Volvo FMX

FMX to ciężarówka budowlana Volvo, wprowadzona w obecnej postaci w lutym 2020 r. na zupełnie nowej platformie kabin; według komunikatu Volvo z 4 marca 2021 r. FMX wchodził wtedy, razem z FH, FH16 i FM, do produkcji seryjnej, przy czym jako pierwsza, w marcu 2021 r., ruszyła fabryka Tuve w Göteborgu. Przegląd modelu Volvo wymienia, wokół czego zbudowano tę ciężarówkę: „a driven front axle, generous ground clearance, and axles to carry heavy loads”. Volvo wymienia ją dla budownictwa i robót budowlanych, górnictwa i kamieniołomów, leśnictwa i transportu drewna, straży pożarnej i ratownictwa oraz usług publicznych i komunalnych, a przegląd modelu opisuje ją jednym zdaniem: ciężarówka „is made to take you where others can’t, whether there’s a road or not”.

Kabiny

Na liście jest sześć kabin: dzienna, obniżona dzienna, sypialna, obniżona sypialna, Globetrotter i brygadowa. Według Volvo obniżona kabina dzienna „is needed for applications such as mining, refrigerated bodies, pumps and cranes”, a obniżony dach obniżonej kabiny sypialnej „provides added load space above the cab”.

Strona Volvo ze specyfikacją podaje wysokość wewnętrzną każdej z nich: 164 cm w kabinie dziennej i sypialnej (120 cm nad osłoną komory silnika), 148 cm w obniżonej kabinie dziennej i obniżonej sypialnej (104 cm nad komorą silnika), 201 cm w kabinie Globetrotter (157 cm nad osłoną komory silnika) i 159 cm w kabinie brygadowej, która według Volvo mieści do dziewięciu osób.

Dwie rodziny silników wysokoprężnych, osiem wersji mocy

Brytyjska tabela specyfikacji Volvo wymienia dla FMX dwa silniki wysokoprężne, a jej tabela mocy i momentu obrotowego podaje dla każdej wersji każdego z nich wartość w kilowatach i w niutonometrach. Strony Volvo ze specyfikacją FMX dla innych rynków wymieniają inne wersje mocy i poziomy emisji: na stronie australijskiej nie ma D11 o mocy 330 KM, jest za to dodatkowo D13 o mocy 380 KM, a strona południowoafrykańska wymienia obok silników Euro 6 również silniki Euro 3 i Euro 5. To zestawienie trzyma się strony brytyjskiej.

Ta sama brytyjska strona wymienia też karty danych FMX zasilanych gazem. Karta ciągnika siodłowego 4x2 (FMX 42T LA2) podaje silnik gazowy G13 o pojemności 12,8 litra, o mocy 420 KM w wersji standardowej oraz 460 i 500 KM w opcji. Ta strona i jej zestawienie danych obejmują wyłącznie silniki wysokoprężne.

D11 to silnik o pojemności 10,8 litra. Cztery wersje, 246–338 kW, 1 600–2 200 Nm.

D13 to silnik o pojemności 12,8 litra. Cztery kolejne wersje, 309–397 kW, 2 100–2 600 Nm.

Tabela Volvo podaje też wymiary wewnętrzne każdego silnika: skok tłoka 152 mm i średnicę cylindra 123 mm w D11 oraz 158 mm i 131 mm w D13, w obu przypadkach przy stopniu sprężania 18,0:1. Podaje też dla każdego z nich zakres „economy revs” – 1 000–1 500 obr./min dla D11 i 900–1 400 obr./min dla D13.

Oba są silnikami sześciocylindrowymi i na brytyjskiej stronie Volvo oba spełniają normę Euro VI – tabela Volvo zapisuje ją jako „Euro 6” – a Volvo opatruje obie kolumny mocy przypisem „Net output according to: EC 582/2011”, czyli podstawą pomiaru mocy netto, którą wyjaśnia tekst jak mierzy się moc ciężarówek.

Tabela Volvo podaje też dla każdego silnika dwa stopnie hamowania silnikiem, a D13 jest mocniejszy w obu: moc hamulca wydechowego wynosi 175 kW wobec 155 kW w D11, a moc hamulca silnikowego – 340 kW wobec 270 kW, przy czym wszystkie cztery wartości podano dla 2 300 obr./min. Karty danych podają dla hamulca silnikowego inne wartości: karta FMX11 oferuje hamulec silnikowy Volvo o kodzie EBR-VEB z „retardation 300kW”, a dwie karty FMX13 oferują wyłącznie wzmocnioną wersję EBR-VEB+ z „Max Retardation D13-375kW”; żadna z trzech nie podaje prędkości obrotowej silnika. Tabela Volvo oznacza wiersz hamulca silnikowego gwiazdką z adnotacją „option” i nie podaje statusu wyposażenia hamulca wydechowego; na wszystkich trzech cytowanych tu brytyjskich kartach danych hamulec wydechowy o kodzie EBR-EPG i hamulec silnikowy figurują w wyposażeniu opcjonalnym. Czym różnią się hamulce wydechowe, hamulce silnikowe i retardery, wyjaśnia tekst retardery i hamowanie silnikiem.

Skrzynia biegów

Volvo oferuje w FMX trzy rodziny skrzyń biegów: zautomatyzowaną 12-biegową I-Shift (AT2412, AT2612, ATO2612), I-Shift Dual Clutch (SPO2812) oraz 6-biegową Powertronic z przekładnią hydrokinetyczną (PT2106, PT2606). I-Shift jest oferowana z biegami pełzającymi i z ultraniskimi biegami pełzającymi, a przełożenia podają dwie cytowane tu brytyjskie karty danych FMX13, a nie tabela specyfikacji: 19:1 w skrzyni z bezpośrednim najwyższym biegiem i 17:1 w skrzyni z nadbiegiem dla biegu pełzającego oraz 32:1 w obu skrzyniach dla ultraniskiego biegu pełzającego.

Strona Volvo ze specyfikacją wymienia też, w tej samej grupie Powertrain co skrzynie biegów, opcje przystawek odbioru mocy: przystawki montowane na silniku – PTER-DIN, napędzającą bezpośrednio pompę hydrauliczną, oraz PTER1400 i PTER100, obie z przyłączem kołnierzowym – oraz przystawki zależne od sprzęgła – PTR-F, PTR-FL/FH, PTR-D/DM/DH oraz PTRD-F, PTRD-D, PTRD-D1 i PTRD-D2 z podwójnym napędem – pracujące przy niskich, średnich lub wysokich obrotach, do mocowania pompy hydraulicznej z przodu, z tyłu lub z obu stron. Ta sama strona podaje, że skrzynię I-Shift można wyposażyć w przystawkę odbioru mocy, a skrzynię Powertronic – fabrycznie wyposażyć w taką przystawkę.

Osie, zawieszenie i hamulce

Karty danych na brytyjskiej stronie Volvo ze specyfikacją obejmują dziesięć konfiguracji, od 4x2 do 10x6; Volvo wymienia 4x4, 6x6, 8x6 i 10x6 jako konfiguracje z napędzaną osią przednią. Ten zapis wyjaśnia tekst o konfiguracjach osi.

Tabela tylnego zawieszenia Volvo oznacza każdy typ kodem – m.in. RAD, RADT, RAPD, RADD, RAPDT i RADDT – w obrębie rodziny resorów parabolicznych/wielopiórowych, rodziny resorów konwencjonalnych i większościowej grupy typów z zawieszeniem pneumatycznym; każdy wiersz podaje własny nacisk na oś lub zespół osi, przyporządkowanie do osi z pojedynczą redukcją lub ze zwolnicami w piastach, a w przypadku kodów wieloosiowych – oś pchaną lub wleczoną, z którą dany typ jest łączony. Obciążenia w tabeli wynoszą od 12 t dla najlżejszego typu dla osi pojedynczej, RAD-G4, do 38 t dla najcięższego zespołu tandem, RADD-TR3.

Volvo publikuje tabelę tylnych osi: typy z pojedynczą redukcją o kodach RSS lub RTS i typy ze zwolnicami w piastach o kodach RSH lub RTH, każdy z maksymalnym naciskiem na oś lub zespół osi i własnym „GCW approval”. RSS1344C/E ma dopuszczenie 44 t; RTH3815, podana z maksymalnym obciążeniem 38 t, ma dopuszczenie 150 t. Komunikat o premierze z 2020 r. podał te same wartości: najcięższym uzupełnieniem gamy podwozi był 38-tonowy zespół osi, pozwalający na maksymalną masę całkowitą zespołu pojazdów do 150 ton. Pojedynczą redukcję i zwolnice w piastach definiuje tekst o przełożeniach osi i przekładni głównej, który wśród przykładów wykorzystuje stronę ze specyfikacją FMX. Tabela kombinacji układów napędowych Volvo, umieszczona niżej na tej samej stronie, łączy każdą wymienioną w niej tylną oś z każdą swoją kolumną silnika wysokoprężnego, z jednym wyjątkiem: RSH1365 nie jest zaznaczona w kolumnie D13 540 KM.

Wartość 150 t to dopuszczenie tylnej osi. Skrzynia biegów ma własne dopuszczenie, a żadna skrzynia w tabeli Volvo nie osiąga 150: najwyższa wartość to 100 t, którą tabela przypisuje skrzyni I-Shift ATO2612. Tabela Volvo nazywa te wartości dopuszczeniami GCW, podczas gdy brytyjska karta danych ciągnika siodłowego FMX13 6x4 podaje dla tego ciągnika na tabliczce znamionowej maksymalną masę całkowitą zespołu pojazdów 44 000 kg, a jego standardowej osi napędowej RTS2370A przypisuje „design GCW” 70 ton – to jeszcze inna wartość niż 80 t, które tabela tylnych osi na stronie ze specyfikacją dopuszcza dla tego samego kodu RTS2370A – wobec konstrukcyjnej maksymalnej masy całkowitej zespołu pojazdów 100 ton dla trzech opcjonalnych osi z tej karty: RTH2610B, RTH2610F i RTS2310A. Same pojęcia dotyczące mas omawia tekst o maksymalnej masie całkowitej pojazdu i zespołu pojazdów.

Maksymalny nacisk na oś przednią FMX wynosi do 10 ton, a przy podwójnych osiach przednich do 20 ton – to nośność, a nie wartość z tabliczki znamionowej: karta danych samochodu ciężarowego jednoczłonowego FMX13 8x4 podaje dla jego dwóch osi przednich na tabliczce 16 000 kg, a parę osi 20-tonowych wymienia jako opcję do zamówienia. Osie pchane są oferowane o nośności do 9 ton, jako nieskrętne lub aktywnie skrętne; osie wleczone – do 10 ton, jako nieskrętne z kołami pojedynczymi lub bliźniaczymi, samoskrętne lub aktywnie skrętne.

Podstawowym układem hamulcowym Volvo jest EBS (Electronically-controlled Brake System), który według Volvo jest standardem we wszystkich specyfikacjach i jest dostępny dla hamulców tarczowych oraz, w wybranym zakresie konfiguracji, dla hamulców bębnowych z krzywką Z. Można do niego dodać pakiet EBS Medium z funkcją auto hold (utrzymującą ostatnio zadane ciśnienie hamowania po zatrzymaniu ciężarówki, dopóki kierowca nie naciśnie pedału przyspieszenia), analizą zużycia okładzin hamulców tarczowych oraz, ze skrzynią I-Shift, automatycznym zwalnianiem hamulca postojowego, gdy kierowca wybierze bieg i naciśnie pedał przyspieszenia. Dalsze opcje na tej samej stronie to ESC (Electronic Stability Control), który hamuje każde koło osobno, przeciwdziałając złożeniu się zestawu, przewróceniu i wężykowaniu przyczepy, oferowany dla pojazdów dwu-, trzy-, cztero- i pięcioosiowych; stretch brake, który impulsowo uruchamia hamulce przyczepy, aby zmniejszyć ryzyko złożenia się zestawu; oraz montowany na skrzyni biegów retarder hydrauliczny o mocy maksymalnej 440 kW.

Wymiary i masy

Volvo oferuje cztery wysokości podwozia – Med około 900 mm, High około 1 000 mm, X-High około 1 200 mm i XX-High około 1 240 mm – i podaje prześwit 300 mm dla tylnego zawieszenia pneumatycznego w wersji budowlanej.

Zbiorniki paliwa są aluminiowe lub stalowe, o pojemności od 150 do 900 litrów, przy maksymalnej pojemności paliwa 1 510 litrów w ciągniku siodłowym 4x2; pojazdy z podwójnymi osiami przednimi mają zamiast tego zbiornik z tworzywa sztucznego między osiami przednimi. Zbiorniki AdBlue mają pojemność od 32 do 112 litrów i są wykonane z tworzywa sztucznego, a pompa AdBlue jest wbudowana w moduł zbiornika.

Omówiona wyżej masa całkowita zespołu pojazdów dotyczy jednego konkretnego pojazdu – ciągnika siodłowego FMX13 6x4 z tylnym zawieszeniem pneumatycznym, który w Wielkiej Brytanii ma na tabliczce znamionowej dopuszczalną masę całkowitą 26 000 kg i dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów 44 000 kg. Samochód ciężarowy jednoczłonowy 8x4 z tym samym zawieszeniem ma na tabliczce dopuszczalną masę całkowitą 32 000 kg wobec wartości konstrukcyjnej 37 000 kg. Każda z trzech cytowanych tu kart danych dodaje: „Legal weights can differ from country to country.”

Systemy bezpieczeństwa i wspomagania kierowcy

Volvo podaje, że Automatic Traction Control włącza napędzaną oś przednią, gdy jest potrzebna, i wyłącza, gdy pozwala na to teren, oraz że system ten jest standardem w każdej konfiguracji, która taką oś ma. Natomiast Volvo Dynamic Steering – aktywny układ kierowniczy, który według słów Volvo umożliwia zdalnie sterowane External Steering i który komunikat o premierze z 2020 r. oferował jako opcję wraz z Lane Keeping Assist i Stability Assist – jest dostępny dla każdej konfiguracji osi z wyjątkiem tych z napędzaną osią przednią.

Uwagi do źródeł

Omówiona wyżej masa całkowita zespołu pojazdów dotyczy jednego konkretnego pojazdu: ciągnika siodłowego FMX13 6x4 z tylnym zawieszeniem pneumatycznym, który w Wielkiej Brytanii ma na tabliczce znamionowej dopuszczalną masę całkowitą 26 000 kg i dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów 44 000 kg. Samochód ciężarowy jednoczłonowy FMX13 8x4 z tym samym zawieszeniem ma na tabliczce dopuszczalną masę całkowitą 32 000 kg wobec wartości konstrukcyjnej 37 000 kg, a jego dwie osie przednie – 16 000 kg, zarówno na tabliczce, jak i konstrukcyjnie, przy czym para 20-tonowych osi przednich jest na tej karcie opcją do zamówienia. Dopuszczona masa całkowita zespołu pojazdów zależy od osi i skrzyni biegów, a nie od nazwy modelu: tabela tylnych osi obejmuje wartości od 44 t dla RSS1344C/E do 150 t dla 38-tonowej RTH3815 – komunikat o premierze i przegląd modelu nazywają 38-tonową jednostkę zespołem osi, tabela przełożeń tylnych osi wymienia RTH3815 wśród osi tandem, a komórka „Axle” w tabeli tylnych osi podaje Solo – a skrzynia I-Shift ATO2612 jest dopuszczona do 100 t. Volvo podaje prześwit 300 mm dla tylnego zawieszenia pneumatycznego w wersji budowlanej. Hamowanie silnikiem w brytyjskiej tabeli specyfikacji, dla obu silników przy 2 300 obr./min: moc hamulca wydechowego 155 kW w D11 i 175 kW w D13, moc hamulca silnikowego 270 kW i 340 kW. Brytyjskie karty danych podają dla hamulca silnikowego inne wartości, bez prędkości obrotowej silnika: „retardation 300kW” dla hamulca silnikowego Volvo (EBR-VEB) na karcie FMX11 FMX 84RF 1A i „Max Retardation D13-375kW” dla wzmocnionego EBR-VEB+ na kartach FMX13 FMX 64T 3A i FMX 84RF 3A. Tabela specyfikacji oznacza wiersz hamulca silnikowego jako opcję i nie podaje statusu wyposażenia dla hamulca wydechowego; wszystkie trzy brytyjskie karty danych zaliczają hamulec wydechowy o kodzie EBR-EPG i hamulec silnikowy do wyposażenia opcjonalnego. Przełożenia biegów pełzających pochodzą z dwóch kart FMX13, FMX 64T 3A i FMX 84RF 3A: ASO-C 19:1 w skrzyni z bezpośrednim najwyższym biegiem i 17:1 w skrzyni z nadbiegiem, ASO-ULC 32:1 w obu skrzyniach.