Plastik pelet kayıpları: (AB) 2025/2365 sayılı Tüzük karayolu taşıyıcılarından ne istiyor

Plastik pelet kayıplarının önlenmesine ilişkin, 12 Kasım 2025’te kabul edilen (AB) 2025/2365 sayılı Tüzük, 17 Aralık 2027’den itibaren Avrupa Birliği’nde karayolu taşıtı, demiryolu vagonu ya da iç su yolu gemisiyle plastik pelet taşıyan her taşıyıcıya uygulanır; taşıyıcının bir üye devlette (“EU carrier”, AB taşıyıcısı) ya da üçüncü bir ülkede (“non-EU carrier”, AB dışı taşıyıcı) yerleşik olması fark etmez. Madde 1(2), pelet elleçleyen iktisadi işletmeciler için önceki takvim yılında 5 tonluk bir eşik koyar, taşıyıcılar için ise hiçbir eşik koymaz. Bu tarihten itibaren bir AB taşıyıcısı ya da AB dışı bir taşıyıcının yetkili temsilcisi, ilk pelet taşımasından önce yetkili makama bildirimde bulunmak zorundadır; her taşıyıcı da Ek III’teki önleme, sınırlama ve temizleme önlemlerini uygulamak, Ek’in saydığı ekipmanı bulundurmak, personelini eğitmek, elleçlenen ve kaybedilen peletlerin yıllık kaydını tutmak ve insan sağlığını ya da çevreyi etkileyen bir kaybı gecikmeksizin ve olaydan en geç 30 gün sonra bildirmek zorundadır. Birlik dışında yerleşik bir taşıyıcı ayrıca bir üye devlette bu yetkili temsilciyi atamak zorundadır. Bir yükümlülük şimdiden uygulanıyor: 16 Aralık 2025’ten beri taşıyıcılar “shall ensure that losses are avoided” (kayıpların önlenmesini sağlar) (Madde 3(1)).

27 Ekim 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: 26 Kasım 2025’te yayımlanan (AB) 2025/2365 sayılı Tüzüğün Resmî Gazete metni; AB Yayın Ofisi’nin (Publications Office) sunduğu hâliyle İngilizce sürümü ile Almanca, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca ve Lehçe sürümleri. Komisyon’un farkındalık artırma ve eğitim materyali, ulusal yetkili makamların listesi ve kayıpların tahminine ilişkin herhangi bir uyumlaştırılmış standart, bu sayfa için okunan metinler arasında değildi.

Tüzük kimleri kapsıyor

Madde 1(1) amacı belirtir: Tüzük “lays down obligations for the handling of plastic pellets to prevent losses at all stages of the plastic pellet supply chain, with the aim of achieving zero plastic pellet losses” (sıfır plastik pelet kaybına ulaşma hedefiyle, plastik pelet tedarik zincirinin tüm aşamalarında kayıpları önlemek için plastik peletlerin elleçlenmesine ilişkin yükümlülükler koyar). Son hükmü, Tüzüğün “shall be binding in its entirety and directly applicable in all Member States” (bütünüyle bağlayıcı ve tüm üye devletlerde doğrudan uygulanabilir olduğunu) belirtir. Madde 1(2) dört grup sayar:

• önceki takvim yılında Birlik’te 5 ton veya daha fazla plastik pelet elleçleyen iktisadi işletmeciler ((a) bendi);
• Birlik’te plastik pelet kaplarını ve tanklarını temizleyen tesisler işleten iktisadi işletmeciler ((b) bendi);
• Birlik’te plastik pelet taşıyan AB taşıyıcıları ve AB dışı taşıyıcılar ((c) bendi);
• bir üye devletin limanından ayrılan ya da bir üye devlet limanına uğrayan, yük konteynerlerinde plastik pelet taşıyan deniz gemilerinin yükleyicileri ile işletmecileri, acenteleri ve kaptanları ((d) bendi).

Plastik peletler “a mass of polymer-containing material, regardless of its shape, form, or size, that is produced for moulding in plastic product manufacturing operations, irrespective of its actual use” (fiili kullanımından bağımsız olarak, plastik ürün imalat işlemlerinde kalıplama için üretilen, şekli, biçimi veya boyutu ne olursa olsun polimer içeren bir malzeme kütlesi) olarak tanımlanır (Madde 2(1)). Gerekçe (3), bunların “of primary or secondary origin, or both, regardless of whether they are derived from biomass or intended to biodegrade over time” (biyokütleden elde edilip edilmediklerine ya da zamanla biyolojik olarak bozunmalarının amaçlanıp amaçlanmadığına bakılmaksızın birincil veya ikincil kaynaklı ya da her ikisi) olabileceğini ekler.

AB taşıyıcısı “any natural or legal person established in a Member State, engaged in the transport of plastic pellets as part of its economic activity by using road vehicles, rail wagons or inland waterway vessels” (bir üye devlette yerleşik olup ekonomik faaliyetinin bir parçası olarak karayolu taşıtları, demiryolu vagonları veya iç su yolu gemileri kullanarak plastik pelet taşımacılığı yapan her gerçek veya tüzel kişi) demektir (Madde 2(6)). AB dışı taşıyıcı da aynı tanıma girer; üçüncü bir ülkede yerleşiktir ve bu taşımacılığı “in the Union” (Birlik’te) yapar (Madde 2(7)). Tüzük bir karayolu yük taşımacılığı işletmesi kurmanın koşullarını belirlemez; bunlar karayolu taşımacısı yetki belgesi sayfasında anlatılır.

Tüzük iki olayı birbirinden ayırır. Dökülme, “a one-off or prolonged escape of plastic pellets within an installation’s boundaries or within road vehicles, rail wagons, or inland waterway vessels transporting plastic pellets from primary containment” (plastik peletlerin bir tesisin sınırları içinde ya da plastik pelet taşıyan karayolu taşıtları, demiryolu vagonları veya iç su yolu gemileri içinde birincil muhafazadan tek seferlik veya süregelen kaçışı) demektir (Madde 2(2)). Kayıp ise “a one-off or prolonged escape of plastic pellets to the environment at any stage of the supply chain” (tedarik zincirinin herhangi bir aşamasında plastik peletlerin çevreye tek seferlik veya süregelen kaçışı) demektir; kaçış ister bir tesisten ister taşıttan, vagondan ya da gemiden olsun (Madde 2(3)).

Tesislerin, taşıyıcılarda olmayan yükümlülükleri vardır. Tesis “any premises, structure, location, site or place within which one or more economic activities involving the handling of plastic pellets are carried out” (içinde plastik peletlerin elleçlenmesini içeren bir veya daha fazla ekonomik faaliyetin yürütüldüğü her bina, yapı, konum, saha veya yer) demektir (Madde 2(4)); onu işleten veya kontrol eden kişi iktisadi işletmecidir (Madde 2(5)). İktisadi işletmeciler her tesis için bir risk yönetim planı hazırlar ve bunu bir uygunluk öz beyanıyla birlikte bildirir (Madde 5(1)); önceki takvim yılında 1.500 ton veya daha fazla pelet elleçlenen tesisler için büyük işletmeler 17 Aralık 2027’ye, orta büyüklükteki işletmeler 17 Aralık 2028’e ve küçük işletmeler 17 Aralık 2030’a kadar bir belgelendiriciden sertifika almak zorundadır (Madde 6). Taşıyıcıların risk yönetim planı yoktur. Gerekçe (27) bunu şöyle açıklar: “Due to the characteristics of their activity, carriers should not be mandated to establish and implement a risk management plan. Instead, they should be required to undertake tangible measures aimed at preventing, containing, and addressing spills and losses.” (Faaliyetlerinin özellikleri nedeniyle taşıyıcılar bir risk yönetim planı oluşturmak ve uygulamakla yükümlü kılınmamalıdır. Bunun yerine, dökülmeleri ve kayıpları önlemeye, sınırlamaya ve gidermeye yönelik somut önlemler almaları istenmelidir.)

Gerekçe (5) arka planı verir: “Plastic pellet losses constitute the third largest source of microplastics unintentionally released to the environment in the Union” (plastik pelet kayıpları, Birlik’te çevreye istemeden salınan mikroplastiklerin üçüncü büyük kaynağıdır); anlattığı tedarik zinciri “distribution, transport, including by sea, and other logistic operations” (dağıtım, deniz yolu dahil taşımacılık ve diğer lojistik işlemler) aşamalarını da içerir. Gerekçe (18), peletlerin denize tedarik zincirinin tüm aşamalarındaki kayıp ve dökülmelerden, “especially while plastic pellets are in transit” (özellikle plastik peletler taşınırken) ulaştığını söyler.

Tarihler

Tüzük “on the twentieth day following that of its publication in the Official Journal of the European Union” (Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanmasını izleyen yirminci günde) yürürlüğe girer (Madde 26); 26 Kasım 2025’ten yirmi gün sonrası 16 Aralık 2025’tir ve bu, Madde 26’nın erken uygulanan hükümler için verdiği tarihle de aynıdır. Tüzük karayolu taşıyıcıları için ayrı bir tarih belirlemez. 17 Aralık 2028’e uzanan istisna yalnızca “shippers and operators, agents and masters of seagoing vessels” (yükleyicileri ve deniz gemilerinin işletmecilerini, acentelerini ve kaptanlarını) kapsar.

İlk taşımadan önce: bildirim

Madde 3(2) şöyledir: “Before the transport of plastic pellets in the Union for the first time, EU carriers or authorised representatives referred to in Article 4, as applicable, shall notify the competent authorities of the Member State in which the EU carrier or the authorised representative is established about their involvement in the transport of plastic pellets within the Union and the means of transport used.” (Birlik’te ilk kez plastik pelet taşımadan önce AB taşıyıcıları veya, duruma göre, Madde 4’te atıfta bulunulan yetkili temsilciler, AB taşıyıcısının veya yetkili temsilcinin yerleşik olduğu üye devletin yetkili makamlarına, Birlik içindeki plastik pelet taşımacılığına katılımlarını ve kullanılan taşıma aracını bildirir.) Madde 3(3), “any significant change in what was previously notified” (daha önce bildirilenlerdeki her önemli değişikliğin), “including any closure of an existing installation, cessation of transport activities or where they are no longer subject to this Regulation” (mevcut bir tesisin kapatılması, taşımacılık faaliyetlerinin durdurulması ya da artık bu Tüzüğe tabi olunmaması dahil) ayrıca bildirilmesini ister. Gerekçe (22) nedenini verir: “it is necessary for installations handling plastic pellets and carriers transporting them to be registered” (plastik pelet elleçleyen tesislerin ve bunları taşıyan taşıyıcıların kayıt altına alınması gereklidir). Gerekçe (16) şunu ekler: “the Union can promote discussion at international level on the obligation for carriers to notify competent authorities when transporting plastic pellets in a country different from the one in which they are established” (Birlik, taşıyıcıların yerleşik oldukları ülkeden farklı bir ülkede plastik pelet taşırken yetkili makamlara bildirimde bulunma yükümlülüğü konusunda uluslararası düzeyde tartışmayı teşvik edebilir).

Bildirimler kamuya açıklanır. Yetkili makamlar, Madde 3(2), 3(3) ve 4 kapsamında aldıkları bilgileri “on a website which is easy to find, free of charge and without restricting access to registered users, while ensuring that confidential business information is safeguarded” (gizli ticari bilgilerin korunmasını sağlayarak, kolayca bulunabilen, ücretsiz ve erişimi kayıtlı kullanıcılarla sınırlamayan bir web sitesinde) yayımlar (Madde 11(1)); açıklamanın tesislerin ya da yerel halkın güvenliğini veya 2003/4/AT sayılı Direktifte sayılan çıkarları olumsuz etkileyeceği durumlarda bu bilgilerin bazı kısımlarını yayımlamayabilirler (Madde 11(2)). Komisyon bu ulusal web sitelerinin listesini yayımlar (Madde 11(3)). Her üye devlet bir veya daha fazla yetkili makam belirler; bunların adlarını ve iletişim bilgilerini Komisyon’a “without delay after 16 December 2025” (16 Aralık 2025’ten sonra gecikmeksizin) bildirmesi gerekiyordu (Madde 16(1)).

AB dışından taşıyıcılar: yetkili temsilci

AB dışı bir taşıyıcı “shall designate in writing an authorised representative in at least one Member State where the non-EU carrier is engaged in the transport of plastic pellets” (AB dışı taşıyıcının plastik pelet taşımacılığı yaptığı en az bir üye devlette yazılı olarak bir yetkili temsilci atar) (Madde 4(1)). Temsilci, Birlik’te yerleşik bir gerçek veya tüzel kişidir (Madde 2(14)). Yazılı yetkisi; Madde 3(2) ve (3) kapsamındaki bildirimi, Madde 5(6) üçüncü alt paragraf kapsamındaki personel eğitimine ilişkin kanıtı ve kayıtları ve Madde 15(1) kapsamında bir ihlalden sonraki yükümlülükleri kapsar. Madde 4(2) şunu ekler: “Such authorised representative may be addressed in addition to the non-EU carriers or instead of them. The authorised representative’s mandate shall be valid only when accepted in writing by the authorised representative.” (Bu yetkili temsilciye AB dışı taşıyıcılara ek olarak ya da onların yerine başvurulabilir. Yetkili temsilcinin yetkisi, ancak yetkili temsilci tarafından yazılı olarak kabul edildiğinde geçerlidir.)

Birlik’teki ilk pelet taşımasından önce AB dışı taşıyıcı, atamayı ve yetkiyi hem o üye devletin yetkili makamlarına hem de Komisyon’a bildirir (Madde 4(3)). Komisyon, atanan temsilcilerin listesini kamuya açıklar (Madde 11(4)). Gerekçe (28), atamanın “does not affect the responsibility or liability of the non-EU carrier under this Regulation” (AB dışı taşıyıcının bu Tüzük kapsamındaki sorumluluğunu veya hukuki sorumluluğunu etkilemediğini) ve temsilcinin “should be subject to enforcement proceedings, as far as its mandate is concerned, in the event of non-compliance by the non-EU carrier” (AB dışı taşıyıcının uyumsuzluğu hâlinde, yetkisiyle ilgili olduğu ölçüde, icra işlemlerine tabi olması gerektiğini) belirtir.

Ek III: önlemler ve araçtaki ekipman

“EU carriers and non-EU carriers shall ensure that the actions set out in Annex III are implemented” (AB taşıyıcıları ve AB dışı taşıyıcılar Ek III’te belirtilen eylemlerin uygulanmasını sağlar) (Madde 5(4)). Bu eylemleri sabit bir öncelik sırasıyla uygularlar: önce dökülmeleri önleme eylemleri, sonra dökülmeleri “to avoid them becoming a loss” (kayba dönüşmelerini önlemek için) sınırlama eylemleri, en son da bir dökülme veya kayıptan sonra temizleme eylemleri (Madde 5(5)). Ek III’ün üç noktası vardır.

Önleme (1. nokta):

• yükleme ve boşaltma sırasında ve sonrasında peletlerin “are properly removed from the outside of the transport means and freight containers before leaving the installation” (tesisten ayrılmadan önce taşıma aracının ve yük konteynerlerinin dış yüzeyinden uygun şekilde temizlendiğinin) ve tesisten ayrılırken yükleme ve boşaltma rampalarının kapalı olduğunun kontrol edilmesi;
• “clear communication on requirements concerning safe stowage” (güvenli istifleme gerekliliklerine ilişkin açık iletişim); yük sabitlemenin yolda dayanması gereken kuvvetler yük sabitleme sayfasında ele alınır;
• “visually checking the integrity of packaging of plastic pellets prior to the journey” (yolculuktan önce plastik pelet ambalajlarının bütünlüğünün gözle kontrol edilmesi);
• örneğin forkliftlerde ve hidrolik ekipmanda “to prevent the piercing of packaging” (ambalajların delinmesini önlemek için) koruyucu kılıflar;
• yolculuk sırasında sızıntının önlenmesi, “for example, by ensuring that the transport means are technically suitable and that freight containers are supplemented, if necessary, with appropriate sealing” (örneğin taşıma araçlarının teknik olarak uygun olmasını ve yük konteynerlerinin gerektiğinde uygun sızdırmazlık elemanlarıyla desteklenmesini sağlayarak);
• “regularly cleaning the loading compartments, the freight containers and trailers to minimise the loss of spilled plastic pellets” (dökülmüş plastik peletlerin kaybını en aza indirmek için yük bölmelerinin, yük konteynerlerinin ve römorkların düzenli olarak temizlenmesi);
• yük bölmelerinin, yük konteynerlerinin ve römorkların açıklıklarının ve bütünlüğünün “prior to and, to the extent possible, during the journey, including in the multimodal terminals, rail terminals, inland ports and seaports” (yolculuktan önce ve mümkün olduğu ölçüde yolculuk sırasında, multimodal terminaller, demiryolu terminalleri, iç su limanları ve deniz limanları dahil) gözle kontrol edilmesi.

Sınırlama ve temizleme (2. nokta):

• “where possible, repair damaged packaging during transport and contain the remaining plastic pellets in the loading compartment” (mümkün olduğunda, taşıma sırasında hasar gören ambalajı onarmak ve kalan plastik peletleri yük bölmesinde tutmak);
• dökülen peletlerin “in closed containers or bags for proper disposal” (uygun şekilde bertaraf edilmek üzere kapalı kaplarda veya torbalarda) toplanması;
• “where plastic pellets are transported in bulk tanks, open the bottom manhole/cone of the silo tank only after entering the cleaning bay” (plastik peletler dökme tanklarda taşınıyorsa, silo tankının alt menholünü/konisini ancak temizleme alanına girdikten sonra açmak); silo yarı römorkları römork tipleri sayfasında anlatılır;
• “replace the container liner only in suitable and non-public areas, where any spillage can be contained” (konteyner iç astarını yalnızca her türlü dökülmenin sınırlanabileceği uygun ve kamuya kapalı alanlarda değiştirmek);
• “the appropriate authorities, such as international and national emergency authorities or environmental authorities of the Member State where the loss occurred” (kaybın meydana geldiği üye devletin uluslararası ve ulusal acil durum makamları ya da çevre makamları gibi ilgili makamların) bilgilendirilmesi.

Araçtaki ekipman (3. nokta): “at least one portable lighting device, hand tools (e.g. brooms, dustpans and brushes, buckets, repair tapes, etc.); closed collection containers/reinforced collection bags.” (en az bir portatif aydınlatma cihazı, el aletleri (örneğin süpürgeler, faraşlar ve fırçalar, kovalar, tamir bantları vb.); kapalı toplama kapları/güçlendirilmiş toplama torbaları.)

Gerekçe (27), bu önlemlerin bir kısmının yükleme ve boşaltma sırasında uygulanması gerektiğini söyler; bu işlemler “are hotspots for spills and losses” (dökülmeler ve kayıplar için kritik noktalardır) ve “typically carried out under the responsibility of both the economic operators and the carriers, while the carriers are the only responsible party for the transportation journey” (genellikle hem iktisadi işletmecilerin hem de taşıyıcıların sorumluluğunda yürütülür, taşıma yolculuğunun tek sorumlusu ise taşıyıcılardır). Demiryolu ve iç su yolu taşıyıcıları da aynı Eke tabidir; karayolunu demiryolu, iç su yolu veya deniz yoluyla birleştiren taşımacılık kombine, intermodal ve multimodal taşımacılık sayfasında anlatılır.

Ek III değişebilir. Komisyon, Ek’in üç noktasını yetki devrine dayalı tasarruflarla “to add or remove equipment requirements or procedures or to specify the technical features of the existing equipment and procedures” (ekipman gereklilikleri veya prosedürler eklemek ya da kaldırmak veya mevcut ekipman ve prosedürlerin teknik özelliklerini belirlemek için) değiştirmeye yetkilidir (Madde 22(1)(b)); bu yetki 2 Ocak 2028’den itibaren beş yıl için verilir ve Avrupa Parlamentosu veya Konsey itiraz etmedikçe aynı uzunlukta dönemler için zımnen uzatılır (Madde 23(2)). Yetki devrine dayalı bir tasarruf, ancak Avrupa Parlamentosu da Konsey de bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz etmezse yürürlüğe girer; bu süre ikisinden biri tarafından iki ay uzatılabilir (Madde 23(6)).

Eğitim, kayıtlar ve düzeltici önlemler

Madde 5(6) taşıyıcılara iki yükümlülük daha getirir. Taşıyıcılar “ensure that their staff are trained according to their specific roles and responsibilities and that they are aware of and are able to use the relevant equipment and execute the procedures set out to ensure compliance with this Regulation” (personelinin kendi özel rol ve sorumluluklarına göre eğitilmesini, ilgili ekipmanı bilip kullanabilmesini ve bu Tüzüğe uyumu sağlamak için belirlenen prosedürleri uygulayabilmesini sağlar) ((a) bendi) ve “keep records of annually estimated quantities of losses and of the total quantities of plastic pellets handled” (yıllık olarak tahmin edilen kayıp miktarlarının ve elleçlenen toplam plastik pelet miktarlarının kaydını tutar) ((b) bendi). AB taşıyıcıları ve yetkili temsilciler bu kayıtları beş yıl saklar ve talep üzerine yetkili makamlara sunar; yetkili temsilciler ayrıca AB dışı taşıyıcının personelinin eğitildiğine dair kanıt sunar. Gerekçe (29), kayıtların “to help fill persisting knowledge gaps” (süregelen bilgi boşluklarının doldurulmasına yardımcı olmak için) tutulduğunu söyler.

Tüzük kayıpların tahmin yöntemini uyumlaştırılmış standartlara bırakır (Madde 18(1)); Komisyon bunları 17 Aralık 2026’ya kadar Avrupa standardizasyon kuruluşlarından talep etmek zorundadır (Madde 18(2)). İlgili uyumlaştırılmış standardın Resmî Gazete’de yayımlanmasından altı ay sonra taşıyıcılar kayıplarını bu yöntemle tahmin eder (Madde 5(6), ikinci alt paragraf). Hiçbir standardizasyon kuruluşu talebi kabul etmezse ya da Komisyon önerilen standardı yetersiz bulursa, Komisyon yöntemi bir uygulama tasarrufuyla belirler; yükümlülük bu durumda o tasarrufun uygulama tarihinden itibaren işler (Madde 5(6) ve 18(3)).

“Where an action taken for the prevention, containment and clean-up of spills and losses fails, economic operators, EU carriers and non-EU carriers shall take corrective measures without delay” (dökülmelerin ve kayıpların önlenmesi, sınırlanması ve temizlenmesi için alınan bir eylem başarısız olursa, iktisadi işletmeciler, AB taşıyıcıları ve AB dışı taşıyıcılar gecikmeksizin düzeltici önlemler alır) (Madde 5(7)).

Destek öngörülmüştür. Komisyon 17 Aralık 2026’ya kadar, diğerlerinin yanı sıra taşıyıcıların temsilcilerine danışılarak hazırlanan “awareness-raising and training material on the appropriate implementation of the obligations laid down in this Regulation” (bu Tüzükte belirlenen yükümlülüklerin uygun şekilde uygulanmasına ilişkin farkındalık artırma ve eğitim materyali) yayımlamak zorundadır (Madde 17(1)). Üye devletler, başta mikro ve küçük işletmeler olmak üzere taşıyıcıların uyuma ilişkin bilgiye erişmesini ve yardım almasını sağlar; yardım mali destek, finansmana erişim, uzmanlaşmış yönetici ve personel eğitimi ile örgütsel ve teknik yardım biçiminde olabilir (Madde 17(2)).

Peletler kaybedildiğinde

Madde 14(1) “in the event of an incident or accident that causes a loss affecting human health or the environment” (insan sağlığını veya çevreyi etkileyen bir kayba yol açan bir olay veya kaza durumunda) uygulanır. Taşıyıcı bu durumda şunları yapmak zorundadır:

• “immediately inform emergency services, where relevant” (gerektiğinde acil durum hizmetlerini derhal bilgilendirmek);
• “immediately take all possible measures to minimise the human health or environmental consequences” (insan sağlığı veya çevre üzerindeki sonuçları en aza indirmek için mümkün olan tüm önlemleri derhal almak);
• “without delay and no later than 30 days after the incident or accident” (gecikmeksizin ve olay veya kazadan en geç 30 gün sonra) olayın meydana geldiği yerin yetkili makamlarına kaybın tahmini miktarlarını, nedenlerini ve alınan önlemleri bildirmek;
• “take measures to prevent further incidents or accidents” (yeni olay veya kazaları önlemek için önlemler almak).

Bu, çevresel sorumluluğa ilişkin 2004/35/AT sayılı Direktife halel getirmez. Yetkili makam, gerektiğinde “including by organising specific training” (özel eğitimler düzenlemek de dahil olmak üzere) uygun tamamlayıcı önlemler ister (Madde 14(2)) ve başka bir üye devlette insan sağlığı veya çevre etkileniyorsa o üye devletin yetkili makamını derhal bilgilendirir (Madde 14(3)).

Tüzüğün herhangi bir ihlalinde taşıyıcı veya yetkili temsilcisi, yetkili makamı derhal bilgilendirmek, uyumu “within the shortest possible time” (mümkün olan en kısa sürede) yeniden sağlamak ve makamın belirlediği tamamlayıcı önlemlere uymak zorundadır (Madde 15(1)). Madde 15(2) araçlar üzerinde bir yetki ekler: bir ihlal “poses an immediate danger to human health or threatens to cause an immediate significant adverse effect upon the environment” (insan sağlığı için yakın bir tehlike oluşturuyorsa veya çevre üzerinde yakın ve önemli bir olumsuz etkiye yol açma tehdidi taşıyorsa) yetkili makam “shall” (zorundadır), ihlal “leads to a significant loss” (önemli bir kayba yol açıyorsa) makam “may” (yapabilir): “immobilise or prevent the movement of road vehicles, rail wagons or inland waterway vessels until compliance is restored” (uyum yeniden sağlanana kadar karayolu taşıtlarını, demiryolu vagonlarını veya iç su yolu gemilerini hareketsiz bırakmak veya hareketlerini engellemek).

Denetimler, cezalar ve şikâyetler

Yetkili makamlar iktisadi işletmecilerin yanı sıra taşıyıcıların ve yetkili temsilcilerin de uyumunu denetler (Madde 13(1)). “The competent authorities shall carry out environmental inspections, including without prior notice, and other verification measures, following a risk-based approach.” (Yetkili makamlar, risk temelli bir yaklaşım izleyerek, önceden bildirimsiz olanlar dahil çevresel denetimler ve diğer doğrulama önlemleri uygular.) Taşıyıcılar için Gerekçe (27) önlemlerin “should be subject to verification by competent authorities, primarily during the transportation process” (başta taşıma süreci sırasında olmak üzere yetkili makamlarca doğrulanması gerektiğini), Gerekçe (37) ise denetimlerin “should, where possible, be coordinated with those required under other Union legal acts” (mümkün olduğunda diğer Birlik hukuki tasarrufları kapsamında gerekenlerle koordine edilmesi gerektiğini) söyler. Makamların asgari yetkileri arasında, ortamı veya saklandığı yer ne olursa olsun bir ihlalle ilgili her türlü belge ve veriye erişim, bilgi isteme yetkisi ve kendiliğinden denetim başlatma yetkisi bulunur (Madde 16(3)). Tüzük ticari araçların teknik yol kenarı denetimlerinden söz etmez; bunlar araç muayenesi ve yol kenarı denetimi sayfasında anlatılır.

Cezaları üye devletler belirler; cezalar “effective, proportionate and dissuasive” (etkili, orantılı ve caydırıcı) olmalıdır (Madde 20(1)). Bunlar arasında “administrative financial penalties that effectively deprive those that committed the infringement of the economic benefits derived from their infringements” (ihlali işleyenleri ihlallerinden elde ettikleri ekonomik yararlardan fiilen yoksun bırakan idari para cezaları) bulunur (Madde 20(2)). Madde 20(3) azami para cezası için bir alt sınır koyar: “For the most serious infringements committed by a legal person, the maximum level of the administrative financial penalties referred to in paragraph 2 shall be at least 3 % of its annual Union turnover in the financial year preceding the year in which the administrative financial penalty is imposed.” (Bir tüzel kişinin işlediği en ağır ihlaller için, 2. paragrafta atıfta bulunulan idari para cezalarının azami düzeyi, idari para cezasının verildiği yıldan önceki mali yıldaki yıllık Birlik cirosunun en az %3’ü olur.) Üye devletler ayrıca ya da bunun yerine cezai yaptırımlar da uygulayabilir (Madde 20(4)) ve kurallarını Komisyon’a bildirir (Madde 20(6)). Ulusal ceza kuralları bu sayfa için okunan metinler arasında değildi.

Ulusal hukuka göre yeterli menfaati olan ya da haklarının zedelendiğini düşünen kişiler, bir taşıyıcının uyumu hakkında yetkili makamlara gerekçeli şikâyette bulunabilir (Madde 19(1)); insan sağlığının veya çevrenin korunmasını ya da tüketicinin korunmasını destekleyen ve ulusal hukukun şartlarını karşılayan sivil toplum kuruluşları “shall be deemed to have sufficient interest” (yeterli menfaate sahip sayılır). Bir ihlalden insan sağlığına zarar doğarsa, etkilenen bireyler sorumlulardan tazminat talep etme hakkına sahiptir (Madde 21(1)).

Tüzüğün başka düzenlemelere bıraktıkları

Etiketleme. Madde 10, “any manufacturer, importer, downstream user or distributor placing on the market plastic pellets” (plastik peletleri piyasaya arz eden her imalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı veya dağıtıcı) için öngörülmüştür; söz konusu peletler, REACH Tüzüğü olan (AT) 1907/2006 sayılı Tüzüğün Ek XVII’sinin 78. girdisi kapsamında sentetik polimer mikropartikülü olanlardır. Bunlar Ek V’teki “Harmful to the environment – avoid losses” (Çevre için zararlı – kayıplardan kaçının) bilgisini etikette, ambalajda, ambalaj içi broşürde veya güvenlik bilgi formunda verir; Gerekçe (17) “a pictogram and a warning statement” (bir piktogram ve bir uyarı ifadesi) anar. Madde 10’da taşıyıcılar anılmaz.

Denizde ambalajlama ve istifleme. Madde 12 uyarınca yükleyiciler, deniz yoluyla taşınan yük konteynerlerindeki peletlerin “good-quality packaging that is strong enough to withstand the shocks and loadings normally encountered during transport” (taşıma sırasında normalde karşılaşılan darbelere ve yüklere dayanacak kadar sağlam, kaliteli ambalaj) içinde paketlenmesini sağlar; gemi işletmecileri ve kaptanları da bu konteynerleri “under deck, wherever reasonably practicable, or inboard in sheltered areas of exposed decks” (makul ölçüde uygulanabilir olduğu her durumda güverte altına ya da açık güvertelerin korunaklı iç kısımlarına) istifler. Bu kurallar yükleyicilere ve gemilere 17 Aralık 2028’den itibaren uygulanır. Tüzüğün hiçbir maddesi karayolu taşımacılığında ambalajlamayı düzenlemez. Ek I’in 2(a) noktası, ambalajlamanın yapıldığı tesislerden “strong enough to withstand the shocks, loadings and weather conditions normally encountered during transport” (taşıma sırasında normalde karşılaşılan darbelere, yüklere ve hava koşullarına dayanacak kadar sağlam) ambalaj ister; taşıyıcılar için ise Ek III yolculuktan önce ambalajın gözle kontrolünü ister.

Tehlikeli maddeler ve taşıma belgeleri. Metin ADR’den veya tehlikeli maddelerden söz etmez; Madde 10, sınıflandırma, etiketleme ve ambalajlamaya ilişkin (AT) 1272/2008 sayılı Tüzüğe ve REACH Tüzüğüne atıf yapar. Araçlara ve tanklara ilişkin ADR kuralları ADR açıklandı sayfasında ele alınır. Tüzüğün öngördüğü tek taşıma bilgisi deniz ayağı içindir: peletli yük konteynerlerini tanımlayan, SOLAS’ın gerektirdiği yük bilgilerine ek olarak geminin işletmecisine, acentesine ve kaptanına iletilen ve özel bir istifleme talebiyle birlikte verilen bilgi (Madde 12(1)(b) ve (c)).