Dokumenty jednego producenta też mogą się różnić. Dla Isuzu Citivolt 12 katalog podaje maksymalnie 100 pasażerów, turecka strona modelu do 98, a angielska strona modelu do 115. Dla Volvo 7900 Electric 12,0 m strona specyfikacji podaje 95, a strona produktu 98. Dla Otokara Kent 12 m tureckie karty podają 26 + 76, a strona KENT C 12 firmy Otokar Europe 108.

Gdzie masa i liczba pasażerów zmieniają się razem

Dokumenty niektórych producentów wiążą liczbę pasażerów bezpośrednio z masą całkowitą, akumulatorem lub krajem rejestracji.

• Solaris. Przypis do komunikatu prasowego z 5 marca 2024 r. podaje dla Urbino 12 electric z akumulatorami 300 kWh 100 osób jako maksimum we Włoszech, Francji i Hiszpanii przy masie całkowitej 20 ton oraz 94 osoby przy 19,5 tony „pursuant to European provisions” (zgodnie z przepisami europejskimi).
• BMC. Specyfikacja Procity+ Electric 12 m wymienia 31 miejsc siedzących i 31 stojących, a w wierszu oznaczonym GVM 20 t 31 siedzących i 60 stojących; przy 18 m 43 i 63 oraz 43 i 92 przy GVM 30 t.
• Anadolu Isuzu. Katalog Citivolt 12 utrzymuje 34 miejsca siedzące i podaje 48 miejsc stojących z akumulatorem 449 kWh oraz 66 z akumulatorem 361 kWh.
• Otokar. Turecka broszura gamy z 2024 r. podaje dla e-Kent maksymalnie 74 pasażerów przy maksymalnej masie całkowitej 18 000 kg; strona e-KENT C 12 firmy Otokar Europe podaje do 122.
• Karsan. Przypis do danych e-ATA mówi, że pojemność pasażerska może się zmieniać wraz z pojemnością akumulatora, układem siedzeń, układem drzwi, GVW i techniczną wartością brutto osi, zależnie od kraju rejestracji.
• Temsa. Broszura LD SB Plus podaje „59/ 63” pasażerów z uwagą „based on country regulations” (na podstawie przepisów krajowych).

Amerykańskie autobusy szkolne

Amerykańskie przepisy federalne definiują gross vehicle weight rating (GVWR) jako „the value specified by the manufacturer as the loaded weight of a single vehicle” (wartość określoną przez producenta jako masa załadowanego pojedynczego pojazdu) (49 CFR 571.3). Producenci autobusów szkolnych publikują tę wartość, a w poniższych dokumentach nie pojawia się masa własna (curb weight).

Autobus szkolny Type A firmy Trans Tech (do 35 pasażerów), RE Series firmy IC Bus (do 90) i BEAST firmy GreenPower (do 90 pasażerów i kierowca) nie mają GVWR w odczytanym tekście stron. Collins dodaje: „All passenger capacities are references and subject to final weight analysis” (wszystkie pojemności pasażerskie mają charakter orientacyjny i podlegają końcowej analizie masy). Definicje typów, podklasy GVWR w prawie stanowym i granica 4 536 kg w Federal Motor Vehicle Safety Standard No. 222 należą do tematu typów i wymiarów autobusów szkolnych, a federalne limity dla załadowanego pojazdu ciężarowego do tematu masy ciągnika siodłowego z naczepą.

Przepisy według krajów

Kraje, które nie mają wiersza w tabeli, nie są tu omówione.