Iveco Stralis

Stralis, Torino merkezli Iveco S.p.A. firmasının ağır yol tipi kamyon gamı. Iveco’nun 2007 tarihli basın kiti onu “dalle 19 alle 44 tonnellate”, yani 19 ile 44 ton arasındaki ağır karayolu taşımacılığı için bir iş aracı olarak tanımlıyor; gamın 2002’de tanıtıldığını ve Stralis AS’nin “Truck of the Year 2003” seçildiğini belirtiyor. Bu sayfa Iveco’nun kendi basın belgelerine dayanıyor: yeni Stralis için 2007 basın kiti (İtalyanca ve Fransızca baskılar, tarihsiz), Hannover’deki IAA 2010 fuarının basın kiti, Torino, 1 Temmuz 2012 tarihli Stralis Hi-Way basın kiti, IAA 2012 basın kiti, Hi-Way kabini hakkında 12 Eylül 2013 tarihli bir açıklama, Madrid, 14 Haziran 2016 tarihli Stralis XP ve Stralis NP açıklamaları ve 2 Temmuz 2019 tarihli IVECO S-WAY lansman açıklaması.

Iveco belgelerinde nesiller

• 2002. 2007 basın kiti, Stralis gamının 2002’de tanıtıldığını ve Stralis AS’nin “Truck of the Year 2003” seçildiğini söylüyor.
• 2007. Yeni Stralis’in basın kiti, başlıca yeniliğin Active Day, Active Time ve yeni Active Space (AS3) olarak sunulan kabin olduğunu söylüyor ve SCR’li Cursor Euro 5 motorları veriyor. AS3’ü “il top della gamma Stralis 2007”, yani 2007 Stralis gamının zirvesi olarak niteliyor.
• 2010. Iveco, Hannover’deki IAA’da ECOSTRALIS’in dünya önizlemesini yaptı: daha düşük yakıt tüketimi için kontrol ünitelerinde özel bir kalibrasyona, sürekli lastik basıncı izlemeye ve aracın bütününün aerodinamiğine özen gösterilen, ekonomik sürüş kursu ve Blue&Me Fleet sistemi gibi hizmetlerle sunulan bir uzun yol Stralis’i. Aynı kit Stralis’i “l’ammiraglia Iveco”, yani Iveco’nun amiral gemisi olarak adlandırıyor.
• 1 Temmuz 2012. Iveco, Stralis Hi-Way’i “l’ultima generazione di veicoli della gamma heavy-duty” (ağır hizmet gamının en son araç nesli) olarak tanıttı: FPT Industrial’ın HI-eSCR sistemini kullanan Euro VI motorlar, yeni Hi-Way, Hi-Road ve Hi-Street kabinleri ve yeni güvenlik sistemleriyle. Kit, aracın Iveco’nun Madrid fabrikasında üretildiğini, yeni neslin 6 milyon km’den fazla dayanıklılık testinden ve 11 milyon km’den fazla yol testinden geçtiğini ve üretimde bir önceki versiyona göre %40 daha fazla kalite kontrolü yapıldığını söylüyor.
• Eylül 2012. Iveco, 20 ile 27 Eylül 2012 arasındaki Hannover IAA’sında Euro VI gamına 400 hp’lik bir Cursor 9 ve 480 hp’lik bir Cursor 11 ekledi ve kitin o yıldan itibaren tüm Avrupa’da pazarlandığını söylediği Stralis LNG’yi sergiledi. Iveco’nun 2013 tarihli kabin açıklaması, Stralis Hi-Way’in Hannover fuarında 2013 International Truck of the Year seçildiğini söylüyor.
• 14 Haziran 2016. Iveco Madrid’de, açıklamasına göre “builds on the solid foundation of the Stralis Hi-Way” (Stralis Hi-Way’in sağlam temeli üzerine kurulan) New Stralis XP’yi, yenilenmiş bir aktarma organı, yeni elektrik ve elektronik sistemler, yeni bir şanzıman, arka aks ve arka süspansiyon ve yeniden tasarlanmış bir motorla piyasaya sundu; yanında uzun yol işleri için doğalgazlı bir kamyon olan New Stralis NP’yi de.
• 2 Temmuz 2019. Iveco, IVECO S-WAY’i Madrid’de “the first vehicle in the new IVECO WAY heavy range” (yeni IVECO WAY ağır gamının ilk aracı) olarak tanıttı; açıklama, aracın “carries over all the advances introduced in the previous generations and adds a new cab” (önceki nesillerde getirilen tüm ilerlemeleri devralıyor ve yeni bir kabin ekliyor) olduğunu söylüyor. Açıklamanın şirket profili, Iveco’nun 16 tonun üzerindeki ağır segmentini Trakker ve S-WAY ile X-WAY’den oluşan IVECO WAY gamı olarak sıralıyor; Haziran 2016 açıklamalarındaki profil ise bu segmenti “the Trakker (dedicated to off-road missions) and the Stralis, both over 16 tons” (arazi görevlerine ayrılmış Trakker ve Stralis, ikisi de 16 tonun üzerinde) olarak sıralamıştı. 2019 açıklaması Stralis adını kullanmıyor. Iveco S-Way ve hafif arazi tipi Iveco X-Way için ayrı sayfalar var.

2007 Stralis

2007 basın kiti gamı 8, 10 ve 13 litrelik üç motor, üç kabin ve alçak, orta ve yüksek olmak üzere üç tavan yüksekliği üzerine kuruyor ve 4x2, 6x2 ve 6x4 biçiminde 500’den fazla versiyondan söz ediyor. Listelediği başlangıç konfigürasyonları şunlar: alçak bir versiyon (Low Tractor), çift redüksiyonlu arka akslı bir versiyon (HR) ve güçlendirilmiş şasili bir versiyonla (RR) 4x2 çekiciler; yönlendirilebilir orta akslı 6x2 çekiciler; mekanik ya da havalı süspansiyonlu 4x2 rijitler; tek ya da çift tekerlekli, kaldırılabilir, sabit ya da yönlendirilebilir veya yönlendirilebilir ve orta konumda bir üçüncü aksa sahip, arkadan havalı ya da tam havalı süspansiyonlu 6x2 rijitler; ve 6x4 çekiciler ile rijitler. Yüksek kurslu havalı süspansiyon, aracı dağıtım ya da intermodal işlerin gerektirdiği yüksekliğe uyarlıyor.

Active kabinler

• Active Day, gece konaklaması olmayan orta mesafe, şehir içi ve banliyö işleri için alçak tavanlı kısa kabin.
• Active Time, orta ve uzun ulusal ya da uluslararası mesafeler için alçak ya da yüksek tavanlı uzun kabin.
• Active Space (AS3), gamın zirvesi; adını iç hacminden alıyor ve boyutları kabini “praticamente cubica”, yani neredeyse kübik yapıyor; alçak tavanla da sunuluyor. Iveco, yüksek tavanlı AS3 için 95 mm daha fazla yükseklik, 90 mm daha fazla derinlik ve 1,8 m³ daha fazla hacim veriyor.

Çıtalı yataklar 746 x 2.020 mm (alt) ve 784 x 1.940 mm (üst) ölçülerinde; üst yatak hava yaylarıyla açılıyor ve alüminyum bir merdivenle çıkılıyor. Alt yatak üç düzende geliyor: orta modülünde masa bulunan üç modül, yolcu koltuğunu da içine alan üç modül ya da buzdolabının yanındaki 100 litrelik kayar bir hazneyle birleştirilmiş tek modül. Katlanır masa 580 x 545 mm ölçülerinde ve öncekinden %30 daha geniş yüzeyli; kullanılabilir depolama hacmi %15 artmış ve orta bölme, önceki modeldeki 220 x 595 mm’ye karşılık 450 x 780 mm ölçülerinde. Dışarıda, kapakları önceki Stralis’tekinden %60 daha büyük, elektrikle açılan bir yan dolap ve her iki yandaki kabin altı dolap toplam 480 litre depolama sağlıyor. Iveco, daha büyük tavana rağmen hava direnci katsayısının (Cx) %2 iyileştiğini söylüyor. Sürücü koltuğu dört serbestlik dereceli ve 220 mm kurslu, yani öncekinden 40 mm daha fazla kurslu, havalı süspansiyonlu bir koltuk; AS3’te ortadaki çok işlevli gösterge panelinde renkli ekran var.

2007 gamı

Aynı tablolardaki kabin kodları AD-N (alçak tavan), AT-N (alçak ve orta tavan) ve AS3-L (alçak ve yüksek tavan); her sayfada “configurations may vary in accordance with specific models’ features” (konfigürasyonlar modellerin özelliklerine göre değişebilir) dipnotu yer alıyor. IAA 2010 kiti, fuarda sergilenen iki özel versiyonu ekliyor: sıvı taşımacılığı gibi yük kapasitesine duyarlı işler için tasarlanan Stralis AT 440S36T/P SL ve Saxas tarafından değiştirilebilir kasalar için hazırlanan Stralis AS 260S42Y/FS-CM.

Euro 5 gamının Cursor motorları

2007 kiti Cursor Euro 5 motorlarını şöyle tanımlıyor: 2.000 bar’a kadar basınçlı pompa enjektörlü SCR motorları, üstten eksantrik mili, silindir başına dört supap, rijitlik için “sotto-blocco e testa cilindri mono-blocco” (alt blok ve tek parça silindir kapağı), dekompresyon motor freni, her silindir için enjeksiyon zamanlamasının ve miktarının elektronik kontrolü ve değişken geometrili turboşarj. Üç aile genelinde 310 ile 560 hp arası güç ve 1.300 ile 2.500 Nm arası azami tork veriyor. Motor tablosu Cursor 8’i 7.790 cc ve 680 kg kuru ağırlıkla, Cursor 10’u 10.300 cc ve 932 kg ile, Cursor 13’ü 12.880 cc ve 1.006 kg ile listeliyor. 2012 Hi-Way kiti tüm Cursor motorlarını sıralı altı silindirli olarak tanımlıyor. Iveco’nun anlatımına göre Euro 5 motorlar Euro 3 versiyonlarına göre %2 ile %5 arası daha az yakıt kullanıyor ve yağ değişim aralıkları 150.000 km.

IAA 2010 basın kiti güç değerlerini, hiçbir emisyon sınıfı belirtmeyen tek bir tabloda veriyor:

Tablo, 500 ve 560 hp değerlerinin güç devirlerini 2080 – 1900 ve 2050 – 1900 olarak basıyor. 2007 gam tabloları iki Cursor 10 değerini 309 kW (420 hp) ve 331 kW (450 hp), 2010 tablosu ise 310 ve 330 kW olarak veriyor. 480 hp’lik Cursor 13 2010 tablosunda var, 2007 kitinde yok. Güç ve tork değerlerinin nasıl ifade edildiği kamyon güç değerlerini okumak yazısında anlatılıyor.

Stralis Hi-Way (2012): Euro VI motorlar ve HI-eSCR

Temmuz 2012 tarihli Hi-Way kiti, Stralis’in FPT Industrial Cursor motorlarını her emisyon gamı için üç silindir hacminde veriyor: Euro V için 8, 10 ve 13 litre, Euro VI için 9, 11 ve 13 litre; 310 ile 560 hp arasında sekiz dizel güç değeri ve 270 ile 330 hp arasında üç CNG versiyonu. Eylül 2012’deki IAA’da Iveco iki Euro VI değeri ekledi: yakıt taşıma araçları için Cursor 9’dan 1.700 Nm ile 400 hp ve Iveco’nun daha düşük ağırlık ve yakıt tüketimiyle 13 litrelik bir motorun performansına eşdeğer olduğunu söylediği Cursor 11’den 2.250 Nm ile 480 hp. İki kit de hiçbir Euro VI değeri için kilovat rakamı vermiyor.

Euro VI motorlarda 2.200 bar’a kadar common-rail enjeksiyon, SCR sistemini ve partikül filtresini de yöneten yeni bir motor kontrol ünitesi ve en yüksek tork değerlerinde değişken geometrili turboşarjlar var. Iveco azami torku 1.000 d/dk’dan itibaren, yakıt depolarını 1.400 litreye kadar ve servis aralıklarını 150.000 km’ye kadar veriyor. Her motorda dekompresyon motor freni var; Euro VI motorlarda bir egzoz kısma valfi, Super Engine Brake (SEB) performansını Euro V motorlara göre %30’a kadar artırıyor ve motor freni, servis frenleri ve Intarder hidrolik retarder ile birlikte çalışıyor.

Euro VI, egzoz gazı resirkülasyonu olmadan karşılanıyor. FPT Industrial’ın, Iveco’nun High Efficiency SCR olarak adlandırdığı patentli HI-eSCR sistemi azot oksitleri “di oltre il 95%”, yani %95’ten fazla azaltıyor; sistem bir dizel oksidasyon katalizörü (DOC), pasif bir dizel partikül filtresi (DPF), bir AdBlue dozaj modülü, bir AdBlue karıştırıcı, seçici katalitik indirgeme (SCR) katalizörü ve bir temizleme katalizöründen (CUC) oluşuyor; azot oksitleri ve fazla amonyak (NH3) için sensörleri var. Kit, filtrenin zorunlu rejenerasyonuna gerek olmadığını ve motor ek soğutma gerektirmediği için Hi-Way’in mevcut kabinin beyaz gövdesini (body in white) koruduğunu söylüyor. SCR ve AdBlue sisteminin nasıl çalıştığı ve Euro VI standardının ne gerektirdiği ayrı yazılarda ele alınıyor. Iveco %10’a varan yakıt tasarrufu ve Stralis Hi-Way çekiciyle yapılan uluslararası bir görevde %4’e varan daha düşük toplam sahip olma maliyeti iddia ediyor.

Hi-Way, Hi-Road ve Hi-Street kabinleri

2012 kabin gamı iki genişlikte sunuluyor. 2.500 mm genişliğindeki geniş Hi-Way kabin, uzun yol işleri için yüksek ya da alçak tavanlı uzun bir kabin; 2.300 mm’lik orta kabin ise orta-yüksek ya da alçak tavanlı uzun Hi-Road ve alçak tavanlı kısa Hi-Street. Yüksek tavanlı Hi-Way’in iç hacmi 10 m³’ün üzerinde. İçeride yeni bir gösterge paneli var ve kit, yüksekliği ayarlanabilir entegre emniyet kemerli, havalandırmalı ve ısıtmalı yeni bir koltuğu mevcut olarak listeliyor. Kabinde telefon kumandalı bir direksiyon simidi; ahşap çıtalar üzerinde, 80 cm genişliğinde ve iki metreden uzun, yatırılabilir sırtlıklı alt “High comfort” yatak ya da masaya dönüşen bir yatak; yüksek tavanlı versiyonda ise hava yaylarıyla açılan ve duvara katlanan bir üst yatak var. Motor kapalıyken çalışan, tavana entegre yardımcı klima mevcut ve 50 litreden büyük bir maksi buzdolabı takılabiliyor. Hi-Road ve Hi-Street’te yeniden tasarlanmış simetrik bir gösterge paneli var.

Dışarıda yeni ön yüzde yeniden tasarlanmış orta ızgara ve köşe panelleri, LED lambalı güneşlik, LED gündüz farları ve xenon farlar var; Iveco hava direnci katsayısının (Cx) %3 iyileştiğini söylüyor. IVECONNECT sistemi bilgi-eğlence, navigasyon, Driving Style Evaluation işlevi, Driver Attention Support ve filo yönetimini gösterge panelindeki 7 inçlik bir dokunmatik ekranda birleştiriyor.

Iveco’nun 12 Eylül 2013 tarihli açıklaması Hi-Way kabini için opsiyonları ve Iveco Shop aksesuarlarını sıralıyor: 520 watt hoparlörlü, 700 watt amplifikatörlü ve 400 watta kadar subwooferlı Hi-Sound ses sistemi, Blaupunkt ile birlikte yapılmış, 19 inç LCD televizyonlu Hi-Vision kiti, dört kameralı ve 7 inç monitörlü Around View 360 sistemi, çağrı uyarılı bir alarm sistemi, kamyon dururken kullanılmak üzere bir tavan kliması, 50 litrelik bir maksi buzdolabı ve Eylül 2013’ten itibaren sipariş edilebilen bir Lavazza espresso makinesi. Açıklama sürücü yatağını 80 santimetre genişliğinde ve iki metre uzunluğunda, dokuz santimetrelik bir şilteyle veriyor.

Şanzımanlar, akslar, şasi ve süspansiyon

2007 kiti, Servoshift destekli 9 ya da 16 vitesli ZF manuel şanzımanları, dur-kalk işleri için Allison otomatikleri ve 12 vitesli EuroTronic otomatikleştirilmiş şanzımanı listeliyor: 310 ve 330 hp’lik Cursor 8’de 9 vitesli 9S1310TO ve EuroTronic 12AS1420TD, 16 vitesli manuel ise 560 hp’lik Cursor 13’te de. Arka akslar, tek ve çift redüksiyonlu versiyonlarda, Arvin Meritor ve Iveco üretimi. Şasi kirişleri çift daralmalı ve U kesitli, perçinli traversli ve 6,7 ile 7,7 mm kalınlığında Fe E 490 yüksek mukavemetli çelikten; kablo tesisatında CAN-bus ve Multiplex teknolojisi kullanılıyor ve %45 daha az kablo var.

2012 Hi-Way kiti 9 ya da 16 vitesli manuel şanzıman, kolu direksiyon kolonunda olan ZF EuroTronic 12 vitesli otomatikleştirilmiş şanzıman ve 6 vitesli Allison otomatik sunuyor; Euro VI araçlardan itibaren manuel şanzımanlar tek H vites düzenine sahip. Intarder manuel ve otomatikleştirilmiş şanzımanlarda mevcut. Ön akslar 9 tona, standart tek redüksiyonlu arka akslar 13 tona kadar kapasiteli; diferansiyel kilitleri ve çift redüksiyonlu akslar (merkezi ve göbekte redüksiyon) mevcut, aks oranları 2,64 ile 5,29 arasında. Gamda sabit ya da kaldırılabilir, rijit ya da yönlendirilebilir, tek ya da çift tekerlekli akslara sahip üç ve dört akslı araçlar da var. Şasi, dingil mesafesine ve versiyona göre 6,7 ya da 7,7 mm kalınlığında, yüksek mukavemetli çelikten çift daralmalı bir C kesit; süspansiyon parabolik, arkadan havalı ya da tam havalı; havalı süspansiyonlarda ECAS elektronik kontrollü havalı süspansiyon var.

2016 Stralis XP açıklaması yeni 12 vitesli HI-TRONIX otomatikleştirilmiş şanzımanı ve Iveco’ya göre motor devrini %7 düşüren daha uzun 2,47 arka aks oranını listeliyor.

Frenler, güvenlik ve sürücü destek sistemleri

2007 kitinde tüm Stralis gamında standart olarak EBS’li havalandırmalı disk frenler ve Iveco Turbo Brake dekompresyon motor freni var; ESP, Hill Holder, adaptif hız sabitleyici (ACC) ve Lane Departure Warning System ile birlikte tüm gamda mevcut. Dik eğimli güzergâhlar için ikinci nesil ZF Intarder sunuluyor.

2012 Hi-Way kiti şunları listeliyor: Brake Assistant işlevli ve entegre ABS, ASR ve EBL’li EBS; ESP; yokuşta kalkışta aracı birkaç saniye tutan Hill Holder; motor frenini, Intarder’ı ve servis frenlerini otomatik olarak devreye alan ACC; Euro VI araçlardan itibaren mevcut ileri acil frenleme sistemi (AEBS); Lane Departure Warning System; direksiyon hareketlerini izleyen Driver Attention Support; xenon farlar; ve xenon ya da konvansiyonel farlarla gündüz farları.

Doğalgaz versiyonları

IAA 2010 kiti ZF 16S1621 şanzımanlı ve Intarder’lı iki CNG’li Stralis gösteriyor: üç aksın hepsinde havalı süspansiyonlu, birinci ve üçüncü aksları yönlendirilebilir ve 640 litre CNG tüplü, 6x2x4 konfigürasyonunda bir AD 260S27Y/FS CNG ile sıcaklık kontrollü şehir içi dağıtım için 720 litre CNG’li bir AD 440S27T/P CNG çekici.

IAA 2012 kiti, sıvılaştırılmış doğalgazın kriyojenik tanklarda −125 °C’de sıvı olarak depolandığı ve bir ısı eşanjöründen sonra motora gaz olarak ulaştığı Stralis LNG’yi tanımlıyor. Fuardaki çekici, 330 hp’lik doğalgazlı bir Cursor 8, manuel şanzıman, Intarder ve standart EBS ile 40 tonluk katar ağırlığında çalışmaya yönelik bir 4x2 idi. Iveco, doğalgazlı Stralis’inin gürültüsünü aynı güçteki bir dizelinkinden ortalama 3 ila 6 desibel daha düşük veriyor.

14 Haziran 2016 tarihli New Stralis NP’de, Iveco’nun dizel eşdeğerine denk olduğunu söylediği 400 hp ve 1.700 Nm’lik 8,7 litrelik Iveco Cursor 9 Natural Gas Euro VI motoru var: yeni, yüksek debili üç yollu katalizörlü stokiyometrik bir motor. CNG ya da LNG ile çalışıyor ve Iveco onu 12 vitesli otomatikleştirilmiş şanzımanlı ilk doğalgazlı kamyon olarak nitelendiriyor. Yalnızca LNG’li versiyonun menzili Iveco’nun rakamına göre 1.500 km. Egzoz arıtma AdBlue, partikül filtresi ve aktif rejenerasyon gerektirmiyor; entegre hidrolik retarder, hill holder ve ACC standart. NP’de, içeride yaklaşık 2 metre yüksekliğinde, 10 metreküpün üzerinde hacimli ve bir ya da iki yataklı olarak verilen Hi-Way kabini var.

Stralis XP (2016)

14 Haziran 2016 tarihli New Stralis XP, Hi-Way kabinini ve Iveco’nun rejenerasyon gerektirmediğini söylediği HI-SCR Euro VI sistemini devralıyor. Standart yakıt tasarrufu özellikleri arasında, gerekmediğinde kapanan ya da enerji tasarrufu moduna geçen Smart Auxiliaries ile eco-roll’u, vites değişimlerini ve hız sabitleyiciyi kontrol eden, GPS tabanlı öngörülü Hi-Cruise sistemi var; açıklama bunları 12 vitesli HI-TRONIX otomatikleştirilmiş şanzıman, EcoSwitch hız ve tork sınırlayıcı, optimize edilmiş arka aks oranı ve Michelin tarafından geliştirilen düşük yuvarlanma dirençli lastiklerle birlikte anıyor. Çok uzun yol işleri için 480XP ve 570XP, enjeksiyonun daha erken başlamasına olanak tanımak için egzoz gazının %8’ini resirküle eden Smart EGR’yi, egzoz çıkışında %97 NOx dönüşümü sağlayan HI-SCR ile birlikte ekliyor. Iveco araçtan %11’e varan, hizmetlerinden de %3’e varan ek yakıt tasarrufu ve uzun yol işlerinde %5,6 daha düşük toplam sahip olma maliyeti iddia ediyor.

Kaynak notları

Motor satırları, Iveco’nun IAA 2010 basın kitindeki Stralis tablosundan, 2007 basın kitinin silindir hacimleriyle alınmıştır; tablo güç sütununa CV (km) başlığını veriyor ve 500 ile 560 hp’lik Cursor 13 değerlerinin güç devirlerini 2080 – 1900 ve 2050 – 1900 d/dk olarak basıyor. 2007 gam tabloları iki Cursor 10 değerini 309/420 ve 331/450 kW/cv, 2010 tablosu ise 420 (310) ve 450 (330) olarak veriyor. 2012 Stralis Hi-Way’in Euro VI motorları, yani 9, 11 ve 13 litrelik Cursor’lar, açılan belgeler bunları yalnızca CV cinsinden verdiği için satır almıyor: Cursor 9 için 1.700 Nm ile 400 CV ve Cursor 11 için 2.250 Nm ile 480 CV. Aynısı 2016 Stralis NP’nin 8,7 litrelik Cursor 9 Natural Gas motoru için de geçerli: 1.700 Nm ile 400 hp. 44 t, 2007 gam tablolarındaki her çekicinin katar ağırlığıdır; rijitler 4x2 olarak 19 t, 6x2 ve 6x4 olarak 26 t azami yüklü ağırlıkla, gamın bütünü ise 19 ile 44 ton olarak veriliyor. Kabin genişlikleri 2012 Stralis Hi-Way basın kitine aittir. Açılan hiçbir belge bir üretim başlangıcı ya da sonu vermiyor: 2007 basın kiti gamın 2002’de tanıtıldığını söylüyor ve 2 Temmuz 2019 tarihli IVECO S-WAY lansman açıklaması Stralis adını anmıyor.