Wymiary autobusów i autokarów: przepisy UE i USA o długości, szerokości i wysokości

W Unii Europejskiej załącznik I do dyrektywy Rady 96/53/WE ogranicza długość autobusu do 13,50 m przy dwóch osiach i do 15,00 m przy więcej niż dwóch, a autobusu przegubowego lub autobusu z przyczepą do 18,75 m; maksymalna szerokość wynosi 2,55 m, a maksymalna wysokość 4,00 m. Długości autobusów pochodzą z dyrektywy 2002/7/WE, która obowiązuje od 9 marca 2002 r. i którą państwa członkowskie musiały transponować do 9 marca 2004 r. Długość i szerokość wiążą zarówno w ruchu krajowym, jak i w międzynarodowym, natomiast wysokość należy do punktów, które państwo członkowskie może złagodzić w krajowym transporcie osób. W Stanach Zjednoczonych przepis federalny wyznacza stanom dolną granicę: żaden z nich nie może ograniczyć długości autobusu w sieci National Network do mniej niż 45 stóp (13,72 m), a limit szerokości wynosi w niej 102 cale (2,6 m). Opublikowane przez producentów długości 38 serii autobusów i autokarów z poniższej tabeli wynoszą od 5 845 mm do 21 m.

Stan na 28 października 2026 r. Tego dnia przeczytano: dyrektywę 96/53/WE w brzmieniu przyjętym w 1996 r., dyrektywę 2002/7/WE i dyrektywę (UE) 2015/719 w tekstach Urzędu Publikacji UE oraz 23 CFR Part 658 w wydaniu Code of Federal Regulations z 2025 r., według stanu na 1 kwietnia 2025 r. Przywoływany tekst skonsolidowany dyrektywy 96/53/WE nosi datę 14 sierpnia 2019 r. Dane modeli pochodzą ze stron modeli podlinkowanych w tabeli, z których każda powołuje się na dokumenty producenta.

Limity UE

Dyrektywa 96/53/WE ma zastosowanie do „wymiarów pojazdów silnikowych kategorii M2 i M3 oraz przyczep samochodowych kategorii O” oraz do pojazdów silnikowych kategorii N2 i N3 z ich przyczepami kategorii O3 i O4 (art. 1 ust. 1 lit. a)); same kategorie objaśniono w artykule kategorie pojazdów M, N i O. Art. 2 definiuje autobus jako „pojazd silnikowy dysponujący więcej niż dziewięcioma miejscami siedzącymi włącznie z miejscem dla kierowcy, skonstruowany i wyposażany do przewozu osób i ich bagaży”, który „może mieć dwa piętra i ciągnąć przyczepę na bagaże”. Autobus przegubowy to „pojazd silnikowy składający się z dwóch sztywnych części jezdnych, które są ze sobą połączone przez część przegubową”, w którym między pomieszczeniami dla pasażerów istnieje przejście, a obie części mogą zostać ze sobą połączone lub rozłączone „tylko w warsztacie”. Dyrektywa „nie ma zastosowania do autobusów przegubowych zawierających więcej niż jedną część przegubową” (art. 1 ust. 3).

Maksymalne dopuszczalne wymiary z załącznika I mierzy się zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy 2007/46/WE, przy czym „nie jest dopuszczalna żadna tolerancja” (art. 2). Wartość 12,00 m z pkt 1.1 to długość pojazdu silnikowego innego niż autobus. Art. 8b i 9a pozwalają pojazdom z tylnymi urządzeniami aerodynamicznymi lub z aerodynamicznymi kabinami przekraczać, pod określonymi warunkami, długości z pkt 1.1.

Gdzie obowiązują limity

Granicę wyznacza tytuł dyrektywy: maksymalne dopuszczalne wymiary „w ruchu krajowym i międzynarodowym”, maksymalne dopuszczalne obciążenia „w ruchu międzynarodowym”. W przypadku autobusów art. 4 ust. 1 lit. b) zabrania państwom członkowskim dopuszczania na swoich terytoriach do normalnego ruchu pojazdów służących krajowemu transportowi osób, które nie odpowiadają parametrom z pkt 1.1, 1.2, 1.4a, 1.5 i 1.5a, czyli długości, szerokości, zdejmowanym przystawkom i skręcaniu. Wysokości nie ma w tym wykazie. Na podstawie art. 4 ust. 2 lit. b) państwo członkowskie może dopuścić do ruchu pojazdy służące krajowemu transportowi osób, które nie odpowiadają pkt 1.3, 2, 3, 4.1 i 4.3: wysokości i punktom dotyczącym masy. Art. 3 ust. 1 działa od drugiej strony. Państwo członkowskie nie może odmówić lub zabronić używania pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w innym państwie członkowskim – w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszących się do ich masy i wymiarów, a w ruchu krajowym z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów – pod warunkiem że odpowiadają one załącznikowi I.

Trzy kolejne przepisy pozostawiają miejsce na inne wymiary. Art. 4 ust. 4 pozwala państwu członkowskiemu dopuścić do ruchu z wymiarami odbiegającymi od pkt 1.1, 1.2, 1.4 do 1.8, 4.2 i 4.4 pojazdy wykonujące niektóre operacje transportu krajowego, które nie ograniczają w sposób znaczący konkurencji międzynarodowej; dyrektywa 2002/7/WE zmieniła jego brzmienie z pojazdów „przeznaczonych do transportu towarów” na pojazdy „przeznaczone do transportu”. Na podstawie art. 4 ust. 5 państwa członkowskie mogą zezwolić, aby pojazdy zbudowane w oparciu o nowe technologie lub koncepcje, które nie mogą spełnić jednego lub kilku wymagań dyrektywy, wykonywały w okresie próbnym niektóre operacje transportu lokalnego. Zgodnie z art. 7 dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania krajowych przepisów drogowych ograniczających masę lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych, w tym lokalnych ograniczeń tam, gdzie infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, „takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym”.

Zgodnie z art. 6 państwa członkowskie zapewniają, aby pojazdy zgodne z dyrektywą posiadały jeden z trzech dowodów: tablicę producenta wraz z tablicą odnoszącą się do danych o wymiarach, jedną tablicę zawierającą dane z obu tablic albo jeden dokument wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym pojazd został zarejestrowany lub dopuszczony do ruchu. Tablica odnosząca się do wymiarów z załącznika III podaje, wśród innych danych, długość (L) i szerokość (W) pojazdu silnikowego. Pojazd mający taki dowód może podlegać „kontrolom w zakresie wspólnych norm wymiarów jedynie w przypadku podejrzenia niezgodności” z dyrektywą (art. 6 ust. 4). Masy z załącznika I, w tym 19,5 tony dla autobusu dwuosiowego (pkt 2.3.1), i ruch, którego dotyczą, omówiono w artykułach o specyfikacjach autokarów i klasach autobusów.

Skręcanie: okrąg 12,50 m i test 0,60 m

Pkt 1.5 dotyczy wszystkich pojazdów silnikowych i zespołów pojazdów: w ruchu „muszą być zdolne do wykonania zakrętu w okręgu o promieniu zewnętrznym 12,50 m oraz promieniu wewnętrznym 5,30 m”. Pkt 1.5a dodaje test dla autobusów. Przy stojącym pojeździe przez wykreślenie na ziemi linii wyznacza się płaszczyznę pionową styczną do boku pojazdu i skierowaną na zewnątrz okręgu, a dwie sztywne części pojazdu przegubowego ustawia się wzdłuż tej płaszczyzny. Następnie: „Kiedy pojazd wjeżdża z linii prostej do okręgu określonego w ppkt 1.5, żadna z jego części nie może odchylić się od tej pionowej płaszczyzny o więcej niż 0,60 m”. Motyw 6 dyrektywy 2002/7/WE, która dodała ten punkt, brzmi: „Ze względu na bezpieczeństwo drogowe autobusy powinny spełniać kryteria osiągów w odniesieniu do zdolności manewrowej”.

Ta sama dyrektywa pozwoliła Portugalii i Zjednoczonemu Królestwu do 9 marca 2005 r. odmówić lub zabronić używania na swoim terytorium autobusów z pkt 1.1, chyba że spełniały one kryteria zdolności manewrowej określone w art. 8a: podczas jazdy do przodu w obie strony po okręgu o promieniu 12,50 m żadna część autobusu nie mogła wychodzić poza płaszczyznę pionową, wyznaczoną na ziemi wzdłuż zewnętrznego boku stojącego autobusu, o więcej niż 0,80 m w przypadku autobusu sztywnego o długości do 12 m albo o więcej niż 1,20 m w przypadku autobusu sztywnego dłuższego niż 12 m lub autobusu przegubowego. Art. 10a przewidywał, że Komisja przedstawi do tego samego dnia sprawozdanie o możliwości zmniejszenia wartości 0,60 m. Dyrektywa (UE) 2015/719 uchyliła oba artykuły.

Jak długości autobusów trafiły do dyrektywy

W dyrektywie w brzmieniu przyjętym 25 lipca 1996 r. pkt 1.1 załącznika I podawał 12,00 m dla pojazdu silnikowego, który art. 2 definiuje jako „każdy pojazd z silnikiem napędowym, który porusza się po drogach dzięki własnemu napędowi”, i 18,00 m dla autobusu przegubowego. Szerokość wynosiła 2,55 m dla wszystkich pojazdów, ale art. 9 pozwalał państwu członkowskiemu do 31 grudnia 1999 r. odmówić lub zakazać używania autobusów o szerokości przekraczającej 2,5 m; motyw 15 podaje jako powód „okres przejściowy w celu umożliwienia odpowiednim producentom przestawienie swoich urządzeń produkcyjnych”. W przepisach dotyczących ruchu krajowego tiret drugie art. 3 ust. 1 wymieniało pojazdy służące do przewozu towarów, a art. 4 ust. 1 i 2 – krajowy transport towarów.

Dyrektywa 2002/7/WE z 18 lutego 2002 r. objęła tymi przepisami autobusy. Jej motywy stwierdzają, że „istnieje potrzeba harmonizacji maksymalnych dopuszczalnych wymiarów pojazdów dla poruszania się pojazdów drogowych transportujących osoby”, a w motywie 4 – że zakres dyrektywy wymaga rozszerzenia na transport krajowy, „w szczególności wielkości odnoszących się do maksymalnej dopuszczalnej długości i szerokości pojazdów przeznaczonych do przewozu osób”. Zastąpiła ona pkt 1.1 wykazem, który nadal figuruje w tekście skonsolidowanym z 14 sierpnia 2019 r., w tym pojazd silnikowy inny niż autobus – 12,00 m, autobus dwuosiowy – 13,50 m, autobus o więcej niż dwu osiach – 15,00 m oraz autobus przegubowy i autobus z przyczepą – 18,75 m. Dodała zasadę dotyczącą pojemników na narty z pkt 1.4a i test skrętu z pkt 1.5a oraz pozwoliła państwom członkowskim dopuszczać do 31 grudnia 2020 r. do poruszania się na ich terytoriach autobusy zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu przed jej wejściem w życie, których wymiary przekraczały wymiary z pkt 1.1, 1.2, 1.5 i 1.5a (art. 4 ust. 7).

Dyrektywa (UE) 2015/719 nie zmieniła pkt 1.1. Uchyliła art. 8, 8a, 9 i 10a i nadała autobusowi dwuosiowemu własny limit masy – 19,5 tony; jej motyw 11 stwierdza, że od czasu przyjęcia dyrektywy 96/53/WE „średnia masa pasażerów autobusów i ich bagaży znacznie się zwiększyła”.

Ile mierzą autobusy i autokary

Tabela podaje długości, jakie dokumenty producentów podają dla 38 serii autobusów i autokarów, które mają w tym serwisie stronę modelu.

Około 12 metrów. Długości zbliżone do 12 m wynoszą od 11 880 mm (HABAŞ ComfortCity-e i ComfortCity-H2) do 12 495 mm (Setra S 515 HDH, który ma oś wleczoną); kolejne długości w tabeli to 12 920 mm (Setra S 516 LE i i6S Irizara w wersji 13 m). Dla trzech modeli podano dokładnie 12 000 mm: HABAŞ ComfortCity z silnikiem wysokoprężnym, Otokar Kent LF i Solaris Urbino 12 electric.

Od 13 do 15 metrów. Pkt 1.1 dopuszcza 13,50 m dla autobusu dwuosiowego, a VDL podaje, że jego Citea LE-135 o długości 13,5 m ma dwie osie. Inne modele, które strony modeli podają jako dwuosiowe, to między innymi Mercedes-Benz Tourismo M/2 i Setra S 516 HD/2 – 13 115 mm, Neoplan Tourliner C – 13 103 mm, MAN Lion’s Coach C – 13 091 mm i Mercedes-Benz Intouro M – 13 090 mm; dwuosiowy i6S Irizara w wersji 13 m ma 12 920 mm. Pomijając autobusy przegubowe i autobusy o długości 18 m, modele podane jako trzyosiowe mają od 12 495 mm (Setra S 515 HDH) do 14 980 mm (i6S Irizara w wersji 15 m), wobec 15,00 m, które pkt 1.1 ustala dla autobusu o więcej niż dwu osiach. Setra S 519 HD ma 14 945 mm długości.

Autokary piętrowe. Neoplan Skyliner i Setra S 531 DT mają po 14 000 mm długości i 4 000 mm wysokości; Skyliner ma trzy osie, w tym skrętną oś wleczoną. Ich wysokość to 4,00 m z pkt 1.3.

Autobusy przegubowe i o długości 18 metrów. Spośród autobusów, które strony modeli odnotowują jako przegubowe, najkrótszy jest Volvo 7900 Electric 18,0 m – 17 950 mm, a MAN Lion’s City 19 i Otokar Kent LF Körüklü osiągają 18 750 mm, czyli długość dopuszczoną przez pkt 1.1; Volvo 18,7 m ma 18 660 mm, a MAN 19 G – 18 730 mm. Pozostałe autobusy o długości 18 m w tabeli mają od 17 960 mm (Iveco E-Way) do 18 212 mm (jego wersja BRT). Otokar podaje dla Kent XL długość 21 m na czterech osiach, a broszura gamy stwierdza, że Kent XL jest produkowany dla linii metrobüs.

Poniżej 10 metrów. Karsan e-JEST ma 5 845 mm długości, rodzina Otokar Sultan od 7 180 do 9 175 mm, Temsa Prestij 7 264 mm, Karsan e-ATAK 8 315 mm, Temsa Avenue Neo 9e 9 496 mm, a E-Way Iveco w wersji 9,5 m – 9 510 mm.

Szerokość i wysokość. Pierwszy wymieniony model w 29 z 38 wierszy ma 2 550 mm szerokości, czyli szerokość z pkt 1.2 lit. a); najwęższy jest Karsan e-JEST – 2 055 mm bez lusterek. Wysokości pierwszych wymienionych modeli wynoszą od 2 850 mm (Karsan e-JEST) do 4 000 mm (Neoplan Skyliner). Od 3 680 do 3 990 mm mają Mercedes-Benz Tourismo, Irizar i6S (3 731 mm), Setra ComfortClass (3 770 mm), MAN Lion’s Coach i Neoplan Tourliner (3 870 mm), Setra TopClass (3 880 mm), Temsa Maraton (3 900 mm) i Mercedes-Benz Travego (3 990 mm); poza nimi i Skylinerem każdy pierwszy wymieniony model ma 3 500 mm wysokości lub mniej.

W Stanach Zjednoczonych

Prawo federalne wyznacza dla stanowych limitów długości autobusów dolną granicę, a nie maksimum. Sekcja 658.13(d) 23 CFR brzmi: „No State shall impose a limit of less than 45 feet on the length of any bus on the NN.” (Żaden stan nie może wprowadzić limitu długości autobusu w sieci NN niższego niż 45 stóp.) NN, czyli National Network, to sieć, po której mogą poruszać się pojazdy dopuszczone na podstawie Surface Transportation Assistance Act z 1982 r.: w każdym stanie Interstate System (system autostrad międzystanowych), z wyjątkiem odcinków wyłączonych lub usuniętych na podstawie sekcji 658.11, oraz istniejące 1 czerwca 1991 r. części Federal-aid Primary System (podstawowego systemu dróg budowanych z pomocą federalną), które wymienia dodatek A do Part 658 (sekcja 658.5). W tej samej sieci żaden stan nie może wprowadzić limitu szerokości „of more or less than 102 inches, or its approximate metric equivalent, 2.6 meters (102.36 inches)” (większego lub mniejszego niż 102 cale lub ich przybliżony odpowiednik metryczny, 2,6 metra (102,36 cala)); Hawaje zachowują swoje maksimum 108 cali (sekcja 658.15(a)), a stan może wydawać specjalne zezwolenia na używanie pojazdów szerszych niż 102 cale (sekcja 658.15(c)). Part 658 ma sekcje dotyczące długości, szerokości i masy, a żadnej dotyczącej wysokości.

Part 658 ma zastosowanie do sieci National Network i rozsądnego dostępu do niej. Stany mogą stosować limity wymiarów na innych drogach „except when such limits would deny reasonable access to the National Network” (z wyjątkiem sytuacji, gdy takie limity odbierałyby rozsądny dostęp do sieci National Network) (sekcja 658.7), a żaden stan nie może odmówić przewoźnikom drogowym osób rozsądnego dostępu między siecią a miejscami załadunku i rozładunku (sekcja 658.19(a)). W rozumieniu Part 658 autobusy są pojazdami użytkowymi (commercial motor vehicles), które Part 658 definiuje jako pojazdy silnikowe „designed or regularly used to carry freight, merchandise, or more than ten passengers, whether loaded or empty, including buses” (zaprojektowane lub regularnie używane do przewozu ładunków, towarów lub więcej niż dziesięciu pasażerów, z ładunkiem lub bez, w tym autobusy); over-the-road bus to „a bus characterized by an elevated passenger deck located over a baggage compartment” (autobus wyróżniający się podwyższonym pokładem pasażerskim umieszczonym nad przedziałem bagażowym) (sekcja 658.5).

Przepisy według krajów

Kraje, które nie mają wiersza w tabeli, nie są tu omówione.