Solaris Urbino 18 hydrogen

Urbino 18 hydrogen, Solaris’in 18 metrelik körüklü şehir otobüsüdür; elektrikli tahriki bir hidrojen yakıt hücresinin ürettiği elektrikle beslenir ve yardımcı güç kaynağı olarak yaklaşık 60 kWh’lik bir batarya taşır. Solaris otobüsü 14 Eylül 2022’de tanıttı. Bu sayfa, hepsi 8 Kasım 2026’da okunan dört İngilizce Solaris belgesine dayanıyor: modelin solarisbus.com’daki ürün sayfası; bu sayfanın “download full specification” olarak bağlantı verdiği, “Bus of the Year 2025” başlıklı, üzerinde basılı bir tarih ya da pazar bulunmayan ve dosya özellikleri 11 Eylül 2024 tarihli teknik föy; Solaris’in hidrojenli otobüsleri için genel bakış sayfası; ve Sustainable Bus Award 2027 hakkındaki 23 Eylül 2026 tarihli basın bülteni.

Tanıtım, ödüller ve yeni nesil

Solaris’in hidrojen genel bakış sayfası tanıtımın tarihini veriyor: “On 14 September 2022 Solaris unveiled its Urbino 18 hydrogen bus.” Aynı sayfaya göre otobüs, modüler bir tahrik sistemiyle donatıldığı için geleneksel bir motor bölmesine sahip değil ve kazanılan alan Solaris’in yolcu kapasitesini artırmasına olanak verdi; sayfa, otobüsün konfigürasyona bağlı olarak 140’a kadar yolcu taşıyabileceğini ekliyor. Sayfa ayrıca, prömiyerini 9-12 Haziran 2019’da Stockholm’deki UITP etkinliğine yerleştirdiği Urbino 12 hydrogen’i de listeliyor.

Ürün sayfası “Bus of the Year 2025” başlığını taşıyor. Sayfaya göre Bus of the Year yarışmasının Uluslararası Jürisi, 1989’dan beri Association of Commercial Vehicle Editors (ACE) tarafından düzenlenen Bus Euro Test’in ardından bu unvanı Urbino 18 hydrogen’e verdi; sayfa otobüsü, yarışmanın tarihinde ödülü kazanan ilk hidrojenle çalışan araç olarak adlandırıyor. Sayfa, 2017’de unvanın bataryayla çalışan Urbino 12 electric modeline gittiğini ekliyor.

Solaris’in 23 Eylül 2026 tarihli basın bülteni, yeni nesil Urbino 18 hydrogen’in Madrid’deki FIAA fuarında verilen Sustainable Bus Award 2027’yi Urban kategorisinde kazandığını bildiriyor. Bülten otobüsü “a zero-emission, low-floor articulated city bus powered by hydrogen” olarak tanımlıyor ve jürinin otobüsün elektrikli tahrik hattını, yolcu kapasitesini ve kısa yakıt ikmali süresini takdir ettiğini, erişilebilirlik ve yolcu konforu çözümlerini ve güvenlik sistemlerini de övdüğünü söylüyor. Bültene göre önceki iki edisyonda ödül Urbino 10,5 electric ile Urbino 12 electric’e gitmişti. Bülten hiçbir teknik rakam vermiyor ve açılan hiçbir belge, teknik föydeki otobüsün bültenin yeni nesil dediği otobüs olup olmadığını söylemiyor.

Yakıt hücresi

Teknik föy yakıt hücresini anma gücü 100 kW, azami verimi %57 olan bir “BALLARD FCmove HD+” olarak, ürünün tahmini ömrünü de “>30,000 hours of operation” olarak veriyor. Föy “From -25°C (no need for preconditioning and external power supply)” soğuk çalıştırma ve -30°C ile +50°C arasındaki sıcaklıklarda çalışma listeliyor. Föyün “Solaris Urbino 18 hydrogen – layout of components” başlıklı bileşen çizimi üniteyi “FUEL CELL INCL. RADIATOR” olarak etiketliyor.

Ürün sayfası yakıt hücresini “a miniature hydrogen power plant” işlevi gören bir birim olarak tanımlıyor: hidrojen yakıt hücresinde elektriğe dönüştürülüyor, elektrik de ardından tahrik hattına aktarılıyor; tepkimenin elektrik dışındaki tek ürünü ise su. Aynı sayfadaki bir alıntıda Solaris’in teknoloji direktörü (CTO) Dariusz Michalak, “the small number of batteries and the increased power of the fuel cell” sayesinde otobüsün 140 yolcu taşırken bile verimli çalışabildiğini söylüyor. Yakıt hücreli otobüslerin genel olarak nasıl yapıldığı hidrojen yakıt hücreli otobüsler yazısında anlatılıyor.

Hidrojen tankları, yakıt ikmali ve menzil

Teknik föy, nominal çalışma basıncı 350 bar ve kapasitesi “2,142 l, 51.2 kg (at 350 bar and 15oC)” olan Tip IV kompozit hidrojen tankları listeliyor. Yakıt ikmal bağlantısının yeri “Over the right 1st wheelarch (on both sides as an option)” olarak veriliyor. Ürün sayfası “light hydrogen tanks” için toplam 51,2 kg kapasite veriyor, genel bakış sayfası ise “an increased number of new, light hydrogen tanks” ifadesini kullanıyor; açılan hiçbir belge tank sayısını vermiyor. Ürün sayfası tam bir yakıt ikmalini “only about 20 minutes”, genel bakış sayfası ise “around 20 minutes” olarak veriyor.

Belgeler farklı menziller veriyor. Ürün sayfası “> 600 km range” veriyor ve otobüsün “can cover 600 km on a single refill (based on energy consumption in e-SORT 2 tests)” olduğunu söylüyor; teknik föyün kapağında “>600 km range” yazıyor. Genel bakış sayfası ise 2022’deki tanıtımla açılan Urbino 18 hydrogen bölümünde otobüsün “will be able to cover about 350 km on a single refill in various weather conditions” olduğunu söylüyor.

Batarya

Teknik föy bataryaları LTO hücre kimyalı, çatıya yerleştirilmiş ve toplam kapasitesi 60 kWh olan Solaris High Power bataryalar olarak listeliyor. Ürün sayfası “around 60 kWh” veriyor ve bataryaları örneğin hızlanma sırasında ve enerji depolamak için kullanılan bir yardımcı güç kaynağı olarak tanımlıyor; genel bakış sayfası aynı kapasiteyi veriyor ve “a storage for recovered energy” ifadesini ekliyor. Bileşen çizimi bataryaları “TRACTION BATTERIES SOLARIS HIGH POWER” olarak, yakıt hücresinin yanındaki ayrı bir üniteyi de “BTMS” olarak etiketliyor. Açılan hiçbir belge 60 kWh’nin kurulu mu yoksa kullanılabilir enerji mi olduğunu söylemiyor; aradaki fark kurulu ve kullanılabilir batarya kapasitesi yazısında açıklanıyor.

Elektrik motoru ve tahrik

Teknik föyün tahrik satırları şöyle: tahrik “Modular drive, SiC technology”; motor 240 kW; sürekli güç 240 kW; tepe güç “240 kW (electronically limited)”; sürekli tork 1.470 Nm; tepe tork 2.100 Nm. “Arrangement to front axle” başlıklı satırda “Rear mounted motor, left side” yazıyor. Bileşen çizimi bir “CENTRAL MOTOR” ve “MODULAR DRIVE” altında bir fren direnci, bir DC/DC dönüştürücü, bir HV kutusu ve bir çekiş invertörü etiketliyor.

Ürün sayfasına göre araç geleneksel bir motor bölmesi olmadan tasarlandı; modüler tahrik sisteminin bileşenleri çatıda ve aracın arkasında yer alıyor ve bu düzen yolcu kapasitesini en üst düzeye çıkarıyor, çatı yerleşimi seçeneklerinde de esneklik sağlıyor. Şehir otobüslerinde tahrik hatlarının nasıl düzenlendiği şehir otobüsü tahrik sistemleri yazısında anlatılıyor.

Akslar, süspansiyon ve direksiyon

Teknik föy “Chassis” başlığı altında ön aksı “Independent, with stabilizer”, arka aksı “Drive axle, ratio i = 9.8” olarak listeliyor; ayrıca pnömatik süspansiyon, ön aksta bir denge çubuğu ve “45.5° +0° -0.5°” azami iç direksiyon açısı veriyor. Şasi satırları bir ön aks ile bir arka aks sayıyor; föyün yan görünüş çizimi ise üç aks gösteriyor. Açılan hiçbir belge aks markası, frenler, lastik ölçüsü ya da sürücü destek sistemleri listesi vermiyor.

Boyutlar ve ağırlık

Uzunluk, genişlik, yükseklik ve yan taraf boyunca dört mesafe föyün ölçü çiziminden geliyor; çizim mesafeleri etiketsiz veriyor ve toplamları basılı uzunluğa eşit: 2.700 + 5.900 + 6.000 + 3.400 = 18.000. Çizimin önden görünüşü ayrıca 320 mm işaretliyor. Diğer satırlar föyün tablosundan. Açılan hiçbir belge boş ağırlık ya da aks yükleri vermiyor. Otobüs uzunluk ve ağırlıklarının kurallarda nasıl belirlendiği otobüs ölçüleri yazısında ele alınıyor.

Kapılar, koltuklar ve kapasite

Teknik föy 52’ye kadar koltuk (bunların 18’e kadarı alçak tabanlı koltuk), 88’e kadar ayakta yolcu yeri ve 140’a kadar toplam kapasite veriyor. Kapı düzeni 2-2-2-2; kapılar en az 1.200 mm genişliğinde ve elektrikle tahrik ediliyor; birinci kapı içe açılır bir kapı (“IG (Inward Gliding)”), ikinci ile dördüncü arasındaki kapılar ise dışa açılır kayar kapılar (“PS (Plug Sliding)”). Sürücü koltuğu “Seat with integrated headrest and seatbelt” olarak veriliyor. Ürün sayfası ve genel bakış sayfası konfigürasyona bağlı olarak 140’a kadar yolcu veriyor. Açılan hiçbir belge otobüsün BM 107 sayılı Regülasyona göre sınıfını belirtmiyor; sınıflar otobüs sınıfları yazısında açıklanıyor.

İklimlendirme

Teknik föy klimayı “2 x CO2 heat pump” olarak, soğutucu akışkanı CO2 olarak listeliyor; sürücü bölümü yolcu bölümünün klimasıyla iklimlendiriliyor. Föy soğutma ve ısıtma kapasitesini “2 x 25 kW (cooling) + 2 x 21 kW (max heating) / Heating: 37 kW (electric heater)” olarak, yardımcı ısıtmayı da “acts as a support, heating is mainly done by heat pump” olan bir elektrikli ısıtıcı (kazan) olarak veriyor.

Kaynak notları

Yukarıdaki rakamlar, ürün sayfasından tam teknik özellikler olarak bağlantı verilen, “Bus of the Year 2025” başlıklı ve üzerinde basılı bir tarih ya da pazar bulunmayan Solaris teknik föyünden alınmıştır; föyün dosya özellikleri 11 Eylül 2024 tarihlidir. Föy, azami verimi %57, tahmini ömrü 30.000 çalışma saatinin üzerinde olan, -25°C’den itibaren soğuk çalıştırılabilen ve -30°C ile +50°C arasında çalışan 100 kW’lık bir Ballard FCmove HD+ yakıt hücresi; nominal çalışma basıncı 350 bar olan, 350 bar ve 15°C’de 2.142 l, 51,2 kg alan ve yakıt ikmal bağlantısı sağ birinci tekerlek kemerinin üzerinde (opsiyon olarak her iki yanda) bulunan Tip IV kompozit hidrojen tankları; çatıda 60 kWh’lik Solaris High Power LTO bataryalar; SiC teknolojili modüler bir tahrik ve sol tarafta arkaya monte edilmiş, sürekli 240 kW ve tepe 240 kW (elektronik olarak sınırlandırılmış) güçte, sürekli 1.470 Nm ve tepe 2.100 Nm torklu bir motor; denge çubuklu bağımsız bir ön aks, i = 9,8 oranlı bir tahrik aksı, pnömatik süspansiyon ve 45,5° (+0°, -0,5°) azami iç direksiyon açısı veriyor. Föyün çizimi 18.000 mm uzunluk, 2.550 mm genişlik, 3.300 mm yükseklik, girişte 320 mm ve önden arkaya, otobüsün uçları ile üç aksı arasında 2.700, 5.900, 6.000 ve 3.400 mm veriyor. Föyün tablosu en az 11.475 mm dönüş yarıçapı, en fazla 2.280 mm iç tavan yüksekliği, 52’ye kadar koltuk (bunların 18’e kadarı alçak tabanlı koltuk), 88’e kadar ayakta yolcu yeri, 140’a kadar toplam kapasite, en az 1.200 mm genişliğinde kapılarla 2-2-2-2 kapı düzeni ve her biri 25 kW soğutma ve en fazla 21 kW ısıtma sağlayan, 37 kW’lık bir elektrikli ısıtıcıyla desteklenen iki CO2 ısı pompası veriyor. Menzil belgeye göre değişiyor: ürün sayfası ve föyün kapağı 600 km’nin üzerinde veriyor, ürün sayfası 600 km’sini e-SORT 2 testlerindeki enerji tüketimine dayandırıyor; Solaris’in hidrojen genel bakış sayfası ise çeşitli hava koşullarında tek dolumla yaklaşık 350 km veriyor. Her iki sayfa da yaklaşık 20 dakikalık tam yakıt ikmali süresi ve yaklaşık 60 kWh’lik bir batarya veriyor. Solaris’in 23 Eylül 2026 tarihli bülteni, yeni nesil Urbino 18 hydrogen’in Sustainable Bus Award 2027’yi Urban kategorisinde kazandığını bildiriyor ve hiçbir teknik rakam vermiyor. Açılan hiçbir belge tekerlek formülü, boş ağırlık, aks yükleri, aks markası, frenler, lastik ölçüsü, kullanılabilir batarya kapasitesi, hidrojen tankı sayısı ya da BM 107 sayılı Regülasyona göre bir sınıf vermiyor.