Autobusy przegubowe i dwuprzegubowe: definicje, limity długości i wymagania regulaminu ONZ nr 107

Autobus przegubowy to autobus złożony ze sztywnych części połączonych częścią przegubową, przez którą pasażerowie przechodzą z jednej części do drugiej; autobus dwuprzegubowy ma dwa takie przeguby. W Unii Europejskiej dyrektywa 96/53/WE definiuje autobus przegubowy jako dwie sztywne części połączone częścią przegubową i dopuszcza dla niego długość 18,75 m, ale art. 1 ust. 3 stanowi, że dyrektywa „nie ma zastosowania do autobusów przegubowych zawierających więcej niż jedną część przegubową”. Regulamin ONZ nr 107 dotyczący ogólnej konstrukcji autobusów definiuje pojazd przegubowy jako dwie lub więcej części sztywnych i ustala wymagania dla samego przegubu. Spośród odczytanych tekstów krajowych szwedzkie Trafikförordning podaje dla autobusu z więcej niż jedną częścią przegubową 24,0 m i 60 km/h; teksty niemiecki i niderlandzki podają dla autobusu przegubowego 18,75 m. Odczytane dokumenty producentów podają dla autobusów z jednym przegubem długości od 17 950 mm do 20 995 mm.

Stan na 9 listopada 2026 r. Teksty prawne i dokumenty producentów odczytano 8 listopada 2026 r.; tureckie rozporządzenie o ruchu drogowym (Karayolları Trafik Yönetmeliği) odczytano w tekście skonsolidowanym 14 listopada 2026 r. Dyrektywa 96/53/WE to tekst skonsolidowany z 14 sierpnia 2019 r., a regulamin ONZ nr 107 to tekst opublikowany w Dzienniku Urzędowym 29 stycznia 2026 r., obejmujący serię poprawek 11. Szwedzkie Trafikförordning uwzględnia zmiany do SFS 2026:1052. Niderlandzka Regeling voertuigen to wersja obowiązująca od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 r.; wersji obowiązującej od 1 lipca 2026 r. nie odczytano. Datowane karty danych pochodzą z kwietnia 2026 r. (Mercedes-Benz) i z 15 sierpnia 2024 r. (Volvo).

Co czyni autobus przegubowym

Art. 2 dyrektywy 96/53/WE brzmi: „»autobus przegubowy« oznacza pojazd silnikowy składający się z dwóch sztywnych części jezdnych, które są ze sobą połączone przez część przegubową”. W pojazdach tego typu „istnieje przejście między pomieszczeniami dla pasażerów znajdujących się w obu sztywnych częściach pojazdu”, część przegubowa „pozwala pasażerom na swobodne przemieszczanie między obydwiema sztywnymi częściami pojazdu”, a „Obydwie części mogą zostać ze sobą połączone lub rozłączone tylko w warsztacie”. Załącznik I wymienia autobus z przyczepą jako odrębną pozycję.

Regulamin ONZ nr 107 ma zastosowanie „do wszystkich jednopokładowych, dwupokładowych, sztywnych lub przegubowych pojazdów kategorii M2 lub M3” (pkt 1.1). Pojazd przegubowy to „pojazd składający się z dwóch lub więcej części sztywnych, połączonych przegubowo”; przedziały pasażerskie poszczególnych części łączą się ze sobą, umożliwiając pasażerom swobodne przemieszczanie się między nimi, a rozłączenie części „jest możliwe jedynie przy użyciu urządzeń, które zwykle znajdują się jedynie w warsztacie” (pkt 2.1.3). W dwupokładowym pojeździe przegubowym przedziały łączą się ze sobą „co najmniej na jednym pokładzie” (pkt 2.1.3.1); pozostałe przepisy dla pojazdów dwupokładowych opisano w artykule autobusy piętrowe. W przypadku pojazdu przegubowego formularze homologacyjne z załącznika 1 wymagają podania liczby miejsc siedzących w każdej części sztywnej. Kody nadwozi pojazdów przegubowych wymieniono w artykule kategorie pojazdów M, N i O.

Jedna część przegubowa: limity UE

Pkt 1.1 załącznika I podaje dla autobusu przegubowego 18,75 m wobec 13,50 m dla autobusu dwuosiowego i 15,00 m dla autobusu o więcej niż dwu osiach; autobus z przyczepą również ma 18,75 m. Artykuł wymiary autobusów i autokarów opisuje, jak ta wartość wzrosła z 18,00 m, wraz z limitami szerokości i wysokości. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) państwa członkowskie „na swoich terytoriach nie dopuszczają do normalnego ruchu” pojazdów służących krajowemu transportowi osób, które nie odpowiadają ppkt 1.1, 1.2, 1.4a, 1.5 i 1.5a. Art. 4 ust. 5 pozwala im zezwolić, by pojazdy, które „zbudowane zostały w oparciu o nowe technologie lub koncepcje” i nie mogą spełnić wymagań dyrektywy, „w czasie określonego okresu próbnego były dopuszczone do wykonywania niektórych operacji transportu lokalnego”, z powiadomieniem Komisji.

W badaniu skrętu z ppkt 1.5a płaszczyznę wyznacza się linią wykreśloną na ziemi, a zanim pojazd przegubowy wjedzie w okrąg 12,50 m, „do tej płaszczyzny muszą przylegać dwie jego sztywne części”; artykuł wymiary autobusów i autokarów przytacza całe badanie. To samo ustawienie przewidują załącznik 11 do regulaminu ONZ nr 107 (pkt 3.4.2) i art. 5.18.16 ust. 5 niderlandzkiej Regeling voertuigen.

Pkt 2.4 podaje dla trójosiowego autobusu przegubowego 28 ton, z podwyższeniem o maksymalnie 1 tonę z racji technologii paliw alternatywnych i o maksymalnie 2 tony w przypadku pojazdu bezemisyjnego. Podawane przez producentów masy całkowite i łączne liczby pasażerów modeli przegubowych zestawiono z tym limitem w artykule masa i liczba miejsc w autobusie.

Więcej niż jedna część przegubowa

Art. 1 ust. 3 dyrektywy brzmi: „Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do autobusów przegubowych zawierających więcej niż jedną część przegubową.” Ustęp ten dodała dyrektywa 2002/7/WE. Dyrektywa nie podaje dla takiego autobusu ani długości, ani masy.

Szwedzkie Trafikförordning podaje długość. Zgodnie z 4 kap. 17 a § autobusem można jeździć po drogach innych niż drogi prywatne („andra vägar än enskilda”) tylko wtedy, gdy jego długość nie przekracza wymienionych wartości i spełnia on wymagania dotyczące skrętu ustalone przez Transportstyrelsen, szwedzką agencję transportu. Wykaz podaje 13,5 m dla autobusu dwuosiowego, 15,0 m dla autobusu o więcej niż dwu osiach, „Ledbuss med en ledad sektion 18,75 meter” (autobus przegubowy z jedną częścią przegubową 18,75 metra), „Ledbuss med fler än en ledad sektion 24,0 meter” (autobus przegubowy z więcej niż jedną częścią przegubową 24,0 metra), 24,0 m dla autobusu z przyczepą do przewozu osób i 18,75 m dla autobusu z inną przyczepą. Zgodnie z 17 b § Transportstyrelsen może wydawać przepisy pozwalające pojazdom przekraczać te długości, na warunkach chroniących przed zagrożeniem bezpieczeństwa ruchu drogowego, i może je ograniczyć do określonej drogi lub sieci dróg. Zgodnie z 17 d § może wydawać zezwolenia na okres próbny, „om det behövs för att pröva ny teknik eller nya konstruktioner” (jeżeli jest to potrzebne do wypróbowania nowej techniki lub nowych konstrukcji), ograniczone do określonej drogi lub sieci dróg.

Tabela prędkości w 4 kap. 20 § podaje dla „Ledbuss Med fler än en ledad sektion” (autobus przegubowy z więcej niż jedną częścią przegubową) 60 km/h wobec 90 km/h dla autobusu ciężkiego lub 100 km/h, jeżeli każda podróżująca nim osoba w wieku powyżej trzech lat ma miejsce siedzące z pasem bezpieczeństwa. Ten paragraf zostaje zastąpiony 1 grudnia 2026 r., a nowy tekst zachowuje wszystkie trzy wartości. Limity, które inne kraje ustalają dla autobusów przegubowych, znajdują się w wierszach krajowych artykułu ograniczenia prędkości ciężarówek i autobusów w Europie.

Żaden z odczytanych dokumentów producentów nie opisuje autobusu z więcej niż jedną częścią przegubową. Autobusy dwuprzegubowe i ich dane opisano w artykule największe ciężarówki i autobusy na świecie, a trolejbusy o długości 12, 18 i 24 m w artykule trolejbusy.

Przepisy krajowe

Kraje, które nie mają wiersza w tabeli, nie są tu omówione.

Czego regulamin ONZ nr 107 wymaga w przegubie

Tabela wymienia to, co regulamin ustala w szczególności dla pojazdu przegubowego; punkty o numerach zaczynających się od 7 znajdują się w załączniku 3. Klasy objaśniono w artykule klasy autobusów według regulaminu ONZ nr 107. W pojeździe niskopodłogowym udział powierzchni dla pasażerów stojących bez stopni mierzy się w przedniej części pojazdu przegubowego (pkt 2.1.4).

Autobusy przegubowe w dokumentach producentów

Przegub. Daimler Buses nazywa ATC systemem zapobiegającym składaniu się autobusów przegubowych (anti-jackknife). Strona CapaCity podaje, że ATC reguluje hydrauliczne tłumienie przegubu „depending on the steering angle, the angle of the articulation joint, the speed and the load, among other factors” (m.in. w zależności od kąta skrętu, kąta przegubu, prędkości i obciążenia), a w normalnych warunkach jazdy przegub „runs freely” (pracuje swobodnie).

Dłuższe niż 18,75 m z jednym przegubem. Daimler Buses podaje, że CapaCity i CapaCity L „manage with just one articulation joint” (wystarcza im tylko jeden przegub), a strona modelu przypisuje ich średnice zawracania, 22,93 m i 24,47 m, „electrohydraulically steered fourth axle” (elektrohydraulicznie kierowanej czwartej osi). Czwarta oś jest kierowana aktywnie także podczas cofania, a gdy autobus rusza z przystanku, jej skręt „reacts to the steering movement of the front axle with a defined delay” (reaguje na ruch skrętny osi przedniej z określonym opóźnieniem). Dwie kamery zamontowane z boku, „positioned directly behind the articulation joint” (umieszczone bezpośrednio za przegubem), monitorują tylną część. Odczytane dokumenty CapaCity nie wymieniają żadnego kraju ani żadnego zezwolenia.

Długości, masy i liczby miejsc innych autobusów miejskich o długości 18 m podano na stronach modeli Mercedes-Benz Conecto, Iveco Bus E-Way, Iveco Streetway, Anadolu Isuzu Citiport, Otokar Kent, Karsan e-ATA, Solaris Urbino 18 hydrogen, Ebusco 3.0, BMC Procity i VDL Citea. To, jak unijne normy emisji CO2 grupują przegubowe autobusy miejskie, opisuje artykuł napędy autobusów miejskich.

Niezweryfikowane

• Holandia. Wersji Regeling voertuigen obowiązującej od 1 lipca 2026 r. nie odczytano.
• MAN Lion’s City 18 i Iveco Bus Urbanway 18 m. Karta danych MAN podaje dla Lion’s City 18 długość 18 060 mm, rozstawy osi 5 200 mm i 6 680 mm oraz 2, 3 lub 4 drzwi, a przegląd modeli podaje dla Lion’s City 18 E 18,1 m i „Two driven axles, two electric central motors” (dwie osie napędowe, dwa elektryczne silniki centralne). Karta Iveco Bus podaje dla Urbanway CNG 18 m 18 000 mm na osi przedniej, środkowej i tylnej, z rozstawami osi 5 355 mm i 6 675 mm, i wymienia „ECE R107 and R66 compliant” (zgodny z ECE R107 i R66). Żaden z odczytanych dokumentów obu producentów nie nazywa tych autobusów przegubowymi.
• Hess lighTram 25. Hess podaje dla niego długość 24,7 m i dwie osie kierowane; odczytana strona nie podaje ani liczby przegubów, ani pojemności pasażerskiej.