Wozy asenizacyjne i do czyszczenia kanalizacji: pojazdy ssąco-płuczące, cysterny podciśnieniowe ADR, podwozia i zabudowy

Wóz asenizacyjny zasysa pompą próżniową odpady płynne i osady do zbiornika. Pojazd ssąco-płuczący do czyszczenia kanalizacji ma dodatkowo wysokociśnieniową pompę wodną i zwijadło węża do płukania kanałów, a pojazd z recyklingiem wody filtruje ścieki w pojeździe i ponownie wykorzystuje je do płukania. Podwozie pochodzi od producenta ciężarówek; zbiornik, pompy i wysięgniki – od producenta zabudowy, który napędza pompy przystawką odbioru mocy (PTO) ciężarówki lub przez skrzynię rozdzielczą, a czasem osobnym silnikiem. W tym tekście opisujemy, jakie normy i przepisy o towarach niebezpiecznych mają zastosowanie, co publikują producenci ciężarówek i zabudów oraz jakie pojazdy elektryczne już pracują. Nie tworzymy rankingu i nie polecamy żadnego z nich.

Normy: żadnej dla samego pojazdu

W katalogach szwedzkiej, brytyjskiej i niemieckiej organizacji normalizacyjnej ani w wyszukiwaniach nie znaleźliśmy żadnej normy europejskiej dla pojazdów do czyszczenia kanalizacji, pojazdów ssąco-płuczących czy wozów asenizacyjnych. Niemcy taką mieli: DIN SPEC 30755:2017, przednorma określająca wymagania dla pojazdów ssących i wysokociśnieniowych pojazdów płuczących, została wycofana, podobnie jak starsze terminy dla takich pojazdów z DIN 30702-5.

Wyposażenie do płukania ma własne normy. EN 1829-1:2021 określa wymagania bezpieczeństwa dla przewoźnych i stacjonarnych maszyn wysokociśnieniowych ze strumieniem wody, których maksymalne ciśnienie robocze przekracza górną granicę z EN 60335-2-79, obecnie 35 MPa, a EN 1829-2:2008 obejmuje ich węże, przewody wężowe i złącza; żaden z przeczytanych przez nas opisów zakresu nie wspomina o kanalizacji ani o pojazdach. EN 14654-3:2021 obejmuje czyszczenie przewodów kanalizacyjnych i kanałów jako czynność – programy prac i wybór techniki – a nie pojazd.

Odpady niebezpieczne: cysterny do przewozu odpadów napełniane podciśnieniowo (ADR)

Gdy odpady są towarami niebezpiecznymi, zastosowanie ma ADR. Definiuje on cysternę do przewozu odpadów napełnianą podciśnieniowo jako cysternę stałą lub odejmowalną, kontener-cysternę lub nadwozie wymienne-cysternę, używane głównie do przewozu odpadów niebezpiecznych oraz zbudowane i wyposażone do napełniania i opróżniania zgodnie z wymaganiami działu 6.10; cysterna w pełni spełniająca wymagania działu 6.7 lub 6.8 nie jest cysterną do przewozu odpadów napełnianą podciśnieniowo. Zgodnie z działem 4.5 odpady klas 3, 4.1, 5.1, 6.1, 6.2, 8 i 9 można przewozić w takich cysternach, jeżeli dział 4.3 dopuszcza przewóz w cysternach, a odpady materiałów, którym przypisano kod cysterny L4BH lub kod dopuszczony przez hierarchię kodów cystern, mogą być przewożone w cysternach do przewozu odpadów napełnianych podciśnieniowo z literą „A” lub „B” w trzeciej części kodu cysterny, wpisanego w świadectwie dopuszczenia.

Dział 6.10 wymaga ciśnienia obliczeniowego równego 1,3-krotności ciśnienia napełniania lub opróżniania, lecz nie mniejszego niż 4 bar, konstrukcji na podciśnienie wewnętrzne 1 bar, zaworu bezpieczeństwa poprzedzonego płytką bezpieczeństwa, manometru lub wakuometru, wskaźnika poziomu dla każdej komory, przerywacza płomienia na otworach pompy próżniowej, gdy przewożone są odpady zapalne, oraz sprawdzania stanu wewnętrznego co najmniej co trzy lata w przypadku cystern stałych lub odejmowalnych i co dwa i pół roku w przypadku kontenerów-cystern i nadwozi wymiennych-cystern. Świadectwo dopuszczenia pojazdu musi określać go jako pojazd-cysternę do przewozu odpadów napełnianą podciśnieniowo. Przepisy te czytaliśmy w oficjalnym tureckim wydaniu ADR 2025, ponieważ nie udało się pobrać plików EKG ONZ; podane tu brzmienie to nasze tłumaczenie.

Producenci zabudów podają swoje dane. KOKS projektuje swoje pojazdy ssąco-płuczące EcoVac pod kody cystern S4AH i L4AH, a DISAB podaje te same kody dla swoich pojazdów ssących w wersji ADR; Kaiser, Rivard i KROLL oferują wersje ADR. Żaden z tureckich producentów zabudów, których strony przeczytaliśmy, nie podaje dopuszczenia ADR. Klasy pojazdów, tablice i kody tunelowe wyjaśniamy w tekście o przewozie towarów niebezpiecznych (ADR).

Homologacja typu

W unijnej homologacji typu rozporządzenie (UE) 2018/858 w wersji opublikowanej w 2018 r. nie przewiduje dla tych pojazdów kategorii pojazdów specjalnego przeznaczenia. Jego lista dwucyfrowych uzupełnień kodu nadwozia obejmuje pozycje „11 Cysterna”, „12 Cysterna przeznaczona do przewozu towarów niebezpiecznych” i „19 Zamiatarka ulic, pojazd do czyszczenia ulic i kanalizacji ulicznej”; to, którą z nich ma dany pojazd, rozstrzyga jego homologacja typu. Na tej samej liście wywrotki mają kod 10, a pojazdy do wywozu śmieci – 18; zob. wywrotki i śmieciarki. Pod kodem 19 mieszczą się też zamiatarki ulic; zob. zamiatarki i polewaczki.

Podwozia w ofercie producentów

W kolejności alfabetycznej, tak jak przedstawia je każdy producent; w przypadku BMC nie znaleźliśmy strony, a turecki producent zabudów Teknik Tanker wymienia wśród swoich podwozi BMC Pro 935:

• DAF. DAF wymienia czyszczenie kanalizacji wśród zastosowań swoich czteroosiowych modeli XD i XF z jedną osią napędową, obok ciężkiego transportu kontenerów i ciężkiej zbiórki odpadów, i oferuje przystawki odbioru mocy od silnika, przystawkę z przodu silnika oraz szereg przystawek od skrzyni biegów.
• Ford Trucks. Tureckie strony Forda oferują wozy asenizacyjne i pojazdy ssąco-płuczące w układach 4x2, 6x2, 8x2, 6x4 i 8x4, ze zbiornikami od 8 000 do 18 000 l. Karty wozów asenizacyjnych obejmują zakres od 8 000 l na 18-tonowym 1833 DC 4x2 po 18 000 l na podwoziach 8x2 i 8x4, a karty pojazdów ssąco-płuczących – od 8 000 do 16 000 l.
• Iveco. Iveco wymienia czyszczenie wpustów ulicznych wśród specjalistycznych zadań elektrycznej przystawki odbioru mocy 50 kW w swoim eDaily; nie znaleźliśmy strony Iveco poświęconej pojazdom kanalizacyjnym.
• MAN. MAN wymienia czyszczenie kanalizacji wśród zadań swoich pojazdów komunalnych, które fabrycznie przygotowuje pod przystawki odbioru mocy, zabudowy i interfejsy; Wiedemann oferuje pod swoje zabudowy podwozia MAN TGS 6x2-4 z przystawką odbioru mocy OMSI.
• Mercedes-Benz. Mercedes-Benz wymienia płukanie kanałów wśród zadań komunalnych, ale nie ma strony poświęconej pojazdom kanalizacyjnym; Wiedemann buduje swój pojazd do opróżniania wpustów POWER VAC e-tec na eEconicu, a Müller Umwelttechnik – CANALMASTER na Actrosie 2543 L 6x2.
• Renault Trucks. Renault Trucks France przedstawia gamę C do zabudów do czyszczenia kanalizacji i koparek ssących, z ładownością do 22,8 t i masą własną wersji C 8x4 wynoszącą 9 200 kg – według producenta najmniejszą na rynku – silnik DTI 11 o mocy do 460 KM z przystawkami odbioru mocy od silnika lub od skrzyni biegów oraz zwisy tylne konfigurowane co 50 mm.
• Scania. Broszura Scanii dla producentów zabudów poświęcona pojazdom ssącym do kanalizacji pokazuje G 410 B6x2*4NB z przygotowaniem pod przystawki odbioru mocy od silnika i od skrzyni biegów, zwisami tylnymi co 10 mm i rzędem otworów w ramie co 50 mm. Scania France podpisała umowę na przebudowę na napęd elektryczny pojazdów do czyszczenia kanalizacji grupy Ortec, która eksploatuje 700 jednostek wysokociśnieniowych wszystkich marek.
• Volvo. Volvo UK ogłosiło w lipcu 2024 r. cztery wozy asenizacyjne FMX Electric 6x2 z sześcioma akumulatorami i 540 kWh oraz przystawką odbioru mocy napędzaną od skrzyni biegów, a także trzy pojazdy ssąco-płuczące FE Electric 4x2 do czyszczenia wpustów, kanałów i przewodów kanalizacyjnych z trzema akumulatorami, 270 kWh i elektryczną przystawką odbioru mocy – wszystkie z zabudowami Whale Tankers.

Formuły kołowe, takie jak 6x2*4, wyjaśniamy w tekście o konfiguracjach osi.

Zabudowy i producenci zabudów

System recyklingu ROTOMAX firmy Kaiser oczyszcza wodę za pomocą oscylującego obrotowego bębna filtracyjnego, a Wiedemann datuje swój pierwszy pojazd do czyszczenia kanalizacji z recyklingiem wody na 1977 r. Rivard podaje, że do zasilania wszystkich elementów zabudowy wykorzystuje energię ciężarówki, natomiast KROLL napędza swoje pompy przystawką odbioru mocy podwozia lub osobnym silnikiem.

Elektryczne pojazdy asenizacyjne i kanalizacyjne

Kaiser nazywa swój AquaStar EV pierwszym na świecie elektrycznym pojazdem do czyszczenia kanalizacji z recyklingiem wody, Wiedemann nazywa SUPER 1000 e-tec pierwszym w pełni elektrycznym pojazdem do czyszczenia kanalizacji z recyklingiem wody zbudowanym w układzie jednozbiornikowym, a Renault Trucks i Rivard nazywają swój pojazd pierwszą w pełni elektryczną jednostką we Francji; przytaczamy te twierdzenia tak, jak formułują je producenci. Pojemność brutto i użytkową akumulatorów wyjaśniamy w tekście o pojemności zainstalowanej i użytkowej akumulatorów.