Automatyczne skrzynie biegów Allison: serie, serie zastosowań i retarder

Automatyczne skrzynie biegów Allison to w pełni automatyczne skrzynie firmy Allison Transmission, producenta z siedzibą w Indianapolis w stanie Indiana, którego broszura o autokarach z 2024 r. definiuje je jednym zdaniem: „A hydraulic torque converter couples the engine to a planetary-geared transmission providing uninterrupted, continuous power shifts.” (Hydrauliczny przemiennik momentu obrotowego łączy silnik z przekładnią planetarną, która zapewnia nieprzerwaną, ciągłą zmianę biegów pod obciążeniem.) Allison sprzedaje je w seriach, od serii 1000 i 2000 do lekkich i średnich ciężarówek i autobusów po serię 9000 do pojazdów górniczych, sprzętu dla przemysłu naftowego i żurawi, a w Vocational Model Guide każdy model nosi litery serii zastosowań, dla której podano jego parametry znamionowe: 3000 HS należy do Highway Series, 3000 RDS do Rugged Duty Series. Przewodnik, zaktualizowany 20 stycznia 2026 r., wymienia zakłady produkcyjne na Węgrzech i w Indiach obok siedziby głównej w Indianapolis oraz około 1 600 autoryzowanych dystrybutorów i dealerów Allison na całym świecie. Na stronach modeli w tym serwisie skrzynia Allison pojawia się w europejskich ciężarówkach miejskich i dystrybucyjnych, takich jak Volvo FE i Iveco Eurocargo, w północnoamerykańskich ciężarówkach średniotonażowych i specjalistycznych (vocational), w ciężarówce z wodorowymi ogniwami paliwowymi oraz w tureckich midibusach i autobusie międzymiastowym.

Stan na 9 listopada 2026 r. Tego dnia przeczytano: strony produktowe Allison Transmission dla każdej serii, jej strony o przemienniku momentu obrotowego, zintegrowanym retarderze, eGen Flex i eGen Power, jej stronę o autobusach miejskich i autokarach, Vocational Model Guide w wersji 1.20.26 z 20 stycznia 2026 r. oraz siedem broszur Allison, od broszury o 3414 Regional Haul Series z października 2019 r. po broszurę o przemienniku momentu obrotowego z października 2024 r.

Przemiennik momentu obrotowego i zmiana biegów

Strona Allison o przemienniku momentu obrotowego mówi, że przemiennik „smoothly multiplies high engine torque, delivering more power to the vehicle’s wheels” (płynnie zwielokrotnia wysoki moment obrotowy silnika, przekazując więcej mocy na koła pojazdu). Zmianę biegów bez przerwy w przenoszeniu napędu Allison nazywa Continuous Power Technology. To, jak unijne przepisy o CO2 definiują automatyczną przekładnię typu PowerShift i przemiennik momentu obrotowego obok synchronizowanej skrzyni manualnej, zautomatyzowanej skrzyni manualnej i skrzyni dwusprzęgłowej, przedstawiono w artykułach rodzaje skrzyń biegów w ciężarówkach i zautomatyzowane skrzynie biegów.

Strona 9-Speed podaje przykład obliczenia dla ruszania. Moment obrotowy turbiny 750 lb-ft pomnożony przez przełożenie pierwszego zakresu wersji o bliskich przełożeniach, 4,26, daje wyjściowy moment obrotowy 3 195 lb-ft, a przy przełożeniu osi 4,53 moment obrotowy na kołach przy ruszaniu 14 473 lb-ft; przy pierwszym zakresie wersji o szerokich przełożeniach, 4,82, wyjściowy moment obrotowy wynosi 3 615 lb-ft. Broszura o przemienniku momentu obrotowego z października 2024 r. zapisuje ten łańcuch jako moment przy ruszaniu × zwielokrotnienie momentu w przemienniku × przełożenie pierwszego biegu × przełożenie osi tylnej = moment na kołach przy ruszaniu i dodaje: „Equation is a representation.” (Równanie ma charakter poglądowy.) Rolę przełożenia osi omówiono w artykule o przełożeniu mostu napędowego i przekładni głównej.

Zmiany biegów są sterowane elektronicznie. Strona 9-Speed opisuje moduł sterujący skrzyni (Transmission Control Module) jako „an onboard micro-computer that receives input for various vehicle systems to control automatic shift schedules” (pokładowy mikrokomputer, który otrzymuje sygnały z różnych układów pojazdu, aby sterować automatycznymi programami zmiany biegów); w 9-Speed jest on zamontowany na zewnątrz, na podwoziu, a skrzynia jest sterowana w trybie shift-by-wire. Strony produktowe Allison przedstawiają jej platformę sterowania 6. generacji jako obejmującą „enhanced technology, cybersecurity and functional safety” (udoskonaloną technologię, cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo funkcjonalne).

Historia w dwóch datach

Vocational Model Guide zaczyna prezentację firmy od słów „Since 1915” (od 1915 r.). Strona Allison o autobusach miejskich i autokarach datuje jej działalność autobusową na 1947 r., „when we introduced the ‘V’ transmission for the GM Coach Division” (kiedy wprowadziliśmy skrzynię „V” dla GM Coach Division), której autobusy, jak podaje strona, „transported millions of passengers in North America for more than 30 years” (przewiozły miliony pasażerów w Ameryce Północnej w ciągu ponad 30 lat). Broszura o autobusach miejskich z sierpnia 2020 r. nazywa skrzynię z 1947 r. „the world’s first fully automatic transmission for buses” (pierwszą na świecie w pełni automatyczną skrzynią biegów do autobusów).

Serie według klasy pojazdów

Przewodnik dzieli serie według klasy masy: „Our 1000 and 2000 Series transmissions are appropriate for light- and medium-duty vehicles” (nasze skrzynie serii 1000 i 2000 są odpowiednie do pojazdów lekkich i średnich), „The 3000 and 4000 Series transmissions are designed for medium- and heavy-duty vehicles” (skrzynie serii 3000 i 4000 są przeznaczone do pojazdów średnich i ciężkich) oraz „6000, 8000 and 9000 Series transmissions are compatible with heavy-duty applications.” (Skrzynie serii 6000, 8000 i 9000 nadają się do ciężkich zastosowań.) Parametry znamionowe, które Allison podaje dla serii 1000 i 2000, 9-Speed oraz serii 3000, 4000 i 6000, wraz z liczbą biegów do jazdy do przodu i zastosowaniami wymienianymi przez Allison, zestawiono w tabeli w artykule rodzaje skrzyń biegów w ciężarówkach.

Strony Allison przedstawiają serie 8000 i 9000 jako skrzynie budowane do pojazdów dla energetyki i górnictwa. Seria 8000 współpracuje z silnikami o mocy od 850 do 1 200 hp (od 634 do 895 kW) i momencie obrotowym do 3 600 lb-ft (4 881 Nm) i ma, w zależności od modelu, sześć lub siedem biegów do jazdy do przodu. Seria 9000 ma osiem biegów do jazdy do przodu i dwa wsteczne oraz parametry znamionowe do 3 200 hp (2 386 kW) i 9 000 lb-ft (12 200 Nm); jej strona podaje zakres od 1 350 do 3 200 hp (od 1 007 do 2 386 kW). Dla obu serii Allison wymienia pojazdy górnicze, sprzęt dla przemysłu naftowego i żurawie. Jej lista produktów obejmuje też skrzynię FracTran, zaprojektowaną specjalnie do szczelinowania hydraulicznego, o parametrach do 3 300 hp (2 460 kW) i 10 600 lb-ft (14 372 Nm), oraz X Models do gąsienicowych pojazdów bojowych.

Serie zastosowań: litery po numerze

Vocational Model Guide wymienia każdy model skrzyni w jednej lub kilku seriach zastosowań i w każdej serii podaje dla modelu osobne parametry znamionowe: moc i moment obrotowy brutto na wejściu, moment obrotowy netto turbiny oraz maksymalną masę całkowitą pojazdu i zespołu pojazdów. Model bazowy występuje więc kilkakrotnie: 3000 figuruje jako 3000 EVS, HS, MH, ORS, PTS, RDS i SP oraz jako 3000 TRV. Znaczenie terminów dotyczących masy wyjaśniono w artykule o GVWR, GCWR i GAWR.

Przewodnik w przypisach wiąże niektóre zastosowania z jedną serią. „Any vehicle that operates on-highway and does not need a PTO requires an Allison Highway Series transmission.” (Każdy pojazd, który porusza się po drogach publicznych i nie potrzebuje przystawki odbioru mocy, wymaga skrzyni Allison Highway Series.) „Any vehicle equipped with emergency signaling (such as a siren, light bar, grill signal, porter light, etc.) that allows the vehicle to ignore general traffic laws in emergency situations requires an Allison Emergency Vehicle Series transmission.” (Każdy pojazd wyposażony w sygnalizację uprzywilejowania, taką jak syrena, belka świetlna, sygnalizator w atrapie chłodnicy, porter light itp., która pozwala mu w sytuacjach awaryjnych nie stosować się do ogólnych przepisów ruchu drogowego, wymaga skrzyni Allison Emergency Vehicle Series.) W przypadku autobusów szkolnych i dowozowych: „Buses requiring PTO must use Bus Series models. All shuttle applications greater than 33,000 lbs. GVW require B 300 or B 400 transmissions” (autobusy wymagające przystawki odbioru mocy muszą mieć modele Bus Series. Wszystkie autobusy dowozowe o GVW powyżej 33 000 lb wymagają skrzyń B 300 lub B 400) oraz „Revenue-generating/FTA transit bus applications are excluded from Pupil Transport/Shuttle Series usage.” (Autobusy miejskie w przewozach zarobkowych/FTA są wyłączone ze stosowania Pupil Transport/Shuttle Series.) W przypadku kamperów: „Class 6-8 Type C Motorhomes require a Truck RV Series transmission.” (Kampery Type C Class 6-8 wymagają skrzyni Truck RV Series.)

Tabela funkcji w przewodniku zestawia serie z funkcjami, wśród których są przystawka odbioru mocy, podwójna przystawka odbioru mocy, blokada parkingowa (park pawl), drugi bieg wsteczny, głęboka miska olejowa, dodatkowe biegi, xFE i retarder. Strona Allison o seriach 1000 i 2000 wyjaśnia dwa zestawy przełożeń tych modeli: „Close ratio is available for optimized fuel economy and wide ratio is available for optimized startability.” (Bliskie przełożenia są dostępne dla optymalnego zużycia paliwa, a szerokie dla optymalnej zdolności ruszania.) Strona Mack MD pokazuje to nazewnictwo w użyciu: jej trzy skrzynie Allison to 2500 HS, 2500 RDS i 3000 RDS.

3414 Regional Haul Series

Strona Allison o serii 3000 nazywa 3414 Regional Haul Series „an uprated variant” (wariantem o podwyższonych parametrach) serii 3000, przeznaczonym do silników o mocy do 410 hp (306 kW) i momencie obrotowym do 1 450 lb-ft (1 966 Nm). Jej broszura z października 2019 r. dodaje moment obrotowy turbiny 1 700 lb-ft (2 305 Nm), przystawkę odbioru mocy napędzaną od silnika, zgodność z olejem napędowym i CNG oraz „Same form, fit, function and connections as a 3000 Series” (te same wymiary, sposób montażu, funkcje i przyłącza co w serii 3000). Oba dokumenty różnią się co do masy: broszura z 2019 r. podaje masę całkowitą zespołu pojazdów 80 000 lb (36 287 kg), a przewodnik ze stycznia 2026 r. maksymalną GCW 82 000 lb (37 194 kg). Jako zastosowania przewodnik wymienia dostawy napojów, dystrybucję, suche ładunki masowe, dystrybucję żywności, przewóz ładunków drobnicowych i transport regionalny.

9-Speed

9-Speed zbudowano na bazie serii 2000; broszura Allison podaje, że ma „significant parts commonality” (w znacznym stopniu wspólne części) z 6-biegową skrzynią serii 2000. Ma dziewięć zakresów do jazdy do przodu, w tym trzy zakresy nadbiegowe, i parametry znamionowe do 380 hp (283 kW), 900 lb-ft (1 220 Nm) momentu obrotowego na wejściu i 57 000 lb GVW; broszura z maja 2024 r. dodaje wyjściowy moment obrotowy do 3 600 lb-ft tylko dla wersji o szerokich przełożeniach, masę na sucho 383 lb (173,8 kg) i długość 821,7 mm. Allison określa pierwszy, trzeci i dziewiąty zakres jako nowe.

W tym serwisie strona Otokar Sultan wymienia automatyczną skrzynię Allison o dziewięciu biegach, a strona Freightliner M2 odnotowuje 9-Speed w broszurze M2 106 Plus.

Zintegrowany retarder

Broszura Allison o retarderze z sierpnia 2021 r. opisuje to urządzenie jako „Essentially a vaned flywheel in the transmission housing” (w istocie łopatkowe koło zamachowe w obudowie skrzyni biegów), które wykorzystuje olej skrzyni do wytwarzania oporu, pochłania energię pojazdu przez wał napędowy i przekazuje siłę hamowania na koła napędowe; energia jest zamieniana na ciepło i odprowadzana przez układ chłodzenia pojazdu. „Allison models are available with output retarders mounted on the output shaft, behind the gearing. They generate the greatest braking at high drive shaft RPM and work independent of engine speed or gear ratio.” (Modele Allison są dostępne z retarderami wyjściowymi zamontowanymi na wale wyjściowym, za przekładniami. Wytwarzają one największą siłę hamowania przy wysokiej prędkości obrotowej wału napędowego i działają niezależnie od prędkości obrotowej silnika czy przełożenia.) Jako sposoby włączania broszura i strona Allison o retarderze wymieniają przełącznik na desce rozdzielczej lub dźwignię ręczną, osobny pedał nożny albo automatyczne włączanie po zwolnieniu pedału przyspieszenia lub naciśnięciu pedału hamulca. Broszura określa retarder jako zgodny z układami przeciwblokującymi i elektronicznymi układami hamulcowymi i stwierdza: „A retarder is not a replacement for service brakes” (retarder nie zastępuje hamulców roboczych).

Tabela funkcji w przewodniku ma wiersz dotyczący retardera, a strona serii 6000 wymienia „optional retarder capability” (opcjonalną możliwość zastosowania retardera). Strona Scania serii L odnotowuje 6-biegowe automatyczne skrzynie Allison z retarderem lub bez, a strona Renault Trucks D hydrauliczny retarder Allison. Rodzaje retarderów, sposób, w jaki regulamin ONZ nr 13 bada hamowanie układem o długotrwałym działaniu, oraz miejsce retardera w układzie napędowym omówiono w artykule o retarderach i hamowaniu silnikiem; otwory do montażu przystawek odbioru mocy w skrzyniach Allison serii 3000 i 4000 oraz parametry, które producenci przystawek podają dla skrzyń Allison, opisano w artykule o przystawce odbioru mocy w ciężarówce.

Hybrydowy napęd elektryczny i osie elektryczne

Strona Allison o eGen Flex podaje, że swój pierwszy hybrydowy elektryczny układ napędowy do autobusów miejskich firma wprowadziła „more than 20 years ago” (ponad 20 lat temu). eGen Flex, który Allison nazywa rozwiązaniem nowej generacji, ma jednostkę napędową z „a multispeed gearbox with two fully integrated electric motors and a disconnect clutch to enable full EV operation” (wielobiegową skrzynią z dwoma w pełni zintegrowanymi silnikami elektrycznymi i sprzęgłem rozłączającym, umożliwiającym jazdę wyłącznie w trybie elektrycznym), falownik i akumulator litowo-tytanianowy, którego pojemność przewodnik podaje jako 26 kWh; Allison podaje, że autobus może pokonać do 50% trasy z wyłączonym silnikiem, a tryb wyłącznie elektryczny włącza się za pomocą geofencingu. Parametry znamionowe wynoszą do 330 hp (246 kW), 1 050 lb-ft (1 424 Nm) i 70 000 lb (31 752 kg) GVW.

eGen Power to rodzina osi elektrycznych, które według opisu Allison mieszczą się między kołami średnich i ciężkich ciężarówek i autobusów i zastępują tradycyjny układ napędowy pojazdu. Broszura z listopada 2023 r. wymienia jednosilnikowe 85S, 100S i 130S oraz dwusilnikowe 100D i 130D, z nośnością osi 8 500 kg dla 85S, 10 433 kg (23 000 lb) dla 100S i 100D oraz 13 000 kg dla 130S i 130D. Strona eGen Power podaje dla 100S moc ciągłą 225 kW i szczytową 325 kW przy momencie obrotowym na kołach 26 000 Nm oraz przekładnię o dwóch biegach i osiach równoległych, a dla 100D „greater than 450 kilowatts of continuous power, with peak power of 650 kilowatts” (ponad 450 kilowatów mocy ciągłej, przy mocy szczytowej 650 kilowatów); 130S i 130D to warianty na Europę i region Azji i Pacyfiku. Strona Allison o autobusach miejskich i autokarach podaje moc tej rodziny jako do 450 kW, a jej lista produktów jako do 650 kW. Strona informuje, że 85S zintegrowano w w pełni elektrycznym midibusie Novo VOLT firmy Anadolu Isuzu. Rodzaje napędów autobusów miejskich, w tym hybrydowy, przedstawiono w artykule o napędach autobusów miejskich.

Strony modeli w tym serwisie, na których wymieniono skrzynię Allison

Kilka z tych oznaczeń, takich jak T3270R, ATM 4500 R i AL306, nie występuje w Vocational Model Guide; zapisano je tak, jak podają je producenci ciężarówek i autobusów.