Solaris Urbino 18 hydrogen

Urbino 18 hydrogen to 18-metrowy przegubowy autobus miejski Solarisa, którego napęd elektryczny zasila energia elektryczna wytwarzana przez wodorowe ogniwo paliwowe, a pomocniczym źródłem energii jest bateria o pojemności około 60 kWh. Solaris zaprezentował go 14 września 2022 r. Ta strona opiera się na czterech anglojęzycznych dokumentach Solarisa, wszystkich odczytanych 8 listopada 2026 r.: na stronie produktu modelu w serwisie solarisbus.com; na karcie danych technicznych, do której ta strona prowadzi odnośnikiem „download full specification”, zatytułowanej „Bus of the Year 2025”, bez wydrukowanej daty i rynku, z właściwościami pliku datowanymi na 11 września 2024 r.; na przeglądowej stronie Solarisa o jego autobusach wodorowych; oraz na komunikacie prasowym z 23 września 2026 r. o Sustainable Bus Award 2027.

Premiera, nagrody i nowa generacja

Przeglądowa strona Solarisa o autobusach wodorowych podaje datę premiery: „On 14 September 2022 Solaris unveiled its Urbino 18 hydrogen bus.” Według tej samej strony autobus nie ma tradycyjnej komory silnika, ponieważ wyposażono go w modułowy układ napędowy, a zaoszczędzona przestrzeń pozwoliła Solarisowi zwiększyć pojemność pasażerską; w zależności od konfiguracji – dodaje strona – autobus będzie mógł przewieźć do 140 pasażerów. Strona wymienia też Urbino 12 hydrogen, którego premierę umieszcza na wydarzeniu UITP w Sztokholmie 9-12 czerwca 2019 r.

Strona produktu nosi tytuł „Bus of the Year 2025”. Podaje, że Międzynarodowe Jury konkursu Bus of the Year przyznało Urbino 18 hydrogen ten tytuł po teście Bus Euro Test, organizowanym od 1989 r. przez Association of Commercial Vehicle Editors (ACE), i nazywa go pierwszym w historii konkursu pojazdem z napędem wodorowym, który zdobył tę nagrodę. W 2017 r. – dodaje strona – tytuł trafił do zasilanego bateryjnie Urbino 12 electric.

Komunikat prasowy Solarisa z 23 września 2026 r. informuje, że Urbino 18 hydrogen nowej generacji zdobył Sustainable Bus Award 2027 w kategorii Urban; nagrodę wręczono podczas targów FIAA w Madrycie. Komunikat opisuje go jako „a zero-emission, low-floor articulated city bus powered by hydrogen” i podaje, że jury doceniło jego elektryczny układ napędowy, pojemność pasażerską i krótki czas tankowania, a także pochwaliło rozwiązania w zakresie dostępności i komfortu pasażerów oraz systemy bezpieczeństwa. Według komunikatu w dwóch poprzednich edycjach nagroda trafiła do Urbino 10,5 electric i Urbino 12 electric. Komunikat nie podaje żadnych danych technicznych i żaden otwarty dokument nie mówi, czy autobus z karty danych to ten, który komunikat nazywa autobusem nowej generacji.

Ogniwo paliwowe

Karta danych podaje ogniwo paliwowe „BALLARD FCmove HD+” o mocy znamionowej 100 kW, maksymalnej sprawności 57% i szacowanej żywotności produktu „>30,000 hours of operation”. Wymienia zimny start „From -25°C (no need for preconditioning and external power supply)” i pracę w temperaturach od -30°C do +50°C. Rysunek podzespołów w karcie, podpisany „Solaris Urbino 18 hydrogen – layout of components”, oznacza ten zespół jako „FUEL CELL INCL. RADIATOR”.

Strona produktu opisuje ogniwo paliwowe jako działające jak „a miniature hydrogen power plant”: ogniwo przekształca wodór w energię elektryczną, która następnie trafia do układu napędowego, a jedynym produktem reakcji oprócz energii elektrycznej jest woda. W cytowanej na tej samej stronie wypowiedzi Dariusz Michalak, CTO Solarisa, mówi, że „the small number of batteries and the increased power of the fuel cell” pozwalają autobusowi efektywnie pracować nawet ze 140 pasażerami na pokładzie. Jak ogólnie zbudowane są autobusy z ogniwami paliwowymi, opisuje artykuł o wodorowych autobusach i autokarach z ogniwami paliwowymi.

Zbiorniki wodoru, tankowanie i zasięg

Karta danych wymienia kompozytowe zbiorniki wodoru typu IV o nominalnym ciśnieniu roboczym 350 bar i pojemności „2,142 l, 51.2 kg (at 350 bar and 15oC)”. Złącze do tankowania umieszczono „Over the right 1st wheelarch (on both sides as an option)”. Strona produktu podaje łączną pojemność „light hydrogen tanks” jako 51,2 kg, a strona przeglądowa mówi o „an increased number of new, light hydrogen tanks”; żaden otwarty dokument nie podaje liczby zbiorników. Strona produktu podaje czas pełnego tankowania jako „only about 20 minutes”, a strona przeglądowa – jako „around 20 minutes”.

Dokumenty podają różne zasięgi. Strona produktu podaje „> 600 km range” i stwierdza, że autobus „can cover 600 km on a single refill (based on energy consumption in e-SORT 2 tests)”; na okładce karty danych wydrukowano „>600 km range”. Strona przeglądowa w swojej części o Urbino 18 hydrogen, która zaczyna się od premiery z 2022 r., podaje, że autobus „will be able to cover about 350 km on a single refill in various weather conditions”.

Bateria

Karta danych wymienia baterie Solaris High Power o chemii ogniw LTO, umieszczone na dachu, o łącznej pojemności 60 kWh. Strona produktu podaje „around 60 kWh” i opisuje baterie jako pomocnicze źródło energii, wykorzystywane na przykład podczas przyspieszania i do magazynowania energii; strona przeglądowa podaje tę samą pojemność i dodaje „a storage for recovered energy”. Rysunek podzespołów oznacza baterie jako „TRACTION BATTERIES SOLARIS HIGH POWER”, a osobny zespół obok ogniwa paliwowego – jako „BTMS”. Żaden otwarty dokument nie mówi, czy 60 kWh to energia zainstalowana, czy użytkowa; różnicę wyjaśnia artykuł o pojemności zainstalowanej i użytkowej baterii.

Silnik elektryczny i napęd

Wiersze napędu w karcie danych brzmią: napęd „Modular drive, SiC technology”; silnik 240 kW; moc ciągła 240 kW; moc szczytowa „240 kW (electronically limited)”; ciągły moment obrotowy 1 470 Nm; szczytowy moment obrotowy 2 100 Nm. Wiersz zatytułowany „Arrangement to front axle” brzmi „Rear mounted motor, left side”. Rysunek podzespołów oznacza „CENTRAL MOTOR”, a pod hasłem „MODULAR DRIVE” – rezystor hamowania, przetwornicę DC/DC, skrzynkę HV i falownik trakcyjny.

Strona produktu podaje, że pojazd zaprojektowano bez tradycyjnej komory silnika, a podzespoły jego modułowego układu napędowego umieszczono na dachu i z tyłu pojazdu, oraz że taki układ maksymalizuje pojemność pasażerską i zapewnia elastyczność w wyborze wariantów rozmieszczenia na dachu. Jak rozmieszcza się układy napędowe autobusów miejskich, opisuje artykuł o napędach autobusów miejskich.

Osie, zawieszenie i układ kierowniczy

W sekcji „Chassis” karta danych podaje oś przednią jako „Independent, with stabilizer”, oś tylną jako „Drive axle, ratio i = 9.8”, zawieszenie pneumatyczne, stabilizator na osi przedniej i maksymalny kąt skrętu koła wewnętrznego „45.5° +0° -0.5°”. Wiersze podwozia wymieniają oś przednią i oś tylną; rysunek boczny w karcie pokazuje trzy osie. Żaden otwarty dokument nie podaje producenta osi, hamulców, rozmiaru opon ani listy systemów wspomagania kierowcy.

Wymiary i masa

Długość, szerokość, wysokość i cztery odległości wzdłuż boku pochodzą z rysunku wymiarowego w karcie, który podaje odległości bez opisów; ich suma daje wydrukowaną długość: 2 700 + 5 900 + 6 000 + 3 400 = 18 000. Widok z przodu na rysunku oznacza też 320 mm. Pozostałe wiersze pochodzą z tabeli w karcie. Żaden otwarty dokument nie podaje masy własnej ani nacisków na osie. Jak przepisy określają długości i masy autobusów, omawia artykuł wymiary autobusów i autokarów.

Drzwi, miejsca i pojemność

Karta danych podaje do 52 miejsc siedzących, w tym do 18 dostępnych z niskiej podłogi, do 88 miejsc stojących i łączną pojemność pasażerską do 140. Układ drzwi to 2-2-2-2, drzwi mają szerokość co najmniej 1 200 mm i napęd elektryczny; pierwsze drzwi są otwierane do wewnątrz („IG (Inward Gliding)”), a drugie do czwartych – odskokowo-przesuwne („PS (Plug Sliding)”). Fotel kierowcy to „Seat with integrated headrest and seatbelt”. Strona produktu i strona przeglądowa podają do 140 pasażerów w zależności od konfiguracji. Żaden otwarty dokument nie podaje klasy autobusu według regulaminu ONZ nr 107; klasy opisuje artykuł o klasach autobusów.

Klimatyzacja

Karta danych podaje klimatyzację „2 x CO2 heat pump”, z CO2 jako czynnikiem chłodniczym, przy czym stanowisko kierowcy jest klimatyzowane przez układ klimatyzacji przestrzeni pasażerskiej. Wydajność chłodzenia i grzania podaje jako „2 x 25 kW (cooling) + 2 x 21 kW (max heating) / Heating: 37 kW (electric heater)”, a jako ogrzewanie dodatkowe – grzejnik elektryczny (kocioł), który „acts as a support, heating is mainly done by heat pump”.

Uwagi do źródeł

Powyższe dane pochodzą z karty danych Solarisa zatytułowanej „Bus of the Year 2025”, do której strona produktu odsyła jako do pełnej specyfikacji, bez wydrukowanej daty i rynku; właściwości jej pliku są datowane na 11 września 2024 r. Podaje ona ogniwo paliwowe Ballard FCmove HD+ o mocy 100 kW i maksymalnej sprawności 57%, o szacowanej żywotności ponad 30 000 godzin pracy, z zimnym startem od -25°C i pracą od -30°C do +50°C; kompozytowe zbiorniki wodoru typu IV o nominalnym ciśnieniu roboczym 350 bar, mieszczące 2 142 l, 51,2 kg przy 350 bar i 15°C, ze złączem do tankowania nad prawym pierwszym nadkolem (opcjonalnie po obu stronach); baterie Solaris High Power LTO o pojemności 60 kWh na dachu; modułowy napęd w technologii SiC i silnik zamontowany z tyłu po lewej stronie, o mocy ciągłej 240 kW i szczytowej 240 kW (ograniczonej elektronicznie), z ciągłym momentem obrotowym 1 470 Nm i szczytowym 2 100 Nm; niezależną oś przednią ze stabilizatorem, oś napędową o przełożeniu i = 9,8, zawieszenie pneumatyczne i maksymalny kąt skrętu koła wewnętrznego 45,5° (+0°, -0,5°). Jej rysunek podaje długość 18 000 mm, szerokość 2 550 mm, wysokość 3 300 mm, 320 mm przy wejściu oraz, od przodu do tyłu, 2 700, 5 900, 6 000 i 3 400 mm między końcami autobusu a jego trzema osiami. Jej tabela podaje minimalny promień skrętu 11 475 mm, maksymalną wysokość wnętrza 2 280 mm, do 52 miejsc siedzących (w tym do 18 dostępnych z niskiej podłogi), do 88 miejsc stojących, łączną pojemność pasażerską do 140, układ drzwi 2-2-2-2 z drzwiami o szerokości co najmniej 1 200 mm oraz dwie pompy ciepła CO2 dające każda 25 kW chłodzenia i do 21 kW grzania, wspomagane grzejnikiem elektrycznym 37 kW. Zasięg zależy od dokumentu: strona produktu i okładka karty podają ponad 600 km, przy czym strona produktu opiera swoje 600 km na zużyciu energii w testach e-SORT 2, natomiast przeglądowa strona Solarisa o autobusach wodorowych podaje około 350 km na jednym tankowaniu w różnych warunkach pogodowych. Obie strony podają czas pełnego tankowania około 20 minut i baterię o pojemności około 60 kWh. Komunikat Solarisa z 23 września 2026 r. informuje, że Urbino 18 hydrogen nowej generacji zdobył Sustainable Bus Award 2027 w kategorii Urban, i nie podaje żadnych danych technicznych. Żaden otwarty dokument nie podaje formuły kołowej, masy własnej, nacisków na osie, producenta osi, hamulców, rozmiaru opon, użytkowej pojemności baterii, liczby zbiorników wodoru ani klasy według regulaminu ONZ nr 107.