AB ağır vasıta CO2 standartları: 2019/1242, 2024/1610 ve 2026/1046

(AB) 2024/1610 sayılı Tüzükle güçlendirilmiş hâliyle (AB) 2019/1242 sayılı Tüzük, yeni ağır ticari araçlar için CO2 emisyon performans standartları belirler: Article 3a(1), yeni ağır ticari motorlu araçlardan oluşan Birlik filosunun ortalama CO2 emisyonlarının, 2019 raporlama dönemine kıyasla, 2030 ila 2034 raporlama dönemleri için %45 (meslek araçları dışındaki tüm araç alt grupları), 2035 ila 2039 için %65 ve 2040’tan itibaren %90 oranında “azaltılacağını” söyler. Annex I point 4.3.1 ise aynı dönemler için araç alt grubu başına ayrıca hedefler belirler: meslek araçları dışındaki kamyon, otokar ve şehirlerarası otobüs alt grupları için %43, %64 ve %90. 29 Nisan 2026 tarihli (AB) 2026/1046 sayılı Tüzük ise 2025 ila 2029 raporlama dönemleri için emisyon kredilerinin hesaplanma biçimini değiştirmiştir; gerekçe (2) hedeflerin düzeyinin “değişmeden kalmasını” şart görür.

%45 ve %43 aynı tüzükteki iki farklı rakamdır: biri Birlik filosu ortalaması, öbürü alt grup başına geçerlidir; bu sayfa her seferinde hangisinden söz ettiğini belirtir. Komisyon her üretici için özgül bir CO2 emisyon hedefi belirler (Article 6), Article 8(1)’deki aşım primi de üreticiye uygulanır. Bu sayfa Resmî Gazete metinlerini ve 10 Eylül 2026 tarihli konsolide metni okur; uyum maliyetleri, hedeflerin karşılanıp karşılanamayacağı ya da sektör kuruluşlarının ne söylediği konusunda görüş bildirmez.

Tek bir tüzük ve onu değiştiren işlemler

2019’da kabul edildiği hâliyle. Article 1’de tarihleriyle birlikte iki yüzde vardı: “(a) 2025 yılı raporlama dönemlerinden itibaren %15;” ve “(b) 2030 yılı raporlama dönemlerinden itibaren %30, Article 15’te atıfta bulunulan gözden geçirme uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça.” Referans dönemi “1 Temmuz 2019’dan 30 Haziran 2020’ye kadar olan dönem (‘referans dönem’), meslek araçları hariç” idi. Article 1 daha sonra (AB) 2024/1610 sayılı Tüzükle değiştirildi; bugün yürürlükte olan yüzdeler aşağıda ele alınan Article 3a(1)’dedir.

2024/1610. 14 Mayıs 2024’te imzalandı ve 6 Haziran 2024’te yayımlandı. Article 5 şöyle der: “Bu Tüzük, Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanmasını izleyen yirminci gün yürürlüğe girer. 1 Temmuz 2024’ten itibaren uygulanır.” 6 Haziran’dan yirmi gün sayınca 26 Haziran 2024 çıkar (bizim hesaplamamız); değiştirilmiş hâliyle (AB) 2019/1242 sayılı Tüzüğün Article 17(2)’si de Komisyonun delege yetkisinin başlangıcı için aynı tarihi verir: “26 Haziran 2024’ten itibaren beş yıllık bir süre için”. Tüzüğün başlığı ayrıca raporlama yükümlülüklerini entegre ettiğini, (AB) 2018/858 sayılı Tüzüğü değiştirdiğini ve (AB) 2018/956 sayılı Tüzüğü yürürlükten kaldırdığını söyler; Article 3, (AB) 2018/956 sayılı Tüzüğü “1 Temmuz 2024’ten geçerli olmak üzere” yürürlükten kaldırmıştır.

Düzeltme metni. 6 Haziran 2024 tarihli Resmî Gazete metni, Annex I point 4.3.1’in “Trailers” (römorklar) ve “Semi-trailers” (yarı römorklar) satırlarının alt grup kodlarını birbirinin satırına basmıştı. 29 Ekim 2024 tarihli düzeltme metni (OJ L, 2024/90661) kodları düzeltti, yüzdeleri (%7,5 ve %10) olduğu gibi bıraktı. 7 Kasım 2025 tarihli ikinci düzeltme metni ise hedefleri değil, Annex IV Part B’yi ilgilendirir. Bu nedenle bu sayfa römork ya da yarı römork alt grup kodlarını vermez.

2026/1046. 29 Nisan 2026’da Strazburg’da imzalandı ve 7 Mayıs 2026’da yayımlandı. Article 2, Tüzüğün “yayımlanmasını izleyen yirminci gün yürürlüğe gireceğini” söyler; bizim hesaplamamıza göre bu tarih 27 Mayıs 2026’dır. Tüzüğün kendi dipnotu Avrupa Parlamentosu pozisyonunun tarihini 12 Mart 2026, Konsey kararının tarihini 30 Mart 2026 olarak verir; Parlamentonun prosedür dosyası da Komisyon önerisi COM(2025)0784’ün yayım tarihini 16 Aralık 2025 olarak kaydeder.

Delege tasarruflar. Konsolide metin ayrıca 20 Mayıs 2025 tarihli, 25 Temmuz 2025’te yayımlanan (AB) 2025/1045 sayılı Komisyon Delege Tüzüğünü ve 12 Haziran 2026 tarihli, 21 Ağustos 2026’da yayımlanan (AB) 2026/1282 sayılı Komisyon Delege Tüzüğünü sıralar. İkincisi, başlığına göre “(AB) 2019/1242 sayılı Tüzüğün Annex IV ve V’ini değiştiren ve düzelten” ve “izlenecek, raporlanacak ve yayımlanacak veriler bakımından” düzenlenen bir tüzüktür; Article 3 yürürlüğe girişi yayımlanmayı izleyen yirminci güne bağlar, bu da bizim hesaplamamıza göre 10 Eylül 2026’dır. Birincisi için bu sayfa konsolide metnin gösterdiklerine dayanır: aşağıda ele alınan 11-EHC, 12-EHC ve 16-EHC alt grupları. 2025/1045’in kendi metni bu sayfanın kaynakları arasında değildir.

Konsolide metin. 10 Eylül 2026 tarihli sürüm “Bu metin yalnızca bir belgeleme aracı olarak hazırlanmıştır ve hukuki bir etkisi yoktur.” cümlesini içerir. Bu sayfa konsolide metni okumayı kolaylaştırmak için kullanır; hukuki dayanak olarak Resmî Gazete işlemlerine atıf yapar.

Neyi kapsıyor

Article 2(1)’e göre Tüzük şu kategorilerdeki yeni araçlara uygulanır: “(a) M2 ve M3;” “(b) N1, N2 ve N3, araçların (AB) 2019/631 sayılı Tüzük kapsamına girmemesi koşuluyla;” ve “(c) O3 ve O4.” Tüzük, üç bendin de araçlarına ağır ticari araçlar, (a) ve (b) bentlerindekilere ise ağır ticari motorlu araçlar der.

2019’da kabul edildiği hâliyle kapsam daha dardı. Article 2(1) şunlara uygulanıyordu: “aşağıdaki özellikleri karşılayan N2 ve N3 kategorisindeki yeni ağır ticari araçlar: (a) aks düzeni 4×2 olan ve teknik olarak izin verilen azami yüklü kütlesi 16 tonu aşan rijit kamyonlar; (b) aks düzeni 6×2 olan rijit kamyonlar; (c) aks düzeni 4x2 olan ve teknik olarak izin verilen azami yüklü kütlesi 16 tonu aşan çekiciler; ve (d) aks düzeni 6x2 olan çekiciler.” (AB) 2024/1610 sayılı Tüzük bunu yukarıdaki kategorilerle değiştirdi.

Araçlar, “belirli bir raporlama döneminde, o raporlama döneminde Birlik’te ilk kez tescil edilmişlerse ve daha önce Birlik dışında tescil edilmemişlerse” yeni sayılır ve “Birlik dışında, Birlik’te tescilden üç aydan kısa bir süre önce yapılmış önceki bir tescil dikkate alınmaz.” Article 3(3a)’ya göre raporlama dönemi “belirli bir yılın 1 Temmuz’undan izleyen yılın 30 Haziran’ına kadar olan dönemdir”. Tescil istatistikleri kendi zaman aralıklarına ve kategorilerine göre derlenir; bunu tescil sayfası açıklar.

Hedeflerin dışında kalan araçlar. Article 3a(1)’deki yüzdeler filoya “özel amaçlı araçlar, arazi tipi araçlar ve arazi tipi özel amaçlı araçlar hariç” uygulanır. Gerekçe (26) “tarım ve ormancılık traktörlerini, silahlı kuvvetler dahil ulusal savunma tarafından kullanılmak üzere tasarlanmış ve üretilmiş araçları ve paletli araçları” sayar ve “bu araçların bu Tüzükte belirlenen CO2 emisyon azaltım hedeflerini karşılamasının gerekmediğini” söyler. Gerekçe (28) aynı şeyi “tip onaylı olan ancak CO2 emisyon azaltımları henüz teknik nedenlerle belirlenmemiş belirli ağır ticari araç alt grupları” için söyler; örnek olarak da “mobil vinçler, hidrolik çoklu ekipman taşıyıcıları veya olağanüstü yük taşıma araçları gibi özel amaçlı araçları”, “dörtten fazla akslı veya ikiden fazla tahrikli akslı ağır ticari araçları” ve “teknik olarak izin verilen azami yüklü kütlesi (TPMLM) 7,5 tona eşit veya daha az olan küçük otobüsleri ve TPMLM’si 5 tona eşit veya daha az olan küçük kamyonları” verir. Article 3a(5) şunu ekler: “Silahlı kuvvetler için tescil edilen ağır ticari araçlar, bir Üye Devlet bunları Annex IV Part A uyarınca raporlamamaya karar verirse bu Tüzüğün gerekliliklerine tabi olmayacaktır.”

Meslek araçları. Article 3(9), “meslek aracını”, “uygunluk belgesindeki bilgilere göre, Üye Devletlerce raporlandığı şekliyle, Annex I’in point 1.2 maddesinde belirlenen ölçütleri karşılayan, belirli görevlerde kullanılması amaçlanan bir ağır ticari araç” olarak tanımlar. Gerekçe (33) örnek olarak “çöp toplama araçları, damperli kamyonlar veya beton mikserleri” sayar ve meslek araçlarının “ağır ticari araçların CO2 emisyonlarının yaklaşık %2’sini ve satışların yaklaşık %4’ünü” temsil ettiğini söyler. Ardından şöyle devam eder: “Bu nedenle meslek araçları, üreticilerin ortalama özgül CO2 emisyonlarının hesaplanmasından 2029’a kadar muaf tutulmalıdır. 2030 ila 2034 dönemi için bu hesaplamada yalnızca sıfır emisyonlu meslek araçları dikkate alınmalıdır. 2035’ten itibaren tüm meslek araçları bu hesaplamada dikkate alınmalıdır.” Article 4(c) aradaki adımı metne geçirir: 2030 ila 2034 raporlama dönemlerinde “Annex I’in point 1.1.1 maddesi kapsamına giren yeni sıfır emisyonlu meslek araçları” üreticinin ortalama özgül CO2 emisyonlarında dikkate alınır.

İki yüzde kümesi, ikisi de 2024 değişikliğinde

(AB) 2024/1610 sayılı Tüzük her iki kümeyi de Tüzüğe koydu. Article 3a(1) filo ortalaması üzerinden, Annex I point 4.3.1 ise araç alt grubu başına yazılmıştır; Article 3a(2) şöyle der: “Araç alt grupları, Annex I’in point 4.3 maddesine uygun olarak 1. fıkrada atıfta bulunulan CO2 emisyon azaltım hedeflerine katkıda bulunacaktır.” Gerekçe (31), filo genelindeki hedeflerin “içerdikleri ağır ticari araçların teknik özelliklerine göre belirlenen araç alt grupları için özgül CO2 emisyon hedeflerine dönüştürülmesi gerektiğini” söyler. Bu sayfa iki rakam kümesini uzlaştırmaz.

Point 4.3.1 şunu ekler: “2025’ten önceki yılların raporlama dönemleri için tüm rfsg ve rfpsg CO2 emisyon azaltım hedefleri 0 olacaktır.” İki tablo birlikte okunduğunda filo rakamı ile alt grup rakamı 2030 ila 2034 için %45 ve %43, 2035 ila 2039 için %65 ve %64, 2040’tan itibaren %90 ve %90’dır.

• %15. Article 3a(1)(a) bu oranı yalnızca 2025 ila 2029 raporlama dönemleri için ve adı sayılan dokuz alt gruba verir: 4-UD, 4-RD, 4-LH, 5-RD, 5-LH, 9-RD, 9-LH, 10-RD ve 10-LH. Alt grup tablosunun diğer bütün satırları o dönemde 0’dır.
• Meslek araçları. Article 3a(1)(b) bunları %45’in dışında tutar; tablodaki satırları da 2030 ila 2034 için 0’dır. Article 3a(1)’in (b), (c) ve (d) bentleri ile Article 3a(3) kapsamında hedeflere tabi yük aracı alt grupları için Annex I’in point 4.2 maddesi şöyle der: “Ancak 2035’ten önceki yılların raporlama dönemlerinde meslek aracı alt grupları dahil edilmeyecektir.”
• Ekstra ağır kombinasyon kamyonları. Konsolide metinde özel aks düzenli satır, aynı %43, %64 ve %90 ile “11, 12, 16, 11-EHC, 12-EHC, 16-EHC” alt gruplarını da sayar; konsolide metin point 4.3.1’i (AB) 2025/1045 sayılı Komisyon Delege Tüzüğüyle değiştirilmiş olarak işaretler. Article 3(25), “ekstra ağır kombinasyon kamyonunu” (extra heavy combination lorry) şöyle tanımlar: “araç kombinasyonunda kullanıma uygun ve aşağıdaki tüm tasarım ve yapım ölçütlerini karşılayan N3 kategorisinde bir ağır ticari araç: (a) üç veya daha fazla akslı olması; (b) motor anma gücünün en az 400 kW olması; (c) kombinasyonun teknik olarak izin verilen azami yüklü kütlesinin (TPMLM) 60 tondan fazla olacak şekilde tasarlanmış olması”.

Hangi taban: referans dönemleri

Zamanlamayı üç tanım belirler. Article 3(3)’te “Y yılının raporlama dönemi”, “Y yılının 1 Temmuz’undan Y+1 yılının 30 Haziran’ına kadar olan dönemdir”. Article 3(3b)’de “referans dönem”, “belirli bir araç alt grubu için bu Tüzük uyarınca düzenleyici CO2 emisyon azaltım yükümlülüklerinin kendisine göre belirlendiği, belirli bir yılın raporlama dönemidir”. Article 3(1)’de ise “referans CO2 emisyonları”, “Annex I’in point 3 maddesine uygun olarak belirlenen, her bir araç alt grubundaki tüm yeni ağır ticari araçların referans dönemdeki özgül CO2 emisyonlarının ortalamasıdır”.

Yani her iki tablodaki yıllar takvim yılları değil, raporlama dönemleridir. “2030 ila 2034” 1 Temmuz 2030’da, “2035 ila 2039” 1 Temmuz 2035’te ve “2040’tan itibaren” 1 Temmuz 2040’ta başlar (tanımdan yola çıkan bizim hesaplamamız). (AB) 2025/2459 sayılı Direktifin gerekçe (4)’ü, üreticilerin “2030’a kadar, (AB) 2019/1242 sayılı Tüzükte belirlendiği üzere %43’lük bir CO2 emisyon azaltım hedefine” sahip olduğunu ve “Üreticilerin bu hedefe ulaşması gereken ilk yılın, son tarihi 30 Haziran 2031 olan 2030 raporlama dönemi” olduğunu söyler.

Burada birbirine karıştırılmaması gereken iki farklı taban vardır. Article 3a(1)’deki “2019 yılı raporlama dönemindeki ortalama CO2 emisyonlarına kıyasla” ifadesi, ilk tablodaki filo yüzdelerinin karşılaştırma yılını verir. Annex I point 3.2 başka bir tablodur: her araç alt grubunun referans döneminin hangi raporlama dönemi olduğunu söyler.

Annex I point 4.1.1’i okuyuşumuza göre bir üreticinin özgül CO2 emisyon hedefi, araç alt grupları üzerinden alınan bir toplamdır; bu toplamda her alt grubun referans CO2 emisyonları, point 4.3.1’de o alt grup için verilen yüzde kadar azaltılır. Formül burada yeniden verilmemiştir. Tablonun ifadesine göre listelemediği her alt grup, referans dönemi olarak 2025 raporlama dönemini alır. Okuyuşumuza göre bunlara şunlar dahildir: 4.3.1’deki “Ağır kamyonlar > 7,4 t” satırında olup “1, 2, 3, 11, 12, 16” satırında olmayan 1s alt grubu, orta kamyonlar, meslek araçları, otokarlar ve şehirlerarası otobüsler, römorklar ve yarı römorklar. Referans emisyonların ve yayım tarihlerinin yol ücreti sınıflarına nasıl yansıdığı yol ücretleri sayfasında anlatılır.

Otobüsler, otokarlar ve römorklar

Şehir otobüsleri. Annex I’in point 4.2 maddesi, şehir otobüsü alt gruplarını “Article 3d uyarınca sıfır emisyonlu ağır ticari araç hedeflerine tabi” olarak listeler. Article 3d(1) şöyle der: “Annex I’in point 4.2 maddesindeki tablonun dördüncü sütununda atıfta bulunulan ağır ticari araçlar (‘şehir otobüsleri’) için üreticiler, Annex I’in point 4.3.2 maddesine uygun olarak yeni ağır ticari araç filolarında sıfır emisyonlu ağır ticari araçlara ilişkin %90 ve %100 asgari paylara uyacaktır.” Point 4.3.2, “Urban buses” (şehir otobüsleri) satırına 2030’dan önceki raporlama dönemleri için 0, 2030 ila 2034 için %90, 2035 ila 2039 için ve 2040’tan itibaren %100 verir. Buradaki oran bir emisyon azaltım yüzdesi değil, sıfır emisyonlu araçların asgari payıdır. Article 3(11)’deki sıfır emisyonlu ağır ticari araç tanımı güç aktarma seçenekleri sayfasında yer alır. Article 3d ile kamu tedarikine ilişkin Article 3e kuralları şehir otobüsü tahrik sistemleri ve otobüs filosu işletme maliyetleri sayfalarında ele alınır.

Otokarlar ve şehirlerarası otobüsler. Bunlar yüzde hedeflerine tabi olmaya devam eder: alt grup tablosu bunlara 2025 ila 2029 için 0, ardından %43, %64 ve %90 verir; birincil araçları için de aynı yüzdelerle ikinci bir satır içerir. Gerekçe (36), “kırsal alanlardaki taşımacılık dahil bölgesel ve uzun mesafe otobüslerinin ve otokarların ağır ticari araçlar için CO2 emisyon azaltım hedeflerine tabi kalmaya devam ettiğini” söyler. M kategorisi için Article 7a(b), araçları “(AB) 2017/2400 sayılı Tüzüğün Article 3, point (29) maddesinde tanımlandığı şekliyle birincil araç üreticisine” atfeder; bu tanım bu sayfa için okunan metinler arasında değildir.

Römorklar ve yarı römorklar. O3 ve O4 kategorileri olarak kapsama girerler. Gerekçe (32) şöyle der: “Römorklarla ilgili CO2 emisyonlarının ağır ticari motorlu araçların toplam CO2 emisyonları ve enerji tüketimi üzerinde güçlü bir etkisi olduğundan, römorklar için de CO2 emisyon azaltım hedefleri belirlenmelidir.” Article 3a(3) şöyle der: “Yeni römorklardan oluşan Birlik filosuna ilişkin CO2 emisyonları, Annex I’in point 4.3 maddesine uygun olarak azaltılacaktır.” Alt grup tablosu römorklara 2025 ila 2029 için 0 ve sonraki her dönem için %7,5, yarı römorklara ise 0 ve sonraki her dönem için %10 verir. Article 7a(c), O kategorisi araçlarını “(AB) 2022/1362 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğünün Article 2, point (5) maddesinde tanımlandığı şekliyle araç üreticisine” atfeder. Römork tiplerini römork tipleri sayfası anlatır.

Bir üretici nasıl ölçülür

• Ortalama özgül CO2 emisyonları (Article 4). “1 Temmuz 2020’den itibaren ve izleyen her raporlama döneminde Komisyon, her üretici için bir önceki raporlama dönemine ait ortalama özgül CO2 emisyonlarını g/tkm cinsinden belirler”. Annex I’in point 2.2 maddesi birimi, N ve O kategorilerindeki ağır ticari araçlar için g/tkm, M kategorisi için g/pkm olarak verir.
• Özgül hedef (Article 3(5) ve 6). “2025 yılı raporlama dönemi için ve izleyen her raporlama dönemi için Komisyon, her üretici için bir önceki raporlama dönemine ait özgül bir CO2 emisyon hedefi belirler.”
• Sıfır ve düşük emisyon faktörü (Article 5). “2029 yılı raporlama dönemine kadar” belirlenir. “2025 ila 2029 raporlama dönemleri için sıfır ve düşük emisyon faktörü %2’lik bir kıyaslama değerine dayanarak belirlenir” ve “bir üreticinin ortalama özgül CO2 emisyonlarını en fazla %3 azaltır”; Article 3a(1)(a)’daki dokuz alt grubun dışındaki N kategorisindeki sıfır emisyonlu ağır ticari araçların katkısı en fazla %1,5 ile sınırlıdır. Gerekçe (22) şöyle der: “Bu teşvik mekanizması bu nedenle 2030’dan itibaren kaldırılmalıdır.”
• Krediler ve borçlar (Article 7). 2025 ila 2039 raporlama dönemleri için “emisyon kredileri veya emisyon borçları dikkate alınacaktır”. Borçların bir üst sınırı vardır: “bir üreticinin toplam emisyon borcu, üreticinin özgül CO2 emisyon hedefinin, üreticinin o dönemdeki ağır ticari araç sayısıyla çarpımının %5’ini aşmayacaktır” (‘emisyon borcu sınırı’). “Ancak kalan emisyon borçları 2029, 2034 ve 2039 yıllarının raporlama dönemlerinde tasfiye edilecektir” ve krediler “yalnızca edinildikleri raporlama dönemini izleyen 7 yılın raporlama dönemlerinden herhangi birinde” dikkate alınır. 2019 ila 2024 döneminde edinilen krediler “yalnızca 2025 yılı raporlama döneminin özgül CO2 emisyon hedefine” sayılır. Article 7(2), yörüngelerin “Annex I’in point 5.1.2 maddesine göre, aşağıdaki doğrusal yörüngelere dayanarak her üretici için belirleneceğini” söyler: referans CO2 emisyonları ile 2025 veya 2030 hedefi arasında, ardından 2025 ile 2030, 2030 ile 2035 ve 2035 ile 2040 hedefleri arasında.
• Devirler (Article 6a). Araçlar, “talep devreden ve devralan üretici tarafından ortaklaşa sunulursa” üreticiler arasında devredilebilir; sıfır emisyonlu olmayan araçlarda iki üretici “bağlı üreticiler grubuna ait” olmalıdır. Böyle bir grubun dışındaki üreticiler arasında devredilen sıfır emisyonlu araçlarda ise bir üreticiye devredilen sayı “belirli bir raporlama döneminde tescil edilen tüm yeni ağır ticari araçlarının %5’ini” aşmamalıdır.
• Az sayıda araç (Article 6b). “Bir üretici belirli bir raporlama döneminde 100’den az yeni ağır ticari araç tescil ederse”, ortalama özgül CO2 emisyonları ve özgül hedefi “o raporlama dönemi için ‘0’ olarak belirlenir”. Muafiyet, belirli bir raporlama döneminde “üretici bunu talep ederse”, “üretici Article 6a uyarınca ağır ticari araç devri talep ederse” ya da üretici “o raporlama döneminde toplamda 100’den fazla ağır ticari araç tescil eden” bir bağlı üreticiler grubunun parçasıysa veya ilk iki durumdan birinin geçerli olduğu bir üreticiyi içeren bir gruptaysa “uygulanmaz”. Gerekçe (41), muafiyet için iki amaç verir: “orantısız derecede yüksek uyum maliyetlerinden kaçınmak” ve “idari yükü azaltmak”.
• Aşım primi (Article 8). “Bir üreticinin, 2. fıkra uyarınca, 2025’ten itibaren belirli bir raporlama döneminde fazla CO2 emisyonuna sahip olduğu tespit edilirse, Komisyon aşağıdaki formüle göre hesaplanan bir aşım primi uygular: (aşım primi) = (fazla CO2 emisyonu × 4.250 EUR/gCO2/tkm).” Bir üretici şu durumlarda fazla emisyonlu sayılır: borçlarının toplamından kredilerinin toplamı çıkarıldığında kalan tutar 2025 ila 2028, 2030 ila 2033 veya 2035 ila 2038 raporlama dönemlerinde borç sınırını aşıyorsa; bu tutar 2029, 2034, 2039 ve 2040 raporlama dönemlerinde pozitifse; ya da “2041 yılı raporlama döneminden itibaren” ortalama özgül CO2 emisyonları özgül hedefini aşıyorsa. “Aşım primleri, Avrupa Birliği genel bütçesi için gelir sayılacaktır.” 2019’da kabul edildiği hâliyle Article 8(1)’in iki oranı vardı: 2025 ila 2029 için 4.250 EUR/gCO2/tkm ve 2030’dan itibaren 6.800 EUR/gCO2/tkm; değiştirilmiş metinde tek oran vardır.
• Listeler ve raporlama (Article 11, 13a, 13b). “Her yıl 30 Nisan’a kadar Komisyon, uygulama tasarruflarıyla bir liste yayımlar” ve bu liste “1 Temmuz 2026’dan itibaren, her üretici için, bir önceki raporlama dönemine ait özgül CO2 emisyon hedefini” ve “bir önceki raporlama dönemindeki fazla CO2 emisyonlarını” içerir. 2025 raporlama dönemi 30 Haziran 2026’da sona erdi; dolayısıyla hedefleri ve fazla emisyonları içeren ilk liste bizim hesaplamamıza göre 30 Nisan 2027’ye kadar yayımlanmalıdır. Raporlama tarafında “Her yıl 30 Eylül’e kadar” Üye Devletlerin yetkili makamları verileri “1 Temmuz–30 Haziran arasındaki önceki raporlama dönemi için” raporlar; Article 13b(1) uyarınca üreticiler ve bir aracın CO2 emisyonlarını belirlemekten sorumlu diğer kuruluşlar da 30 Eylül’e kadar raporlama yapar: “bu verileri, belirleme veya değerlendirme tarihi 30 Haziran’da biten raporlama dönemine düşen her yeni ağır ticari araç için Komisyona rapor eder”.
• Verilere ilişkin para cezaları (Article 13f). Komisyon, raporlanan veriler üreticinin kayıt dosyasından veya motor tip onay belgesinden saptığında ve “sapma kasıtlı veya ciddi ihmalden kaynaklandığında” ya da veriler son tarihe kadar sunulmadığında “ve gecikme gerektiği gibi gerekçelendirilemediğinde” idari para cezası uygulayabilir. Para cezaları “sapmalı veya gecikmiş verilerden etkilenen her ağır ticari araç için 30.000 EUR’yu aşmayacaktır”. Bu cezalar veriye ilişkindir ve primden ayrıdır.

(AB) 2026/1046 sayılı Tüzük neyi değiştirdi ve neyi değiştirmedi

Article 1(1), emisyon kredilerini tanımlayan Article 7(1)’in (a) bendini yenisiyle değiştirir:

“(a) 2. fıkrada atıfta bulunulan 2025 yılı raporlama dönemi için CO2 emisyon azaltım yörüngesi ile söz konusu üreticinin 2025 ila 2029 yıllarının raporlama dönemleri için ortalama özgül CO2 emisyonları arasındaki fark ve 2025 ila 2029 dışındaki yılların raporlama dönemleri için CO2 emisyon azaltım yörüngesi ile söz konusu üreticinin aynı raporlama dönemi için ortalama özgül CO2 emisyonları arasındaki fark, bu fark pozitifse (‘emisyon kredileri’); veya”

Article 1(2) Annex I’i değiştirir; Tüzüğün Annex’i point 5.2’deki tabloyu yenisiyle değiştirir ve ET2025(NO)Y ile ET2025(M)Y için bir tanım ekler. Yeni tablo, yerini aldığı (AB) 2024/1610 sayılı Tüzükteki tabloyla yan yana okunduğunda bizim karşılaştırmamıza göre iki hücre farklıdır: 2025 ≤ Y < 2030 sütununda ET(NO)Y ve ET(M)Y terimlerini kullanan cCO2(NO)Y ve cCO2(M)Y kredi formülleri artık ET2025(NO)Y ve ET2025(M)Y kullanır. dCO2(NO)Y ve dCO2(M)Y borç satırları ile 2019 ≤ Y < 2025 ve 2030 ≤ Y < 2040 sütunları her iki tabloda da aynıdır. Bu sayfa formüllerden kredi tutarları türetmez.

Tüzük gerekçelerini kendi gerekçe bölümünde verir. Gerekçe (2): “Bu nedenle (AB) 2019/1242 sayılı Tüzük kapsamında belirlenen CO2 emisyon azaltım hedeflerinin düzeyinin değişmeden kalması şarttır.” Gerekçe (3): “2030’dan itibaren uygulanacak hedeflere uyumu kolaylaştırmak için ve ağır ticari araçlar için otoyollar boyunca kamuya açık şarj altyapısının kurulmasındaki gecikme göz önüne alındığında, üreticiler o yıldan önce daha fazla emisyon kredisi üretebilmelidir; bu, sıfır emisyonlu ağır ticari araçların daha erken kullanıma sunulmasını da teşvik edebilir.” Gerekçe (4): “2025 ila 2029 yıllarının raporlama dönemlerinde üreticiler, özgül CO2 emisyonları CO2 emisyon azaltım yörüngesinin değil, özgül CO2 emisyon hedefinin altındaysa emisyon kredisi toplamalıdır.” Gerekçe (5): “Sıfır emisyonlu şehir otobüslerinin kullanıma sunulması zaten ileri düzeyde olduğundan ve kullanımları otoyollar boyunca kamuya açık şarj altyapısının olası eksikliğinden olumsuz etkilenmediğinden, bu Tüzük şehir otobüslerine uygulanmamalıdır.”

Değiştirmedikleri: 10 Eylül 2026 tarihli konsolide metinde Article 3a(1)’in (b) ila (d) bentlerinde hâlâ %45, %65 ve %90 yazar; Annex I’in point 4.3.1 ve 4.3.2 maddelerindeki yüzdeler de yukarıdaki tablolardakilerle aynıdır.

Sırada ne var

Article 15(1) bir gözden geçirme tarihi belirler: “31 Aralık 2027’ye kadar Komisyon, özellikle en geç 2050’ye kadar iklim nötrlüğü hedefi bakımından, bu Tüzüğün etkililiğini ve etkisini gözden geçirecek ve bu gözden geçirmenin sonuçlarını içeren bir raporu Avrupa Parlamentosuna ve Konseye sunacaktır.” Rapora “uygun olduğunda, bu Tüzüğü değiştirmeye yönelik bir yasama önerisi eşlik edecektir”. Komisyon (a)’dan (m)’ye kadar sıralanan kalemleri “özellikle değerlendirecektir”; bunlar değerlendirme konularıdır, değişiklik listesi değil. Bunlardan bazıları:

• (a) “Üye Devletlerdeki sıfır emisyonlu ağır ticari araç tescillerinin sayısı”;
• (b) “bu Tüzük kapsamındaki ağır ticari araçlar için kamuya açık ve özel alternatif yakıt şarj ve ikmal altyapısının kurulmasındaki ilerleme ve ayrıca AB’de yeni tescil edilmiş ağır ticari araçların Birlik dışında işletilmesine ilişkin üçüncü ülkelerdeki altyapısal kısıtların varlığı”;
• (d) “az sayıda araç üreten üreticiler için Article 6b’de belirtilen muafiyetin devamının hâlâ haklı olup olmadığı”;
• (f) “aşım priminin, CO2 emisyon azaltım hedeflerini karşılamak için gereken teknolojilerin ortalama marjinal maliyetlerini aştığından emin olmak için düzeyi”;
• (g) TPMLM’si “5 tona eşit veya daha az” olan küçük kamyonların ve “özel amaçlı araçlar, arazi tipi araçlar ve arazi tipi özel amaçlı araçların” azaltım hedeflerine dahil edilmesi;
• (i) “ağır ticari araç sektöründe sıfır emisyonlu hareketliliğe geçişte bir karbon düzeltme faktörünün rolü” ve (j) “Birlik hukuku ve Birliğin iklim nötrlüğü hedefi ile uyumlu olarak, yalnızca CO2 nötr yakıtlarla çalışan ağır ticari araçların tescili için bir metodolojinin rolü” (yakıtların kendisi LNG ve bio-LNG kamyonlar sayfasında);
• (l) “Birlik piyasasına arz edilen yeni ağır ticari araçların tam yaşam döngüsü CO2 emisyonlarının değerlendirilmesi ve tutarlı veri raporlaması için ortak bir Birlik metodolojisi geliştirme olasılığı”.

Article 3c başka bir tarih belirler: “30 Haziran 2027’ye kadar Komisyon, büyük filo işletmecilerinin sahip olduğu veya kiraladığı sıfır emisyonlu ağır ticari motorlu araçların payını artırmaya yönelik girişimlerin olası gerekliliğine ve etkisine ilişkin bir analiz içeren bir raporu Avrupa Parlamentosuna ve Konseye sunacaktır.” Bu tarih bir Komisyon raporu içindir. Article 3a(1)(b)’deki %45’in ve şehir otobüslerindeki %90 payın ilk raporlama dönemi 1 Temmuz 2030’da başlar (raporlama dönemi tanımından yola çıkan bizim hesaplamamız).

Bu sayfa hedeflerin karşılanıp karşılanmayacağını, maliyetlerini ya da sektör veya kampanya kuruluşlarının bunlar hakkında ne söylediğini değerlendirmez; Annex I formüllerini de alıntıladığı ifadenin ötesinde açıklamaz.