Iveco Urbanway

Urbanway, Iveco Bus’ın alçak tabanlı şehir otobüsüdür; 12 m ve 18 m uzunluklarında, dizel ya da sıkıştırılmış doğal gazla, tek başına ya da 48 V’luk bir hafif hibrit (mild hybrid) sistemle birlikte çalışan bir Cursor 9 motorla üretilir. Iveco’nun broşürü Urbanway’in “tailored to be integrated in a multimodal mobility context” olduğunu söylüyor, “4 energies (CNG, CNG Hybrid, Hybrid Diesel, Diesel)” ve “2 lengths (12 m, 18 m)” listeliyor ve otobüsün “also available as a Bus Rapid Transit system (BRT version) named Crealis” olduğunu ekliyor. Bu sayfadaki rakamlar şu kaynaklardan geliyor: Iveco Bus’ın Urbanway için yayımladığı dört uluslararası teknik föy (12 m dizel; 12 ve 18 m CNG; 12 ve 18 m hafif hibrit dizel; 12 ve 18 m hafif hibrit CNG); bunlar tarih basmıyor ve PDF dosyaları 6 Ekim 2023’te oluşturulmuş; alt bilgisinde PUBLICATION URBANWAY_EN 02/25 yazan İngilizce Urbanway broşürü; ve Iveco Bus’ın uluslararası sitesindeki, tarihsiz ve 27 Ekim 2026’da okunan Urbanway ürün sayfası.

Uzunluklar, enerji türleri ve Crealis

Broşürün gam özeti Urbanway CNG ile Urbanway Hybrid’i 12 m (12.090 mm) ve 18 m (18.000 mm), Urbanway Diesel/XTL’yi ise yalnızca 12 m olarak listeliyor; her satır “CL. 1*” ile işaretli. Teknik föyler de aynı ayrımı izliyor: dizel föyü yalnızca 12 m otobüsü kapsıyor; CNG, hafif hibrit dizel ve hafif hibrit CNG föylerinin her birinde ise bir 12 m ve bir 18 m sütunu var. Broşürün hibrit sayfası Urbanway Hybrid’in “is now available in 12 m and 18 m for both Diesel and Natural Gas versions” olduğunu söylüyor. Ürün sayfası “Fom 10.5 to 18 m length, 4 different drivelines” ifadesini kullanıyor; iki hafif hibrit föyünün bazı donanım satırları da “10-12 m” bir otobüsten söz ediyor; açılan hiçbir belgede 10,5 m’lik bir Urbanway için sütun yok.

Broşürün ifadesiyle Urbanway “offers alternative fuels on top of Diesel (XTL)”; CNG ve dizel hibrit versiyonları ile “CNG versions compatible with biomethane” de bunlar arasında. Ürün sayfası aktarma organlarını “Natural Gas & Biomethane”, “Diesel & Biofuels” ve “Hybrid” başlıkları altında topluyor ve Cursor 9 Euro VI step E motorlu otobüslerin “fully compatible with the new HVO and XTL fuels” olduğunu söylüyor. Parafinik yakıtlar HVO nedir yazısında, şehir otobüslerinde dizel, gaz ve hibrit aktarma organları ise şehir otobüsü tahrik seçenekleri yazısında anlatılıyor.

Crealis, Urbanway’in BRT versiyonudur; broşür onu “the BRT system of Urbanway” olarak adlandırıyor. Broşürün gam özeti Crealis için 12 m’de 12.567 mm, 18 m’de 18.447 mm veriyor; Crealis her iki uzunlukta CNG ve Hybrid, 12 m’de ise Diesel/XTL olarak yer alıyor ve Urbanway ile aynı 228 kW (310 hp) ve 265 kW (360 hp) güç değerlerine sahip. Ürün sayfası Crealis’in motor seçenekleri arasında “CNG, Full Hybrid, HVO, and biogas” sayıyor ve BRT konseptinin “was developed in the late 1990s” olduğunu söylüyor.

Boyutlar ve ağırlıklar

Dört föy aynı uzunluk, genişlik, dingil mesafesi, çıkıntı, kapı ve iz genişliği rakamlarını, aynı dönüş satırlarını, açıları ve ağırlıkları basıyor; ayrıldıkları nokta yükseklik. CNG yüksekliklerine “CNG 3 / CNG 4” diye okunan bir dipnot eşlik ediyor; aynı föylerin gaz tankı listelerinde de CNG3 ve CNG4 tüplerinin adı geçiyor. Dizel föyü iç yükseklik satırını boş bırakıyor ve taban eğimi, taban yüksekliği ve etek altında yerden yükseklik satırları bulunan tek föy: taban yüksekliği “0,340 mm” olarak basılmış, diğer iki satır boş. Her föyde “Max depending on registration country” diye okunan bir dipnot var. Açılan hiçbir belge boş ağırlık vermiyor.

Koltuklar ve kapılar

Düzenlere “+ 1 (12 m) or 2 (18 m) wheelchair / pushchair area”, dizel föyünde ise “+ 1 wheelchair / pushchair area” dipnotu düşülmüş; hiçbir föy ayakta yolcu sayısı vermiyor. Donanım listeleri dizel föyünde “2 or 3 doors configuration”, iki CNG föyünde “2 doors (12 m) and 3 doors (18 m)”, hafif hibrit dizel föyünde ise “2 doors (10-12 m) and 3 doors (18 m)” veriyor; CNG föylerinde bunların yanında 3 kapılı bir 12 m otobüsün ve 4 kapılı bir 18 m otobüsün çizimleri yer alıyor. Kapılar içe doğru açılıyor ve ikinci kapıda manuel bir rampa var; pnömatik ya da elektrikli kapılar, dıştan kayar kapılar (ön kapı hariç) ve elektrikli bir tekerlekli sandalye rampası opsiyonel. Iveco’nun ürün sayfasına göre “wide low floor space enables fast passenger flow while ensuring full disabled access”; erişim gereklilikleri otobüslerde erişilebilirlik yazısında anlatılıyor.

Motor

Her versiyon, broşürün FPT’ye atfettiği Cursor 9’u kullanıyor: 8.710 cm³, altı silindir sıralı, arkada boylamasına yerleştirilmiş; common rail enjeksiyonun adı hafif hibrit dizel föyünde geçiyor. Her föyün başlığında “Euro VI/E GSR B” yazıyor.

Güç değeri için devir basan tek föy dizel föyü. Broşüre göre motorun boylamasına yerleşimi gam genelinde standartlaştırılmış; broşür gazlı versiyon için “Standardization with Crossway Cursor 9 CNG” notuyla bir “Cursor 9 CNG longitudinal engine” listeliyor. Şehirlerarası otobüs Iveco Crossway sayfasında, motor ailesi ise FPT Cursor 9 yazısında anlatılıyor. Ürün sayfası “Smart Hi-SCR Technology” ve “Euro VI technology with no regeneration” ifadelerini kullanıyor.

Dört föyün hepsi tavanda bir egzoz borusu, bir egzoz sonrası arıtma sistemi ve otomatik motor yangını algılama listeliyor; dizel ve hafif hibrit dizel föylerinde buna sulu bir söndürücü eşlik ediyor. Yere doğru yönelen bir egzoz borusu ve su ile yağ için merkezi dolum opsiyonel; hafif hibrit CNG föyü merkezi dolumu standart sütununda da listeliyor.

Hafif hibrit sistem

İki hafif hibrit föyü 25 kW sürekli ve 35 kW tepe gücünde, 300 Nm’lik 48 V bir elektrik motoru ve 1 kWh’lik 48 V lityum batarya listeliyor; batarya ve soğutma modülleri tavanın arka kısmında. Broşür sistemi bir kontrol ünitesinin yönettiği “a 48 V battery and a 35 kW generator connected to the gearbox” olarak tarif ediyor; broşürün şeması buna bir 24 / 48 V dönüştürücü ekliyor. Broşürün anlatımına göre sistem içten yanmalı motora destek oluyor, frenlemede enerji geri kazanıyor ve Stop&Start’ı mümkün kılıyor; broşür motor kapalıyken “No exhaust gas emitted when stationary” ve “Operation of the vehicle similar to a Diesel or CNG model” maddelerini listeliyor. Ürün sayfası “all auxiliary devices have been optimized to improve energy consumption” diye ekliyor. Hafif hibrit föyleri bir adet 150 A alternatör listeliyor; dizel ve CNG föylerinde iki adet var.

Yakıt ve gaz tankları

Dizel ve hafif hibrit dizel otobüsler 250 litre dizel ve 50 litre üre taşıyor; dolum sağ tarafta, ön kapının yanında yapılıyor; 300 litrelik dizel deposu opsiyonel. CNG ve hafif hibrit CNG föyleri gaz depolamayı CNG3 ve CNG4 olmak üzere iki tipte, boylamasına ve enlemesine yerleştirilmiş tüplerle veriyor:

Dolum arkada, sağ taraftaki bir NGV1 bağlantısıyla yapılıyor; NGV2 ya da NGV1 ve NGV2 opsiyonel.

Şanzıman, akslar, süspansiyon ve frenler

Dizel ve CNG föyleri otomatik bir ZF Ecolife 2 şanzıman listeliyor; CNG föyünde Voith Diwa NXT opsiyonel. İki hafif hibrit föyü 7 vitesli otomatik bir Voith Diwa NXT listeliyor. Her föy 3 ya da 6 tuşlu bir vites seçici listeliyor. Arka aks 5,76 oranlı, alçaltılmış bir ZF AV 133 EP; hafif hibrit CNG föyünde 6,20 oranı opsiyonel; hız sınırlayıcı olmadan izin verilen azami hız 100 km/sa. Ön aks bağımsız süspansiyonlu (RI75); direksiyon, entegre hidrolik direksiyonlu, sonsuz vida tipi bir Bosch ünitesi. Süspansiyon tamamen havalı; kendiliğinden seviye ayarı, çökme (kneeling) ve yükseltme işlevi var.

Basınçlı hava, hava kurutuculu ve yağ ayırıcılı, 630 cm³’lük çift silindirli bir kompresörden geliyor ve 12 m otobüste 4x30 l, 18 m otobüste 6x30 l çelik hava tanklarını besliyor. Servis freni pnömatik kumandalı; önde ve arkada disk frenler, EBS (ASR’li ABS), önde ve arkada iki bağımsız devre, park frenlerinde düşük hava basıncı uyarısı ve bir Hill Holder var. Standart retarder satırında şanzımandaki, servis frenine bağlı hidrolik bir hız sınırlayıcı yer alıyor; manuel kumandalı retarder opsiyonel. Lastikler 275/70 R22.5, 148/145 J; başka ölçüler ve markalar opsiyonel.

Gövde, iç mekân ve sürücü alanı

Föyler Urbanway’i “Vehicle Type M3 Class 1 (Eu type approval)” ve “ECE R107 and R66 compliant” olarak veriyor; sınıflar otobüs sınıfları yazısında anlatılıyor. Yapı K.T.L. korozyon önleyici işlem görmüş çelikten; kendinden taşıyıcı ve birbirine cıvatalanmış 6 (12 m) ya da 10 (18 m) panelden oluşuyor. Tavan paneli sac, ön ve arka yüzler polyester, yan paneller modüler alüminyum, tamponlar ve alt yan paneller polyester; arkadaki motor bölmesine açılan üç ayrı kapak var. Ürün sayfasına göre gövde tek tek sökülebilen cıvatalı panellerden yapılıyor ve kabuk, “that can be easily unscrewed for disposal” diye anlatılan cıvatalı çelik alt elemanlardan oluşuyor.

Yolcu bölümünde plastik kaplamalı STER koltuklar, tekerlekli sandalye alanıyla birleşik bir bebek arabası alanı, ekstrüde alüminyum hava kanallı poliüretan bir tavan orta bölümü, boyalı ya da paslanmaz çelik tutunma boruları ve 7 (12 m) ya da 11 (18 m) durak butonuyla birlikte önde bir durak kutusu (stop box) var; kumaş koltuklar, başka koltuk tedarikçileri ve 6 kg’lık bir yangın söndürücü opsiyonel. Standart camlar renkli, üst pencereler devrilir ya da kayar tipte; taban 2 (12 m) ya da 4 (18 m) ısıtıcıyla ısıtılıyor. Tavan kliması, bir klima yeniden ısıtma ünitesi, 30 kW’lık programlanabilir bağımsız bir ısıtıcı, bir ya da iki ek ısıtıcı, hava tahliye fanları, çift camlar ve elektrikli tavan kapakları opsiyonel. Ürün sayfası “dedicated air vents and over-door air curtains” ifadesine ve özelleştirilebilir bir opsiyon olarak renkli ambiyans aydınlatmasına yer veriyor. Elektrik donanımı tam multipleks yapıyı, kayar bir taşıyıcı üzerinde 225 Ah’lik 2 aküyü, akü şarjı için bir FENWICK fişini ve gündüz farları, yan işaret lambaları, arka lambalar, sürücü alanı ve kapı girişleri için LED aydınlatmayı kapsıyor.

Sürücü kabini “EBSF compliant” olarak tanımlanıyor: iki basamak yukarıda, yükseltilmiş bir sürücü yeri, elektromanyetik bir kapı kilidi, direksiyon kolonuyla birlikte ayarlanabilen bir gösterge paneli, motosiklet kaskı boyutunda üst sürücü gözleri, 4 yönlendirilebilir hava kanalı ve döner tabla üzerinde havalı süspansiyonlu bir ISRI koltuk. Tamamen kapanan bir sürücü kapısı, ısıtmalı elektrikli aynalar ve kameralı aynalar opsiyonel. Ürün sayfası sürücü alanında 6 hava çıkışlı bir iklim kontrol sisteminden söz ediyor.

Güvenlik ve sürücü destek sistemleri

“ADAS GSR B” başlığı altında her föy standart olarak bir harekete geçiş bilgi sistemi (MOIS), sağ tarafta bir kör nokta bilgi sistemi (BSIS), akıllı hız asistanı (ISA), geri manevra algılama, sürücü uykululuk ve dikkat uyarısı (DDAW), lastik basıncı izleme (TPMS), standart bir alkol testi arayüzü ve güvenli bir ağ geçidi (secure gateway) listeliyor; her iki tarafta kör nokta bilgisi opsiyonel. GSR sistemleri zorunlu sürücü destek sistemleri yazısında listeleniyor. Broşür bunlardan dördünü, BSIS, MOIS, ISA ve DDAW’yi yeni ön yüze yerleştiriyor: ön yüzdeki bir radar ve ön camın arkasındaki bir kamera birlikte önden ve yanlardan yaklaşan savunmasız yol kullanıcılarını ve yol işaretlerini algılıyor; kameradaki bir ışık sensörü de farları otomatik olarak yakıyor. Ürün sayfasına göre Iveco Bus kör nokta tespiti, yaya ve bisikletlilerle çarpışmaya karşı uyarılar, lastik basıncı izleme, alkol testine hazırlık ve araç içi siber güvenlik için teknolojiler geliştiriyor.

Bağlantı

Föyler uzaktan yazılım güncellemelerini ve IVECO ON portalını (“providing driving style evaluation, vehicle and fleet monitoring”) standart; bir araç içi telematik ekranını, TiGR Web API ya da Verizon Connect üzerinden filo yönetimini ve asgari ya da gelişmiş ITxPT donanımını ise opsiyon olarak listeliyor. Ürün sayfasına göre Urbanway gamı ITxPT etiketine sahip. Broşüre göre Smart Pack tüm IVECO BUS ağır gam araçlarında seri donanım olarak yer alıyor; broşür filo yönetimi için bir Premium Pack’i tarif ediyor ve Avrupa ITxPT birliğinin tanımladığı TiGR Web API’yi “a standardized multi-brand fleet management data stream” olarak adlandırıyor.

Model serisi ve Iveco’nun CO2 rakamları

Açılan hiçbir belge Urbanway için bir piyasaya çıkış tarihi ya da üretim tesisi vermiyor. Ürün sayfası otobüsten “URBANWAY E6 Step E” olarak söz ediyor; broşür ise CO2 rakamlarını önceki modellerle karşılaştırıyor: “the previous generation of the Diesel model” karşısında Cursor 9 dizel için -%5, dizel hafif hibrit için -%18; “the previous generation of the CNG model” karşısında Cursor 9 CNG için -%10, CNG hafif hibrit için -%23. Broşürün hibrit sayfası bir referans araç adı vermeden “Up to 6% reduction in CO2 emissions” diyor. CNG sayfası ise “Over the last 25 years, IVECO BUS CNG technology has become a mature solution” ve “the use of biomethane cuts CO2 emissions by 80% or more” diyor.

Kaynak notları

Genel bakıştaki rakamlar 12 m dizel Urbanway’e aittir ve LOW FLOOR CURSOR 9 DIESEL Euro VI/E GSR B – 12m başlıklı uluslararası teknik föyden (belge kodu DTHQBCL2021) alınmıştır. Diğer üç uluslararası föy CNG (DTHQBGL2021), hafif hibrit dizel (DTHQBCLMH2021) ve hafif hibrit CNG (DTHQBGLMH2021) Urbanway’i 12 ve 18 m’de kapsıyor; dördünden hiçbiri tarih basmıyor ve PDF dosyaları 6 Ekim 2023’te oluşturulmuş. Dördü de 12.090 mm (12 m) ve 18.000 mm (18 m) uzunluk, 2.510 mm genişlik, 2.720 / 3.250 mm ön ve arka çıkıntı, 6.120 mm (12 m) ve 5.355 / 6.675 mm (18 m) dingil mesafesi, ön, orta ve arka kapılarda 320 / 330 / 340 mm basamak yüksekliği, 1.200 mm kapı genişliği, 2.087 / 1.870 mm ön ve arka iz genişliği ve 7,4° / 7° yaklaşma ve uzaklaşma açıları veriyor. Toplam yükseklik dizel föyünde 3.066 mm, hafif hibrit dizel föyünde 3.165 mm, iki CNG föyünde ise CNG 3 / CNG 4 dipnotuyla 3.300 / 3.327 mm; iç yükseklik CNG föyünde ve iki hafif hibrit föyünde 2.378 mm, dizel föyü ise bu satırı boş bırakıyor. Taban yüksekliği satırı yalnızca dizel föyünde var ve “0,340 mm” olarak basılmış; aynı föydeki taban eğimi ve etek altında yerden yükseklik satırları boş. Dönüş satırları şöyle: dış dönüş dairesi 10.785 mm (12 m) ve 11.405 mm (18 m), iç dönüş dairesi 4.046 mm ve 4.941 mm, kaldırımdan kaldırıma dönüş yarıçapı 8.982 mm ve 9.891 mm. İzin verilen azami dingil ağırlıkları önde 7.245 kg, özel lastiklerle 7.500 kg, 18 m otobüsün orta dingilinde 11.500 kg ve arkada 13.000 kg; izin verilen azami toplam ağırlık (GVW) 20.000 kg (12 m) ve 30.000 kg (18 m); bir dipnotta “Max depending on registration country” yazıyor. Koltuk düzenleri 12 m’de 3 kapıyla 20 ila 31, 2 kapıyla 27 ila 36; 18 m’de 4 kapıyla 29 ila 46, 3 kapıyla 36 ila 51; her birine 1 (12 m) ya da 2 (18 m) tekerlekli sandalye veya bebek arabası alanı ekleniyor. Cursor 9’un silindir hacmi 8.710 cm³; altı silindiri sıralı ve motor arkada boylamasına yerleştirilmiş. Dizel föyü 2.200 d/dk’da 228 kW ve 1.100 d/dk’da 1.300 Nm veriyor; CNG föyü ve iki hafif hibrit föyü 12 m’de 228 kW (310 hp) ile 1.100 d/dk’da 1.300 Nm, 18 m’de 265 kW (360 hp) veriyor; buna CNG föylerinde 1.100 d/dk’da 1.640 Nm, hafif hibrit dizel föyünde 1.200 d/dk’da 1.650 Nm eşlik ediyor. Hafif hibrit föyleri 25 kW sürekli ve 35 kW tepe gücünde, 300 Nm’lik 48 V bir elektrik motoru ve 1 kWh’lik 48 V lityum batarya listeliyor; batarya ve soğutma modülleri tavanın arka kısmında. Broşür sistemi 48 V bir batarya ve şanzımana bağlı 35 kW’lık bir jeneratör olarak, 24 / 48 V bir dönüştürücüyle birlikte tarif ediyor. Şanzıman dizel ve CNG föylerinde otomatik bir ZF Ecolife 2 (CNG föyünde Voith Diwa NXT opsiyonel), iki hafif hibrit föyünde ise 7 vitesli otomatik bir Voith Diwa NXT. Arka aks 5,76 oranlı, alçaltılmış bir ZF AV 133 EP; hafif hibrit CNG föyünde 6,20 oranı opsiyonel; hız sınırlayıcı olmadan izin verilen azami hız 100 km/sa. Dizel ve hafif hibrit dizel otobüsler 250 litre dizel ve 50 litre üre taşıyor; 300 litrelik dizel deposu opsiyonel. Standart gaz depolama 12 m’de 4 boylamasına tüple 1.280 litre (CNG3), 18 m’de 4 boylamasına ve 2 enlemesine tüple 1.610 litre (CNG3); opsiyonlar 12 m’de 1.610 litre (CNG3) ve 1.360 litre (CNG4), 18 m’de 4 boylamasına ve 4 enlemesine tüple 1.940 litre (CNG3). Hava kompresörü 630 cm³’lük çift silindirli bir ünite; çelik hava tankları 4x30 l (12 m) ve 6x30 l (18 m). Elektrik donanımı 225 Ah’lik 2 aküyü ve 2x150 A (dizel ve CNG) ya da 1x150 A (hafif hibrit) alternatörleri kapsıyor; 3x150 A ya da 2x150 A opsiyonel; 30 kW’lık programlanabilir bağımsız bir ısıtıcı da opsiyonel. Lastikler 275/70 R22.5, 148/145 J; sürücü koltuğu döner tabla üzerinde havalı süspansiyonlu bir ISRI 6860/885 (emniyet kemerli 875). Broşür (PUBLICATION URBANWAY_EN 02/25) Urbanway için 12.090 mm ve 18.000 mm, Crealis için 12.567 mm ve 18.447 mm veriyor; ikisinde de 12 m’de 228 kW (310 hp), 18 m’de 265 kW (360 hp) var. Broşür ayrıca Iveco’nun CO2 rakamlarını listeliyor: Diesel modelinin önceki nesline karşı Cursor 9 dizel için -%5, dizel hafif hibrit için -%18; CNG modelinin önceki nesline karşı Cursor 9 CNG için -%10, CNG hafif hibrit için -%23. Hibrit sayfası “Up to 6% reduction in CO2 emissions” diyor; CNG sayfası ise biyometanın CO2 emisyonlarını “by 80% or more” azalttığını söylüyor ve Iveco Bus CNG teknolojisinin 25 yılına değiniyor. 27 Ekim 2026’da okunan ürün sayfası “Fom 10.5 to 18 m length, 4 different drivelines” ifadesini kullanıyor ve sürücü alanında 6 hava çıkışlı bir iklim kontrol sisteminden söz ediyor; föyler ise sürücü için 4 yönlendirilebilir hava kanalı listeliyor. Açılan hiçbir belge piyasaya çıkış tarihi, üretim tesisi, boş ağırlık ya da ayakta yolcu sayısı vermiyor.