Minibüsler: M2 ve M3, A ve B sınıfları ve D1 ehliyeti
Minibüs, AB onay tüzüğünün ve ehliyet direktifinin bir terimi değildir: sekizden fazla yolcu koltuğuyla bir otobüs 5 tona kadar M2, üzerinde M3'tür; D1 ise 16 yolcu ve 8 metrede biter.

Minibüs, küçük otobüsleri sınıflandıran AB ve BM metinlerinde bir kategori değil, üreticilerin kullandığı bir sözcüktür. Bu sözcük, araçları onay için kategorilere ayıran (AB) 2018/858 sayılı Tüzükte, sürücü belgelerine ilişkin 2006/126/AT sayılı Direktifte ve otobüslerin genel yapısına ilişkin BM 107 sayılı Regülasyonda geçmez (aşağıda listelenen metinler, 9 Kasım 2026’da okunduğu hâliyle). Bu metinler küçük bir otobüsün yerini bunun yerine dört sınırla belirler. Sürücününkine ek olarak sekizden fazla oturma yeri, bir yolcu aracını M1 kategorisinden çıkarıp M2 ya da M3’e taşır; 5 tonluk azami kütle M2’yi M3’ten ayırır; sürücü hariç 22 yolculuk kapasite, BM 107 sayılı Regülasyonun Sınıf A ve B’sini Sınıf I, II ve III’ten ayırır; D1 sınıfı sürücü belgesi ise 16 yolcuda ve 8 metre uzunlukta biter. Üreticiler bu sözcüğü bu sınırların iki yanında da kullanır. Daimler Buses, en fazla sekiz yolcu için yapılan ve 3,5 t ağırlığındaki Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23’e de, 8,5 metre uzunluğundaki ve 6,8 t ağırlığındaki Sprinter City 75’e de minibüs der; Otokar’ın 2026 broşürü ise 6,6 metre uzunluğundaki ve 34 yolcu kapasiteli Centro’yu mikrobüs olarak adlandırır.
9 Kasım 2026 itibarıyla durum. O gün okunanlar: (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün 30 Mayıs 2018 tarihli ve 2006/126/AT sayılı Direktifin 20 Aralık 2006 tarihli AB Resmî Gazetesi metinleri, her biri İngilizce, Almanca, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca ve Lehçe sürümleriyle; Daimler Truck’ın Mercedes-Benz minibüsleri hakkındaki 3 Aralık 2018, 12 Eylül 2019 ve 21 Haziran 2021 tarihli üç basın bülteni ile 21 Haziran 2021 tarihli araç bilgi föyleri; Otokar’ın 2023 ve 2026 tarihli şehir içi araç broşürleri ve Temsa’nın ana sayfası. BM 107 sayılı Regülasyon, AB Resmî Gazetesinin 29 Ocak 2026’da yayımladığı ve 10. ve 11. değişiklik serilerine kadarki tüm geçerli metni kapsayan metinden, 28 Eylül 2026’da kaydedilmiş bir kopyadan alıntılanmıştır. Tüzük ve Direktif, AB Resmî Gazetesinde ilk yayımlandıkları hâlleriyle alıntılanmıştır.
Metinlerdeki dört sınır
| Sınır | Metin | Sınırda veya altında | Sınırın üstünde |
|---|---|---|---|
| Sürücününkine ek olarak sekiz oturma yeri | (AB) 2018/858 sayılı Tüzük, Madde 4(1)(a) | M1; bu kategoride ayrıca ayakta yolcu alanı yoktur | M2 veya M3; araçta ayakta yolcu alanı olsun ya da olmasın |
| 5 ton azami kütle | (AB) 2018/858 sayılı Tüzük, Madde 4(1)(a)(ii) ve (iii) | M2 | M3 |
| Sürücü hariç 22 yolcu | BM 107 sayılı Regülasyon, paragraf 2.1.1 ve 2.1.2 | Ayakta yolcu taşımak üzere tasarlanmış Sınıf A ya da bunun için tasarlanmamış Sınıf B | Sınıf I, II veya III |
| Sürücü hariç 16 yolcu ve 8 m uzunluk | 2006/126/AT sayılı Direktif, Madde 4(4)(h) ve (j) | D1 sınıfı ehliyet, iki sınır da karşılanıyorsa; azami izin verilen kütlesi 750 kg’a kadar olan bir römork eklenebilir | Sürücü hariç sekizden fazla yolcu olarak tanımlanan D sınıfı ehliyet |
| 3.500 kg azami izin verilen kütle ve sürücü hariç sekiz yolcu | 2006/126/AT sayılı Direktif, Madde 4(4)(b) | B sınıfı ehliyet, iki sınır da karşılanıyorsa | B sınıfının dışında |
Sınırlar farklı şeyleri ölçtüğü için örtüşmez. M2 kategorisinin bir kütle sınırı vardır ama uzunluk sınırı yoktur; D1 sınıfının bir uzunluk sınırı vardır ama kütle sınırı yoktur; BM 107 sayılı Regülasyonun sınıfları ise oturan ve ayakta yolcuları birlikte sayar. Her metnin kendi tanımları M, N ve O araç kategorileri, otobüs sınıfları ve otobüs ehliyetleri yazılarında ele alınır.
M2’yi M3’ten ayıran kütle, üreticinin beyan ettiği bir değerdir. (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün Ek I’i azami kütleyi “technically permissible maximum laden mass” (teknik olarak izin verilen azami yüklü kütle) olarak okur (giriş bölümü, nokta 1.4); BM 107 sayılı Regülasyon ise bunu “the maximum mass of the vehicle based on its construction and performance, stated by the manufacturer” (aracın yapısına ve performansına dayanan, üreticinin beyan ettiği azami kütlesi) olarak tanımlar ve bu kütle “is used to determine the vehicle category” (araç kategorisini belirlemek için kullanılır) (paragraf 2.19). Ehliyet direktifinin B sınıfı ve römork sınırları ise farklı bir terimle, azami izin verilen kütleyle yazılmıştır.
Koltuklar nasıl sayılır
Sekiz koltuk sınırı, neyin oturma yeri sayıldığına bağlıdır. (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün Ek I’i kuralları giriş bölümünün 2.1 noktasında koyar:
- Yalnızca “designed for use when the vehicle is travelling on the road” (araç yolda seyrederken kullanılmak üzere tasarlanmış) koltuklar sayılır (2.1.1). Araç dururken kullanılmak üzere tasarlanmış koltuklar ise “clearly identified to users either by means of a pictogram or a sign with an appropriate text” (kullanıcılara bir piktogramla ya da uygun bir metin içeren bir işaretle açıkça belirtilmiş) olduklarında sayılmaz (2.1.2).
- Her bireysel koltuk bir oturma yeridir. Sıra koltukta “any space having a width of at least 400 mm measured at the seat cushion level” (oturma minderi seviyesinde ölçülen en az 400 mm genişliğindeki her alan) bir oturma yeridir (2.1.3(a) ve (b)); ancak sabit bir konsol kutusu veya dolgusuz bir alan gibi unsurlar ya da tünel gibi bir taban sacı, mankenin doğal biçimde oturmasını veya ayaklarını doğal biçimde yerleştirmesini engelliyorsa bu alan sayılmaz (2.1.3(c)). BM 66 ve 107 sayılı Regülasyonların kapsadığı araçlarda bu 400 mm, çeşitli araç sınıflarında bir kişi için gereken asgari alanla uyumlu hâle getirilir (2.1.4).
- “When seat anchors for a removable seat are present in a vehicle, the removable seat shall be counted in the determination of the number of the seating positions” (Bir araçta sökülebilir bir koltuğun bağlantı noktaları mevcutsa, sökülebilir koltuk oturma yeri sayısının belirlenmesinde sayılır) (2.1.5).
- “An area intended for an occupied wheelchair shall be regarded as one seating position” (Dolu bir tekerlekli sandalyeye ayrılmış alan bir oturma yeri sayılır) (2.1.6).
BM 107 sayılı Regülasyon, yalnızca dururken kullanılacak oturma yerleri olan araçlara yer açar. “Vehicles which contain seating intended solely for use when the vehicle is stationary, but which are not designed to carry more than 8 persons (excluding the driver) when in motion” (yalnızca araç dururken kullanılmak üzere oturma yerleri bulunan, ancak hareket hâlindeyken 8’den fazla kişi (sürücü hariç) taşımak üzere tasarlanmamış araçlar) — Regülasyon bunlara örnek olarak gezici kütüphaneleri, gezici kiliseleri ve gezici ağırlama birimlerini sayar — Regülasyonun şartlarını “only to the extent that they are compatible with their intended use and function” (yalnızca amaçlanan kullanımları ve işlevleriyle bağdaştıkları ölçüde) karşılamak zorundadır (paragraf 1.3 ve 1.3.2).
Daimler, tekerlekli sandalye kullanıcılarına yönelik minibüslerinin kapasitesini koltuklar ve tekerlekli sandalye yerleri birlikte olmak üzere verir. 5,9 metre uzunluğundaki ve brüt araç ağırlığı 3,5 t olan Sprinter Mobility 23 “has room for up to eight passengers, a maximum of four wheelchair bays or a mix thereof” (en fazla sekiz yolcu, en fazla dört tekerlekli sandalye yeri ya da bunların bir karışımı için yer sunar) ve bülten, aracın “can be driven with just a Class B driving licence” (yalnızca B sınıfı bir sürücü belgesiyle kullanılabileceğini) ekler; brüt araç ağırlığı 5,0 t olan Sprinter Mobility 45’te ise “room for up to 19 passengers or six wheelchair bays” (en fazla 19 yolcu veya altı tekerlekli sandalye yeri için alan) vardır (3 Aralık 2018 tarihli bülten). 2006/126/AT sayılı Direktifin B sınıfı, azami izin verilen kütlesi 3.500 kg’ı aşmayan ve “designed and constructed for the carriage of no more than eight passengers in addition to the driver” (sürücü hariç en fazla sekiz yolcu taşımak üzere tasarlanmış ve imal edilmiş) motorlu araçları kapsar (Madde 4(4)(b)).
Sınıf A ve B: 22 veya daha az yolcu
BM 107 sayılı Regülasyon “every single-deck, double-deck, rigid or articulated vehicle of category M2 or M3” (M2 veya M3 kategorisindeki her tek katlı, çift katlı, rijit veya körüklü araç) için geçerlidir (paragraf 1.1). Güvenlikli kişi nakli araçlarını, ambulansları, arazi araçlarını ve özellikle okul çocuklarının taşınması için tasarlanmış araçları kapsam dışında bırakır (paragraf 1.2). Regülasyon, “having a capacity not exceeding 22 passengers in addition to the driver” (sürücü hariç 22 yolcuyu aşmayan bir kapasiteye sahip) araçlar için iki sınıf öngörür (paragraf 2.1.2). Sınıf A “vehicles designed to carry standing passengers; a vehicle of this class has seats and shall have provision for standing passengers” (ayakta yolcu taşımak üzere tasarlanmış araçlar; bu sınıftaki bir aracın koltukları vardır ve ayakta yolcular için düzenlemesi olmalıdır), Sınıf B ise “vehicles not designed to carry standing passengers; a vehicle of this class has no provision for standing passengers” (ayakta yolcu taşımak üzere tasarlanmamış araçlar; bu sınıftaki bir aracın ayakta yolcular için düzenlemesi yoktur) kapsar. Regülasyonun alçak tabanlı araç tanımı Sınıf A’ya da uzanır: alçak tabanlı araç, Sınıf I, II veya A’dan, “in which at least 35 per cent of the area available for standing passengers” (ayakta yolculara açık alanın en az yüzde 35’inin) basamaksız bir alan oluşturduğu “and includes access to at least one service door” (ve en az bir servis kapısına erişim içerdiği) bir araçtır (paragraf 2.1.4).
Bir araç “may be regarded as belonging in more than one Class” (birden fazla sınıfa ait sayılabilir) ve bu durumda karşılık geldiği her sınıf için onaylanabilir (paragraf 2.1.1.4). Daimler’in 21 Haziran 2021 tarihli bülteni, 7,4 metre uzunluğundaki Sprinter City 45 için iki kapasite verir: “As a category A vehicle, the Sprinter City 45 can carry up to 22 passengers, and as a category I vehicle it can carry as many as 28 passengers.” (A kategorisi bir araç olarak Sprinter City 45 en fazla 22 yolcu, I kategorisi bir araç olarak ise 28 yolcuya kadar taşıyabilir.)
Yapım kuralları arasında her aracın en az iki kapısı olması şartı vardır: “either two service doors or one service door and one emergency door” (ya iki servis kapısı ya da bir servis kapısı ve bir acil çıkış kapısı) (paragraf 7.6.1.1). Sınıf A ve B araçlarının her yanında en az bir çıkış bulunmalı, servis kapıları da aracın tasarlandığı trafik yönüne göre yolun kenarına daha yakın olan tarafta yer almalıdır (paragraf 7.6.2.2). Paragraf 7.6.1.8’deki koşullarda, Sınıf A veya B bir araçtaki sürücü kapısı; acil çıkış kapısı ölçülerini ve paragraf 7.6.1.7.2’nin şartlarını karşılaması ve sürücü koltuğuna ayrılan alanın ana yolcu bölmesiyle uygun bir geçitle bağlantılı olması koşuluyla yolcular için acil çıkış kapısı sayılabilir (paragraf 7.6.1.9). İki sınıfın geçit, kapı ve ayakta durma alanı değerleri otobüs sınıfları yazısında ele alınır.
Ehliyet sınırı: 16 yolcu ve 8 metre
2006/126/AT sayılı Direktifin D1 sınıfı “motor vehicles designed and constructed for the carriage of no more than 16 passengers in addition to the driver and with a maximum length not exceeding 8 m” (sürücü hariç en fazla 16 yolcu taşımak üzere tasarlanmış ve imal edilmiş, azami uzunluğu 8 m’yi aşmayan motorlu araçlar) kapsar; bu araçlar “may be combined with a trailer having a maximum authorised mass not exceeding 750 kg” (azami izin verilen kütlesi 750 kg’ı aşmayan bir römorkla birleştirilebilir) (Madde 4(4)(h)). D1 ve D1E için asgari yaş 21’dir, “without prejudice to the provisions for the driving of such vehicles in Directive 2003/59/EC” (2003/59/AT sayılı Direktifteki bu araçların kullanılmasına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla) ((i) bendi). D1 ehliyeti yalnızca zaten B sınıfı araç kullanmaya yetkili sürücülere verilir (Madde 6(1)(a)); D sınıfı bir ehliyet de D1 için geçerlidir (Madde 6(2)(f)).
D1 tanımı bir kütle, M2 tanımı da bir uzunluk belirlemez. Aşağıdaki üretici değerlerine göre 8,5 metre uzunluğundaki iki Daimler modeli D1’in 8 metresinden uzundur; 5,9 ila 7,7 metre uzunluğundaki dört Sprinter Transfer modelinde ise 12 ila 22 yolcuya yer vardır.
Bugün D1’e uygulanan yaşlar ve istisnalar ile sonraki bir direktifin neyi değiştirdiği otobüs ehliyetleri yazısında ele alınır. Madde 6(4)(a), Üye Devletlerin Komisyona danıştıktan sonra kendi topraklarında, azami izin verilen kütlesi 3.500 kg olan D1 araçlarının — “excluding any specialised equipment intended for the carriage of disabled passengers” (engelli yolcuların taşınmasına yönelik her türlü özel donanım hariç) — en az iki yıl önce B sınıfı ehliyet almış 21 yaşın üzerindeki sahiplerince kullanılmasına izin vermesine olanak tanır; bunun koşulu, araçların ticari olmayan kuruluşlarca sosyal amaçlarla kullanılması ve sürücünün hizmetlerini gönüllü olarak sunmasıdır. Büyük Britanya’nın bunu nasıl uyguladığı, otomobil ehliyetiyle minibüs kullanma konusunda ele alınır.
Üreticilerin minibüs dediği araçlar
Daimler’in 21 Haziran 2021 tarihli bülteni Mercedes-Benz minibüs gamını Sprinter üzerine kurulu dört seri olarak tanımlar: “The specialised Sprinter City covers urban and suburban regular-service, the flexible Sprinter Transfer takes care of inter-city routes, school bus services, excursions and shuttle services; the Sprinter Mobility transports passengers with restricted mobility, and the Sprinter Travel stands for tourism.” (Uzmanlaşmış Sprinter City şehir içi ve banliyö tarifeli seferlerini üstlenir, esnek Sprinter Transfer şehirlerarası hatlar, okul servisleri, geziler ve ring seferleriyle ilgilenir; Sprinter Mobility hareket kısıtlılığı olan yolcuları taşır, Sprinter Travel ise turizmi temsil eder.) Aynı bülten gamı “the segment of minibuses with a permissible gross vehicle weight greater than 3.5 tonnes” (izin verilen brüt araç ağırlığı 3,5 tonun üzerinde olan minibüs segmenti) içine yerleştirir. Model adlarında “the first digit is based on the length variant of the base vehicle, but the second digit now indicates its weight category” (ilk rakam temel aracın uzunluk varyantına dayanır, ikinci rakam ise artık ağırlık kategorisini gösterir) (3 Aralık 2018 tarihli bülten).
Bültenler iki yapım biçimini anlatır. Sprinter Transfer 35 “is based on the original body of the Sprinter with high roof” (Sprinter’ın yüksek tavanlı orijinal gövdesine dayanır). Sprinter City 75 Sprinter’ın şasisine dayanır, “but only up to the B‑pillar. Aft of the B-pillar is a self-supporting integral minibus skeleton” (ama yalnızca B direğine kadar. B direğinin gerisinde kendi kendini taşıyan, entegre bir minibüs iskeleti vardır); Sprinter Travel 75 de aynı şasiye “only up as far as the B‑pillar” (yalnızca B direğine kadar) dayanır. 21 Haziran 2021 tarihli bültende ikisinin de dingil mesafesi 5.100 mm’dir; bülten Travel 75 için bu değerin “surpasses the longest wheelbase version of the Mercedes‑Benz Sprinter by 775 millimetres” (Mercedes-Benz Sprinter’ın en uzun dingil mesafeli versiyonunu 775 milimetre aştığını) söyler. Çift lastikli ve havalı süspansiyonlu arka aksları “developed exclusively for Mercedes-Benz minibuses” (yalnızca Mercedes-Benz minibüsleri için geliştirilmiştir).
Otokar’ın 2026 tarihli şehir içi araç broşürü Centro’yu 6,6 metre uzunluğunda ve 34 yolcu kapasiteli bir alçak tabanlı mikrobüs olarak, batarya elektrikli e-Centro’yu ise 6,6 metre ve 32 yolcuyla listeler. İki broşür de teknik verilerin nominal olduğunu belirtir. Temsa’nın ana sayfası Prestij’i Midibus adlı bir ürün grubu altında listeler; aynı sayfadaki 18 Haziran 2025 tarihli bir haber başlığı da modeli “TEMSA’s Midibus Icon” (TEMSA’nın midibüs ikonu) olarak adlandırır.
| Model | Belge | Uzunluk | Yolcu veya koltuk | Brüt araç ağırlığı |
|---|---|---|---|---|
| Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 | Daimler bülteni, 3 Aralık 2018 | 5,9 m | En fazla 8 yolcu, en fazla 4 tekerlekli sandalye yeri ya da bunların bir karışımı | 3,5 t |
| Mercedes-Benz Sprinter Mobility 45 | Daimler bülteni, 3 Aralık 2018 | — | En fazla 19 yolcu veya 6 tekerlekli sandalye yeri | 5,0 t |
| Mercedes-Benz Sprinter Transfer 23, 35, 45 ve 55 | Daimler bülteni, 3 Aralık 2018 | 5,9; 7,0; 7,4 ve 7,7 m | Seri genelinde 12 ila 22 yolcu; Transfer 23: 13+1 | Seri genelinde 3,55 ila 5,5 t |
| Mercedes-Benz Sprinter Transfer 35 | Daimler bülteni, 3 Aralık 2018 | 6,97 m | Standart olarak 15+1; opsiyon olarak 18+1 veya 19+1 | 5,0 ila 5,5 t |
| Mercedes-Benz Sprinter City 45 | Daimler bülteni, 21 Haziran 2021 | 7,4 m | Sınıf A olarak en fazla 22, Sınıf I olarak en fazla 28 yolcu | — |
| Mercedes-Benz Sprinter City 75 | Daimler bültenleri, 3 Aralık 2018 ve 21 Haziran 2021; bilgi föyü, 21 Haziran 2021 | 8,5 m; bilgi föyünde 8.486 mm | En fazla 38 yolcu; Interurban donanım hattında en fazla 19 yolcu koltuğu | 6,8 t; bilgi föyünde 6.800 kg |
| Mercedes-Benz Sprinter Travel 75 | Daimler bültenleri, 12 Eylül 2019 ve 21 Haziran 2021; bilgi föyü, 21 Haziran 2021 | 8,5 m; bilgi föyünde 8.486 mm | Standart olarak 18 yolcu koltuğu; talep üzerine 21’e kadar ve bir yardımcı sürücü koltuğu | 2019’da 6,5 t; 2021’de 6,8 t |
| Otokar Centro | Otokar broşürü, 2026 | 6,6 m | 34 yolcu (2023 broşürü: 11 sabit ve 6 katlanır koltuk, 14 ayakta yolcu) | — |
| Otokar e-Centro | Otokar broşürü, 2026 | 6,6 m | 32 yolcu | — |
Daimler’in bazı değerleri belgeleri arasında farklılık gösterir. Sprinter Travel 75’in izin verilen brüt ağırlığı, 12 Eylül 2019 tarihli tanıtım bülteninde 6,5 t, 21 Haziran 2021 tarihli bültende ise “now” (artık) 6,8 tondur; bu bültenin bilgi föyü test aracı için 6.800 kg verir. City 75’in dingil mesafesi, 3 Aralık 2018 tarihli bültende en uzun Sprinter dingil mesafesinden 770 mm uzun olan 5.095 mm, 2021 belgelerinde ise 5.100 mm’dir. 3 Aralık 2018 tarihli bülten City 75’in şehir içi yerleşimini de anlatır: alçak taban bölgesinde sürücü tarafında en fazla beş, kapı tarafında iki katlanır koltuk, arkada on bir koltuk daha ve katlanır koltuklar kullanılmadığında “standing room for up to 26 passengers” (en fazla 26 yolcu için ayakta durma alanı). Otokar Centro için 2023 broşürü “11 sabit koltuk + 6 katlanır koltuk + 14 ayakta yolcu”, 2026 broşürü ise “34 Yolcu Kapasitesi” verir.
Diğer küçük otobüslerin kendi sayfaları vardır: Karsan e-JEST, Iveco Daily, Temsa Prestij ve Otokar Sultan. Otobüs gamları genelinde yüklü ağırlıklar, koltuklar, uzunluklar ve genişlikler otobüs ağırlığı ve koltuk sayısı ile otobüs ölçüleri yazılarında, ABD kurallarına göre yapılan okul otobüsleri, okul otobüsü tipleri ve ölçüleri konusunda, mini-bus’ın istatistiksel bir tanımı ve Türk hukukundaki minibüs terimi ise kamyon ve otobüs terimleri sözlüğünde ele alınır.
Batarya elektrikli minibüsler
Üç batarya elektrikli minibüs için üreticilerin kendi belgeleri bir kategori, bir brüt ağırlık ya da ikisini birden verir: e-JEST için Karsan’ın belgesi, eDaily Minibus ve eDAILY LE için ise IVECO BUS’ın belgeleri; bu ikisi, Iveco Daily sayfasında ele alınan gamın iki minibüsüdür.
| Model | Belge | Uzunluk | Kategori ve sınıf | Yolcu | Brüt ağırlık |
|---|---|---|---|---|---|
| Karsan e-JEST | Karsan kataloğu (İngilizce), 3 Haziran 2026 | 5.845 mm | “M2 / M3 Category & Class A” (M2 / M3 kategorisi ve Sınıf A) | En fazla 20; örnek yerleşimlerde M2 Sınıf A olarak en fazla 19, M3 Sınıf A olarak en fazla 20 | 5.000 / 5.200 kg (“Gross Vehicle Weight”, brüt araç ağırlığı) |
| IVECO BUS eDaily Minibus | IVECO BUS teknik föyü, 14 Kasım 2026’da okundu | 7.618 mm | — | En fazla 22 | 7.200 kg (“G.V.W. max permitted weight”, izin verilen azami brüt ağırlık) |
| IVECO BUS eDAILY LE | IVECO BUS bülteni, 3 Ekim 2025 | 7,6 m | “Compliant with category M3, Class I” (M3 kategorisi, Sınıf I ile uyumlu) | En fazla 27 | — |
Karsan’ın kataloğu brüt araç ağırlığını “5.000 / 5.200” şeklinde yazar ve hangi ağırlığın hangi versiyona ait olduğunu söylemez. Otokar’ın 2026 broşürü e-Centro için bir kategori ya da kütle vermez.
Temiz kara taşımacılığı araçlarına ilişkin 2009/33/AT sayılı Direktif, 20 Mayıs 2024 tarihli konsolide metninde (14 Kasım 2026’da hâlâ en son konsolide metin), kara taşımacılığı aracını (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün 4(1) maddesinde tanımlandığı şekilde M veya N kategorisinde bir araç olarak tanımlar (Madde 4(3)); Ek’i de bu Tüzüğün 5 tonluk sınırının iki yanında kalan M2 ve M3 kategorilerini farklı tablolarda ele alır. M2 kategorisinin, M1 ve N1 ile birlikte, “Emission thresholds for clean light-duty vehicles” (temiz hafif ticari araçlar için emisyon eşikleri) başlıklı Tablo 2’de bir satırı vardır: bu kategorilerde temiz araç, CO2 g/km olarak ifade edilen azami egzoz emisyonuyla ve gerçek sürüş kirletici emisyonlarının, o tabloda belirlendiği üzere, uygulanabilir emisyon sınırlarının belirli bir yüzdesinin altında kalmasıyla tanımlanır (Madde 4(4)(a)); temiz hafif ticari araçlar için hedefler ise Tablo 3’tekilerdir (Madde 5(1)). M2 satırı, 31 Aralık 2025’e kadar 50 g/km CO2 ve gerçek sürüş (RDE) hava kirletici emisyonları için emisyon sınırlarının yüzdesi olarak %80; 31 Aralık 2030’a kadar süren ikinci referans döneminin başladığı 1 Ocak 2026’dan itibaren ise 0 g/km ve RDE emisyonları için “n.a.” (uygulanamaz) değerlerini verir. Tablo 4’ün otobüs sütununun başlığı “Buses (vehicle category M3)” (Otobüsler (M3 araç kategorisi)) şeklindedir; M3 için, N2 ve N3’te olduğu gibi, temiz araç, o bendin tanımladığı şekilde alternatif yakıtlar kullanan ve bendin koyduğu istisna ve koşullara tabi olan bir araçtır (Madde 4(4)(b)). Madde 3(2)(b) ise “vehicles of category M3 other than Class I and Class A vehicles” (Sınıf I ve Sınıf A araçlar dışındaki M3 kategorisi araçlar) ifadesindeki araçları direktifin kapsamından tümüyle çıkarır. Tablo 4’ün otobüs hedefleri ve Sınıf I ile Sınıf A’yı bugün hangi metnin tanımladığı sorusu Temiz Araçlar Direktifi ve kamu otobüs alımları yazısında ele alınır.
Kısa cevaplar
- AB hukukunda minibüs nedir?
- Bu sözcük, araç onayına ilişkin (AB) 2018/858 sayılı Tüzükte, sürücü belgelerine ilişkin 2006/126/AT sayılı Direktifte ve otobüslerin yapımına ilişkin BM 107 sayılı Regülasyonda geçmez. Bu metinler bunun yerine sınırlar çizer: sürücününkine ek olarak sekizden fazla oturma yeri olan bir yolcu aracı, azami kütlesi 5 tonu aşmıyorsa M2, aşıyorsa M3 kategorisindedir; BM 107 sayılı Regülasyon, sürücü hariç en fazla 22 yolcu taşıyan araçları ayakta yolcu için yapılmış Sınıf A'ya ya da bunun için yapılmamış Sınıf B'ye ayırır; D1 sınıfı ehliyet ise en fazla 16 yolcuyu ve en fazla 8 metre uzunluğu kapsar.
- Bir minibüs M2 mi, M3 mü sayılır?
- Bu, aracın azami kütlesine, yani üreticinin beyan ettiği teknik olarak izin verilen azami yüklü kütleye bağlıdır. (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün 4(1)(a) maddesine göre sürücününkine ek olarak sekizden fazla oturma yeri olan bir araç, ayakta yolcu alanı olsun ya da olmasın, 5 tona kadar M2, bunun üzerinde M3'tür. Daimler'in basın bültenleri Sprinter Transfer minibüslerine 3,55 ila 5,5 t, Sprinter City 75'e ise 6,8 t brüt araç ağırlığı verir, ama hiçbir model için M2 ya da M3 kategorisi belirtmez.
- D1 ehliyetiyle kullanılan bir minibüs kaç yolcu taşıyabilir?
- 2006/126/AT sayılı Direktifin 4(4)(h) maddesine göre, uzunluğu en fazla 8 metre olan bir araçta sürücü hariç en fazla 16 yolcu; buna azami izin verilen kütlesi 750 kg'a kadar olan bir römork eklenebilir. (i) bendine göre D1 için asgari yaş, bu araçların kullanılmasına ilişkin 2003/59/AT sayılı Direktif hükümleri saklı kalmak kaydıyla 21'dir. B sınıfı ehliyet ise sürücü hariç en fazla sekiz yolcuyu ve 3.500 kg azami izin verilen kütleyi kapsar (Madde 4(4)(b)).
- Sekiz koltuk sınırı için koltuklar nasıl sayılır?
- (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğün Ek I'i her bireysel koltuğu bir oturma yeri, sıra koltukta ise oturma minderi seviyesinde en az 400 mm genişliğindeki her alanı bir oturma yeri sayar. Sökülebilir bir koltuk, bağlantı noktaları araçta mevcutsa sayılır; dolu bir tekerlekli sandalyeye ayrılmış alan da bir oturma yeri sayılır. Araç dururken kullanılmak üzere tasarlanmış ve kullanıcılara bir piktogram ya da işaretle açıkça belirtilmiş koltuklar sayılmaz.
- Minibüsler ne kadar uzun ve ne kadar ağırdır?
- Daimler'in Sprinter tabanlı minibüsleri, Sprinter Mobility 23 için 5,9 metre ve 3,5 t brüt araç ağırlığı değerinden Sprinter City 75 ve Sprinter Travel 75 için 8,5 metre ve 6,8 t'ye uzanır. Otokar'ın 2026 broşürü Centro ve e-Centro için 6,6 metre ile 34 ve 32 yolcu kapasitesi verir.
Bu yazıda geçen modeller
Kaynaklar
- Regulation (EU) 2018/858 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 on the approval and market surveillance of motor vehicles and their trailers — Official Journal text of 14 June 2018: Article 4(1)(a); Annex I, introductory part, points 1.4 and 2.1 — EUR-Lex, European Union, 30 May 2018
- Directive 2006/126/EC of the European Parliament and of the Council of 20 December 2006 on driving licences (Recast) — Official Journal text of 30 December 2006: Article 4(4)(b) and (h) to (j), Article 6(1), 6(2) and 6(4) — EUR-Lex, European Union, 20 Dec 2006
- UN Regulation No. 107 — Uniform provisions concerning the approval of category M2 or M3 vehicles with regard to their general construction [2026/139] (OJ L, 29.1.2026), incorporating all valid text up to the 10 and 11 series of amendments — paragraphs 1, 2.1 to 2.1.4, 2.19, 7.6.1.1, 7.6.1.8, 7.6.1.9 and 7.6.2.2 — Official Journal of the European Union / UNECE, 29 Jan 2026
- Press release of 3 December 2018 on the new generation of Mercedes-Benz minibuses based on the new Sprinter: Sprinter City 75, Sprinter Transfer and Sprinter Mobility — Daimler Truck, newsroom, 3 Dec 2018
- Press release of 12 September 2019 on the Mercedes-Benz buses shown at the Busworld show — section on the world premiere of the Sprinter Travel 75 — Daimler Truck, newsroom, 12 Sept 2019
- Press release of 21 June 2021 on the Mercedes-Benz minibus range: Sprinter City, Sprinter Transfer, Sprinter Mobility and Sprinter Travel — Daimler Truck, newsroom, 21 Jun 2021
- Vehicle fact sheets: Mercedes-Benz Sprinter City 75 Interurban equipment line (DO-MB 9992) and Sprinter Travel 75 (DO-MB 4358), technical data (21 June 2021) — Daimler Truck, newsroom, 21 Jun 2021
- Şehir içi araçlar aile broşürü 2026 (urban vehicle family brochure, 2026): Centro and e-Centro — Otokar
- Şehir içi otobüsler (urban buses brochure, 2023): Centro and e-Centro — Otokar
- TEMSA home page: product menu and news headline of 18 June 2025 (read on 9 November 2026) — TEMSA
- Directive 2009/33/EC on the promotion of clean road transport vehicles in support of low-emission mobility, consolidated text of 20 May 2024: Articles 3(2)(b), 4(3), 4(4) and 5(1); Annex, Tables 2 to 4 — EUR-Lex, Publications Office of the European Union, 20 May 2024
- e-JEST catalogue (English), dated 3 June 2026: technical specifications and passenger capacity and layout alternatives — Karsan, 3 Jun 2026
- eDaily Minibus — technical sheet (read on 14 November 2026) — IVECO BUS
- IVECO BUS unveils its new eDAILY LE minibus at Busworld Brussels (press release of 3 October 2025) — IVECO BUS, 3 Oct 2025