Skoordynowane kontrole drogowe w Europie: przepisy UE i tygodnie ROADPOL Truck & Bus

Skoordynowane kontrole drogowe to kontrole przeprowadzane w tym samym czasie przez organy kontrolne dwóch lub większej liczby państw członkowskich UE, z których każdy działa na swoim własnym terytorium. Art. 5 dyrektywy 2006/22/WE, w brzmieniu nadanym przez dyrektywę (UE) 2020/1057, zobowiązuje państwa członkowskie do przeprowadzania ich co najmniej sześć razy w roku wobec kierowców i pojazdów objętych zakresem stosowania przepisów o czasie jazdy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub przepisów o tachografach rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Od 21 lutego 2022 r. art. 10a ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 dodaje skoordynowane kontrole drogowe kabotażu co najmniej dwa razy do roku. Obok tych obowiązków prawnych ROADPOL, sieć europejskich policji drogowych, publikuje własny kalendarz tygodni operacji Truck & Bus; na 2026 r. wymienia 9–15 lutego, 4–10 maja i 16–22 listopada.

Stan na 13 listopada 2026 r. Tego dnia odczytano: teksty dyrektywy 2006/22/WE, dyrektywy (UE) 2020/1057 i rozporządzenia (UE) 2020/1055 opublikowane w Dzienniku Urzędowym, w zasobach Urzędu Publikacji Unii Europejskiej, w wersji angielskiej, niemieckiej, francuskiej, hiszpańskiej, włoskiej i polskiej; wpis ROADPOL z 23 października 2025 r. o planie operacji na 2026 r.; oraz stronę główną ROADPOL. Art. 5 dyrektywy 2006/22/WE i art. 10a rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 są cytowane w brzmieniu nadanym im przez akty zmieniające z 2020 r.

Przepisy obok siebie

Sześć razy w roku: art. 5 dyrektywy 2006/22/WE

Dyrektywa (UE) 2020/1057 nadała art. 5 dyrektywy 2006/22/WE nowe, dwuakapitowe brzmienie pod tytułem „Kontrole skoordynowane”. Pierwszy akapit brzmi: „Co najmniej sześć razy w roku państwa członkowskie przeprowadzają skoordynowane kontrole drogowe kierowców i pojazdów objętych zakresem stosowania rozporządzeń (WE) nr 561/2006 lub (UE) nr 165/2014. Państwa Członkowskie podejmują ponadto starania w celu organizowania kontroli skoordynowanych na terenie przedsiębiorstw.” Drugi określa ich formę: „Takie kontrole skoordynowane przeprowadzane są w tym samym czasie przez organy kontrolne dwóch lub większej liczby Państw Członkowskich, przy czym każdy z tych organów działa na swoim własnym terytorium.”

Liczba sześć jest starsza niż brzmienie z 2020 r. Artykuł w wersji przyjętej 15 marca 2006 r. już zobowiązywał państwa członkowskie do podejmowania skoordynowanych kontroli drogowych „co najmniej sześć razy w roku”, wówczas wobec kierowców i pojazdów objętych zakresem stosowania rozporządzeń (EWG) nr 3820/85 i (EWG) nr 3821/85, które później uchyliły rozporządzenie (WE) nr 561/2006 i rozporządzenie (UE) nr 165/2014. Art. 16 dyrektywy z 2006 r. wyznaczył na środki krajowe termin 1 kwietnia 2007 r. Tekst z 2020 r. zmienił przywołane rozporządzenia i dodał zdanie o kontrolach na terenie przedsiębiorstw; zgodnie z art. 9 dyrektywy (UE) 2020/1057 państwa członkowskie musiały przyjąć i opublikować swoje środki do 2 lutego 2022 r. i stosować je od tego dnia.

Które pojazdy są objęte zakresem stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, opisano w części których pojazdów dotyczą przepisy. Ogólny limit kontroli, co najmniej 3 % dni przepracowanych przez kierowców pojazdów objętych tym zakresem, to odrębny przepis tej samej dyrektywy, art. 2 ust. 3.

Każde państwo członkowskie wyznacza też na podstawie art. 7 ust. 1 dyrektywy organ do kontaktów wewnątrzwspólnotowych. Jego pierwszym zadaniem, według lit. a), jest „zapewnienie, wspólnie z odpowiadającymi mu organami w innych zainteresowanych Państwach Członkowskich, koordynacji działań podejmowanych zgodnie z art. 5”.

Co obejmuje kontrola drogowa

Art. 4 ust. 3 dyrektywy 2006/22/WE brzmi: „W trakcie kontroli drogowych kontrolowane są elementy określone w części A załącznika I. Jeśli wymaga tego sytuacja, kontrole mogą skupiać się na określonym elemencie.” W brzmieniu zmienionym dyrektywą (UE) 2020/1057 część A wymienia wśród tych elementów:

• dzienne i tygodniowe czasy prowadzenia pojazdu, przerwy oraz dzienne i tygodniowe okresy odpoczynku; również wykresówki z dni poprzednich, które powinny znajdować się w pojeździe zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, lub dane z tego samego okresu przechowywane na karcie kierowcy, w pamięci urządzenia rejestrującego lub na wydruku;
• każdy przypadek przekroczenia dozwolonej prędkości pojazdu, za który uważa się wszelkie okresy trwające ponad jedną minutę, w których prędkość pojazdu przekracza 90 km/h dla pojazdów kategorii N3 lub 105 km/h dla pojazdów kategorii M3;
• prawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, w tym możliwe nadużycia urządzenia, karty kierowcy lub wykresówki;
• „przedłużony maksymalny tygodniowy czas pracy wynoszący 60 godzin, określony w art. 4 lit. a) dyrektywy 2002/15/WE”, element dodany w 2020 r.; inne tygodniowe okresy pracy określone w tej dyrektywie „tylko w przypadku gdy technologia umożliwia przeprowadzenie skutecznych kontroli”.

Co kierowca musi móc okazać podczas kontroli drogowej, opisano w artykule o tachografie cyfrowym i karcie kierowcy, a tygodniowe limity czasu pracy w artykule o dyrektywie 2002/15/WE. Drogowa kontrola techniczna pojazdu oraz system oceny ryzyka, zgodnie z którym przedsiębiorstwa o wysokim stopniu ryzyka „są kontrolowane dokładniej i częściej” (art. 9 ust. 2 dyrektywy 2006/22/WE), są omówione w artykule badania techniczne i kontrole drogowe.

Dwa razy do roku w kabotażu: art. 10a ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009

Rozporządzenie (UE) 2020/1055 dodało do rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych art. 10a zatytułowany „Kontrole”. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (UE) 2020/1055 przepis ten stosuje się od 21 lutego 2022 r. Ust. 3 brzmi: „Co najmniej dwa razy do roku państwa członkowskie przeprowadzają skoordynowane kontrole drogowe przewozów kabotażowych.” Kontrole te podejmowane są „jednocześnie przez organy krajowe odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów w dziedzinie transportu drogowego z dwóch lub więcej państw członkowskich, przy czym każdy z tych organów krajowych działa na swoim własnym terytorium”.

Ten sam ustęp łączy oba systemy: „Państwa członkowskie mogą łączyć te działania z działaniami przewidzianymi w art. 5 dyrektywy 2006/22/WE.” Określa też, co następuje po kontroli: „Po przeprowadzeniu skoordynowanych kontroli drogowych krajowe punkty kontaktowe wyznaczone zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 wymieniają informacje na temat liczby i rodzaju stwierdzonych naruszeń.”

Pozostałe dwa ustępy art. 10a stanowią ramy dla skoordynowanych kontroli. Ust. 1 wymaga spójnej krajowej strategii egzekwowania przepisów, skupionej na przedsiębiorstwach o wysokim stopniu ryzyka, o którym mowa w art. 9 dyrektywy 2006/22/WE; ust. 2 wymaga, aby kontrole przewidziane w art. 2 tej dyrektywy obejmowały w stosownych przypadkach kontrolę przewozów kabotażowych. Art. 17 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie (UE) 2020/1055, zobowiązywał państwa członkowskie do przekazania Komisji krajowej strategii egzekwowania przepisów do 21 sierpnia 2022 r. i zobowiązuje je, do 31 marca każdego roku, do informowania o działaniach kontrolnych na podstawie art. 10a w poprzednim roku kalendarzowym, „w tym w stosownych przypadkach o liczbie przeprowadzonych kontroli”; informacje te mają obejmować liczbę skontrolowanych pojazdów.

Warunki samego kabotażu opisano w artykule kabotaż i delegowanie kierowców.

Europejski Urząd ds. Pracy w motywach

Oba akty z 2020 r. wymieniają w motywach Europejski Urząd ds. Pracy, którego zakres działalności określa art. 1 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2019/1149. Motyw 29 dyrektywy (UE) 2020/1057 stanowi: „Należy nadal wspierać współpracę między organami kontrolnymi państw członkowskich poprzez kontrole skoordynowane, które państwa członkowskie powinny starać się rozszerzyć o kontrole na terenie przedsiębiorstw.” Urząd, według tego samego motywu, „mógłby odegrać ważną rolę we wspieraniu państw członkowskich przy przeprowadzaniu kontroli skoordynowanych”. Motyw 25 rozporządzenia (UE) 2020/1055 stanowi, że Urząd będzie odgrywał ważną rolę we wspieraniu państw członkowskich w egzekwowaniu przepisów tego rozporządzenia oraz że „rola ta będzie w szczególności dotyczyła skoordynowanych kontroli”, a także współpracy i wymiany informacji między państwami członkowskimi, budowania potencjału, szkoleń i kampanii informacyjnych.

Operacje ROADPOL Truck & Bus

ROADPOL przedstawia się na swojej stronie jako „Network of European Traffic Police Forces” (Sieć europejskich policji drogowych). 23 października 2025 r. opublikował swój kalendarz 2026 Pan-European Traffic Safety Operations Calendar (paneuropejski kalendarz operacji na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego). Według wpisu operacje „will be carried out simultaneously by ROADPOL member countries” (będą prowadzone jednocześnie przez kraje członkowskie ROADPOL), a koordynuje je ROADPOL Operational Working Group (OPG), „ensuring data collection, trend analysis, and sharing of best practices” (zapewniając gromadzenie danych, analizę trendów i dzielenie się najlepszymi praktykami).

Dla pojazdów ciężkich kalendarz wymienia trzy tygodnie operacji Truck & Bus w 2026 r.: 9–15 lutego, 4–10 maja i 16–22 listopada. Wpis stwierdza: „These checks will focus on the roadworthiness and compliance of heavy goods vehicles and buses.” (Kontrole te skupią się na stanie technicznym i zgodności z przepisami samochodów ciężarowych i autobusów.) Funkcjonariusze „will target unsafe practices such as overloading, violations of driving and rest time regulations, and technical defects that compromise safety” (będą zwalczać niebezpieczne praktyki, takie jak przeciążenie, naruszenia przepisów o czasie jazdy i odpoczynku oraz usterki techniczne zagrażające bezpieczeństwu). Ten sam kalendarz przewiduje odrębne tygodnie poświęcone pasom bezpieczeństwa, prędkości, alkoholowi i narkotykom, pojazdom jednośladowym oraz rozproszeniu uwagi kierowcy.

Operacje ROADPOL i skoordynowane kontrole przewidziane w prawie UE opierają się na różnych tekstach. Art. 5 dyrektywy 2006/22/WE i art. 10a ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 są skierowane do państw członkowskich i ich organów kontrolnych; teksty dyrektywy 2006/22/WE, dyrektywy (UE) 2020/1057 i rozporządzenia (UE) 2020/1055 nie wymieniają ROADPOL. Plan ROADPOL na 2026 r. nie odwołuje się do żadnego z tych aktów prawnych i nie podaje, ile kontroli każdy kraj członkowski przeprowadza w tygodniu operacji.

Daty

Transgraniczne egzekwowanie mandatów drogowych to odrębny system, opisany w artykule transgraniczne mandaty drogowe w UE.