Volvo FMX

Volvo’nun inşaat kamyonu FMX, mevcut haliyle Şubat 2020’de, tamamen yeni bir kabin platformu üzerinde piyasaya sürüldü; Volvo’nun 4 Mart 2021 tarihli basın bülteni, FMX’in FH, FH16 ve FM ile birlikte o sırada seri üretime girdiğini, Gothenburg’daki Tuve fabrikasının Mart 2021’de üretime ilk başlayan tesis olduğunu söylüyor. Volvo’nun tanıtım sayfası, aracın neyin üzerine kurulduğunu şöyle anlatıyor: “a driven front axle, generous ground clearance, and axles to carry heavy loads” [çekişli bir ön dingil, geniş yerden yükseklik ve ağır yükleri taşıyacak dingiller]. Volvo bu aracı inşaat ve yapı, madencilik ve taş ocağı, orman ve kereste, itfaiye ve kurtarma, kamu hizmetleri ve altyapı için listeliyor; tanıtım sayfası da aracı tek cümleyle tanımlıyor: “is made to take you where others can’t, whether there’s a road or not” [yol olsun ya da olmasın, başkalarının gidemediği yere sizi götürmek için yapıldı].

Kabinler

Altı kabin listeleniyor: gündüz, alçak gündüz, yataklı, alçak yataklı, Globetrotter ve ekip kabini. Volvo, alçak gündüz kabininin “is needed for applications such as mining, refrigerated bodies, pumps and cranes” [madencilik, soğutmalı kasalar, pompalar ve vinçler gibi uygulamalar için gerekli] olduğunu, alçak yataklı kabinin alçaltılmış tavanının ise “provides added load space above the cab” [kabinin üzerinde ek yük alanı sağladığını] söylüyor.

Volvo’nun teknik özellik sayfası her biri için bir iç yükseklik veriyor: gündüz ve yataklı kabinler için 164 cm (motor bölmesi kapağının üzerinde 120 cm), alçak gündüz ve alçak yataklı kabinler için 148 cm (motor bölmesinin üzerinde 104 cm), Globetrotter için 201 cm (motor bölmesi kapağının üzerinde 157 cm) ve Volvo’nun dokuz kişiye kadar yer verdiğini söylediği ekip kabini için 159 cm.

İki dizel motor ailesi, sekiz güç kademesi

Volvo’nun İngiltere teknik özellik tablosu FMX için iki dizel motor listeliyor; güç/tork tablosu da ikisinin her kademesi için birer kilovat ve newton-metre değeri veriyor. Volvo’nun diğer pazarlar için FMX teknik özellik sayfaları başka kademeler ve emisyon seviyeleri listeliyor: Avustralya sayfasında 330 hp’lik D11 yok ve 380 hp’lik bir D13 ekleniyor, Güney Afrika sayfası ise Euro 6 motorların yanında Euro 3 ve Euro 5 motorlar listeliyor. Bu sayfa İngiltere sayfasını izliyor.

Aynı İngiltere sayfası gazlı FMX föylerini de listeliyor. 4x2 çekici (FMX 42T LA2) föyü, 12,8 litrelik bir G13 gaz motorunu standart olarak 420 hp, opsiyon olarak 460 ve 500 hp ile veriyor. Bu sayfa ve sayfanın kaydı yalnızca dizel motorları kapsıyor.

D11, 10,8 litrelik motor. Dört kademe, 246–338 kW, 1.600–2.200 Nm.

D13, 12,8 litrelik motor. Dört kademe daha, 309–397 kW, 2.100–2.600 Nm.

Volvo’nun tablosu her motorun iç ölçülerini de veriyor: D11 için 152 mm strok ve 123 mm çap, D13 için 158 mm ve 131 mm; ikisinin sıkıştırma oranı da 18,0:1. Tablo ayrıca her biri için bir “economy revs” [ekonomi devri] bandı veriyor: D11 için 1.000–1.500 d/dk, D13 için 900–1.400 d/dk.

İkisi de altı silindirli ve o sayfada ikisi de Euro VI (Volvo’nun tablosu bunu “Euro 6” olarak yazıyor); Volvo her iki güç sütununa da “Net output according to: EC 582/2011” dipnotunu düşüyor. Bu net ölçüm esası kamyon güç değerlerinin nasıl ölçüldüğü sayfasında açıklanıyor.

Volvo’nun tablosu her motor için iki ayrı motorla frenleme değeri de veriyor ve D13 ikisinde de daha güçlü: D11’in 155 kW’ına karşı 175 kW’lık egzoz freni etkisi ve 270 kW’a karşı 340 kW’lık motor freni etkisi; dördü de 2.300 d/dk’da verilmiş. Föyler motor freni için başka rakamlar veriyor: FMX11 föyü EBR-VEB kodlu Volvo motor frenini “retardation 300kW” değeriyle, iki FMX13 föyü ise yalnızca geliştirilmiş sürüm EBR-VEB+’yı “Max Retardation D13-375kW” değeriyle sunuyor; üçü de motor devri vermiyor. Volvo’nun tablosu motor freni satırını yıldızla “option” olarak işaretliyor ve egzoz freni için bir takılma biçimi belirtmiyor; burada atıf yapılan üç Büyük Britanya föyünün hepsinde de EBR-EPG kodlu egzoz freni ve motor freni opsiyonel donanım altında listeleniyor. Egzoz freni, motor freni ve retarderin birbirinden nasıl ayrıldığı retarderler ve motor freni yazısında anlatılıyor.

Şanzıman

Volvo, FMX için üç şanzıman ailesi sunuyor: I-Shift otomatikleştirilmiş 12 vitesli (AT2412, AT2612, ATO2612), I-Shift Dual Clutch (SPO2812) ve Powertronic 6 vitesli tork konvertörlü (PT2106, PT2606). I-Shift sürünme (crawler) vitesleriyle ve ultra düşük sürünme vitesleriyle sunuluyor; oranları teknik özellik tablosu değil, burada atıf yapılan iki FMX13 Büyük Britanya föyü veriyor: sürünme vitesi için direkt tahrikli kutuda 19:1, overdrive’lı kutuda 17:1; ultra düşük sürünme vitesi için her iki kutuda da 32:1.

Volvo’nun teknik özellik sayfası, şanzımanlarla aynı Powertrain grubunda güç çıkışı (PTO) opsiyonlarını da listeliyor: motora bağlı üniteler (bir hidrolik pompayı doğrudan tahrik eden PTER-DIN ve ikisi de flanş bağlantılı PTER1400 ile PTER100) ve debriyaja bağlı üniteler (PTR-F, PTR-FL/FH, PTR-D/DM/DH ve çift tahrikli PTRD-F, PTRD-D, PTRD-D1 ve PTRD-D2); bunlar düşük, orta ya da yüksek devirde, hidrolik pompa bağlantısı önde, arkada ya da her ikisinde olacak şekilde sunuluyor. Aynı sayfaya göre I-Shift’e bir güç çıkışı takılabiliyor, Powertronic ise fabrikada bir güç çıkışıyla donatılabiliyor.

Dingiller, süspansiyon ve frenler

Volvo’nun İngiltere teknik özellik sayfasındaki föyler 4x2’den 10x6’ya kadar on konfigürasyonu kapsıyor; Volvo bunlardan ön aksı çekişli olanları 4x4, 6x6, 8x6 ve 10x6 olarak adlandırıyor. Bu gösterim dingil düzenleri açıklaması yazısında ele alınıyor.

Volvo’nun arka süspansiyon tablosu her tipi bir kodla adlandırıyor (RAD, RADT, RAPD, RADD, RAPDT ve RADDT gibi); tipler parabolik/çok yapraklı bir aile, konvansiyonel yapraklı bir aile ve çoğunluğu oluşturan hava süspansiyonlu tipler arasında dağılıyor. Her satır kendi aks ya da boji yükünü, tek ya da göbek redüksiyonu ayrımını ve çok akslı kodlar için eşleştiği itici ya da arka taşıyıcı aksı veriyor. Tablodaki yükler en hafif tekli tip olan RAD-G4’teki 12 t’den en ağır tandem olan RADD-TR3’teki 38 t’ye kadar uzanıyor.

Volvo bir arka aks tablosu yayımlıyor: RSS ya da RTS kodlu tek redüksiyonlu tipler ve RSH ya da RTH kodlu göbek redüksiyonlu tipler, her biri azami aks ya da boji yükü ve kendi “GCW approval” [katar ağırlığı onayı] ile birlikte. RSS1344C/E 44 t onaylı; 38 t azami yük için listelenen RTH3815 ise 150 t onaylı. 2020 tanıtım basın bülteni aynı rakamları verdi: şasi programına yapılan en ağır ekleme, 150 tona kadar katar ağırlığına izin veren 38 tonluk bir bojiydi. Tek redüksiyon ve göbek redüksiyonu dingil oranları ve nihai tahrik yazısında tanımlanıyor; bu yazı örnekleri arasında FMX’in teknik özellik sayfasını da kullanıyor. Aynı sayfanın aşağısındaki aktarma organı kombinasyonları tablosu, listelediği her arka aksı tablodaki her dizel motor sütunuyla eşleştiriyor; tek istisna, D13 540 hp sütununda işaretlenmeyen RSH1365.

150 t rakamı bir arka aks onayıdır. Şanzımanın kendi onayı var ve Volvo’nun tablosundaki hiçbir şanzıman 150’ye ulaşmıyor: oradaki en yüksek rakam, tablonun ATO2612 I-Shift’e verdiği 100 t. Volvo’nun tablosu bu rakamlara katar ağırlığı onayı derken, FMX13 6x4 çekicinin Büyük Britanya föyü bu çekicinin katar ağırlığını 44.000 kg olarak tescil ediyor ve standart tahrik aksı RTS2370A’ya 70 tonluk bir “design GCW” [tasarım katar ağırlığı] veriyor; bu rakam, teknik özellik sayfasındaki arka aks tablosunun aynı RTS2370A kodu için onayladığı 80 t’den de farklı. Föyün üç opsiyonel aksına (RTH2610B, RTH2610F ve RTS2310A) ise 100 tonluk tasarım katar ağırlığı veriliyor. Ağırlık terimlerinin kendisi azami yüklü ağırlık ve katar ağırlığı yazısında ele alınıyor.

Azami ön aks yükü 10 tona, çift ön aksta ise 20 tona kadar çıkıyor; rakam bir plaka değeri değil, kapasite: FMX13 8x4 kasalı kamyon föyü iki ön aksını 16.000 kg olarak tescil ediyor ve 20 tonluk çifti sipariş opsiyonu olarak gösteriyor. İtici (pusher) akslar 9 tona kadar, sabit ya da aktif yönlendirmeli olarak sunuluyor; arka taşıyıcı (tag) akslar ise 10 tona kadar, tek ya da çift tekerlekli sabit, kendinden yönlendirmeli ya da aktif yönlendirmeli olarak.

Volvo’nun temel fren sistemi EBS’dir (Elektronik Kontrollü Fren Sistemi); Volvo bu sistemin tüm spesifikasyonlarda standart olduğunu söylüyor ve sistem disk frenler için, belirli konfigürasyonlarda da Z-kam kampana frenler için sunuluyor. Bunun üzerine bir EBS Medium paketi eklenebiliyor: auto hold (kamyon durduktan sonra, sürücü gaz pedalına basana kadar en son uygulanan fren basıncını tutma), disk frenlerde balata aşınma analizi ve I-Shift şanzımanla birlikte, sürücü vites seçip gaz pedalına bastığında park frenini otomatik bırakma işlevi. Aynı sayfada başka opsiyonlar da var: her tekerleği ayrı ayrı frenleyerek makaslamayı, devrilmeyi ve römork sallanmasını önleyen ve iki, üç, dört ve beş akslı araçlar için sunulan ESC (Elektronik Denge Kontrolü); makaslama riskini azaltmak için römork frenlerini darbeler hâlinde uygulayan bir gerdirme freni (stretch brake) ve azami gücü 440 kW olan, şanzımana monte hidrolik bir retarder.

Boyutlar ve ağırlıklar

Volvo dört şasi yüksekliği sunuyor (yaklaşık 900 mm’lik Med, yaklaşık 1.000 mm’lik High, yaklaşık 1.200 mm’lik X-High ve yaklaşık 1.240 mm’lik XX-High) ve inşaat tipi arka hava süspansiyonu için 300 mm yerden yükseklik veriyor.

Yakıt depoları alüminyum ya da çelik ve 150 ile 900 litre arasında; 4x2 çekicide toplam yakıt hacmi azami 1.510 litreye çıkabiliyor. Çift ön akslı kamyonlarda ise bunun yerine ön akslar arasında plastik bir depo var. AdBlue depoları plastik ve 32 ile 112 litre arasında; AdBlue pompası depo modülüne entegre.

Yukarıda ele alınan katar ağırlığı tek bir belirli araca ait: Büyük Britanya’da 26.000 kg azami yüklü ağırlık ve 44.000 kg katar ağırlığıyla tescil edilen, arka hava süspansiyonlu FMX13 6x4 çekici. Aynı süspansiyonlu 8x4 kasalı kamyon, 37.000 kg’lık tasarım rakamına karşılık 32.000 kg azami yüklü ağırlıkla tescil ediliyor. Burada atıf yapılan üç föyün her biri “Legal weights can differ from country to country.” [yasal ağırlıklar ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir] ifadesini ekliyor.

Güvenlik ve sürücü destek sistemleri

Volvo, Automatic Traction Control’ün ön aks çekişini gerektiğinde devreye aldığını ve arazi izin verdiğinde devreden çıkardığını söylüyor; bu özellik ön aksı çekişli her konfigürasyonda standart. Ama Volvo Dynamic Steering (Volvo’nun kendi ifadesiyle uzaktan kumandalı External Steering’i mümkün kılan ve 2020 tanıtım basın bülteninin Lane Keeping Assist ve Stability Assist ile birlikte opsiyon olarak sunduğu aktif direksiyon sistemi), ön aksı çekişli olanlar dışındaki her aks konfigürasyonu için mevcut.

Kaynak notları

Yukarıdaki katar ağırlığı adı belli tek bir araca aittir: arka havalı süspansiyonlu FMX13 6x4 çekici. Bu araç Büyük Britanya’da 26.000 kg azami yüklü ağırlık ve 44.000 kg azami katar ağırlığıyla tescillidir. Aynı süspansiyonlu FMX13 8x4 kamyon, 37.000 kg tasarım değerine karşılık 32.000 kg azami yüklü ağırlıkla tescillidir; iki ön aksı ise hem tescil hem de tasarım değeri olarak 16.000 kg’dır ve bu föyde 20 tonluk ön aks çifti sipariş seçeneği olarak yer alıyor. Onaylı katar ağırlığı model adına değil, aksa ve şanzımana bağlıdır: arka aks tablosu RSS1344C/E’de 44 t ile 38 tonluk RTH3815’te 150 t arasında değişiyor (lansman bülteni ve model genel bakışı 38 tonluk bir üniteyi boji olarak adlandırıyor, diferansiyel oranı tablosu RTH3815’i tandem akslar altında listeliyor, arka aks tablosunun “Axle” hücresinde ise “Solo” yazıyor); ATO2612 I-Shift ise 100 t için onaylıdır. Volvo inşaat tipi arka havalı süspansiyon için 300 mm yerden yükseklik veriyor. Birleşik Krallık teknik özellikler tablosunda motorla frenleme, iki motor için de 2.300 d/dk’da: egzoz freni etkisi D11’de 155 kW, D13’te 175 kW; motor freni etkisi 270 kW ve 340 kW. Büyük Britanya teknik föyleri motor freni için motor devri belirtmeden başka değerler veriyor: FMX11 föyü FMX 84RF 1A’da Volvo motor freni (EBR-VEB) için “retardation 300kW”, FMX13 föyleri FMX 64T 3A ve FMX 84RF 3A’da geliştirilmiş EBR-VEB+ için “Max Retardation D13-375kW”. Teknik özellikler tablosu motor freni satırını opsiyon olarak işaretliyor, egzoz freni için ise donanım durumu belirtmiyor; üç Büyük Britanya teknik föyünün üçü de egzoz frenini (kod EBR-EPG) ve motor frenini opsiyonel donanım olarak işaretliyor. Crawler oranları iki FMX13 föyünden, FMX 64T 3A ve FMX 84RF 3A’dan alınmıştır: ASO-C için direkt son vitesli kutuda 19:1, overdrive’lı kutuda 17:1; ASO-ULC için her iki kutuda 32:1.