Otokar Sultan

Sultan, Otokar’ın turizm ve servis taşımacılığına yönelik küçük otobüsüdür. Otokar’ın kurumsal tarihçesi üretiminin başlangıcını 2002’ye tarihlendirir; şirketin Türkiye ürün gamında bugün üç model yer alır: Sultan Comfort, Sultan Mega ve Sultan Giga. Otokar’ın 23 Eylül 2024 tarihli İngilizce basın bülteni Navigo’yu “known as ‘Sultan’ in the Turkish market” (Türkiye pazarında “Sultan” olarak bilinen) diye tanımlar ve aracın ikinci yılında Navigo adıyla ihracat yolculuğuna başladığını söyler.

Bu sayfadaki rakamlar, Otokar’ın belge kodu KS95TB-26 olan ve PDF’si 21 Ağustos 2026 tarihli Türkçe Sultan aile broşüründen ve Otokar’ın üç otobüs için yayımladığı, 8 Ekim 2026’da okunan Türkçe model sayfalarından alınmıştır. Geçmişe ilişkin bilgiler Otokar’ın tarihçesine, Ocak 2019 ile Eylül 2024 arasındaki haberlerine ve kurumsal blogundaki iki yazıya dayanır. Navigo bölümü, Otokar Europe’un OEU-25 EN baskı kodlu, Şubat 2025 tarihli broşüründen, Otokar’ın ve Otokar Europe’un İngilizce model sayfalarından ve Otokar’ın Ağustos ve Ekim 2024’te yayımladığı iki Navigo kullanım kılavuzundan derlenmiştir.

Ürün gamı ve geçmiş

Otokar’ın “Turizm ve Servis” ürün gamı sayfası üç Sultan’ı 10,1 metrelik Ulyso’nun yanında listeler; Otokar şehir içi otobüslerine ayrı bir gamda yer verir, tarihçesi de 12 metrelik Kent şehir içi otobüslerini 2009 yılına kaydeder. Broşür üç Sultan’a aynı genişliği, aynı yüksekliği ve aynı motor ailesini verir; modelleri uzunluk, yerleşim düzeni, motor gücü, arka süspansiyon ve lastiklerle birbirinden ayırır.

Otokar’ın model sayfaları uzunlukları 7,2 m, 8,5 m ve 9,2 m olarak verir. Mega sayfası 37+1’lik alternatif bir yerleşim düzeni ekler; broşür de bu düzeni Mega’nın standart buzdolabına ilişkin bir notta anar. Giga sayfası motor gücünü 210 Hp, Otokar’ın 16 Ocak 2023 tarihli haberi ise 210 BG olarak verir.

Otokar’ın 3 Mayıs 2021 tarihli blog yazısına göre şirket, Türk mühendislerince tasarlanan küçük otobüslerini 2002’de Sultan markasıyla ve Sultan için üretilmiş bir şasi üzerinde üretmeye başladı; otobüsler ilk olarak iki modelle sunuldu ve ilk model olan Sultan 115 L, Kasım 2002’de düzenlenen bir tanıtım toplantısıyla pazara çıktı. Aynı yazıya göre Otokar, Sultan’ın ilk Avrupa tanıtımını Almanya’daki IAA fuarında yaptı (yazı yıl vermez) ve araç yurt dışı pazarlarına Navigo adıyla sunuldu; tarihçe ilk Sultan ihracatlarını 2004’e tarihlendirir. Yazı, ardından gelen bir halk otobüsü modelini ve engelli yolcu taşımacılığına uygun şehir içi tipinden 35 kişilik modele kadar altı modele ulaşan bir aileyi anlatır. Yazının 2021’de saydığı modeller şunlardır: 35+1+1 koltuklu Sultan Mega, 31+1+1 koltuklu Sultan Maxi, Sultan Comfort, 107 kW’lık motoruyla Sultan S, tekerlekli sandalyeli yolcular için özel asansörü ve giriş kapısı bulunan Sultan Maxi Engelsiz ile şehir içi hatlar için Sultan LF ve Sultan City. Yazı, Sultan’ın başarısının ve Otokar’ın ürün geliştirme deneyiminin özel modellerde de hayat bulduğunu söyler ve gezici sağlık araçlarını, cezaevi tutuklu nakil araçlarını ve “Türkiye’nin ilk gizli zırhlı otobüsü” dediği aracı sayar. Tarihçe, Otokar’ın 2016’da Sultan otobüsleri için teknoloji ve lisans ihraç etmeye başladığını kaydeder.

Otokar’ın 29 Ocak 2019 tarihli haberi, engelli yolcu rampalı alçak tabanlı Sultan LF için 8,4 m uzunluk ile standart olarak 21+4 (katlanır)+35+1, isteğe bağlı olarak da 21+42+1 ve 21+1 (tekerlekli sandalye)+35+1 yolcu yerleşimi verir. 2 Şubat 2023 tarihli bir blog yazısı Sultan City için 58 kişiye ulaşan yolcu kapasitesi verir. Otokar’ın 27 Haziran 2019 tarihli haberi, yenilenen Sultan Comfort’un ilk filo teslimatını duyurur ve araca 29+1 koltuk, üç noktalı ve yüksekliği ayarlanabilir emniyet kemeri opsiyonu, standart olarak da Acil Frenleme Sistemi (AEBS) ve Şerit Takip Sistemi (LDWS) verir.

Otokar 16 Ocak 2023’te tasarımı yenilenen Sultan’ı duyurdu: ön ve arka yüzü tamamen değişen Sultan, Otokar’ın ifadesiyle “artık daha dinamik ve keskin çizgilere sahip”. Haber, Sultan Giga’yı “SULTAN ailesinin yeni yüzüyle satışa sunulan ilk model” olarak anar: 9,2 metre uzunluğunda, 39+1+1 koltuklu, 4,8 m³ bagaj hacimli ve retarderi standart. Tarihçe, turizm taşımacılığı için tasarlanan Giga’yı şirketin 2023 kayıtları arasında sayar. Otokar’ın 7 Haziran 2024 tarihli haberi, Olimpiyat meşalesinin Marsilya’dan Paris’e taşınmasına Navigo’nun eşlik edeceğini duyuruyordu; haberin Türkçe versiyonu ise Sultan adını verir. Otokar 23 Eylül 2024’te 30.000’inci Sultan’ın Sakarya’daki fabrikasında banttan indiğini açıkladı ve modeli 7,2 ile 9,2 metre arasında değişen uzunlukları ve yenilenen iç tasarımıyla tanımladı. 2026 broşürüne göre “Tüm Sultan modellerinde otomatik vites artık standart.”

Gövde, kapılar ve iç mekân

Broşür her Sultan için önde ve arkada birer kapı verir; ikisi de tek kanatlı ve dışa açılırdır. Comfort ve Mega’da iki kapı da uzaktan kumandalı olarak listelenir, Giga kalemi ise uzaktan kumandadan söz etmez. Otokar’ın Mega sayfası bunun yerine Mega’nın orta kapısından bahseder. Üç modelde de tavanda acil çıkış kapağı, imdat çekici, yangın söndürücü ve ilk yardım çantası standarttır. UN Regulation No 107’nin servis kapılarından ve çıkışlardan ne istediği otobüs kapıları ve acil çıkışlar yazısında anlatılıyor.

Taban düz ve podyumsuzdur; koridor ve koltuk tabanları halı kaplıdır. Broşürde yolcu ve sürücü koltukları akrilik kumaş kaplıdır; yolcu koltukları geriye yatar, yana açılır ve kafalıklıdır (Mega ve Giga’da deri kafalık), arkada da geriye yatan beşli bir koltuk bulunur. Otokar’ın Mega sayfası ise kadife kumaş ve deri kafalıklı bir koltuk döşemesinden söz eder. Yolcu koltuklarında standart olarak iki noktalı emniyet kemeri bulunur; sürücü koltuğu hava süspansiyonlu, ağırlık ayarlı ve üç noktalı emniyet kemerlidir. Önde katlanır, üç noktalı emniyet kemerli hostes koltuğu Mega ve Giga’da standart, Comfort’ta opsiyoneldir; Comfort’ta 29+1 yerleşim düzeniyle birlikte uygulanamaz.

Broşür Comfort’ta sürücü ve yolcu camlarını standart olarak çift cam, Mega ve Giga’da füme renkli çift cam olarak listeler; Giga’nın sürücü camı ayrıca sürgülüdür. Koyu füme renkli çift cam Comfort ve Mega’da opsiyoneldir. Comfort sayfası ise çift camları “isteğe bağlı” olarak tanımlar. Aydınlatma Comfort ve Mega’da LED tavan aydınlatması, Giga’da RGB tavan ve torpido aydınlatmasıdır; üç modelde de basamak lambaları, okuma üniteleri ve pileli tip yan ve arka perdeler bulunur, Giga’da bunlara ön camda elektrikli stor perde eklenir. Otokar, Giga için 4,8 m³ bagaj hacmi verir.

Motor ve şanzıman

Broşürdeki her Sultan’da dört silindirli, 4,5 litrelik bir Cummins motor bulunur; üç model sayfası da yakıt tipini dizel olarak verir. Comfort ve Mega kalemleri motoru “Cummins Intercooler Turbo Dizel Euro 6” olarak tanımlar; Giga kalemi yalnızca markayı, dört silindiri ve 4,5 litreyi verir, emisyon sınıfı belirtmez. Broşür Comfort için 2.300 d/dk’da 129 kW ve 1.350 d/dk’da 682 Nm verir (Otokar’ın Comfort sayfası da aynı rakamları verir); Mega ve Giga için verdiği değerler ise 2.300 d/dk’da 151 kW ve 1.200 ile 1.450 d/dk arasında 832 Nm’dir. Otokar’ın Mega sayfası ise Mega için 2.300 d/dk’da 129 kW ve 1.400 d/dk’da 682 Nm verir. Açılan hiçbir Sultan belgesi Cummins motorun tipini belirtmez.

Debriyaj tek plakalı, hidrolik kumandalı ve hava takviyelidir. Dokuz ileri otomatik şanzıman üç modelde de standarttır; Comfort sayfası bunu “yeni nesil Sultan Comfort’ta standart hale gelen” şanzıman olarak niteler. Altı ileri bir geri vitesli manuel şanzıman Comfort ve Mega’da opsiyondur; broşür bu opsiyonun seçilmesiyle motor güç ve tork değerlerinin değiştiğini belirtir ve bu değerleri vermez. Hiçbir Sultan belgesi şanzıman üreticisinin adını vermez.

Yardımcı frenleme için Comfort ve Mega’da standart olarak “koldan kontrollü turbo freni” bulunur. Mega bunun yerine direksiyon kolundan kumandalı bir retarderle de sipariş edilebilir; bu retarder turbo freninin yerini alır. Broşür Giga için yardımcı fren olarak koldan kumandalı retarder listeler; Otokar’ın Ocak 2023 tarihli haberi retarderin Giga’da standart olduğunu söyler, Giga sayfası da araçta retarder bulunduğunu belirtir.

Akslar, süspansiyon, direksiyon ve frenler

Broşür her Sultan için rijit bir ön aks ve rijit bir arka aks verir, tekerlek formülü basmaz. Comfort’ta önde ve arkada parabolik yaylar, çift tesirli hidrolik amortisörler ve viraj çubukları bulunur. Mega ve Giga’da önde parabolik yaylı makaslar, çift tesirli hidrolik amortisörler ve viraj çubukları, arkada havalı süspansiyon vardır. Üç modelde de direksiyon hidroliktir.

Servis frenleri tam kuru havalı ve çift devrelidir; elektronik fren sistemi (EBS), elektronik denge kontrolü (ESC) ve anti patinaj sistemi (ASR) ile önde ve arkada disk frenler bulunur. Park freni pnömatiktir ve arka tekerlere etkilidir. Otokar’ın 2 Şubat 2023 tarihli blog yazısı her Sultan’da standart olan sistemlere ABS’yi ekler ve Sultan’ın süspansiyon ve güç aktarma sisteminin otobüs şasisi olarak kullanılmak üzere tasarlandığını söyler.

Boyutlar, depolar ve performans

Üç model de 2.295 mm genişliğinde ve 3.200 mm yüksekliğindedir; ön iz genişliği 1.963 mm, arka iz genişliği 1.708 mm’dir. Uzunluklar, lastikler ve depo hacimleri yukarıdaki tabloda yer alır. Broşür üç model için yüzde 30 tırmanma kapasitesi, Giga için 110 km/h azami hız verir. Elektrik sistemi her modelde iki adet 12 V, 105 Ah akü ile 24 V, 120 A’lik bir alternatörden oluşur. Açılan hiçbir Sultan belgesi dingil mesafesi, dönüş çapı, boş ağırlık ya da azami yüklü ağırlık vermez.

Güvenlik ve sürücü destek sistemleri

Broşür üç modelde de aynı destek sistemlerini standart olarak listeler: Acil Durum Çarpışma Önleyici Fren Sistemi (AEBS), Şerit Takip Uyarı Sistemi (LDWS), Kör Nokta Uyarı Sistemi (BSIS), Kalkış Bilgilendirme Sistemi (MOIS), Sürücü Yorgunluk Algılayıcı Sistem (DDAW), Akıllı Hız Yardımı (ISA), Lastik Basınç İzleme Sistemi (TPMS), geri görüş kamerası ve motor bölgesi yangın söndürme sistemi. Broşürün güvenlik sayfası bunlara ESS Acil Fren Sinyal Sistemi, Alkolmetre Hazırlık Arayüzü ve Siber Güvenlik Sistemi kalemlerini ekler. Otokar bu donanımı broşürde ve model sayfalarında “GSR II uyumlu” olarak tanımlar. Bu sistemlere ilişkin AB takvimi zorunlu sürücü destek sistemleri yazısında anlatılıyor.

Otokar’ın 2 Şubat 2023 tarihli blog yazısı, Sultan’ın tip onayı kapsamındaki R66 devrilme testini geçtiğini ve ailedeki her koltuğun emniyet kemeri ve koltuk sistemlerinin R14, R16 ve R80 tip onay testlerine tabi tutulduğunu söyler; devrilme yönetmeliğinin neyi kapsadığı UN R66 devrilme mukavemeti yazısında anlatılıyor. Comfort, okul taşıtı özellikleriyle ve omuz noktası yükseklik ayarlı üç noktalı emniyet kemerli yolcu koltuklarıyla sipariş edilebilir; bu tür araçlara uygulanan kurallar okul servis araçları yazısında ele alınıyor. Açılan hiçbir Otokar belgesi Sultan’ın UN Regulation No 107 kapsamındaki sınıfını belirtmez; sınıfların kendisi otobüs sınıfları yazısında açıklanıyor.

Donanım

Bu sistemlerin yanı sıra Comfort’un standart listesinde şunlar yer alır: klima; 7 inçlik monitörlü multimedya sistemi; anons sistemi; su ısıtıcısız buzdolabı (29+1 yerleşim düzeninde koltuk altı tipi); çift USB şarj girişi; takograf; ön tampon sis farı; LED gündüz farı ve otomatik kısa far; ısıtmalı, içten ayarlı, yardımcı aynalı, geniş açılı aynalar; elektronik gaz pedalı; ayarlı direksiyon mekanizması; akü ana şalteri ve ısıtma fonksiyonlu sürücü kaloriferi. Opsiyonları metalik ve değişik renk boyalar, su ısıtıcılı buzdolabı, arka park sensörü, LED ön far ve LED sis farı, araç içi ve ön yol kamera kaydı, katlanır tip LCD monitör ve ısıtma ve soğutma fonksiyonlu sürücü kaloriferidir.

Mega’nın listesi, deri kafalık, hostes koltuğu ve füme cam da standart olmak üzere Comfort’unkiyle aynıdır. Opsiyonları, hostes koltuğu, okul taşıtı özellikleri, üç noktalı yolcu kemerleri ve katlanır LCD monitör dışında Comfort’unkilerdir; bunlara direksiyon kolundan kumandalı retarder eklenir. Otokar’ın Mega sayfası turizm donanımı olarak LCD ekran ve DVD player, CD, MP3 player, buzdolabı, rehber (hostes) koltuğu ve mikrofon sistemi sayar. Giga’nın standart listesi bunlara dijital takograf, LCD monitör, dış desen, park sensörü ve ısıtma ve soğutma fonksiyonlu sürücü kaloriferi ekler; broşür Giga için opsiyon listesi basmaz.

Navigo: Otokar ve Otokar Europe belgeleri

Otokar’ın 23 Eylül 2024 tarihli bülteni iki adı birbirine bağlar; açılan hiçbir Otokar belgesi Navigo belgelerindeki teknik özelliklerin Sultan Comfort, Mega ya da Giga’ya ait olduğunu belirtmez.

Otokar Europe’un OEU-25 EN baskı kodlu, Şubat 2025 tarihli NAVIGO broşürü her biri üç uzunlukta iki versiyon sunar: şehirlerarası ve okul versiyonu NAVIGO U ile turizm versiyonu NAVIGO T; uzunluklar 7,80 m, 8,40 m ve 9,20 m’dir. Broşür her modele 2.300 d/dk’da 151 kW (210 HP) ve 832 Nm’lik bir Cummins ISBE4.5 Euro 6 motor verir ve iki versiyonu da Euro 6 dizel, XTL ve HVO uyumlu olarak tanımlar. Broşüre göre dünya genelinde 30.000’den fazla Navigo satılmıştır.

Aynı broşür NAVIGO T için monokok yapı, yarı havalı süspansiyon ve en fazla 48 orta boy valiz alan 4,4 m³’e kadar bagaj hacmi; NAVIGO U için dokuz ileri otomatik şanzıman ve tekerlekli sandalye kullanıcıları için kaldırma platformlu opsiyonel üçüncü bir kapı verir. Otokar Europe’un İngilizce model sayfaları T 8, T 9, U 7, U 8 ve U 9’u listeler, broşürdeki boyutları, motoru ve kapasiteleri tekrarlar ve şanzımanı dokuz ileri Allison otomatik olarak adlandırır. Bir asansörün ve tekerlekli sandalye alanının erişilebilirlik kurallarına nasıl uyduğu otobüslerde erişilebilirlik yazısında ele alınıyor.

Otokar’ın ticari araç sitesindeki kendi İngilizce sayfaları başka rakamlar verir. NAVIGO T sayfası 129 kW (180 hp) güç, yalnızca “1200 rpm” yazan bir tork satırı ve en fazla 35 yolcu verir; uzunluk olarak başlığında 7,2 m, 7,8 m, 8,4 m ve 9,2 m, metninde ise “two lengths 7.80 m and 8.45 m” (iki uzunluk: 7,80 m ve 8,45 m) yazar. Sayfa, Navigo’nun ön ve arka yüzünün tamamen değiştirildiğini, iç mekânının ve gösterge panelinin yeniden tasarlandığını tarih vermeden söyler. NAVIGO U sayfası 129 kW (180 hp), 7,80 m ve 8,40 m uzunluk, en fazla 37 oturan yolcu, 3,20 m³ bagaj hacmi, monokok şasi ve platform asansörlü opsiyonel üçüncü bir kapı verir.

Otokar’ın yayımladığı ve Otokar Europe’un sitesinde listelenen iki kullanım ve bakım kılavuzu Navigo’nun teknik verilerini içerir: Ağustos 2024 tarihli İngilizce NAVIGO 7.8–8.4 kılavuzu ve Ekim 2024 tarihli Fransızca NAVIGO 9.2 kılavuzu. İki kılavuzun motor tabloları birlikte, hepsi sıralı dört silindirli ve 4,5 litrelik üç Cummins motorun adını verir: yalnızca İngilizce kılavuzda yer alan, 107 kW (143 HP) ve 1.300 d/dk’da 650 Nm’lik ISB4.5E6C150B; 129 kW (180 HP) ve 1.300 d/dk’da 682 Nm’lik ISB4.5E6D180; ve 151 kW ile 1.200–1.450 d/dk’da 832 Nm’lik, gücü İngilizce kılavuzda 210 HP, Fransızca kılavuzda 202 HP olarak verilen B4.5E6D210B. Üçünün de gücü 2.300 d/dk’da verilir; azami çalışma devri 2.850 d/dk’dır.

Kılavuzlar opsiyon olarak dokuz ileri ve bir geri vitesli Allison 2906 Serisi otomatik şanzıman listeler; oranları 4,26; 3,10; 2,60; 1,81; 1,41; 1,00; 0,71; 0,61 ve 0,54, geri viteste -4,49’dur. İngilizce kılavuz buna altı ileri bir geri vitesli Eaton ESBO-6206B manuel şanzımanı ekler: oranlar 6,195; 3,391; 2,079; 1,333; 1,000 ve 0,729, geri viteste 5,690’dır. Ön aks disk frenli, parabolik yaylı ve hidrolik amortisörlü bir Mercedes VL2/22 DC-4.1; arka aks ise 3,73 ile 4,10 arası orana sahip, disk frenli, hava körüklü, hidrolik amortisörlü ve Z tipi yaylı bir Dana’dır. İngilizce kılavuz NAVIGO 7.8–8.4’ün acil çıkışlarını şöyle sayar: içeriden ve dışarıdan hava tahliye valfleriyle açılan kapılar, cam direğindeki imdat çekiciyle kırılan işaretli yan ve arka camlar ve tavan kapağı.

Kaynak notları

Yukarıdaki veri tablosu, Otokar’ın Sultan aile broşürü KS95TB-26’daki üç modelin en kısası olan Sultan Comfort’u tanımlar: 7.180 mm uzunluk, 2.295 mm genişlik ve 3.200 mm yükseklik, 29+1 koltuk ve 129 kW ile 682 Nm’lik dört silindirli 4,5 litrelik Cummins. Broşür Sultan Mega için 8.475 mm uzunluk ve 35+1+1 koltuk, Sultan Giga için 9.175 mm ve 39+1+1 verir; ikisi de aynı genişlik ve yükseklikte, motorları aynı, değerleri 151 kW ve 832 Nm; arka süspansiyonları havalı, lastikleri 245/70 R 17.5. Comfort’ta arkada parabolik yaylar ve 225/75 R 17.5 lastikler bulunur. Otokar’ın Sultan Mega sayfası ise bu model için 129 kW ve 682 Nm verir. Dokuz ileri otomatik şanzıman üç modelde de standarttır; altı ileri manuel şanzıman Comfort ve Mega’da opsiyondur, bu durumdaki motor değerlerini broşür vermez. Açılan hiçbir Sultan belgesi dingil mesafesi, dönüş çapı ya da azami yüklü ağırlık vermez. Otokar’ın 23 Eylül 2024 tarihli İngilizce bülteni Navigo’yu Türkiye pazarında “Sultan” olarak bilinen araç diye tanımlar.